4. Vassikasāṭikasikkhāpadavaṇṇanā
627. Catutthe
M2.436 sibbanarajanakappapariyosānena niṭṭhāpetvāti sūcikammaniṭṭhānena sakimpi vaṇṇabhedamattarajanena kappabindukaraṇena ca niṭṭhāpetvā .Samayeti vassānasamaye .
628. Kucchisamayoti antosamayo .
‘‘ Ayameko aḍḍhamāso pariyesanakkhettañceva karaṇakkhettañca .
Etasmiñhi antare vassikasāṭikaṃ aladdhaṃ pariyesituṃ laddhaṃ kātuñca vaṭṭati , nivāsetuṃ adhiṭṭhātuñca na vaṭṭatī ’’ ti potthakesu pāṭho dissati , so apāṭho .
Evaṃ panettha pāṭhena bhavitabbaṃ ‘‘ ayameko aḍḍhamāso pariyesanakkhettaṃ .
Etasmiñhi antare vassikasāṭikaṃ aladdhaṃ pariyesituṃ vaṭṭati , laddhaṃ kātuṃ nivāsetuṃ adhiṭṭhātuñca na vaṭṭatī ’’ ti .
Na hi gimhānaṃ pacchimamāsassa paṭhamo aḍḍhamāso karaṇakkhettaṃ hoti .
‘‘ Aḍḍhamāso seso gimhānanti katvā nivāsetabban ’’ ti vacanato pana gimhānaṃ pacchimamāsassa pacchimo aḍḍhamāso karaṇakkhettañceva nivāsanakkhettañca hoti .
Teneva mātikāṭṭhakathāyaṃ ( kaṅkhā . aṭṭha . vahisakasāṭikasikkhāpadavaṇṇanā )‘‘ gimhānaṃ pacchimo māso pariyesanakkhettaṃ , pacchimo aḍḍhamāso
V2.386 karaṇanivāsanakkhettampī ’’ ti vuttaṃ .Tasmā pāḷiyā mātikāṭṭhakathāya ca avirodhaṃ icchantena vuttanayeneva pāṭho gahetabbo .
‘‘ Viññattiṃ katvā nipphādentassa aññātakaviññattisikkhāpadena anāpattī ’’ ti vadantena ‘‘ piṭṭhisamayattā iminā sikkhāpadena āpattī ’’ ti dīpitā hoti .
Na hi ñātakapavāritaṭṭhānato piṭṭhisamaye satuppādakaraṇamattenapi sambhavantī āpatti tato garukatarāya viññattiyā na hotīti sakkā vattuṃ .
Teneva bhadantabuddhadattācariyena vuttaṃ –
‘‘ Katvā pana satuppādaṃ , vassikasāṭicīvaraṃ ;
Nipphādentassa bhikkhussa , samaye piṭṭhisammate .
‘‘ Hoti nissaggiyāpatti , ñātakāñātakādino ;
Tesuyeva ca viññattiṃ , katvā nipphādane tathā ’’ ti .
Kenassa
M2.437 hoti āpattīti assa mātaraṃ cīvaraṃ yācantassa kena sikkhāpadena āpattīti pucchati .‘‘ Pariṇataṃ viññāpentassa pariṇāmanasikkhāpadena āpattī ’’ ti codanābhāvaṃ dasseti no ca saṅghe pariṇatan ti .
Atha aññātakaviññattisikkhāpadenāti ce , etampi natthīti āha ‘‘ anāpatti ca ñātake ’’ ti .
‘‘ Ñātake viññāpentassā ’’ ti pāṭhaseso .
Imamatthaṃ sandhāyāti piṭṭhisamaye vassikasāṭikatthaṃ ñātakapavāritaṭṭhāne satuppādakaraṇena āpattiṃ , aññātakaviññattisikkhāpadena anāpattiñca sandhāya .
Aññātakaappavāritaṭṭhānato … pe … dukkaṭan ti idaṃ vassikasāṭikaṃ adinnapubbe sandhāya vuttaṃ .
Tenevettha vattabhede dukkaṭaṃ vuttaṃ , dinnapubbesu pana vattabhedo natthi .
Tenevāha –
‘‘ ye manussā … pe … vattabhedo natthī ’’ ti .
Idan ti yathāvuttanissaggiyapācittiyaṃ .
Viññattiṃ katvā nipphādentassāti aññātakaappavāritaṭṭhānato viññattiṃ katvā nipphādentassa .
Pakatiyā vassikasāṭikadāyakā nāma saṅghavasena vā puggalavasena vā apavāretvā anusaṃvaccharaṃ vassikasāṭikānaṃ dāyakā .
Aññātakaviññattisikkhāpadena anāpattīti ettha imināpi sikkhāpadena anāpattīti veditabbaṃ .
Kucchisamaye hi attano ñātakapavāritaṭṭhānato ‘‘ detha me vassikasāṭikan ’’ tiādinā viññāpentassapi anāpatti .
Tenevāha –
‘‘ na vattabbā detha meti idañhi pariyesanakāle aññātakaappavārite eva sandhāya vuttan ’’ ti .
Mātikāṭṭhakathāyañhi ( kaṅkhā . aṭṭha . vassikasāṭikasikkhāpadavaṇṇanā ) vuttaṃ
V2.387 ‘‘ attano ñātakapavāritaṭṭhānato pana ‘ detha me vassikasāṭikacīvaran ’ tiādikāya viññattiyāpi pariyesitabban ’’ ti . 629.‘‘ Ākāsato patitaudakenevāti vacanato chadanakoṭiyā patitaudakena nahāyantassa anāpattī ’’ ti tīsupi gaṇṭhipadesu vuttaṃ .
630. Cha māse parihāraṃ labhatīti etena antovassepi yāva vassānassa pacchimadivasā akatā parihāraṃ labhatīti dīpitaṃ hoti .
Yasmā mūlacīvaraṃ karontena hemantassa pacchimuposathadivaseyeva kātabbaṃ , tasmā gimhānato ekūnatiṃsadivase parihāraṃ labhati , evaṃ santepi
M2.438 appakaṃ ūnamadhikaṃ vā gaṇanūpagaṃ na hotīti katvā ‘‘ tato parampi … pe … ekamāsan ’’ ti vuttaṃ .Ekāhadvīhādivasena … pe … laddhā ceva niṭṭhitā cāti iminā ekāhānāgatāya vassūpanāyikāya laddhā ceva niṭṭhitā ca , dvīhānāgatāya … pe … dasāhānāgatāya vassūpanāyikāya laddhā ceva niṭṭhitā ca , antovasse vā laddhā ceva niṭṭhitā cāti ayamattho dassito .
Tattha āsāḷhimāsassa juṇhapakkhapuṇṇamiyaṃ laddhā ceva niṭṭhitā ca vassikasāṭikā ‘‘ ekāhānāgatāya vassūpanāyikāya laddhā ceva niṭṭhitā cā ’’ ti vuccati .
Eteneva nayena juṇhapakkhassa chaṭṭhiyaṃ laddhā ceva niṭṭhitā ca ‘‘ dasāhānāgatāya vassūpanāyikāya laddhā ceva niṭṭhitā cā ’’ ti vuccati .
Yāva paṭhamakattikatemāsapuṇṇamī , tāva antotemāse laddhā ceva niṭṭhitā ca ‘‘ antovasse laddhā ceva niṭṭhitā cā ’’ ti vuccati .
Paṭhamakattikatemāsapuṇṇamito parañhi laddhā ceva niṭṭhitā ca yāva cīvarakālo nātikkamati , tāva anadhiṭṭhahitvā ṭhapetuṃ vaṭṭatīti na tatrāyaṃ vicāraṇā sambhavati .
Tasmiṃyeva antodasāhe adhiṭṭhātabbāti avisesena vuttepi vassānato pubbe ekāhadvīhādivasena anāgatāya vassūpanāyikāya laddhā tehi divasehi saddhiṃ dasāhaṃ anatikkamantena vassūpanāyikadivasato paṭṭhāya adhiṭṭhānakkhettaṃ sampattāyeva adhiṭṭhātabbā , na tato pubbe adhiṭṭhānassa akhettattā .
Antovasse pana laddhā tasmiṃyeva antovasse laddhadivasato paṭṭhāya dasāhaṃ anatikkāmetvā adhiṭṭhātabbā .
Nanu ca vassānato pubbe anadhiṭṭhahitvā dasāhaṃ atikkāmetuṃ vaṭṭatiyeva , tasmā adhiṭṭhānassa akhettabhūtepi divase gahetvā ‘‘ antodasāhe adhiṭṭhātabban ’’ ti kasmā vuttaṃ ?
Yathā ‘‘ antovasse laddhāpi yāva na niṭṭhāti , tāva anadhiṭṭhahitvā dasāhaṃ atikkāmetuṃ vaṭṭatī ’’ ti akatāya
V2.388 anadhiṭṭhānakkhettasadisāpi atikkantadivasā dasāhaṃ atikkāmetvā niṭṭhitāya gaṇanūpagā hontīti niṭṭhitadivaseyeva adhiṭṭhātabbā , evamidhāpi vassānato pubbe anadhiṭṭhānakkhettabhūtāpi divasā laddhadivasato paṭṭhāya gaṇanūpagā hontīti dassanatthaṃ vuttaṃ .Yadi evaṃ ‘‘ tasmiṃyeva antodasāhe ’’ ti avisesena vuttattā dasāhānāgatāya vassūpanāyikāya
M2.439 chaṭṭhiyaṃ laddhā puṇṇamiyaṃ adhiṭṭhātabbāti āpajjatīti ?Nāpajjati ‘‘ cātumāsaṃ adhiṭṭhātun ’’ ti vacaneneva paṭikkhittattā .
Evaṃ sante ‘‘ dasāhānāgatāyā ’’ ti iminā kiṃ payojananti ce ?
Vassānato pubbeyeva dasāhe atikkante vassūpanāyikadivase niṭṭhitā tadaheva adhiṭṭhātabbāti dassanatthaṃ vuttanti idamettha payojanaṃ .
Tenevāha –
‘‘ dasāhātikkame niṭṭhitā tadaheva adhiṭṭhātabbā ’’ ti .
Dasāhe appahonte cīvarakālaṃ nātikkametabbāti temāsabbhantare dasāhe appahonte laddhā ceva niṭṭhitā ca cīvarakālaṃ nātikkametabbāti attho .
Idaṃ vuttaṃ hoti ‘‘ paṭhamakattikatemāsapuṇṇamito pubbe sattamito paṭṭhāya laddhā ceva niṭṭhitā ca vassikasāṭikā dasāhe anatikkanteyeva cīvarakālaṃ otiṇṇattā tattha anadhiṭṭhahitvāpi ṭhapetuṃ vaṭṭatī ’’ ti .
Iminā ca imaṃ dīpeti – akatā ce vassikasāṭikā , vassānaṃ cātumāsaṃ akatattāyeva parihāraṃ labhati , katāya pana dasāhaparamasikkhāpadaṃ avikopetvā parihāro vattabboti .
Yadā vā tadā vā adhiṭṭhātuṃ vaṭṭatīti cātumāsabbhantare dasāhe atikkantepi natthi dosoti adhippāyo .
‘‘ Kadā adhiṭṭhātabbā … pe … yadi nappahoti , yāva kattikapuṇṇamā parihāraṃ labhatī ’’ ti imināpi kurundivacanena akatāya vassikasāṭikāya cātumāsaṃ parihāro , katāya dasāhameva parihāroti ayamattho dīpitoyevāti āha ‘‘ apicā ’’ tiādi .
Pāḷiyaṃ acchinnacīvarassa naṭṭhacīvarassātiādinā nissaggiyena anāpatti vuttā , udāhu naggassa nahāyato dukkaṭena anāpatti vuttāti ?
Kimettha pucchitabbaṃ .
Sabbasikkhāpadesu hi yattha yattha mūlasikkhāpadena āpattippasaṅgo , tattha tattha anāpattidassanatthaṃ anāpattivāro ārabhīyatīti idhāpi nissaggiyena anāpattidassanatthanti yuttaṃ vattuṃ .
Na hi mūlāpattiyā anāpattiṃ adassetvā antarā vuttāya eva āpattiyā anāpattidassanatthaṃ anāpattivāro ārabhīyatīti .
Teneva tīsupi gaṇṭhipadesu idaṃ vuttaṃ ‘‘ acchinnacīvarassa naṭṭhacīvarassa cāti ettha acchinnasesacīvarassa naṭṭhasesacīvarassa ca asamaye nivāsentassa pariyesantassa ca anāpatti
V2.389 .Āpadāsūti ettha anivatthaṃ corā
M2.440 harantīti asamaye nivāsentassa anāpattī ’’ ti .Mātikāṭṭhakathāya mpi ( kaṅkhā . aṭṭha . vassikasāṭikasikkhāpadavaṇṇanā ) vuttaṃ ‘‘ acchinnacīvarassa vā naṭṭhacīvarassa vā anivatthaṃ corā harantīti evaṃ āpadāsu vā nivāsayato ummattakādīnañca anāpattī ’’ ti .
Aṭṭhakathāyaṃ pana naggassa nahāyato dukkaṭeneva anāpattiṃ sandhāya ‘‘ acchinnacīvarassāti etaṃ vassikasāṭikameva sandhāya vuttaṃ .
Tesañhi naggānaṃ kāyovassāpane anāpatti .
Ettha ca mahagghavassikasāṭikaṃ nivāsetvā nahāyantassa corupaddavo āpadā nāmā ’’ ti yaṃ vuttaṃ , tattha kāraṇaṃ pariyesitabbaṃ .
Atha ubhayenapi anāpattidassanatthaṃ ‘‘ acchinnacīvarassā ’’ tiādi āraddhanti evamadhippāyo siyā , evampi ‘‘ acchinnacīvarassāti etaṃ vassikasāṭikameva sandhāya vuttan ’’ tiādinā visesetvā na vattabbaṃ .
Evañhi vattabbaṃ siyā ‘‘ acchinnasesacīvarassa naṭṭhasesacīvarassa vā asamaye nivāsentassa pariyesantassa ca nissaggiyena anāpatti , acchinnavassikasāṭikassa naṭṭhavassikasāṭikassa vā naggassa nahāyato dukkaṭena anāpatti , āpadāsu anivatthaṃ corā harantīti asamaye nivāsayato nissaggiyena anāpatti , mahagghavassikasāṭikaṃ nivāsetvā nahāyantassa corā haranti , naggassa nahāyato dukkaṭena anāpattī ’’ ti .
Sesamettha uttānameva .
Aṅgesu pana vassikasāṭikāya attuddesikatā , asamaye pariyesanatā , tāya ca paṭilābhoti imāni tāva pariyesanāpattiyā tīṇi aṅgāni .
Sacīvaratā , āpadābhāvo , vassikasāṭikāya sakabhāvo , asamaye nivāsananti imāni nivāsanāpattiyā cattāri aṅgāni .
Vassikasāṭikasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .