Araññaṭṭhakathāvaṇṇanā
107. Araññaṭṭhakathāyaṃ
M2.146 araññaṃ nāmāti idaṃ pana na kevalaṃ pubbe vuttaaraññalakkhaṇappattimattena araññaṃ idhādhippetaṃ , kintu yaṃ attano araññalakkhaṇena araññaṃ parapariggahitañca hoti , taṃ araññaṃ idhādhippetanti dassetuṃ vuttaṃ .Tenāti puna araññavacanena .
Na pariggahitabhāvo araññassa lakkhaṇan ti yadi hi pariggahitabhāvo araññalakkhaṇaṃ siyā ,‘‘ araññaṃ nāma yaṃ manussānaṃ pariggahitan ’’ ti ettakameva vadeyyāti adhippāyo .
Yan ti iminā pubbe vuttalakkhaṇameva araññaṃ parāmaṭṭhanti āha ‘‘ yaṃ pana attano araññalakkhaṇena araññan ’’ ti .
Vinivijjhitvāti ujukameva vinivijjhitvā .
Paṇṇaṃ vāti tālapaṇṇādi paṇṇaṃ vā .
Addhagatopīti cirakālaṃ tattheva ṭhitopi .
Na gahetabboti ettha pana yo parehi araññasāmikānaṃ hatthato kiṇitvā tacchetvā tattheva ṭhapito , so araññasāmikena anuññātopi na gahetabbo .
Sāmikehi chaḍḍitoti gahetuṃ vaṭṭatīti paṃsukūlasaññāya gahaṇaṃ vuttaṃ .
Lakkhaṇacchinnassāpīti araññasāmikānaṃ hatthato kiṇitvā gaṇhantehi katasaññāṇassa .
Challiyā pariyonaddhaṃ hotīti iminā sāmikānaṃ nirapekkhataṃ dīpeti .
Tena vuttaṃ ‘‘ gahetuṃ vaṭṭatī ’’ ti .
Yadi sāmikānaṃ sāpekkhatā atthi , na vaṭṭati .
Tāni katāni ajjhāvutthāni ca hontīti tāni gehādīni katāni pariniṭṭhitāni manussehi ca ajjhāvutthāni honti .
Dārūnipīti gehādīnaṃ katattā tato avasiṭṭhadārūnipi .
Etesan ti etesaṃ yathāvuttadārūnaṃ .
Tesaṃ
V2.130 ārakkhaṭṭhānan ti tesaṃ araññapālānaṃ ṭhitaṭṭhānaṃ .Dehīti vutte dātabbamevāti ettha ‘‘ dehī ’’ ti vutte ‘‘ dassāmī ’’ ti ābhogasabbhāvato ‘‘ dehī ’’ ti avutte adatvāpi gantuṃ vaṭṭatiyeva .
Gantuṃ dethāti gamanaṃ detha .
Adisvā gacchati , bhaṇḍadeyyan ti parisuddhacittena gacchati , bhaṇḍadeyyaṃ .
Yattha katthaci nītānampi dārūnaṃ araññasāmikānaṃyeva santakattā suddhacittena nikkhantopi puna theyyacittaṃ uppādetvā gacchati , pārājikamevāti vadanti .
Araññaṭṭhakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .