Issues
Sāratthadīpanī-ṭīkā ( dutiyo bhāgo )
Sāratthadīpanī-ṭīkā ( dutiyo bhāgo )

1. Cīvaravaggo

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

1. Cīvaravaggo

1. Paṭhamakathinasikkhāpadavaṇṇanā

459. SamitāvinātiV2.339M2.384 samitapāpena .
Gotamake cetiyeti gotamayakkhassa cetiyaṭṭhāne katavihāro vuccati .
Paribhuñjituṃ anuññātaṃ hotīti bhagavatā gahapaticīvare anuññāte bahūni cīvarāni labhitvā bhaṇḍikaṃ katvā sīsepi khandhepi kaṭiyāpi ṭhapetvā āgacchante bhikkhū disvā cīvare sīmaṃ bandhantena ticīvaraṃ paribhogatthāya anuññātaṃ , na pana adhiṭṭhānavasena .
Nahāyanti etthāti nahānaṃ , nahānatitthaṃ .
460. Eko kira brāhmaṇo cintesi ‘‘ buddharatanassa ca saṅgharatanassa ca pūjā paññāyati , kathaṃ nu kho dhammaratanaṃ pūjitaṃ nāma hotī ’’ ti .
So bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etamatthaṃ pucchi .
Bhagavā āha ‘‘ sacepi brāhmaṇa dhammaratanaṃ pūjetukāmo , ekaṃ bahussutaṃ pūjehī ’’ ti .
Bahussutaṃ bhante ācikkhathāti .
Bhikkhusaṅghaṃ pucchāti .
So bhikkhū upasaṅkamitvā ‘‘ bahussutaṃ bhante ācikkhathā ’’ ti āha .
Ānandatthero brāhmaṇāti .
Brāhmaṇo theraṃ sahassagghanakena cīvarena pūjesi .
Tena vuttaṃ ‘‘ paṭilābhavasena uppannan ’’ ti .
Uppanna -saddo nipphannapariyāyopi hotīti taṃ paṭikkhipanto āha ‘‘ no nipphattivasenā ’’ ti .
Paṭhamameva hi taṃ tantavāyakammena nipphannaṃ .
Therassa santike upajjhaṃ gāhāpetvā sayaṃ anussāvanakammaṃ karotīti ettha sāriputtattheropi tatheva karotīti daṭṭhabbaṃ .
Evaṃ ekamekena attano pattacīvaraṃ datvā pabbājetvā upajjhaṃ gaṇhāpitāniV2.340 pañca pañca bhikkhusatāni ahesuṃ .
Āyasmantaṃ ānandaṃ ativiya mamāyatīti ānandatthero tāva mamāyatu akhīṇāsavabhāvato , sāriputtatthero kathanti ?
Na idaṃ mamāyanaṃ gehassitapemavasena , atha kho guṇasambhāvanāvasenāti nāyaṃ doso .
Navamaṃ vā divasaṃ dasamaṃ vāti bhummatthe upayogavacanaṃM2.385 , navame vā dasame vā divaseti attho .
Sace bhaveyyāti sace kassaci evaṃ siyā .
Vuttasadisamevāti ettha ‘‘ vuttadivasamevā ’’ tipi paṭhanti .
Dhāretun ti ettha ‘‘ āhā ’’ ti pāṭhaseso daṭṭhabbo .
462-463.
Niṭṭhitacīvarasmin ti bhummavacanassa lopaṃ katvā niddesoti āha ‘‘ niṭṭhite cīvarasmin ’’ ti , cīvarassa karaṇapalibodhe upacchinneti vuttaṃ hoti .
Pāsapaṭṭagaṇṭhikapaṭṭapariyosānaṃ yaṃ kiñci kātabbaṃ , taṃ katvāti yojetabbaṃ .
Sūciyā paṭisāmanan ti idaṃ sūcikammassa sammā pariniṭṭhitabhāvadassanatthaṃ vuttaṃ , sūcikammaniṭṭhānamevettha pamāṇaṃ .
Etesampīti vinaṭṭhādiṃ parāmasati .
Kathine ca ubbhatasmin ti yaṃ saṅghassa kathinaṃ atthataṃ , tasmiṃ kathine ca ubbhateti attho .
Dutiyassa palibodhassa abhāvaṃ dassetīti āvāsapalibodhassa abhāvaṃ dasseti .
Ettha ca ‘‘ niṭṭhitacīvarasmiṃ ubbhatasmiṃ kathine ’’ ti imehi dvīhi padehi dvinnaṃ palibodhānaṃ abhāvadassanena atthatakathinassa pañcamāsabbhantare yāva cīvarapalibodho āvāsapalibodho ca na upacchijjati , tāva anadhiṭṭhitaṃ avikappitaṃ atirekacīvaraṃ dasāhato parampi ṭhapetuṃ vaṭṭatīti dīpeti .
Atthatakathinassa hi yāva kathinassa ubbhārā anāmantacāro asamādānacāro yāvadatthacīvaraṃ gaṇabhojanaṃ yo ca tattha cīvaruppādoti ime pañcānisaṃsā labbhanti .
Pakkamanaṃ anto assāti pakkamanantikā .
Evaṃ sesāpi veditabbā .
Vitthāro panettha āgataṭṭhāneyeva āvi bhavissati .
Khoman ti khomasuttehi vāyitaṃ khomapaṭacīvaraṃ , tathā sesāni .
Sāṇan ti sāṇavākasuttehi katacīvaraṃ .
Bhaṅgan ti khomasuttādīni sabbāni ekaccāni vā missetvā katacīvaraṃ .
Bhaṅgampi vākamayamevāti keci .
Dukūlaṃ paṭṭuṇṇaṃ somārapaṭaṃ cīnapaṭaṃ iddhijaṃ devadinnanti imāni pana cha cīvarāni etesaṃyeva anulomānīti visuṃ na vuttāni .
Dukūla ñhi sāṇassa anulomaṃ vākamayattā .
Paṭṭuṇṇadese sañjātavatthaṃ paṭṭuṇṇaṃ .
‘‘ Paṭṭuṇṇakoseyyaviseso ’’ ti hi abhidhānakose vuttaṃ .
Somāradese cīnadese ca jātavatthāni somāracīnapaṭāni .
Paṭṭuṇṇādīni tīṇi koseyyassa anulomāni pāṇakehi katasuttamayattā .
Iddhijaṃ ehibhikkhūnaṃM2.386 puññiddhiyā nibbattacīvaraṃ , taṃ khomādīnaṃV2.341 aññataraṃ hotīti tesaṃ eva anulomaṃ .
Devatāhi dinnaṃ cīvaraṃ devadinnaṃ , taṃ kapparukkhe nibbattaṃ jāliniyā devakaññāya anuruddhattherassa dinnavatthasadisaṃ , tampi khomādīnaṃyeva anulomaṃ hoti tesu aññatarabhāvato .
Majjhimassa purisassa vidatthiṃ sandhāya ‘‘ dve vidatthiyo ’’ tiādi vuttaṃ .
Iminā dīghato vaḍḍhakīhatthappamāṇaṃ vitthārato tato upaḍḍhappamāṇaṃ vikappanupaganti dasseti .
Tathā hi ‘‘ sugatavidatthi nāma idāni majjhimassa purisassa tisso vidatthiyo , vaḍḍhakīhatthena diyaḍḍho hattho hotī ’’ ti kuṭikārasikkhāpadaṭṭhakathāyaṃ ( pārā . aṭṭha .2.348-349) vuttaṃ , tasmā sugataṅgulena dvādasaṅgulaṃ vaḍḍhakīhatthena diyaḍḍho hatthoti siddhaṃ .
Evañca katvā sugataṅgulena aṭṭhaṅgulaṃ vaḍḍhakīhatthappamāṇanti idaṃ āgatamevāti .
Taṃ atikkāmayatoti ettha tan ti cīvaraṃ kālaṃ vā parāmasati .
Tassa yo aruṇoti tassa cīvaruppādadivasassa yo atikkanto aruṇo .
Cīvaruppādadivasena saddhin ti cīvaruppādadivasassa atikkantaaruṇena saddhinti attho .
Divasa saddena hi taṃdivasanissito aruṇo vutto .
Bandhitvāti rajjuādīhi bandhitvā .
Veṭhetvāti vatthādīti veṭhetvā .
Vacanīyoti saṅghaṃ apekkhitvā vuttaṃ .
Aññathāpi vattabban ti ettha ‘‘ yāya kāyaci bhāsāya padapaṭipāṭiyā avatvāpi atthamatte vutte vaṭṭatī ’’ ti vadanti .
Tenāti āpattiṃ paṭiggaṇhantena .
Paṭiggāhakena ‘‘ passasī ’’ ti vutte desakena vattabbavacanaṃ dasseti ‘‘ āma passāmī ’’ ti .
Puna paṭiggāhakena vattabbavacanamāha ‘‘ āyatiṃ saṃvareyyāsī ’’ ti .
Evaṃ vutte puna desakena vattabbavacanaṃ ‘‘ sādhu suṭṭhu saṃvarissāmī ’’ ti .
Iminā attano āyatiṃ saṃvare patiṭṭhitabhāvaṃ dasseti .
Dvīsu pana sambahulāsu vāti dvīsu sambahulāsu vā āpattīsu purimanayeneva vacanabhedo veditabbo .
Ñattiyaṃ āpattiṃ sarati vivaratīti ettha dve āpattiyoti vā sambahulā āpattiyoti vā vattabbanti adhippāyo .
Cīvaradānepīti nissaṭṭhacīvarassa dānepi .
Vatthuvasenāti cīvaragaṇanāya .
Gaṇassa vuttā pāḷiyevettha pāḷīti dvīsu imāhaṃ āyasmantānaṃ nissajjāmīti vacane visesābhāvato vuttaṃ .
Evaṃ … pe … vattuṃ vaṭṭatīti vatvā tattha kāraṇamāha ‘‘ itoM2.387 garukatarānī ’’ tiādi .
Tattha itoti ito nissaṭṭhacīvaradānato .
Ñattikammato ñattidutiyakammaṃ garukataranti āha ‘‘ ito garukatarānī ’’ ti .
Imāhaṃ cīvaran ti ettha ‘‘ imaṃ cīvaran ’’ tipi paṭhanti .
468. NaV2.342 idha saññā rakkhatīti idaṃ vematikaṃ anatikkantasaññañca sandhāya vuttaṃ .
Yopi evaṃsaññī , tassapīti na kevalaṃ atikkante atikkantasaññissa , atha kho vematikassa anatikkantasaññissapīti attho .
‘‘ Na idha saññā rakkhatī ’’ tiādinā vuttamatthaṃ sesattikepi atidisati .
Esa nayo sabbatthāti esa nayo avinaṭṭhādīsupīti aññesaṃ cīvaresu upacikādīhi khāyitesu ‘‘ mayhampi cīvaraṃ khāyitan ’’ ti evaṃsaññī hotītiādinā yojetabbanti dasseti .
Anaṭṭhato aviluttassa visesamāha ‘‘ pasayhāvahāravasenā ’’ ti .
Theyyāvahāravasena gahitañhi naṭṭhan ti adhippetaṃ , pasayhāvahāravasena gahitaṃ viluttan ti .
Anāpatti aññena kataṃ paṭilabhitvā paribhuñjatīti idaṃ nisīdanasanthataṃ sandhāya vuttaṃ .
Yaṃ yena hi purāṇasanthatassa sāmantā sugatavidatthiṃ anādiyitvā aññaṃ navaṃ nisīdanasanthataṃ kataṃ , tassa taṃ nissaggiyaṃ hoti .
Tasmā ‘‘ anāpatti aññena kataṃ paṭilabhitvā paribhuñjatī ’’ ti idaṃ parassa nissaggiyaṃ aparassa paribhuñjituṃ vaṭṭatīti imamatthaṃ sādheti .
Paribhogaṃ sandhāya vuttan ti anatikkante atikkantasaññissa vematikassa ca paribhuñjantasseva dukkaṭaṃ , na pana aparibhuñjitvā ṭhapentassāti adhippāyo .
469. Ticīvaraṃ adhiṭṭhātun ti nāmaṃ vatvā adhiṭṭhātuṃ .
Na vikappetun ti nāmaṃ vatvā na vikappetuṃ .
Esa nayo sabbattha .
Tasmā ticīvarādīni adhiṭṭhahantena ‘‘ imaṃ saṅghāṭiṃ adhiṭṭhāmī ’’ tiādinā nāmaṃ vatvā adhiṭṭhātabbaṃ .
Vikappentena pana ‘‘ imaṃ saṅghāṭin ’’ tiādinā tassa tassa cīvarassa nāmaṃ aggahetvāva ‘‘ imaṃ cīvaraṃ tuyhaṃ vikappemī ’’ ti vikappetabbaṃ .
Ticīvaraṃ vā hotu aññaṃ vā , yadi taṃ taṃ nāmaṃ gahetvā vikappeti , avikappitaṃ hoti , atirekacīvaraṭṭhāneyeva tiṭṭhati .
Tato paraṃ vikappetun ti ‘‘ catumāsato paraṃ vikappetvā paribhuñjituṃ anuññātan ’’ ti tīsupi gaṇṭhipadesu vuttaṃ .
Keci pana ‘‘ tato paraṃ vikappetvā yāva āgāmisaṃvacchare vassānaṃ cātumāsaṃ , tāva ṭhapetuṃ anuññātan ’’ tipi vadanti .
‘‘ Tato paraṃ vikappetuṃ anujānāmīti ettāvatā vassikasāṭikaṃ kaṇḍuppaṭicchādiñcaM2.388 taṃ taṃ nāmaṃ gahetvā vikappetuṃ anuññātanti evamattho na gahetabbo tato paraṃ vassikasāṭikādināmasseva abhāvato .
Tasmā tato paraṃ vikappentenapi nāmaṃ gahetvā na vikappetabbaṃ .
Ubhinnampi tato paraṃ vikappetvā paribhogassa anuññātattā tathā vikappitaṃ aññanāmena adhiṭṭhahitvā paribhuñjitabban ’’ ti tīsupi gaṇṭhipadesu vuttaṃ .
Paccuddharāmīti ṭhapemi , pariccajāmīti vā attho .
Imaṃ saṅghāṭiṃ adhiṭṭhāmīti ettha ‘‘ imaṃ cīvaraṃ saṅghāṭiṃ adhiṭṭhāmīti evampi vattuṃ vaṭṭatī ’’ ti gaṇṭhipadesu vuttaṃ , tampi ‘‘ imaṃ cīvaraṃ parikkhāracoḷaṃV2.343 adhiṭṭhāmī ’’ ti iminā sameti .
Kāyavikāraṃ karontenāti hatthena cīvaraṃ parāmasantena vā cālentena vā .
Duvidhan ti sammukhaparammukhabhedesu duvidhaṃ .
Hatthapāseti idaṃ dvādasahatthaṃ sandhāya vuttaṃ , tasmā dvādasahatthabbhantare ṭhitaṃ ‘‘ iman ’’ ti vatvā adhiṭṭhātabbaṃ .
Tato paraṃ ‘‘ etan ’’ ti vatvā adhiṭṭhātabbanti keci vadanti .
Gaṇṭhipadesu panettha na kiñci vuttaṃ .
Pāḷiyaṃ aṭṭhakathāyañca sabbattha ‘‘ hatthapāso ’’ ti aḍḍhateyyahattho vuccati , tasmā idha visesavikappanāya kāraṇaṃ gavesitabbaṃ .
Sāmantavihāro nāma yattha tadaheva gantvā nivattituṃ sakkā .
‘‘ Sāmantavihāre ’’ ti idaṃ desanāsīsamattaṃ , tasmā ṭhapitaṭṭhānaṃ sallakkhetvā dūre ṭhitampi adhiṭṭhātabbanti vadanti .
Ṭhapitaṭṭhānaṃ sallakkhetvāti ca idaṃ ṭhapitaṭṭhānasallakkhaṇaṃ anucchavikanti katvā vuttaṃ , cīvarasallakkhaṇamevettha pamāṇaṃ .
Adhiṭṭhahitvā ṭhapitavatthehīti parikkhāracoḷanāmena adhiṭṭhahitvā ṭhapitavatthehi .
Adhiṭṭhānato pubbe saṅghāṭiādivohārassa abhāvato ‘‘ imaṃ paccuddharāmī ’’ ti parikkhāracoḷassa visuṃ paccuddhāravidhiṃ dasseti .
Parikkhāracoḷanāmena pana adhiṭṭhitattā ‘‘ imaṃ parikkhāracoḷaṃ paccuddharāmī ’’ ti vuttepi nevatthi dosoti viññāyati .
Paccuddharitvā puna adhiṭṭhātabbānīti idañca saṅghāṭiādicīvaranāmena adhiṭṭhahitvā paribhuñjitukāmaṃ sandhāya vuttaṃ .
Parikkhāracoḷanāmeneva adhiṭṭhahitvā paribhuñjantassa pana pubbekataadhiṭṭhānameva adhiṭṭhānaṃ .
Adhiṭṭhānakiccaṃ natthīti iminā kappabindudānakiccampi natthīti dasseti .
Muṭṭhipañcakāditicīvarappamāṇayuttaṃ sandhāya ‘‘ ticīvaraṃ panā ’’ tiādi vuttaṃ .
Parikkhāracoḷaṃ adhiṭṭhātun ti parikkhāracoḷaṃ katvā adhiṭṭhātuṃ .
Baddhasīmāyaṃ avippavāsasīmāsammutisabbhāvato cīvaravippavāsepi nevatthi dosoti na tattha dupparihāratāti āha ‘‘ abaddhasīmāyaṃ dupparihāran ’’ ti .
AnatirittappamāṇātiM2.389 sugatavidatthiyā dīghaso cha vidatthiyo tiriyaṃ aḍḍhateyyavidatthiñca anatikkantappamāṇāti attho .
Nanu ca vassikasāṭikā vassānātikkamena , kaṇḍuppaṭicchādi ābādhavūpasamena adhiṭṭhānaṃ vijahati .
Teneva mātikāṭṭhakathāyaṃ ( kaṅkhā . aṭṭha . kathinasikkhāpadavaṇṇanā )‘‘ vassikasāṭikā vassānamāsātikkamenapi , kaṇḍuppaṭicchādi ābādhavūpasamenapi adhiṭṭhānaṃ vijahatī ’’ ti vuttaṃ .
Tasmā ‘‘ tato paraṃ paccuddharitvā vikappetabbā ’’ ti kasmā vuttaṃ .
Sati hi adhiṭṭhāne paccuddhāro yuttoti ?
Ettha tāva tīsupi gaṇṭhipadesu idaṃ vuttaṃ ‘‘ paccuddharitvāti idaṃ paccuddharaṇaṃ sandhāya na vuttaṃ , paccuddharitvāti pana vassikasāṭikabhāvato apanetvāti evamattho gahetabbo .
Tasmā hemantassa paṭhamadivasato paṭṭhāyaV2.344 antodasāhe vassikasāṭikabhāvato apanetvā vikappetabbāti imamatthaṃ dassetuṃ ‘ tato paraṃ paccuddharitvā vikappetabbā ’ ti vuttan ’’ ti .
Keci pana ‘‘ yathā kathinamāsabbhantare uppannacīvaraṃ kathinamāsātikkame nissaggiyaṃ hoti , evamayaṃ vassikasāṭikāpi vassānamāsātikkame nissaggiyā hoti , tasmā kattikapuṇṇamadivase paccuddharitvā tato paraṃ hemantassa paṭhamadivase vikappetabbāti evamattho gahetabbo .
Paccuddharitvā tato paraṃ vikappetabbāti padayojanā veditabbā ’’ ti ca vadanti , taṃ na yuttaṃ .
Kathinamāse uppannañhi cīvaraṃ atirekacīvaraṭṭhāne ṭhitattā avasānadivase anadhiṭṭhitaṃ kathinamāsātikkame nissaggiyaṃ hoti .
Ayaṃ pana vassikasāṭikā adhiṭṭhahitvā ṭhapitattā na tena sadisāti vassānātikkame kathaṃ nissaggiyā hoti .
Anadhiṭṭhitaavikappitameva hi taṃtaṃkālātikkame nissaggiyaṃ hoti , tasmā hemantepi vassikasāṭikā dasāhaṃ parihāraṃ labhatiyeva .
Evaṃ kaṇḍuppaṭicchādipi ābādhavūpasamena adhiṭṭhānaṃ vijahati , tasmā tato paraṃ dasāhaṃ parihāraṃ labhati , dasāhaṃ pana anatikkamitvā vikappetabbāti .
Keci pana ‘‘ adhiṭṭhānabhedalakkhaṇe avuttattā vassikasāṭikā vassānamāsātikkamepi , kaṇḍuppaṭicchādi ābādhe vūpasantepi adhiṭṭhānaṃ na vijahati , tasmā ‘ tato paraṃ paccuddharitvā vikappetabbā ’ ti idaṃ vuttan ’’ ti vadanti , taṃ mātikāṭṭhakathāya na sameti , samantapāsādikāya pana sameti .
Tathā hi ‘‘ vassikasāṭikā vassānamāsātikkamenapi , kaṇḍuppaṭicchādiM2.390 ābādhavūpasamenapi adhiṭṭhānaṃ vijahatī ’’ ti idaṃ samantapāsādikāyaṃ natthi , parivāraṭṭhakathāyañca ‘‘ atthāpatti hemante āpajjati , no gimhe ’’ ti ettha idaṃ vuttaṃ ‘‘ kattikapuṇṇamāsiyā pacchime pāṭipadadivase vikappetvā ṭhapitaṃ vassikasāṭikaṃ nivāsento hemante āpajjati .
Kurundiyaṃ pana ‘ kattikapuṇṇamadivase apaccuddharitvā hemante āpajjatī ’ ti vuttaṃ , tampi suvuttaṃ .
Cātumāsaṃ adhiṭṭhātuṃ , tato paraṃ vikappetunti hi vuttan ’’ ti ( pari . aṭṭha .323).
Tattha mahāaṭṭhakathāyaṃ nivāsanapaccayā dukkaṭaṃ vuttaṃ , kurundaṭṭhakathāyaṃ pana apaccuddhārapaccayā .
Tasmā kurundiyaṃ vuttanayeneva vassikasāṭikā vassānamāsātikkamepi adhiṭṭhānaṃ na vijahatīti paññāyati .
Kurundiya ñhi ‘‘ vassānaṃ cātumāsaṃ adhiṭṭhātuṃ , tato paraṃ vikappetun ’’ ti vacanato yadi kattikapuṇṇamāyaṃ na paccuddhareyya , avijahitādhiṭṭhānā vassikasāṭikā hemantaṃ sampattā vikappanakkhette adhiṭṭhānasabbhāvato dukkaṭaṃ janeti , tasmā kattikapuṇṇamāyaṃ eva paccuddharitvā hemante vikappetabbāti iminā adhippāyena ‘‘ kattikapuṇṇamadivaseV2.345 apaccuddharitvā hemante āpajjatī ’’ ti vuttaṃ , tasmā vīmaṃsitvā yuttataraṃ gahetabbaṃ .
Nahānatthāya anuññātattā ‘‘ vaṇṇabhedamattarattāpi cesā vaṭṭatī ’’ ti vuttaṃ .
Dve pana na vaṭṭantīti dvinnaṃ adhiṭṭhānābhāvato vuttaṃ .
‘‘ Sace vassāne aparā vassikasāṭikā uppannā hoti , purimavassikasāṭikaṃ paccuddharitvā vikappetvā ca adhiṭṭhātabbā ’’ ti vadanti .
Pamāṇayuttan ti dīghaso sugatavidatthiyā dve vidatthiyo , vitthārato diyaḍḍhā , dasā vidatthīti iminā pamāṇena yuttaṃ .
Pamāṇikāti sugatavidatthiyā dīghaso catasso vidatthiyo , tiriyaṃ dve vidatthiyoti evaṃ vuttappamāṇayuttā .
Paccuddharitvā vikappetabbāti ettha yaṃ vattabbaṃ , taṃ heṭṭhā vuttameva .
‘‘ Sakiṃ adhiṭṭhitaṃ adhiṭṭhitameva hoti , puna na paccuddharīyati kālaparicchedābhāvato ’’ ti vadanti .
Apare pana ‘‘ ekavacanenapi vaṭṭatīti dassanatthaṃ ‘ sakiṃ adhiṭṭhitaṃ adhiṭṭhitamevā ’ ti vuttan ’’ ti vadanti .
Ubhayatthāpi assa vacanassa idha vacane apubbaṃ payojanaṃ na dissati , teneva mātikāṭṭhakathāyaṃ imasmiṃ ṭhāne ‘‘ sakiṃ adhiṭṭhitaṃ adhiṭṭhitameva hotī ’’ ti idaṃ padaṃ na vuttaṃ .
‘‘ AttanoM2.391 santakabhāvato mocetvā ṭhapitaṃ sandhāya mahāpaccariyaṃ anāpatti vuttā ’’ ti vadanti .
Iminā bhesajjaṃ cetāpessāmi , idaṃ mātuyā dassāmīti ṭhapentena adhiṭṭhātabbaṃ , idaṃ bhesajjassa , idaṃ mātuyāti vissajjetvā sakasantakabhāvato mocite adhiṭṭhānakiccaṃ natthīti adhippāyo .
Senāsanaparikkhāratthāya dinnapaccattharaṇeti ettha ‘‘ anivāsetvā apārupitvā ca kevalaṃ mañcapīṭhesuyeva attharitvā paribhuñjiyamānaṃ paccattharaṇaṃ attano santakampi anadhiṭṭhātuṃ vaṭṭatī ’’ ti vadanti .
Heṭṭhā pana ‘‘ paccattharaṇampi adhiṭṭhātabbamevā ’’ ti avisesena vuttattā attano santakaṃ adhiṭṭhātabbamevāti amhākaṃ khanti , vīmaṃsitvā gahetabbaṃ .
‘‘ Hīnāyāvattanenāti sikkhaṃ appaccakkhāya gihibhāvūpagamanenā ’’ ti tīsupi gaṇṭhipadesu vuttaṃ , taṃ yuttaṃ aññassa dāne viya cīvare nirālayabhāveneva pariccattattā .
Keci pana ‘‘ hīnāyāvattanenāti bhikkhuniyā gihibhāvūpagamanenā ’’ ti evamatthaṃ gahetvā ‘‘ bhikkhu pana vibbhamantopi yāva sikkhaṃ na paccakkhāti , tāva bhikkhuyevāti adhiṭṭhānaṃ na vijahatī ’’ ti vadanti , taṃ na gahetabbaṃ ‘‘ bhikkhuniyā hīnāyāvattanenā ’’ ti visesetvā avuttattā .
Bhikkhuniyā hi gihibhāvūpagamane adhiṭṭhānavijahanaṃ visuṃ vattabbaṃ natthi tassā vibbhamaneneva assamaṇībhāvato .
Sikkhāpaccakkhānenāti pana idaṃ sace bhikkhuliṅge ṭhitova sikkhaṃ paccakkhātiV2.346 , tassa kāyalaggampi cīvaraṃ adhiṭṭhānaṃ vijahatīti dassanatthaṃ vuttaṃ .
Kaniṭṭhaṅgulinakhavasenāti heṭṭhimaparicchedaṃ dasseti .
Pamāṇacīvarassāti pacchimappamāṇaṃ sandhāya vuttaṃ .
Dve cīvarāni pārupantassāti antaragharappavesanatthāya suppaṭicchannasikkhāpade vuttanayena saṅghāṭiṃ uttarāsaṅgañca ekato katvā pārupantassa .
Saṅgharitaṭṭhāneti dvīsupi antesu saṅgharitaṭṭhāne .
Esa nayoti iminā pamāṇayuttesu yattha katthaci chiddaṃ adhiṭṭhānaṃ vijahati , mahantesu pana tato parena chiddaṃ adhiṭṭhānaṃ na vijahatīti ayamattho dassito .
Sabbesūti ticīvarādibhedesu sabbacīvaresu .
Aññaṃ pacchimappamāṇaṃ nāma natthīti sutte āgataṃ natthīti adhippāyo .
Idāni tameva vibhāvetuṃ ‘‘ yañhī ’’ tiādi vuttaṃ .
‘‘ Taṃ atikkamayato chedanakaṃ pācittiyan ’’ ti vuttattā āha ‘‘ tato uttari paṭisiddhattā ’’ ti .
Taṃ na sametīti parikkhāracoḷassa vikappanupagapacchimaṃ pacchimappamāṇanti gahetvā itaresaṃ ticīvarādīnaṃ muṭṭhipañcakādibhedaṃ pacchimappamāṇaṃ sandhāya ‘‘ esaM2.392 nayo ’’ tiādivacanaṃ na sameti tādisassa pacchimappamāṇassa sutte abhāvatoti adhippāyo .
Andhakaṭṭhakathāyaṃ vuttavacanaṃ na sametīti imināva paṭikkhepena vikappanupagapacchimassa anto yattha katthaci chiddaṃ adhiṭṭhānaṃ vijahatīti ayampi nayo paṭikkhittoyevāti daṭṭhabbaṃ .
Ticīvarañhi ṭhapetvā sesacīvaresu chiddena adhiṭṭhānavijahanaṃ nāma natthi , tasmā adhiṭṭhahitvā ṭhapitesu sesacīvaresu vikappanupagapacchimaṃ appahontaṃ katvā khaṇḍākhaṇḍikaṃ chinnesupi adhiṭṭhānavijahanaṃ natthi .
Sace pana adhiṭṭhānato pubbeyeva tādisaṃ hoti , acīvarattā adhiṭṭhānakiccaṃ natthi .
Khuddakaṃ cīvaran ti muṭṭhipañcakādibhedappamāṇato anūnameva khuddakacīvaraṃ .
Mahantaṃ vā khuddakaṃ karotīti ettha tiṇṇaṃ cīvarānaṃ catūsu passesu yasmiṃ padese chiddaṃ adhiṭṭhānaṃ na vijahati , tasmiṃ padese samantato chinditvā khuddakaṃ karontassa adhiṭṭhānaṃ na vijahatīti adhippāyo .
Sammukhāvikappanā parammukhāvikappanāti ettha sammukhena vikappanā parammukhena vikappanāti evamattho gahetabbo .
Sannihitāsannihitabhāvan ti āsannadūrabhāvaṃ .
Āsannadūrabhāvo ca adhiṭṭhāne vuttanayeneva veditabbo .
Paribhogādayopi vaṭṭantīti ettha adhiṭṭhānassapi antogadhattā sace saṅghāṭiādināmena adhiṭṭhahitvā paribhuñjitukāmo hoti , adhiṭṭhānaṃ kātabbaṃ .
No ce , na kātabbaṃ , vikappanameva pamāṇaṃ , tasmā atirekacīvaraṃ nāma na hoti .
Mittoti daḷhamitto .
Sandiṭṭhoti diṭṭhamitto nātidaḷhamitto .
Vikappitavikappanā nāmesā vaṭṭatīti adhiṭṭhitaadhiṭṭhānaṃ viyāti adhippāyo avisesena vuttavacanan ti ticīvarādiṃ adhiṭṭheti , vassikasāṭikaṃ kaṇḍuppaṭicchādiñcaV2.347 vikappetīti avatvā sabbacīvarānaṃ avisesena vikappetīti vuttavacanaṃ .
Ticīvarasaṅkhepenāti ticīvaranīhārena , saṅghāṭiādiadhiṭṭhānavasenāti vuttaṃ hoti .
Tuyhaṃ demītiādīsu ‘‘ tasmiṃ kāle na gaṇhitukāmopi sace na paṭikkhipati , puna gaṇhitukāmatāya sati gahetuṃ vaṭṭatī ’’ ti vadanti .
Itthannāmassāti parammukhe ṭhitaṃ sandhāya vadati .
‘‘ Tuyhaṃ gaṇhāhī ’’ ti vutte ‘‘ mayhaṃ gaṇhāmī ’’ ti vadati , sudinnaṃ suggahitañcāti ettha ‘‘ yathā parato ‘ tava santakaṃ karohī ’ ti vutte duddinnampi ‘ sādhu , bhante , mayhaṃ gaṇhāmī ’ ti vacanena ‘ suggahitaṃ hotī ’ ti vuttaṃ , evamidhāpi ‘ tuyhaṃ gaṇhāhī ’ ti vutte sudinnattāM2.393 ‘ mayhaṃ gaṇhāmī ’ ti avuttepi ‘ sudinnamevā ’’’ ti vadanti .
‘‘ Gaṇhāhīti ca āṇattiyā gahaṇassa tappaṭibaddhatākaraṇavasena pavattattā tadā gaṇhāmīti citte anuppādite pacchā gahetuṃ na labhatī ’’ ti vadanti .
Taṃ na yujjatīti vinayakammassa karaṇavasena gahetvā dinnattā vuttaṃ .
Sace pana paro saccatoyeva vissāsaṃ gaṇhāti , puna kenaci kāraṇena tena dinnaṃ tassa na vaṭṭatīti natthi .
Nissaggiyaṃ pana cīvaraṃ jānitvā vā ajānitvā vā gaṇhantaṃ ‘‘ mā gaṇhāhī ’’ ti nivāraṇatthaṃ vuttaṃ .
Kāyavācāhi kattabbaadhiṭṭhānavikappanānaṃ akatattā hotīti āha ‘‘ kāyavācāto samuṭṭhātī ’’ ti .
Cīvarassa attano santakatā , jātippamāṇayuttatā , chinnapalibodhabhāvo , atirekacīvaratā , dasāhātikkamoti imānettha pañca aṅgāni .
Paṭhamakathinasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .