Issues
Select Version
Bhikkhu Bodhi
English
sāsanāre-သာသနာရေး
မြန်မာဘာသာ
Tikanipātapāḷi
Tikanipātapāḷi

7. Catumahārājasuttaṃ

Author: sāsanāre-သာသနာရေး @ IAPT

ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။ ပက္ခဿ၊ လဆန်းရက်ပိုင်း, လဆုတ်ရက်ပိုင်း၏။ အဋ္ဌမိယံ၊ ရှစ်ရက်မြောက် ဥပုသ်နေ့၌။ စတုန္နံ၊ လေးယောက်ကုန်သော။ မဟာရာဇာနံ၊ နတ်မင်းကြီးတို့၏။ ပါရိသဇ္ဇာ၊ အခြွေအရံ နတ်ပရိသတ်တွင် အပါအတင် ဖြစ်ကုန်သော။ အပစ္စာ၊ အပါးတော်မြဲနတ်မင်းကြီးတို့သည်။ ဣမံ လောကံ၊ ဤလူ့လောကကို။ အနုဝိစရန္တိ၊ လှည့်လည်စုံစမ်းကြကုန်၏။ (ကိန္တိ၊ အဘယ်ကိုသိလို၍။ အနုဝိစရန္တိ၊ မူ)။
ကစ္စိ၊ အဘယ်သို့လေနည်း။ ဗဟူ၊ များစွာကုန်သော။ မနုဿာ၊ လူတို့သည်။ မနုဿေသု၊ လူတို့၌။ မတ္တေယျာ၊ မခင်၏ အကျိုးစီးပွားကို ဆောင်ရွက်ကုန်သည်။ ပေတ္တေယျာ၊ ဘခင်၏ အကျိုးစီးပွားကို ဆောင်ရွက်ကုန်သည်။ သာမညာ၊ ရဟန်းတို့၏ အကျိုး.... ကုန်သည်။ ဗြဟ္မညာ၊ ရဟန္တာတို့၏ အကျိုး.... ကုန်သည်။ ကုလေ၊ အမျိုး၌။ ဇေဋ္ဌာပစာယိနော၊ ကြီးသော သူတို့ကို ရိုသေကုန်သည်။ (ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကြပါကုန်၏လော)။ ဥပေါသထ၊ ဥပုသ်သီလကို။ ဥပဝသန္တိ၊ စောင့်ထိန်းကြပါကုန်၏လော။ ပဋိဇာဂရောန္တိ၊ ဥပုသ်အကြို, အပိုဆင့်ပွား နိုးနိုးကြားကြား စောင့်ထိန်းကြပါကုန်၏လော။ပဋိဇာဂရောန္တိ။ ။ ပဋိ ပဋိ- ထပ်ကာ ထပ်ကာ+ ဇာဂရောတိ- နိုးနိုးကြားကြား ဥပုသ်စောင့်ကုန်၏။ ပဉ္စမီ, စာတုဒ္ဒသိ, ပန္နရသိဟူ၍ လဆန်းပိုင်း၌ လေးဥပုသ်, လဆုတ်ပိုင်း၌ လေးဥပုသ်ဟု တလတလ၌ မူလဥပုသ် ရှစ်ရက်ဆီ ရှိ၏။ (ရက်မစုံလ၌ကား ပန်နရသီဥပုသ် တရာက်လျော့၏) ထိုမူလဥပုသ်၏ ပဋိဇာဂရ (အကြိုအပို့) ဥပုသ်လည်း ရှိသေး၏။ လေးရက်နေ့သည် ပဉ္စမီဥပုသ်၏ အကြို (ပဋိဇာဂရ) ဥပုသ်ဖြစ်၍ (၆) ရက်နေ့သည် အပို (ပဋိဇာဂရ) ဥပုသ်ဖြစ်၏။
ဤနည်းအားဖြင့် (၇) ရက်နေ့နှင့် (၉)ရက်န့ကိုလည်းကောင်း၊ ၁၂ ရက်နေ့နှင့် လပြည့်ကျော်တရက် လဆန်းတရက်ကိုလည်းကောင်း အကြိုအပို့ (ပဋိဇာဂရ) ဥပုသ်ဖြစ်ပုံကို သိပါ။ ပန္နရသီဥပုသ်နေ့မှန်သမျှ အကြိုဥပုသ်မရှိသကဲ့သို့ ရက်စုံလဆုတ်၏ စာတုဒ္ဒသီဥပုသ်မှာလည်း အပိုဆင့်ပွား ဥပုသ်မရှိဟု မှတ်ပါ။
ပုညာနိ၊ တခြားသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို။ ကရောန္တိ၊ ပြုကြပါကုန်၏လော။ ဣတိ၊ ဤအကြောင်းကို သိလို၍။ (အနုဝိစရန္တိ၊ ၏)။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ပက္ခဿ၊ ၏။ စာတုဒ္ဒသိံ၊ ၁၄ ရက်မြောက် ဥပုသ်နေ့၌ ။ ။ပ။၊ ပုတ္တာ၊ သားတို့သည်။ ။ပ။၊
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ပန္နရသေ၊ ၁၅ ရက်မြောက်သော။ ဥပေါသထေ၊ ဥပုသ် ဖြစ်သော ။ တဒဟု၊ ထိုနေ့၌။ စတ္တာရော၊ လေးယောက်ကုန်သော။ မဟာရာဇာ နော၊ နတ်မင်းကြီးတို့သည်။ သာမံ ဧဝ၊ ကိုယ်တိုင်သာလျှင်။ ။ပ။၊
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ အပ္ပကာ၊ အနည်းငယ်မျှလောက်ကုန်သော။ မနုဿာ၊ လူတို့သည်။ ။ပ။၊ ဇေဋ္ဌာပစာယိနော၊ ကုန်သည်။ သစေ ဟောန္တိ၊ အကယ်၍ ဖြစ်ကုန်အံ့။ ဥပေါသထံ၊ ကို။ သစေ ဥပဝသန္တိ၊ အကယ်၍ စောင့်ထိန်းကုန်အံ့။ သစေ ပဋိဇာဂရောန္တိ၊ အံ့။ ပုညာနိ၊ တို့ကို။ သစေ ကရောန္တိ၊ အံ့။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ (ဧဝံဘန္တေသု၊ ဤသို့ ဖြစ်ကုန်လသော်)။ တမေနံ၊ ထိုအကြောင်းကို။ စတ္တာရော၊ ကုန်သော။ မဟာရာဇာနော၊ တို့သည်။ သုဓမ္မာယ၊ သုဓမ္မာမည်သော။ သဘာယ၊ နတ်သဘင်၌။ ဝါ၊ စည်းဝေးရာ ခန်းမဆောင်၌။ သန္နိသန္နာနံ၊ ပေါင်းစုထိုင်နေကြကုန်သော။ သန္နိပတိတာနံ၊ တစုတဝေးတည်း ရောက်နေကြကုန်သော။ တာဝတိံ သာနံ၊ တာဝတိံ သာဘုံအား ဖြစ်ကုန်သော။ ဒေဝါနံ၊ နတ် တို့အား။ အာရောစေန္တိ၊ ပြောကြားကြကုန်၏။ (ကိန္တိ၊ အဘယ်သို့။ အာရော စေန္တိ၊ ဟူမူ)။
မာရိသာ၊ ဒုက္ခကင်းပြား အချင်းနတ်သားတို့။ အပ္ပကာ၊ ကုန်သော။ မနုဿာ ။ပ။ ကရောန္တိ၊ ကုန်၏။ ဣတိ၊ သို့။ (အာရောစေန္တိ၊ ကုန်၏)။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ တေန၊ ထိုသို့ ပြောကြားခြင်းကြောင့်။ ဝါ၊ ထိုသို့ ကုသိုလ်ကောင်းမှုပြုသော လူတို့နည်းပါးကုန်သည်အဖြစ်ကြောင့်။ တာဝတိံသာ၊ တာဝတိံ သာဘုံ၌ ဖြစ်ကုန်သော။ ဒေဝါ၊ နတ်တို့သည်။
"ဘော၊ အိုနတ်သားတို့။ ဒိဗ္ဗာ၊ နတ်ပြည်၌ဖြစ်ကု်သော။ ကာယာ၊ နတ်အပေါင်းတို့သည်။ ပရိဟာယိဿန္တိ ဝတ၊ ယုတ်လျော့နည်းပါးကုန်တော့မည်တကား။ အသုရကာယာ၊ အပါယ်လေးဘုံးသားသတ္တဝါအပေါင်းတို့သည်။ ပရိပူရိဿန္တိ ဝတ၊ အရေအတွက် တိုးပွားများပြားကုန်တော့မည်တကား" "ဣတိ၊ ဤသို့။ အနတ္တမနာ၊ ပီတိသောမနဿတို့ယူအပ်သော စိတ်မရှိကုန်သည်။ ဝါ၊ စိတ်မချမ်းသားကုန်သည်။ ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ပန၊ ထိုသို့ မဟုတ်မူ၍။ ဗဟူ၊ ကုန်သော။ မနုဿာ။ပ။၊
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ တေန၊ ထိုသို့ ပြောကြားခြင်းကြောင့်။ ဝါ၊ ထိုသို့ ကုသိုလ် ကောင်းမှုပြုသော လူတို့များပြားကုန်သည်အဖြစ်ကြောင့် ။ အတ္တမနာ၊ ပီတိသော မနဿတို့ ယူအပ်သော စိတ်ရှိကြကုန်သည်။ ဝါ၊ နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်ကြကုန်သည်။ ။ပ။၊
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဘူတပုဗ္ဗံ၊ ရှေး၌ဖြစ်ခဲ့ဖူးသော အကြောင်းဝတ္ထုကား။ ဒေဝါနံ၊ နတ်တို့၏။ ဣန္ဒေါ၊ အစိုးရသူ နတ်ဘုရင်ဖြစ်သော။ သက္ကော၊ သကြားမင်းသည်။ တာဝတိံ သေ၊ တာဝတိံ သာဘုံသား ဖြစ်ကုန်သော။ ဒေဝေ၊ နတ်တို့ကို။ အနုနယမာနော၊ ဟောပြောသိစေလသော်။ တာယံ တထာယံ၊ ဟောပြောသိစရော ထိုအခါ၌။ ဣမံ ဂါထံ၊ ဤဂါထာကဗျာကို။ အဘာသိ၊ သီဆိုပြီ။ (ကိန္တိ၊ အဘယ်သို့။ အဘာသိ၊ သနည်းဟူမူ)။
ယော နရော၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ မာဒိသော၊ ငါကဲ့သို့သော သိကြား မင်းသည်။ အဿ၊ ဖြစ်ငြားအံ့။ ဝါ၊ ဖြစ်လျှင်။ သော(နယော) ပိ၊ ထိုငါကဲ့သို့ သိကြားမင်းဖြစ်သော သူသည်လည်း။ [တနည်း ယော နရော၊ သည်။ မာဒိသော၊ ငါကဲ့သို့သော စည်းစိမ်ရှင်သကြားမင်းသည်။ အဿ၊ ဖြစ်လိုငြားအံ့။ ဝါ၊ ဖြစ်ချင်လည်း။ သော နရောပိ၊ ထိုငါကဲ့သို့ သကြားမင်းအဖြစ် ချင်သူသည်လည်း။] ပက္ခဿ၊ လဆန်းရက်ပိုင်း, လဆုတ်ရက်ပိုင်း၏။ စာတုဒ္ဒသိံ၊ ၁၄ ရက်မြောက် ဥပုသ်နေ့ပတ်လုံးလည်းကောင်း။ ပဉ္စဒသိံ၊ ၁၅ ရက်မြောက် ဥပုသ်နေ့ပတ်လုံးလည်းကောင်း။ [အစ္ဆန္တသံယောဂေစေတံ ဥပယောဂဝစနံ။ မိတ္တာထေရီဂါထာ အဋ္ဌကထာ၊ ၃၉။] ပက္ခဿ၊ ၏။ အယာ အဋ္ဌမိ၊ အကြင်ရှစ်ရက်မြောက် ဥပုသ်နေ့သည်။ (အတ္ထိ၊ ရှိ၏။ တံ အဋ္ဌမိံ စ၊ ထိုရှစ်ရက်မြောက် ဥပုသ်နေ့ပတ်လုံး လည်းကေင်း)။ ပါဋိဟာရိယပက္ခဉ္စ၊ ရက်ရှည်မပြတ် စောင့်ထိန်းအပ်သည့် အကျင့်မြတ်သုံးဖြား ဥပုသ်အချိန်အခါ ကာလပတ်လုံလည်းကောင်း။ပါဋိဟာရိယပက္ခ။ ။ နိဗဒ္ဓဥပေါသထ (အဆက်မပြတ်စောင့်ထိန်းအပ်သော ဥပုသ်သီလ) ကို ပါဋိဟာရိယပက္ခဟု အဋ္ဌကထာ၌ ဖွင့်ဆို၏။ ထို ဥပုသ်သီလ သုံးများကား-----
(၁) ဝါတွင်းသုံးလတိတိ စောင့်ထိန်းအပ်သော ဥပုသ်သီဠ။ (၂) ထို သုံးလ မစွမ်းနိုင်ခဲ့သော် သီတင်းကျွတ်လပြည့် ပဌမပဝါရဏာနေ့နှင့် တန်ဆောင်မုန်းလပြည့် ဒုတိယပဝါရဏာနေ့တို့၏ အကြား တလတိတိ စောင့်ထိန်းအပ်သော ဥပုသ် သီလ ။(၃) ထိုတလမစွမ်းနိုင်ခဲ့သော် ပဌမပဝါရဏာနေ့မှ စ၍ ၁၅ ရက်တိတိ စောင့်ထိန်းအပ်သော ဥပုသ်သီလဟူသော သုံးမျိုးတည်း။ [သံယုတ်ဋ္ဌ (ပ-၂၈၁) ၌ကား ယခင်ပဋိဇာဂရဥပုသ်၌ ပြခဲ့သော အဋ္ဌမိ, စာတုဒ္ဒသီ, ပန္နရသီတို့၏ အကြိုအပို့ ဥပုသ်နှင့် အမှတ်(၃) ဥပုသ်ကို ပါဋိဟာရိယပက္ခဟု ဖွင့်ဆို၏။]
ဟရိတဗ္ဗော ပဝတ္တေတဗေဗာတိ ဟာရိယော- ဖြစ်စေသင့် (စောင့်ထိန်းသင့်) သော ဥပုသ်သီလ။ ပဋိပဋိ (ထပ်ကာထပ်ကာ) ဟာရိယော ပဋိဟာ ရိယော၊ သော ဧဝ ပါဋိဟာရိယော၊ ပက္ခ- ဘက်၊ အုပ်စု။ ပါဋိဟာရိယော ပက္ခေါ ပါဋိဟာရိယပက္ခေါ- အမြဲမပြတ် ထပ်ကာထပ်ကာ စောင့်ထိန်းသင့်သော ဥပုသ်သီလအစု၊ ဤ၌ကား ထိုပါဋိဟာရိယ ဥပုသ်သီလစောင့်ထိန်းရာ နေ့ရက်ကာလကို ဌာနုူပစာရအားဖြင့် ပါဋိဟာရိယပက္ခဟု ယူရာ၏။ သို့ မဟုတ် "ပဋိဟာရိယဿ ပက္ခေါ (ပါဋိဟာရိယ ဥပုသ်သီလ၏ ရက်ပိုင်း ကာလ) ဟု ဆဋ္ဌီတပ္ပုရိသ် ကြံပါ။
အဋ္ဌင်္ဂုသမာဂတံ၊ (ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏီစသော) ရှစ်ပါးသော ဥပုသ်ဂုဏ်အင်္ဂါ တို့နှင့် ကောင်းစွာပြည့်စုံသော။ ဥပေါသထံ၊ ဥပုသ်သီလကို။ ဥပဝသေယျ၊ စောင့်ထိန်းထိုက်၏။ ဝါ၊ စောင့်ထိန်းရမည်။ [ဧယျဝိဘတ်ကို အရဟအနက်နှင့် အာဏတ္တိအနက်ဟောကြံသည်။] ဣတိ၊ ဤသို့။ (အဘာသိ၊ သီဆိုပြီ)။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ပန၊ ထိုသို့ သီဆိုအပ်ပါသော်လည်း။ ဒေဝါနံ၊ တို့၏။ ဣန္ဒေန၊ သော။ သက္ကေန၊ သည်။ သာ ဿော ဂါထာ၊ ထိုဂါထာကို။ ဒုဂ္ဂိတာ၊ မကောင်းသဖြင့် သီဆိုအပ်ပြီ။ ဝါ၊ မထိုက်မတန် သီဆိုအပ်ပြီ။ န သုဂီတာ၊ ကောင်းစွာ သီဆိုအပ်သည်မဟုတ်။ ဝါ၊ မှန်ကန်စွာ သီဆိုအပ်သည်မဟုတ်။ ဒုဗ္ဘာသိတာ၊ မကောင်းသဖြင့် ရွတ်ဆိုပြောပြအပ်ပြီ။ န သုဘာသိတာ၊ ကောင်းမွန်မှန်ကန်စွာ ရွတ်ဆိုပြောပြအပ်သည်မဟုတ်။
ကိဿ ဟေတု၊ အဘယ်အကြောင်းကြောင့်။ တံ၊ ထိုသို့ မကောင်းသဖြင့် သီဆိုခြင်းသည်။ (ဟောတိ၊ ဖြစ်သနည်း ဟူမူ)။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဟိ (ယသ္မာ)၊ အကြင့်ကြောင့်။ ဒေဝါနံ၊ တို့၏။ ဣန္ဒေါ၊ သော။ သက္ကော၊ သည်။ အဝီတရာဂေါ၊ မကင်းရှင်သော ရာဂရှိ၏။ ။ပ။၊ အဝီတမောဟော၊ ရှိ၏။ (ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ တံ၊ ထိုသို့ မကောင်းသဖြင့် သီဆိုခြင်းသည်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏)။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ စ၊ အစစ်အမှန်အားဖြင့် ။ ယော သော ဘိက္ခု၊ အကြင်ရဟန်းသည်။ အရဟံ၊ ကိလေသာတို့မှ ဝေးကွာ၏။ ခီဏာသဝေါ၊ ကုန်ခန်းပြီးသော အာသဝရှိ၏။ ပုသိတဝါ၊ မြတ်သော မဂ်အကျင့်ကို ကျင့်သုံးပြီးဖြစ်၏။ [ဗြဟ္မစရိယော၊ မြတ်သော အကျင့်ရှိ၏။ ဤပါဌ်မှာ အပိုသက်သက်လာတည်း။ နောက်သုတ်နှင့် သက္ကအင်္ဂုတ္တိုရ် ၃၁၅ ၌ လည်းမပါ။ အဋ္ဌကထာ၌လည်း မဖွင့်၊ ဒီ, ပါထိကဝဂ်၊ ၆၈၊ ၈၀ စသည်နှင့် မူလပဏ္ဏာယ၊ ၅၊ ၁၉၄ - စသော အခြားပါဠိတော် များစွာတို့၌လည်း ဤပါဌ်မရှိ၊ "ဝုသိတဗြဟ္မစရိယော" နှင့် ဆင်ဆူယိုးမှားဖြစ်ပြီး ပါနေဟန် တူ၏။] ကတကရဏီယော၊ ပြုအပ်ပြီးသော ပရိညာစသော မဂ်ကိစ္စရှိ၏။ ဝါ၊ မဂ်လေးပါးဖြင့် ပြုသင့်သော ပရိညာ, ပဟာန, ဘာဝနာ, သစ္ဆိကိရိယာဟူသော ကိစ္စကို ပြုပြီးလေပြီ။ ဩဟိတဘာရော၊ စွန့်ချအပ်ပြီးသော ခန္ဓာစသော ဝန်ထုပ် ဝန်ပိုးရှိ၏။ ဝါ၊ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကဲ့သို့ လွှမ်းမိုးဖိစီးတတ်သော ခန္ဓာ, ကိလေသာ အဘိသင်္ခါရတို့ကို စွန့်ပစ်ပယ်ချပြီးလေပြီ။ အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော၊ ရောက်အပ်ရအပ်ပြီးသော အရဟတ္တဖိုလ်ဟူသော ကိုယ်ပိုင်းအကျိုးစီးပွားရှိ၏။ [သဒတ္ထ၊ သက+ အတ္ထ၊ မိမိကိုယ်ပိုင် အကျိုး။] ပရိက္ခိဏဘဝသံယောဇနော၊ ကုန်ခန်းပြီးသော ဘဝအနှောင်အဖွဲ့ ရှိ၏။ သမ္မာ၊ အကြောင်းမှန်, နည်းလမ်းမှန် အားဖြင့်။ အညာ(အညာယ)၊ ဝိပဿနာပညာ,မဂ်ပညာဖြင့်သိ၍။ ဝိမုတ္တော၊ ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်လေပြီ။ ဝါ၊ နိဗ္ဗာန်၌ ညွတ်ကိုင်းလေပြီ။ ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ တဿ ဘိက္ခုနော၊ အာသဝကုန်ခန်း ထိရဟန်းအား။ "စာတုဒ္ဒသိံ ။ပ။ မာဒိသော နရော" တိ၊ "စာတုဒ္ဒသတိ။ပ။ မာဒိသော နရော" ဟူသော။ ဧတံ၊ ဤဂါထာစကားကို။ ဝါ၊ သည်။ ဝစနာယ၊ သီဆိုခြင်းငှာ။ ကလ္လံ၊ သင့်လျော်၏။
ယော နရော၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ မာဒိသော၊ အာသဝကုန်ခန်း ငါကဲ့သို့သော ရဟန်းသည်။ အဿ၊ ဖြစ်ငြားအံ့။ သော နရောပိ၊ ထိုအာသဝကုန်ခန်းငါကဲ့သို့ ရဟန်းသည်လည်း။ [တနည်း ယောနရော၊ အကြင် ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ မာဒိသော၊ ငါကဲ့သို့ အရဟတ္တဖိုလ်စည်းစိမ် ရရှိပြီးသော ရဟန်းသည်။ အဿ၊ ဖြစ်လိုငြားအံ့။ ဝါ၊ ဖြစ်ချင်လျှင်။ သော နရောပိ၊ အရဟတ္တဖိုလ် စည်းစိမ်ရရှိလိုသော ထိုရဟန်းသည်လည်း။] စာတုဒ္ဒသိံ၊ လည်းကောင်း။ [စသည်ဆိုပါ။] ။ပ။၊
ကိဿ ဟေတု၊ ကြောင့်။ တံ၊ ထိုသို့ သီဆိုသင့်ခြင်းသည်။ (ဟောတိ၊ မူ)။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဟိ၊ အကြင့်ကြောင့်။ သော ဘိက္ခု၊ ထိုရဟန်းသည်။ ဝီတရာဂေါ၊ ကင်းပြီးသော ရာဂရှိ၏။ ။ပ။၊ ဝီတမောဟော၊ ရှိ၏။ ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ (တံ၊ ထိုသို့ သီဆိုသင့်ခြင်းသည်။ ဟောတိ၊ ၏)။ ဣတိ( အဝေါစ၊ မိန့်)။