Suṅkaghātakathāvaṇṇanā
113. Suṅkaghātakathāyaṃ
V2.135 tato hanantīti tato nīharantā hananti .Tan ti suṅkaṭṭhānaṃ .
Yatoti yato nīhariyamānabhaṇḍato .
Rājakan ti rājāyattaṃ .
Tampi rājārahamevāti āha ‘‘ ayamevattho ’’ ti .
Itoti ito bhaṇḍato .
Dutiyaṃ pādaṃ atikkāmetīti ettha ‘‘ paṭhamaṃ pādaṃ paricchedato bahi ṭhapetvā dutiye pāde uddhaṭamatte pārājikan ’’ ti vadanti uddharitvā bahi aṭṭhapitopi bahi ṭhitoyeva nāma hotīti katvā .
Yattha yattha padavārena āpatti kāretabbā , tattha tattha sabbatthāpi eseva nayoti vadanti .
Suṅkaghātato bahi bahisuṅkaghātaṃ .
Avassaṃ patanakan ti avassaṃ suṅkaghātato bahi patanakaṃ .
Pubbe vuttanayenevāti avassaṃ patanake hatthato muttamatteti vuttaṃ hoti .
Vaṭṭantaṃ puna anto pavisatīti mahāaṭṭhakathāvacanassa kurundisaṅkhepaṭṭhakathāhi adhippāyo pakāsito .
Anto ṭhatvā bahi gacchantaṃ rakkhatīti bhikkhuno payogena gamanavegassa antoyeva vūpasantattā .
Parivattetvā abbhantarimaṃ bahi ṭhapetīti abbhantare ṭhitaṃ puṭakaṃ parivattetvā bahi ṭhapeti .
Ettha ca ‘‘ abbhantarime puṭake bhūmito mocitamatte pārājikan ’’ ti vadanti .
‘‘ Gacchante yāne vā … pe … ṭhapetīti suṅkaghātaṃ apavisitvā bahiyeva ṭhapetī ’’ ti tīsupi gaṇṭhipadesu vuttaṃ suṅkaṭṭhānassa bahi ṭhapitanti vakkhamānattā .
Ācariyā pana ‘‘ suṅkaṭṭhānassa bahi ṭhitan ’’ ti pāṭhaṃ vikappetvā ‘‘ paṭhamaṃ antosuṅkaghātaṃ paviṭṭhesuyeva yānādīsu ṭhapitaṃ pacchā yānena saddhiṃ nīhaṭaṃ suṅkaghātassa bahi ṭhitaṃ , na ca tena nītan ’’ ti
M2.153 atthaṃ vadanti .Ayaṃ pana tesaṃ adhippāyo – suṅkaṭṭhānassa anto paviṭṭhayānādīsu ṭhapitepi bhikkhussa payogaṃ vinā aññena nīhaṭattā nevatthi pārājikaṃ ,‘‘ atra paviṭṭhassa suṅkaṃ gaṇhantū ’’ ti vuttattā aññena nīhaṭassa bahi ṭhite bhaṇḍadeyyampi na hotīti .
Ayameva ca nayo ‘‘ vaṭṭitvā gamissatīti vā añño naṃ vaṭṭessatīti vā anto ṭhapitaṃ pacchā sayaṃ vā vaṭṭamānaṃ aññena vā vaṭṭitaṃ bahi gacchati , rakkhatiyevā ’’ ti iminā vacanena sametīti yuttataro viya dissati .
Suṅkaṭṭhānassa anto pavisitvā puna paccāgacchatopi tena passena paricchedaṃ atikkamantassa yadi tatopi gacchantānaṃ hatthato suṅkaṃ gaṇhanti , sīmātikkame pārājikameva .
Hatthisuttādīsūti hatthisikkhādīsu .
Imasmiṃ ṭhāneti yathāvuttayānādīhi vuttappakārena nīharaṇe .
Anāpattīti tattha ‘‘ sahatthā ’’ ti vacanato aññena nīharāpentassa anāpatti .
Idhāti imasmiṃ
V2.136 adinnādānasikkhāpade .Tatrāti tasmiṃ eḷakalomasikkhāpade .
Hontīti ettha iti -saddo hetuattho , yasmā eḷakalomāni nissaggiyāni honti , tasmā pācittiyanti attho .
Idha anāpattīti imasmiṃ sikkhāpade avahārābhāvā anāpatti .
Upacāran ti suṅkaghātaparicchedato bahi samantā dvinnaṃ leḍḍupātānaṃ abbhantaraṃ vatiāsannappadesasaṅkhātaṃ upacāraṃ .
Tādisaṃ upacāraṃ okkamitvā pariharaṇe sādīnavattā dukkaṭaṃ vuttaṃ .
Etthāti suṅkaghāte .
‘‘ Dvīhi leḍḍupātehīti ayaṃ niyamo ācariyaparamparābhato ’’ ti mahāgaṇṭhipade vuttaṃ .
Suṅkaghātakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .