အထခေါ၊ ထိုအခါ၌။
မိဂါရမာတာ၊ မိဂါရ၏ မိခင်ဖြစ်သော။
[ဧကကစာပိုဒ် ၂၅၉ ကြည့်။]
ဝိသာခါ၊ ဝိသာခါသည်။
ဥပေါသထေ၊ ဥပုသ်နေ့ ဖြစ်သော။
တဒဟု၊ ထို့နေ့၌။
[တံ ဧဝ အဟော တဒဟော၊ တသ္မိံ တဒဟု။ သ္မိံ ဝိဘတ်ကို ဥပြု။] ။ပ။၊
နိသိန္နံ၊ ထိုင်နေပြီးသော။
မိဂါရမာတရံ၊ မိဂါရ၏ မိခင်ဖြစ်သော။
ဝိသာခံ၊ ဝိသာခါကို။
ဘဂဝါ။ပ။၊
ဟန္ဒ၊ ယခု။
[ပြောဆိုသော ပုဂ္ဂိုလ်အားလျော်စွာ
"ဟန္ဒ၊ ဟလို၊ ဪ၊ ဟင်" စသည်ဖြင့် သင့်လျော်သလို အနက်ဆိုရာ၏။]
ဝိသာခေ၊ ဝိသာခါ။
တွံ၊ သင်သည်။
ဒိဝဿ၊ နေ့၏။
ဒိဝါ၊ (မွန်းမတ်မတ်တည့်ရာ) နေ့လည်အခါ၌။
[ဋီကာ၌ ဤပုဒ်၏ အဖွင့် စာနေ မသန့်ရှင်း။]
ကုတော၊ အဘယ်အရပ်မှ။
ဝါ၊ အဘယ်ကြောင့်။
အာဂစ္ဆသိ နု၊ လာသနည်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
(အဝေါစ၊ မေးတော်မူပြီ)။
ဘန္တေ၊ အရှင်ဘုရား။
အဟံ၊ တပည့်တော်သည်။
ဥပေါသထာ၊ ဥပုသ်သီလရှပါ၏။
အဇ္ဇ၊ ယနေ့။
ဥပဝသာမိ၊ သီလနှင့် ပြည့်စုံလျက် နေထိုင်ပါ၏။
ဝါ၊ ဥပုသ်စောင့်ပါ၏။
ဣတိ၊ သို့။
(အဝေါစ၊ လျှောက်ပြီ)။
[အဇ္ဇ၊ ယနေ့။
ဥပေါသထော၊ ဥပုသ်နေ့ပါတည်း" ဟုအနက်ပေးလျှင် အဓိပ္ပါယ်ကောင်းသလိုလို ရှိသော်လည်း သဒ္ဒါ စည်းကမ်းပျက်၏။ ထို့ကြောင့် "ဥပေါသထော ယဿာ မေ အတ္ထီတိ ဥပေါသထာ" ဟု ဝစနတ္ထ ပြု၊ တဝါကျတည်းဖြစ်သောကြောင့် "အဇ္ဇုပေါသ ထော ပန္နရသော" ဟူသော ဥပေါထသဉတ် ပါဠိနှင့် မတူဟုမှတ်ပါ။]
ဝိသာခေါ၊ ဝိသာခါ။
ဥပေါသထာ၊ ဥပုသ်သီလတို့သည်။
ဣမေ တယော၊ ဤသုံးမျိုးတို့ပေတည်း။
တယော၊ သုံးမျို့တို့ဟူသည်။
ကတမေ၊ အဘယ်တို့ နည်းဟူမူ။
ဂေါပါလကုပေါသထော၊ နွားကျောငး်သားတို့နှင့်အတူ နှိုင်းခိုင်းအပ်သော ဥပုသ်သီလလည်းကောင်း။
ဝါ၊ နွားကျောင်းသားဥပုသ်လည်းကောင်း။
နိဂဏ္ဌုပေါသထော၊ တက္ကတွန်းတို့ စောင့်ထိန်းအပ်သော ဥပုသ်သီလလည်းကောင်း။
အရိယုပေါသထော၊ အရိယာတို့ စောင့်ထိန်းအပ်သော ဥပုသ်သီလ လည်းကောင်းတည်း။
ဝိသာခေ၊ ဝိသာခါ။
ကထဉ္စ၊ အဘယ်နည်း အဘယ်ပုံအားဖြင့်။
ဂေါပါလကုပေါသထော၊ သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်သနည်းဟူမူ။
ဝိသာခေ၊ ခါ။
သေယျထာပိ၊ ဥပမာပြရလျှင်ကား။
ဂေါပါလကော၊ နွားကျောင်းသားသည်။
သာယနှသမယေ၊ ညနေချမ်းအခါ၌။
သာမိကာနံ၊ နွားပိုင်ရှင်တို့အား။
ဂါဝေါ၊ နွားတို့ကို။
နိယျာတေတွာ၊ အပ်နှင်းပြီး၍။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ပဋိသဉ္စိက္ခတိ၊ ဆင်ခြင်စဉ်းစား၏။
(ကိန္တိ၊ သို့။
ပဋိသဉ္စိက္ခတိ၊ ဟူမူ)။
အဇ္ဇ၊ ယနေ့။
ဂါဝေါ၊ နွားတို့သည်။
အမုကသ္မိံ စ ပဒေသေ၊ ထိုမည်သော အရပ်၌လည်းကောင်း။
အမုကသ္မိံ စ ပဒေသေ၊ ၌လည်းကောင်း။
စရိံသု၊ လှည့်လည်ကျက်စားခဲ့ကြကုန်ပြီ။
။ပ။ ပါနီယာနိ၊ သောက်ရေတို့ကို။
ပိဝိံသု၊ သောက်ခဲ့ကြကုန်ပြီ။
သွေ၊ နက်ဖြန်၌။
ဂါဝေါ၊ နွားတို့သည်။
[ဒါနိ အနက်မရှီ။]
။ပ။၊
စရိဿန္တိ၊ လှည့်လည်ကျက်စားကြကုန်လတ္တံ့။
။ပ။၊
ပိဝိဿန္တိ၊ သောက်ကြကုန်လတ္တံ့။
ဣတိ၊ သို့။
(ပဋိသဉ္စိက္ခတိ၊ ၏)။
ဝိသာခေါ၊ ခါ။
ဧဝမေဝံ၊ ဤအတူပင်။
ဣဓ၊ ဤလောက်၌။
ဧကစ္စော၊ အချို့သော။
ဥပေါသထိကော၊ ဥပုသ်စောင့်သူသည်။
ဣတိ၊ သို့။
ပဋိသဉ္စိက္ခတိ၊ ၏။
(ကိန္တိ၊ သို့။
ပဋိသဉ္စိက္ခတိ၊ ဟူမူ)။
အဟံ၊ ငါသည်။
အဇ္ဇ၊ ယနေ့။
ဣဒဉ္စ ခါဒနီယံ၊ ဤမည်သော ခဲဖွယ်ကိုလည်းကောင်း။
ဣဒဉ္စ ခါဒနီယံ၊ ကိုလည်းကောင်း။
ခါဒိံ၊ ခဲစားပြီးပြီ။
ဣဒဉ္စ ဘောဇနီယံ၊ ဤဘောဇဉ်ကိုလည်းကောင်း။
ဣဒဉ္စ ဘောဇနီယံ၊ ကိုလည်းကောင်း။
ဘုဉ္စိံ၊ စားပြီးပြီ။
သွေ၊ ၌။
အဟံ၊ ငါသည်။
။ပ.။၊
ခါဒိဿာမိ၊ စားအံ့။
ဣတိ၊ သို့။
(ပဋိသဉ္စိက္ခတိ၊ ၏)။
သော၊ ထို ဥပုသ်စောင့်သူသည်။
အဘိဇ္ဈာသဟဂတေန၊ အဘိဇ္ဈာတဏှာနှင့်တကွဖြစ်သော။
တေန စေတသော၊ ထို စိတ်ဖြင့်။
ဒိဝသံ၊ နေ့အချိန်ကို။
အတိနာမေတိ၊ ကုန်လွန်စေ၏။
ဝိသာခေ၊ ခါ။
ဧဝံ၊ ဤနည်းဤပုံအားဖြင့်။
ဂေါပါလကုပေါသထော၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဝိသာခေါ၊ ခါ။
ဧဝံ၊ ဖြင့်။
ဥပဝုတ္ထော၊ စောင့်ထိန်းအပ်သော။
ဂေါပလကုပေါသထော၊ နွားကျောင်းသား ဥပုသ်သည်။
မဟပ္ဖလော၊ များသော ကံတူမူရင်း အကျိုးရှိ သည်။
[စာပိုဒ် (၆၆) မှ ဖလံ ဝိပါကောနှင့်ယှဉ်ကြည့်။]
န ဟောတိ၊ မဖြစ်။
မဟာနိသံသော၊ များသော ဆင့်ပွား အကျိုးအာနိသင့်ရှိသည်။
န ဟောတိ၊ မဖြစ်။
မဟာဇုတိကော၊ များစွာသော တောက်ပြောင်သော အကျိုးရှိသည်။
န ဟောတိ၊ မဖြစ်။
မဟာဝိပ္ဖါရော၊ များစွာသော ကျယ်ပြန့်သော အကျိုးရှိသည်။
န ဟောတိ၊ ။
ဝိသာခေါ၊ ခါ။
ကထဉ္စ၊ ဖြင့်။
နိဂဏ္ဌုပေါသဏော၊ တက္ကတွန်းဥပုသ်သည်။
ဟောတိ၊ ဟူမူ။
ဝိသာခေ၊ ခါ။
နိဂဏ္ဌာ နာမ၊ နိဂဏ္ဌတို့ မည်သော။
ဝါ၊ တက္ကတွန်းတို့မည်သော။
[ဂဏ္ဌ၊ ကိလေသာ အထုံးအဖွဲ့+
နိ၊ မရှိသူ၊ မရှိဟုဆိုသူ။]
သမဏဇာတိကာ၊ ရဟန်းအမျိုးအစားတို့သည်။
အတ္ထိ၊ ရှိကုန်၏။
တေ၊ ထို တက္ကတွန်းတို့သည်။
သာဝကံ၊ မိမိတို့တပည့်ကို။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
သမာဒပေန္တိ၊ ကောင်းစွာနာယူ ကျင့်သုံးစေကြကုန်၏။
(ကန္တိ၊ သို့။
သမာဒပေန္တိ၊ ဟူမူ)။
အမ္ဘော ပုရိသ၊ အမောင်ယောင်္ကျား။
တွံ၊ သင်သည်။
ဧဟိ၊ လာပါလော။
ပုရတ္ထိ မာယ၊ အရှေ့ဘက်ဖြစ်သော။
ဒိသာယ၊ အရပ်မျက်နှာ၌။
ပရံယောဇနသတံ၊ ယူဇနာတရာ၏ ဟိုဘက်၌။
[တနည်း ယောဇနသတံ၊ ယူဇနာတရာကို။
အတိက္ကမိတွာ၊ ကျော်လွန်၍။
တတော၊ ထို ယူဇနာ တရာမှ။
ဝါ၊ ထိုယူဇနာ တရာ၏။
ပရံ၊ ဟိုဘက်၌။]
ယေ ပါဏာ၊ အကြင်သတ္တဝါ တို့သည်။
(အတ္ထိ၊ ရှိကုန်၏)။
တေသု၊ ထိုသတ္တဝါတို့၌။
(ယူဇနာတရာ၏ ဟိုဘက်မှာရှိသော ထိုသတ္တဝါတို့၌)။
ဒဏ္ဍံ၊ တုတ်လက်နက်ကို။
နိက္ခိပါတိ၊ ချထားပါလော။
[မညှင်းဆဲ မသတ်ဖြတ်ပါနဲ့ ဟူလို။]
ပစ္ဆိမာယ၊ အနောက်ဘက်ဖြစ်သော။
။ပ။၊
ဥတ္တရာယ၊ မြောက်တက်ဖြစ်သော။
။ပ။၊
ဒက္ခိဏာယ၊ တောင်ဘက်ဖြစ်သော။
ဒိသာယ၊ ၌။
ပရံယော ဇနသတံ၊ ၌။
ယေ ပါဏာ၊ တို့သည်။
(အတ္ထိ၊ ရှိကုန်၏)။
တေသု၊ တို့၌။
ဒဏ္ဍံ၊ ကို။
နိက္ခိပါဟိ၊ လော။
ဣတိ၊ ဤသို့။
(သမာဒပေန္တိ၊ ကုန်၏)။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဧကစ္စာနံ၊ အချို့ကုန်သော။
ပါဏာနံ၊ သတ္တဝါတို့ကို။
အနုဒ္ဒယာယ၊ သနားခြင်းဖြင့်။
အနုကမ္မာယ၊ ငဲ့ညှာတောက်ထားခြင်းဖြင့်။
သမာဒပေန္တိ၊ ကုန်၏။
ဧကစ္စာနံ၊ ကုန်သော။
ပါဏာနံ၊ တို့ကို။
နာနုဒ္ဒယာယ၊ မသနားခြင်းဖြင့်။
နာနုကမ္ပာယ၊ မငဲ့ညှာမထောက်ထားခြင်းဖြင့်။
သမာဒပေန္တိ၊ ကုန်၏။
တေ၊ ထိုတက္ကတွန်းတို့သည်။
ဥပေါသထေ၊ ဖြစ်သော။
တဒဟု၊ ထိုနေ့၌။
။ပ။၊
အမ္ဘောပုရိသ၊ အမောင်ယောင်္ကျား ။
တွံ၊ သင်သည်။
ဧဟိ၊ လာပါလော။
သဗ္ဗစေလာနိ၊ အားလုံးသော ကိုယ်အဝတ်အထည်တို့ကို။
နိက္ခိပိတွာ၊ ချွတ်ထားပြီး၍။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
ဝဒေဟိ၊ ဆိုပါလော။
"အဟံ၊ ငါသည်။
ကွစနိ၊ မည်သည့်နေရာ ဌာန, မည်သည့်ကာလ၌မျှ။
ကဿစိ၊ အခြားတစုံ တယောက်၏မျှ။
ဝါ၊ မည်သူ၏ မျှ။
ကိဉ္စနတသ္မိံ၊ ငဲ့ကွက်ဖွယ်ပလိဗောဓ၏ အဖြစ်၌။
န( ဟောတိ)၊ မဖစ်။
[မည်သူ၏သား, မည်သူ၏လင်၊ သခင် စသည်ဖြင့် အခြားတစုံတယောက်၏ ငဲ့ကွက်ဖွယ်ရာ, ကြောင့်ကြဖွယ်ရာ မလိဗောဓ ဖြစ်နေကြရာတွင် ငါသည် ခြားမည်သူ တဦးတယောက်၏ မျှ ငဲ့ကွက်ဖွယ် ပလိဗောဓမဟုတ်၊ မည်သူ၏ မျှ သားမဟုတ်၊ မည်သည့်မိန်းမ၏မျှ လင်မဟုတ်၊ မည်သူနှင့်မျှ, မည်သို့မှ မဆက်စပ်၊ မပတ်သက်ဟူလို။]
စ၊ ထိုသာမကသေး။
မမ၊ ငါ၏လည်း။
ကွစနိ၊ အတွင်းပြင်ပ တနေရာရာဌာန၌။
ကတ္ထစိ၊ မည်သည့် ပစ္စည်းအသုံး အဆောင်၌မျှ။
ကိဉ္စနတာ၊ ငဲ့ကွက်ဖွယ် ပလိဗောဓ၏ အဖြစ်သည်။
န အတ္ထိ၊ မရှိ။
[ငါ့မှာ ငဲ့ကွက်ဖွယ် ပလိဗောဓ မရှိ၊ ပလိဗောဓ ပြတ်ပြီဟူလို။ အရိယာ ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ စတုက္ကောဋိကသုညတာ ဒဿနကို လွဲမှားစွာ ယူဆ ပြောဆိုနေခြင်းတည်း၊ စတုက္ကစာပိုဒ် ၁၈၅ သုတ်နှင့် ယှဉ်ကြည့်။]
ဣတိ၊ ဤသို့။
(ဝဒေဟိ၊ ဆိုပါလော။
ဣတိ၊ ဤသို့။
သမာဒပေန္တိ၊ ကုန်၏)။
ပန၊ ထိုသို့ပင် နာယူကျင့်သုံးစေကြပါကုန်သော်လည်း။
အဿ၊ ထိုနိဂဏ္ဌ သာဝက၏။
မာတာပိတရော၊ မိဘတို့သည်။
"အယံ၊ ဤသူသည်။
အမှာကံ၊ ငါတို့၏။
ပုတ္တော၊ သားတည်း" ။
ဣတိ၊ သို့။
ဇာနန္တိ၊ သိကြကုန်၏။
သောပိ၊ ထိုနိဂဏ္ဌသာဝကသည်လည်း။
"ဣမေ၊ ဤသူတို့သည်။
မယှံ၊ ငါ၏။
မာတာပိတရော၊ မိဘတို့တည်း"။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဇာနာတိ၊ သိ၏။
အဿ၊ ထို နိဂဏ္ဌသာဝက၏။
ပုတ္တဒါရော၊ သားမယားသည်။
"အယံ၊ ဤသူသည်။
မယှံ၊ ငါ၏။
ဘတ္တာ၊ လင်ယောင်္ကျားတည်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဇာနာတိ၊ သိ၏။
သောပိ၊ ထိုနိဂဏ္ဌသာဝကသည်လည်း။
အယံ၊ ဤမိန်းမသည်။
မယှံ၊ ၏။
ပုတ္တဒါရော၊ သားမယားတည်း။
ဣတိ၊ သို့။
ဇာနာတိ၊ ၏။
အဿ၊ ထိုနိဂဏ္ဌသာဝက၏။
ဒါသ+ ကမ္မကရ+ ပေါရိသာ၊ ကျွန်+ အခကြေးစား အလုပ်သမား+ မှီခိုအသက်မွေးသူတို့သည်။
"အယံ၊ ဤသူသည်။
အမှာကံ၊ ငါတို့၏။
အယျော၊ အရှင်သခင်တည်း"
ဣတိ ဇာနန္တိ၊ ၏။
သောပိ၊ လည်း။
ဣမေ၊ ဤသူတို့သည်။
မယှံ၊ ၏။
ဒါသသကမ္မကရပေါရိသာ၊ တို့တည်း။
ဣတိ ဇာနာတိ၊ ၏။
ဣတိ၊ ဤသို့လျှင်။
ယသ္မိံ သမယေ၊ အကြင်အခါ၌။
(သာဝကာ၊ တပည့်တို့ကို)။
သစ္စေ၊ မှန်ကန်သောစကားကို ပြောဆိုခြင်း၌။
သမာဒပေတဗ္ဗာ၊ ကောင်းစွာနာယူ ကျင့်သုံးစေသင့်ကုန်၏။
တသ္မိံ သမယေ၊ ထိုအခါ၌။
(သာဝကေ၊ တပည့်တို့ကို)။
မုသာဝါဒေ၊ လွဲမှားစွာယူဆပြောဆိုခြင်း၌။
(အရိယာ ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ဉာဏ်အမြင်ဖြစ်သော
"နာဟံ ကွစနိ ။ပ။ ကိဉ္စနတတ္ထိ" ဟူသော စတုက္ကောဋိက သုညတာဒဿနကို လွဲမှားစွာယူဆပြောဆိုခြင််း၌)။
သမာဒပေန္တိ၊ ကောင်းစွာ နာယူကျင့်သုံးစေကုန်၏။
ဣဒံ၊ ဤလွဲမှားစွာ ယူဆပြောဆိုခြင်းကို။
တဿ၊ ထို နိဂဏ္ဌသာဝက၏။
မုသာဝွဒသ္မိံ၊ မဟုတ်မမှန်သော စကားကို ပြောဆိုခြင်းဟူ၍။
(အဟံ၊ ငါဘုရားသည်)။
ဝဒါမိ၊ မိန့်ဆို၏။
[မုသာဝါဒသ္မိံ၌ သ္မိံဝိဘတ်ကို ပဌမာ အနက်၌သက်။]
သော၊ ထို နိဂဏ္ဌသာဝကသည်။
တဿာ ရတ္တိယာ၊ ထိုညဉ့်၏။
အစ္စယေန၊ ကျော်လွန်ရာ အခါ၌။
ဘောဂေ၊ ပစ္စည်း ဥစ္စာတို့ကို။
(ညောင်စောင်း, အင်းပျဉ်, ယာဂု ထမင်းစသော ပစ္စည်းဥစ္စာတို့ကို)။
အဒိန္နံယေဝ၊ သူတပါးက မပေးအပ်ဘဲသာလျှင်။
ဝါ၊ သူတပါးကပေးသည်အထိ မစောင့်ဆိုင်းဘဲ သာလျှင်။
ပရိဘုဉ္စတိ၊ ယူငင်သုံးစွဲ၏။
ဣဒံ၊ ဤသို့ သူတပါးက မပေးဘဲ ယူငင်သုံးစွဲခြင်းကို။
အဒိန္နာဒါနသ္မိံ၊ အဒိန္နာဒါနဟူ၍ ။
ဝဒါမိ၊ ၏။
ဝိသာခါ၊ ဝိသာခါ။
ဧဝံ၊ ဤနည်းဤပုံအားဖြင့်။
နိဂဏ္ဌုပေါသထော၊ တက္ကတွန်းဥပုသ်သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
။ပ။၊
ဝိသာခေ၊ ဝိသာခါ။
ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ၊ ညစ်နွမ်းသော။
စိတ္တဿ၊ စိတ်ကို။
ဥပက္ကမေန၊ လုံးလစိုက်ထုတ်ခြင်းဖြင့်။
ဝါ၊ လုံးလစိုက်ထုတ်ကြောင်းနည်းလမ်းဥပါယ်ဖြင့်။
ပရိယောဒပနာ၊ စင်ကြယ် စေခြင်းသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဝိသာခေါ၊ ခါ။
ကထဉ္စ၊ အဘယ်နည်း အဘယ်ပုံအားဖြင့်။
။ပ။၊
ဟောတိ၊ ဖြစ်သနည်းဟူမူ။
ဝိသာခေ၊ ခါ။
ဣဓ၊ ဤသာသနာတော်၌။
အရိယသာဝကော၊ အရိယာဖြစ်သော တပည့်သည်။
တထာဂတံ၊ မြတ်စွာဘုရား ဂုဏ်တော်ကို။
အနုဿရတိ၊ ထပ်တလဲလဲအောက်မေ့၏။
(ကိန္တိ၊ သို့။
အနုဿရတိ၊ ဟူမူ)။
[ဣတိပိ သော ဘဂဝါ စသည်ကို စာပိုဒ် ၆၄ သုတ်ကြည့်။]
။ပ။၊
ဘဂဝါ၊ ဘဝဂန္တုမည်တော်မူ၏။
ဣတိ၊ သို့။
(အနုဿရတိ၊ ၏)။
တထာဂတံ၊ ကို။
အနုဿရတော၊ ထပ်တလဲလဲ အောက်မေ့သော။
တဿ၊ ထို အရိယသာဝက၏။
စိတ္တံ၊ စိတ်သည်။
ပသီဒတိ၊ ကြည်လင်၏။
ပါမောဇ္ဇံ၊ နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်ခြင်း သဘောသည်။
ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။
စိတ္တဿ၊ စိတ်၏။
ယေ ဥပက္ကိလေသာ၊ အကြင် ပူလောင်စေတတ်သော နီဝရဏ အညစ်အကြေးတို့သည်။
(သန္တိ၊ ရှိကုန်၏)။
တေ ဥပက္ကိလေသာ၊ ထိုပူလောင်စေတတ်သော နီဝရဏစသော အညစ်အကြေးတို့ကို။
ပဟီယန္တိ၊ ပယ်အပ်ကုန်၏။
ဝိသာခေ၊ ခါ။
ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ၊ သော။
သီသဿ၊ ဦးခေါင်းကို။
ဥပက္ကမေန၊ လုံးလစိုက်ထုတ်ခြင်းဖြင့်။
ပရိယောဒပနာ၊ သည်။
ဟောတိ သေယျထာပိ၊ ဖြစ်သကဲ့သို့တည်း။
။ပ။၊
ကက္ကဉ္စ၊ သျှီသျှားသီးမှုန့်ကိုလည်း။
ပဋိစ္စ၊ စွဲ၍။
မတ္တိကဉ္စ၊ မြေညက် ကိုလည်း။
ပဋိစ္စ၊ စွဲ၍။
ဥဒကဉ္စ၊ ရေကိုလည်း။
ပဋိစ္စ၊ စွဲ၍။
ပုရိသဿ၊ ယောင်္ကျား၏။
တဇ္ဇံ၊ ထိုစင်ကြယ်စေခြင်းအားလျော်သော။
[တဿာ ပရိယောဒပနာယ အနုစ္ဆဝိကော တဇ္ဇော၊
တံ၊ ]
ဝါ၊ စင်ကြယ်စေနိုင်သော ။
ဝါယာမဉ္စ၊ လုံ့လကိုလည်း။
(သျှိသျှားသီးမှုန့်ဖြင့် သုတ်လိမ်းပွတ်တိုက် ဆေးကြောခြင်းဟူသော လုံ့လဝီရိယကိုလည်း)။
ပဋိစ္စ၊ စွဲ၍။
(ပရိယောဒပနာ၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏)။
ဝိသာခေ၊ ခါ။
ဧဝံ၊ ဤနည်းအားဖြင့်။
ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ၊ သော။
သီသဿ၊ ကို။
ဥပက္ကမေန၊ ဖြင့်။
ပရိယောဒပနာ၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဝိသာခေ၊ ခါ။
ဧဝမေဝံ၊ ဤအတူပင်။
။ပ။၊
ဝိသာခေ၊ ခါ။
အယံ အရိယသာဝကော၊ ဤအရိယာ သာဝကကို။
ဗြဟ္မုပေါသထံ၊ ဗြဟ္မာဥပုသ်ကို။
ဝါ၊ ဗြဟ္မာမည်ငြား မြတ်ဘုရား ဂုဏ်အားရုံပြု၍ စောင့်ထိန်းအပ်သော ဥပုသ်ကို။
[ဗြဟ္မံ အာရဗ္ဘ ဥပဝုတ္ထော ဥပေါသထော ဗြဟ္မုပေါသထော။]
ဥပဝသတိ၊ စောင့်ထိန်း၏ ဟူ၍။
ဗြဟ္မုနာ၊ ဗြဟ္မာမည်ငြား မြတ်ဘုရားနှင့်။
သဒ္ဓိံ၊ အတူတကွ။
သံဝသတိ၊ နေထိုင်၏ ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ခေါ်ဆိုအပ်၏။
စ၊ ထိုမှတပါး။
အဿ၊ ထိုအရိယသာဝက၏။
စိတ္တံ၊ စိတ်သည်။
ဗြဟ္မံ၊ ဗြဟ္မာမည်ငြား မြတ်ဘုရားကို။
အာရဗ္ဘ၊ အာရုံပြု၍။
ပသီဒတိ၊ ကြည်လင်၏။
။ပ။၊
ဧဝံ၊ ဤနည်းအားဖြင့်။
။ပ။၊
အရိယသာဝကော၊ သည်။
ဓမ္မံ၊ တရားတော်ကို။
(ပါဠိဓမ္မက္ခန်, နိဗ္ဗာန်, ဖိုလ်, မဂ်၊ ဆယ်ချက်မှတ်သား မြတ်တရားကို)။
အနုဿရတိ၊ ၏။
(ကိန္တိ အနုဿရတိ)၊
[စာပိုဒ် ၄၀ သုတ်၌ တရားဂုဏ်တော် နက်များရေးခဲ့ပြီ။]
။ပ။၊
ကာယဿ၊ ခန္ဓာကိုယ်ကို။
ဥပက္ကမေန၊ ဖြင့်။
။ပ။၊
သော တ္တိဉ္စ၊ ချေးတွန်း ကျောက်လုံး ပုတီးကုံးကို လည်း။
(ချိတ်ဖြင့် ရောက်စပ်, လုံးခဲအပ်သော၊ ကုရုဝိန္ဒက, ကျောက်မှုန့် အလုံး ချေးတွန်း ပုတီးကုံးကိုလည်း)။
ပဋိစ္စ၊ စွဲ၍။
[ထိုပုတီးကုန်း၏ အစွန်းနှစ်ဖက်ကို ဆွဲကိုင်၍ ကျောကုန်းကို ပွတ်တိုက်ကြပေ၏။ အဘိဓာန်တို့၌ ကုရုဝိန္ဒပုဒ်ကို "ပဒ္ဓရာဂမဏိ- ကျောက်နီ၊ Ruby ပတ္တမြားနီ။ ပန်းရေကျောက်" ဟု ဖွင့်၏။ ရှေးကမူ"မှတ်ကျောက်" ဟု မြန်မာပြန်ဆိုကြ၏။]
စုဏ္ဏဉ္စ၊ ဆပ်ပြာမှုန့် ကိုလည်း။
။ပ။၊
ဝါယာမဉ္စ၊ ပွတ်တိုက် "ဆေးကြောခြင်း လုံလကိုလည်း။
ပဋိစ္စ၊ ၍။
(ပရိယောဒပနာ၊ သည်။
ဟောတိ၊ )။
။ပ။၊
ဓမ္မုပေါသထံ၊ တရားဥပုသ်ကို။
ဝါ၊ ဆယ်ပါးသော တရားတော်ကို အာရုံပြု၍ စောင့်ထိန်းအပ်သော ဥပုသ် သီလကို။
ဥပဝသတိ၊ ၍။
ဓမ္မေန၊ တရားတော်နှင့်။
သဒ္ဓိံ၊ ကွ။
သံဝသတိ၊ ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ၍။
စ၊ ထိုမှတပါး။
အဿ၊ ထိုအရိယသာဝက၏။
စိတ္တံ၊ သည်။
ဓမ္မံ၊ တရားကို။
အာရဗ္ဘ၊ ၍။
ပသီဒတိ၊ ၏။
။ပ။၊
သံဃံ၊ ရှစ်ပါးအရိယာ သံဃာ့ဂုဏ်တော်ကို။
အနုဿရတိ (ကိန္တိ အနုဿ ရတိ)ဘဂဝတော၊ မြတ်စွာဘုရား၏။
သံဝကသံဃော၊ တပည့်အရိယာ သံဃာတော်အပေါင်းသည်။
သုပ္ပဋိပန္နော၊ အဆုံးအမတရား လေးစားလိုက်နာကောင်းစွာ ကျင့်တော်မူပါပေ၏။
ဘဂဝတော၊ ၏။
သာဝကသံဃော၊ သည်။
ဥဇုပ္ပဋိပန္နော၊ ဖြောင့်မတ်စွာ ကျင့်တော်မူပါပေ၏။
။ပ။၊
ဉာယ ပဋိပန္နော၊ နိဗ္ဗာန်အကျိုးငှာ ကျင့်တော်မူပါပေ၏။
သာမီစိပ္ပဋိပန္နော၊ အရိုအသေပြုမှုနှင့်ထိုက်တန်အောင် ကျင့်တော်မူပါပေ၏။
။ပ။၊
စတ္တာရိ၊ (သူ့ဖိုလ်, သူ့မဂ် တွဲဖက် ထားတုန်း) လေးပါးကုန်သော။
ယဒိဒံ (ယာနိ ဣမာနိ) ပုရိသယုဂါနိ၊ အကြင် ယောင်္ကျားမြတ်အစုံတို့သည်။
အဋ္ဌ၊ (တွဲဖက်မထား တသီးတခြားစီး အားဖြင့်) ရှစ်ပါးကုန်သော။
ယဒိဒံ (ယေ ဣမေ) ပုရိသပုဂ္ဂလော၊ အကြင်ယောင်္ကျားမြတ်ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်။
(သန္တိ၊ ရှိကုန်၏)။
ဘဂဝတော၊ ၏။
ဧသ (ဧသော) သာဝကသံဃော၊ (တွဲလျက်လေးပါး, ခွဲထားရှစ်ဖော်) ဤတပည့် အရိယာသံဃာတော်သည်။
အာဟုနေယျာ၊ လေးစား ကြည်ဖြူ, အဝေးမှ ပင်ဆောင်ယူ၍ ပေးလှူအပ်သော ပစ္စည်းဝတ္ထုကို ခံယူတော်မူထိုက်ပါပေ၏။အာဟုနေယျော။ ။ ဒူရတောပိ အာနေတွာ ဟုနိတဗ္ဗန္တိ အာဟုနံ- အဝေးမှပင် ဆောင်ယူ၍ သီလရှိသူတို့အား ပေးလှူထိုက်သော ပစ္စည်းဝတ္ထု (ဆွမ်း,သင်္ကန်း, ကျောင်း , ဆေး ပစ္စည်လေးပါး)။ အာဟုနံ အရဟတိ (ပဋိဂ္ဂဟေတုံ ယုတ္တော)တိ အာဟုနေယျော- ထိုပစ္စည်းဝတ္ထုကို ခံယူထိုက်သော အရိယာသံဃာတော။ [အာဟုန+ဏေယျ။]
ပါဟုနေယျော။ ။ "ပုမေ အတီတိ အာဂန္တု ပါဟုနာ၊ ဝေသိကာပျထ" ဟူသော အဘိဓာန် (၄၂၄) ဂါထာ၌ ဧည့်သည် အာဂန္တုအနက်ဟော ပရိယာယ်လေးပုဒ်တွင် ပါဟုနသဒ္ဒါပါ၏။ ထိုအဘိဓာန်နှင့် အညီ ဤ၌လည်း အရပ်တပါးမှ ရောက်လာသော ဆွေမျိုးမိတ်ဆွေ ဧသည့်သည်ကို ပါဟုန ဟုခေါ်၏။ ထို့နောက် "ပါဟုနံ ဝုစ္စတိ ဒိသာဝိဒိသတော အာဂတနာနံ ပိယမနာပါနံ ဉာတိမိတ္တာနမတ္ထာယ သက္ကာရေန ပဋိယတ္တံ အာဂန္တုကဒါနံ (ဝိသုဒ္ဓိမဂ်၊ ပ ၂၁၃)။ ပါဟုနေယျောတိ ပါဟုနက ဘတ္တဿ အနုစ္ဆဝိကော (တိကနိပါတ် စာပိုဒ် ၉၇ သုတ် အဋ္ဌကထာ) တို့ကို ရှု၍-
ပါဟုနာနံ အာဂန္တုကာနံ အတ္ထာယ ပဋိယတ္တံ ဒါနံ ပါဟုနံ- ဧည့်သည်တိ့ကို စီစဉ်ထားအပ်သော စားဖွယ်သောက်ဖွယ် ပေးကမ်းဖွယ် ပစ္စည်းဝတ္ထု ၊(သို့မဟုတ်) ပါဟုနာနံ အတ္ထာယ ပဋိယတ္တံ ဘတ္တံ ပါဟုနံ- ဧည့်သည်တို့ကို စီစဉ်ထားအပ်သော စားဖွယ်ထမင်း "ပါဟုနဒါန (သို့မဟုတ်) ပါဟနဘတ္တ" ဟု ဆိုလိုလျက် ဒါနပုဒ် (ဘတ္တပုဒ်) ကို ချေထားသည်ဟုကြံပါ။ ပါဟုနံ အဿ ဒါတုံ ယုတ္တန္တိ ပါဟုနေယျော- ဧည့်သည် တို့ဘို့ စီစဉ်ထားသော စားသောက်ဖွယ် ပေးကမ်းဖွယ် ပစ္စည်းဝတ္ထုကို ပေးလှူထိုက်သော အရိယာသံဃာတော၊ ပါဟုနဉ္စ ပဋိဂ္ဂဟေတုံ ယုတ္တောတိ ပါဟုနေယျော- ထိုပစ္စည်းဝတ္ထုကို ခံယူခြင်းငှာသင့်လျော်သော သံဃာတော်။ ဆိုလိုသည်မှာ-
ဤလောက၌ သူသူငါငါ ရိုးရာမိတ်ဆွေ ဆွေမျိုးဧည့်သည်များကား တွေ့ဘို့ဆုံးဘို့လွယ်ကူပါ၏။ နှစ်ပေါင်း မရေတွက်နုင်အောင် (သို့မဟုတ်) ကမ္ဘာပေါင်း မရေတွက်နိုင်အောင် အသင်္ချေအနန္တကြာမြင့်မှ ပွင့်တော်မူလာသော မြတ်စွာဘုရားတဆူ၏ သာသနာတော် ခေတ်အခါအတွင်း၌သာ ပေါ်ထွန်းလာသော အရိယာသံဃာတော်ဟူသော ဧည့်သည်များကား အလွန်ပင် ဖူးမြင်ရခဲ တွေ့ကြုံရခဲ့လှ၏။ ထို့ကြောင့် ဧည့်သည့်ဘို့ရည်ရွယ်၍ စီမံထားသော စားသောက်ဖွယ် ပေးကမ်းဖွယ်မှန်သမျှကို ထိုရိုးရာဧည့်သည်တို့ကို မပေးတော့ဘဲ အရိယာသံဃာ ဧည့်သည်တော်များကိုသာ ပေးလှူထိုက်သည်။ ထိုအရိယာ သံဃာဧည့်သည်တော် များသည်သာ အလှူခံထိုက်ပါသည်ဟူလို။
ဒက္ခိဏေယျော။ ။ ဒက္ခဓာတ် ဣဏပစ္စည်း ဣတ္ထိဇောတက အာပစ္စည်း ဖြင့် "ဒက္ခိဏာ" ဟု ဖြစ်၏။ ဒက္ခန္တိ ဧတာယ သတ္တာ ယထာဓိပ္ပေတာဟိ သမ္ပတ္တီဟိ ဝဍ္ဎန္တီတိ ဒက္ခိဏာ- အလိုရှိအပ်သမျှ ဘဝစည်းစိမ် သမ္ပတ္တိတို့ဖြင့် သတ္တဝါတို့ကြီးပွားကြောင်းဖြစ်သော အလှူဒါန(တမလွန်ဘဝအကျိုးကို ယုံကြည်၍ပေးလှူအပ်သော အလှူဒါနတည်း) ဒက္ခိဏံ အရဟတီတိ ဒက္ခိဏေယျော။ ပါဟုနေယျော၊ ဝေးနယ်ရပ်ခြား, ဧည့်သည်များဘို့, သီးခြားစီးမံ ထားအပ်သော ပစ္စည်းဝတ္ထုကိုပင် ပေးလှူခြင်း, ခံယူခြင်းငှာ သင့်လျော်ပေါပေ၏။ ဒက္ခိဏေယျော၊ တမလွန်ဘဝအကျိုးကို မျှော်ကိုးယုံကြည်၍ ပေးလှူအပ်သော ပစ္စည်း ဝတ္ထုကို ခံယူတော်မူထိုက်ပါပေ၏။ အဉ္ဇလိကရဏီယော၊ လက်အုပ်ချီးမိုး ရှိခိုးသမှု ပြုထိုက်ပါပေ၏။ လောကဿ၊ သတ္တဝါအပေါင်း၏။ အနုတ္တရံ၊ မိမိထက် ထူးကဲသာလွန်မြင့်မြတ်သော သူမရှိသော။ ဝါ၊ အထူးမြတ်ဆုံးဖြစ်သော။ ပုညက္ခေတ္တံ၊ ကုသိုလ်ကောင်းမှု, မျိုးစေ့စု၏, ကြီးထုမြင့်မား ဖွံထွားပေါက်ရောက်ရာ လယ်ယာမြေကောင်း အတူဖြစ်တော်မူပါပေ၏။ ဣတိ၊ သို့ ။ (အနုဿရတိ)။ပ။၊
ပါဟုနေယျော။ ။ "ပုမေ အတီတိ အာဂန္တု ပါဟုနာ၊ ဝေသိကာပျထ" ဟူသော အဘိဓာန် (၄၂၄) ဂါထာ၌ ဧည့်သည် အာဂန္တုအနက်ဟော ပရိယာယ်လေးပုဒ်တွင် ပါဟုနသဒ္ဒါပါ၏။ ထိုအဘိဓာန်နှင့် အညီ ဤ၌လည်း အရပ်တပါးမှ ရောက်လာသော ဆွေမျိုးမိတ်ဆွေ ဧသည့်သည်ကို ပါဟုန ဟုခေါ်၏။ ထို့နောက် "ပါဟုနံ ဝုစ္စတိ ဒိသာဝိဒိသတော အာဂတနာနံ ပိယမနာပါနံ ဉာတိမိတ္တာနမတ္ထာယ သက္ကာရေန ပဋိယတ္တံ အာဂန္တုကဒါနံ (ဝိသုဒ္ဓိမဂ်၊ ပ ၂၁၃)။ ပါဟုနေယျောတိ ပါဟုနက ဘတ္တဿ အနုစ္ဆဝိကော (တိကနိပါတ် စာပိုဒ် ၉၇ သုတ် အဋ္ဌကထာ) တို့ကို ရှု၍-
ပါဟုနာနံ အာဂန္တုကာနံ အတ္ထာယ ပဋိယတ္တံ ဒါနံ ပါဟုနံ- ဧည့်သည်တိ့ကို စီစဉ်ထားအပ်သော စားဖွယ်သောက်ဖွယ် ပေးကမ်းဖွယ် ပစ္စည်းဝတ္ထု ၊(သို့မဟုတ်) ပါဟုနာနံ အတ္ထာယ ပဋိယတ္တံ ဘတ္တံ ပါဟုနံ- ဧည့်သည်တို့ကို စီစဉ်ထားအပ်သော စားဖွယ်ထမင်း "ပါဟုနဒါန (သို့မဟုတ်) ပါဟနဘတ္တ" ဟု ဆိုလိုလျက် ဒါနပုဒ် (ဘတ္တပုဒ်) ကို ချေထားသည်ဟုကြံပါ။ ပါဟုနံ အဿ ဒါတုံ ယုတ္တန္တိ ပါဟုနေယျော- ဧည့်သည် တို့ဘို့ စီစဉ်ထားသော စားသောက်ဖွယ် ပေးကမ်းဖွယ် ပစ္စည်းဝတ္ထုကို ပေးလှူထိုက်သော အရိယာသံဃာတော၊ ပါဟုနဉ္စ ပဋိဂ္ဂဟေတုံ ယုတ္တောတိ ပါဟုနေယျော- ထိုပစ္စည်းဝတ္ထုကို ခံယူခြင်းငှာသင့်လျော်သော သံဃာတော်။ ဆိုလိုသည်မှာ-
ဤလောက၌ သူသူငါငါ ရိုးရာမိတ်ဆွေ ဆွေမျိုးဧည့်သည်များကား တွေ့ဘို့ဆုံးဘို့လွယ်ကူပါ၏။ နှစ်ပေါင်း မရေတွက်နုင်အောင် (သို့မဟုတ်) ကမ္ဘာပေါင်း မရေတွက်နိုင်အောင် အသင်္ချေအနန္တကြာမြင့်မှ ပွင့်တော်မူလာသော မြတ်စွာဘုရားတဆူ၏ သာသနာတော် ခေတ်အခါအတွင်း၌သာ ပေါ်ထွန်းလာသော အရိယာသံဃာတော်ဟူသော ဧည့်သည်များကား အလွန်ပင် ဖူးမြင်ရခဲ တွေ့ကြုံရခဲ့လှ၏။ ထို့ကြောင့် ဧည့်သည့်ဘို့ရည်ရွယ်၍ စီမံထားသော စားသောက်ဖွယ် ပေးကမ်းဖွယ်မှန်သမျှကို ထိုရိုးရာဧည့်သည်တို့ကို မပေးတော့ဘဲ အရိယာသံဃာ ဧည့်သည်တော်များကိုသာ ပေးလှူထိုက်သည်။ ထိုအရိယာ သံဃာဧည့်သည်တော် များသည်သာ အလှူခံထိုက်ပါသည်ဟူလို။
ဒက္ခိဏေယျော။ ။ ဒက္ခဓာတ် ဣဏပစ္စည်း ဣတ္ထိဇောတက အာပစ္စည်း ဖြင့် "ဒက္ခိဏာ" ဟု ဖြစ်၏။ ဒက္ခန္တိ ဧတာယ သတ္တာ ယထာဓိပ္ပေတာဟိ သမ္ပတ္တီဟိ ဝဍ္ဎန္တီတိ ဒက္ခိဏာ- အလိုရှိအပ်သမျှ ဘဝစည်းစိမ် သမ္ပတ္တိတို့ဖြင့် သတ္တဝါတို့ကြီးပွားကြောင်းဖြစ်သော အလှူဒါန(တမလွန်ဘဝအကျိုးကို ယုံကြည်၍ပေးလှူအပ်သော အလှူဒါနတည်း) ဒက္ခိဏံ အရဟတီတိ ဒက္ခိဏေယျော။ ပါဟုနေယျော၊ ဝေးနယ်ရပ်ခြား, ဧည့်သည်များဘို့, သီးခြားစီးမံ ထားအပ်သော ပစ္စည်းဝတ္ထုကိုပင် ပေးလှူခြင်း, ခံယူခြင်းငှာ သင့်လျော်ပေါပေ၏။ ဒက္ခိဏေယျော၊ တမလွန်ဘဝအကျိုးကို မျှော်ကိုးယုံကြည်၍ ပေးလှူအပ်သော ပစ္စည်း ဝတ္ထုကို ခံယူတော်မူထိုက်ပါပေ၏။ အဉ္ဇလိကရဏီယော၊ လက်အုပ်ချီးမိုး ရှိခိုးသမှု ပြုထိုက်ပါပေ၏။ လောကဿ၊ သတ္တဝါအပေါင်း၏။ အနုတ္တရံ၊ မိမိထက် ထူးကဲသာလွန်မြင့်မြတ်သော သူမရှိသော။ ဝါ၊ အထူးမြတ်ဆုံးဖြစ်သော။ ပုညက္ခေတ္တံ၊ ကုသိုလ်ကောင်းမှု, မျိုးစေ့စု၏, ကြီးထုမြင့်မား ဖွံထွားပေါက်ရောက်ရာ လယ်ယာမြေကောင်း အတူဖြစ်တော်မူပါပေ၏။ ဣတိ၊ သို့ ။ (အနုဿရတိ)။ပ။၊
ဝတ္ထဿ၊ အဝတ်ကို။
။ပ။၊
ဥသ္မဉ္စ၊ အပူငွေ့ကိုလည်း။
(နှစ်ကြိမ်, သုံးကြိမ် ပြုတ်ပေါင်းသဖြင့် ပူနွေးသော အပူငွေ့ကိုလည်း)။
။ပ။၊
ခါရဉ္စ၊ ပြာကိုလည်း။
။ပ။၊
ဂေါမယဉ္စ၊ နွားချေင်းကိုလည်း။
[အဋ္ဌကထာ၌ "ဂေါမယန္တိ ဂေါမုတ္တံ ဝါ အဇလဏ္ဍိကာဝါ" ဟု နွားကျင်ငယ်နှင့် ဆိတ်ချေးတို့ကိုယူထား၏ ဖြစ်သင့်၍ ထည့်သွားထားခြင်းတည်း။]
။ပ။၊
ဝါယာမဉ္စ၊ ပွတ်တိုက်ဖွပ်လျှောက်ခြင်း လုံ့လကိုလည်း။
။ပ။၊
သံဃုပေါသထံ၊ သံဃာဥပုသ်ကို။
ဝါ၊ ရှစ်ပါးသော အရိယာသံဃာတော်၏ ဂုဏ်ကို အာရုံပြု၍ စောင့်ထိန်းအပ်သော ဥပုသ်သီလကို။
။ပ။၊
သံဃေန၊ အရိယာ သံဃာတော်နှင့် ။
။ပ။၊
သံဃံ၊ အရိယာသံဃာတော်ကို။
။ပ။၊
အတ္တနော၊ မိမိ၏။
အခဏ္ဍာနိ၊ အကျိုးအပြတ်မရှိကုန်သော။အခဏ္ဍာနိ အစ္ဆိဒ္ဒါနိ အသဗလာနိ။ ။ ၎င်းပုဒ်တို့ကို ဝိသုဒ္ဓိမဂ် (ပ၀ ၂၁၅) နှင့် ဤအင်္ဂုတ္တိုရ် အဋ္ဌကထာ (တ- နှာ ၉၄) အဖွင့်အတိုင်း အကျယ်တဝင့် အနက်ပေးလို့လျှင် "အခဏ္ဍာနိ- အဝတ်အနားဝယ် ပြတ်သည့်နှယ်သို့, အစဝယ် ပျက်စီး အဆုံးလည်းတရပ်, အကျိုးအပြတ် မရှိကုန်သော၊ [အဝတ်၏ အစွန်းအနား ပြတ်နေသကဲ့သို့ ဆောက်တည်ထားအပ်သော သီလတို့တွင် အစဘက် သီလလည်းမကျိုးပြတ်၊ အဆံးဘက် သီလလည်း မကျိုးပြတ်ဟူလို။] အစ္ဆိဒ္ဒါနိ- အဝတ်အလယ်, ပေါက်သည့် နှယ်သို့, အလယ်ဖောက်ဘိ, အပေါက်မရှိကုန်သော၊ အသဗလာနိ- နွားကျားပုံးမှီ, တဆက်တည်းဖြင့်, ပျက်စီးနှင်ထွေ, သုံးထွေ ပျက်ပြား, အကွက်အကြား မရှိကုန်သော၊ အကမ္မာသာနိ- ဝါစေ့ ပြောက်နွား ပုံအလားသို့, ကြိုးကြားပေါက်လျက် အပြောက်အစက် မရှိကုန်သော" ဟုအနက်ဆိုပါ။
ကျွန်မဟုတ်သူ, ကျွန်ဘဝမှ လွတ်မြောက်သူကို ဘုဇိဿ ဟုခေါ်၏။ ဤ၌ကား "ဘုဇိဿံ ကရောန္တီတိ ဘုဇိဿကရာနိ" ဟု ဝစနတ္ထပြု၍ (ကရပုဒ်ကိုလည်းချေ၍)" တဏျာ၏ ကျွန်အဖြစ်မှ လွတ်မြောက်သူဖြစ်အောင် (လောကီအာရုံ မစုံမမက် ဝဋ်မှထွက်ရာ နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြုနေသူဖြစ်အောင် ) ပြုတတ်သော သီလတို့ကို ဘုဇိဿ ဟုခေါ်သည်။ အစ္ဆိဒ္ဒါနိ၊ အပေါက်မရှိကုန်သော။ အသဗလာနိ၊ အကွက်အကြား မရှိကုန်သော။ အကမ္မာသာနိ၊ အပြောက်အစက် မရှိကုန်သော။ ဘုဇိဿာနိ၊ တဏှာ၏ ကျွန်, တာဝန်မစပ်, လွတ်လပ်သူ၏ အဖြစ်ကို ပြုတတ်ကေုန်သော။ ဝိညုပ္ပသတ္တာနိ၊ ဘုရားအစရှိသော ပညာရှိတို့သည် ချီးမွမ်းအပ်ကုန်သော။ အပရာမဋ္ဌာနိ၊ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် မှားသောအားဖြင့် မသုံးသပ် မဆွဲကိုင်အပ်ကုန်သော။ ဝါ၊ သီလဝိပတ္တိအပြစ်ဖြင့် မည်သူကမျှ မစွပ်စွဲ မသုံးသပ်အပ်ကုန်သော။ သမာဓိသံဝတ္တနိကာနိ၊ (ဥပစာရ, အပ္ပနာ နှစ်ဖြာသော) သမာဓိကို ဖြစ်စေတတ်ကုန်သော။ ဝါ၊ မဂ်ဖိုလ်သမာဓိကို ဖြစ်စေတတ်ကုန်သော။ သီလာနိ၊ သီလတို့ကို။ အနုဿရတိ၊ ၏။
ကျွန်မဟုတ်သူ, ကျွန်ဘဝမှ လွတ်မြောက်သူကို ဘုဇိဿ ဟုခေါ်၏။ ဤ၌ကား "ဘုဇိဿံ ကရောန္တီတိ ဘုဇိဿကရာနိ" ဟု ဝစနတ္ထပြု၍ (ကရပုဒ်ကိုလည်းချေ၍)" တဏျာ၏ ကျွန်အဖြစ်မှ လွတ်မြောက်သူဖြစ်အောင် (လောကီအာရုံ မစုံမမက် ဝဋ်မှထွက်ရာ နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြုနေသူဖြစ်အောင် ) ပြုတတ်သော သီလတို့ကို ဘုဇိဿ ဟုခေါ်သည်။ အစ္ဆိဒ္ဒါနိ၊ အပေါက်မရှိကုန်သော။ အသဗလာနိ၊ အကွက်အကြား မရှိကုန်သော။ အကမ္မာသာနိ၊ အပြောက်အစက် မရှိကုန်သော။ ဘုဇိဿာနိ၊ တဏှာ၏ ကျွန်, တာဝန်မစပ်, လွတ်လပ်သူ၏ အဖြစ်ကို ပြုတတ်ကေုန်သော။ ဝိညုပ္ပသတ္တာနိ၊ ဘုရားအစရှိသော ပညာရှိတို့သည် ချီးမွမ်းအပ်ကုန်သော။ အပရာမဋ္ဌာနိ၊ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် မှားသောအားဖြင့် မသုံးသပ် မဆွဲကိုင်အပ်ကုန်သော။ ဝါ၊ သီလဝိပတ္တိအပြစ်ဖြင့် မည်သူကမျှ မစွပ်စွဲ မသုံးသပ်အပ်ကုန်သော။ သမာဓိသံဝတ္တနိကာနိ၊ (ဥပစာရ, အပ္ပနာ နှစ်ဖြာသော) သမာဓိကို ဖြစ်စေတတ်ကုန်သော။ ဝါ၊ မဂ်ဖိုလ်သမာဓိကို ဖြစ်စေတတ်ကုန်သော။ သီလာနိ၊ သီလတို့ကို။ အနုဿရတိ၊ ၏။
သီလံ၊ မိမိ၏ သီလကို။
(အခဏ္ဍာတာ, အစ္ဆိဒ္ဒတာစသော ဂုဏ်နှင့်ပြည့်စုံသော မိမိသီလကို)။
အနုဿရတော၊ ထပ်တလဲလဲ အောက်မေ့သော။
တဿ၊ ထိုအရိယသာဝက၏ ။
။ပ။၊
အာဒါသဿ၊ ကြေးမုံကို။
ဝါ၊ မှန်ကို။
။ပ။၊
တေလဉ္စ၊ ဆီကိုလည်း။
။ပ။၊
ဆာရိကဉ္စ၊ ပြာကိုလည်း။
။ပ။၊
ဝါလဏ္ဍုပကဉ္စ၊ မြင်းမြီး ချေးပွတ် ခွေကိုလည်း။
ဝါ၊ သင်ပေါင်းလျှော်ချည် စသည်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်အပ်သော ချေးပွတ်ခွေကိုလည်း။
[ဝါလေဟိ ကတံ အဏ္ဍုပကံ ဝါလဏ္ဍုပကံ။]
။ပ။၊
ဝါယာမဉ္စ၊ ပွတ်တိုက်ခြင်းလုံ့လကိုလည်း။
။ပ။၊
သီလုပေါသထံ၊ သီလဥပုသ်ကို။
ဝါ၊ မိမိသီလကို ထပ်တလဲလဲဆင်ခြင်လျက် စောင့်ထိန်းအပ်သော ဥပုသ်ကို။
။ပ။၊
သီလေန၊ သီလနှင့်။
။ပ။၊
ဒေဝတာ၊ နတ်ဗြဟ္မာတို့ကို။
ဝါ၊ နတ်ဗြဟ္မာတို့ကို သက်သေအရာ၌ ထား၍ ဆင်ခြင်အောက်မေ့ သင့်သော မိမိ၏ သဒ္ဓါစသော ဂုဏ်တို့ကို။
အနုဿရ တိ၊ ၏။
(ကိန္တိ အနုဿရတိ)၊
စာတုမဟာရာဇိကာ၊ စာတုမဟာရာဇ်ဖြစ်ကုန်သော။
ဝါ၊ လေးယောက်သော နတ်မင်းကြီးရှိကုန်သော။
[ဝိဂြိုလ် နက်တည်း။ ဒုကနိပါတ် ဋီကာ၊ နှာ် ၃၁ နှင့် ဝိသုဒ္ဓိမဂ်ဋီကာ ၊ ပ- ၂၈၄]
ဒေဝါ၊ နတ်တို့သည်။
သန္တိ၊ ရှိကုန်၏။
တာဝတိံ သာ၊ တာဝတိံ သာဖြစ်ကုန်သော။
ဝါ၊ ၃၃ ယောက်သော ကောင်းမှုပြုဖက် ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ဖြစ်ရာဘုံဟူသော နေရာရှိကုန်သော။
ဒေဝါ၊ နတ်တို့သည်။
သန္တိ၊ ရှိကြကုန်၏။
ယာမာ၊ ယာမာဖြစ်ကြကုန်သော။
ဝါ၊ ဒုက္ခမှ ကင်းကွာကုန်သော။
။ပ။၊
တုသိတာ၊ တုသိတာဖြစ်ကုန်သော။
ဝါ၊ မိမိ၏ဂုဏ်ကျက်သရေ ပြည့်စုံမှုကို နှစ်သက်ကျေနပ်ခြင်းသို့ ဆိုက်ရောက် နေကြကုန်လော။
ဝါ၊ နှစ်သက်မှုပီတိသည် ကပ်ရောက်အပ်ကုန်သော။
။ပ။၊
နိမ္မာနရတိနော၊ နိမ္မာနရတိဖြစ်ကုန်သော။
ဝါ၊ စည်းစိမ်တို့ကိ ဆန်ဆင်းခြင်း၌ မွေ့လျော်မှုရှိကုန်သော။
။ပ။၊
ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တိနော၊ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီဖြစ်ကုန်သော။
ဝါ၊ သူတပါး ဖန်ဆင်းပေးအပ်သော စည်းစိမ်တို့၌ မိမိအလိုအတိုင်း ဖြစ်စေနိုင်ကုန်သော။
ဒေဝါ၊ နတ်တို့သည်။
သန္တိ၊ ရှိကုန်၏။
ဗြဟ္မကာယိကာ၊ ပဌမဈာန်ဘုံသား ဗြဟ္မာအပေါင်း၌ အပါအဝင်ဖြစ်ကုန်သော။
ဒေဝါ၊ ဗြဟ္မာတို့သည်။
သန္တိ၊ ၏။
တတော၊ ထိုပဌမဈာန်ဘုံသားဗြဟ္မာတို့မှ။
ဥတ္တရိ၊ အထက်ပရိတ္တာဘာ စသည်ဖြစ်ကု်နသော။
ဒေဝါ၊ ဗြဟ္မာတို့သည်။
သန္တိ၊ ၏။
ယထာ ရူပါယ၊ အကြင်သို့ သဘောရှိသော။
သဒ္ဓါယ၊ သဒ္ဓါတရားနှင့်။
(အရိယမဂ်ကိုရခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော သဒ္ဓါရားနှင့်) ။
သမန္နာဂတာ၊ ပြည့်စုံကုန်သော။
တာဒေဝတာ၊ ထိုနတ်ဗြဟ္မာတို့သည်။
ဣတော၊ ဤလူ့ဘဝမှ။
စုတာ၊ ရွေ့လျောစုတေ သေလွန်ကြကုန်၍။
တတ္ထ၊ ထိုနတ်ဗြဟ္မာ အပေါင်း၌။
ဥပပန္နာ၊ ဖြစ်ကုန်ပြီ။
မယှမ္ပိ၊ ငါ့မှာလည်း။
တထာရူပါ၊ ထိုသို့ သဘောရှိသော။
(ထိုနတ်ဗြဟ္မာ အပေါင်း၌ ဖြစ်စေနိုင်ခြင်း သဘောရှိသော)။
သဒ္ဓါ၊ သဒ္ဓါတရား သည်။
သံဝိဇ္ဇတိ၊ ရှိ၏။
ယထာရူပေန၊ အကြင်သို့ သဘောရှိသော။
သီလေန၊ သီလနှင့်။
(အရိယမဂ္ကို ရခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော သီလနှင့်) ။
သမန္နာဂတာ၊ ကုန်သော။
။ပ။၊
တထာရူပံ၊ ထိုသို့ သဘောရှိသော။
သီလံ၊ သီလသည်။
သံဝိဇ္ဇတိ၊ ၏။
ယထာ ရူပေန၊ သော။
သုတေန၊ ပရိယတ္တိဓမ္မဟူသော သုတနှင့်။
ဝါ၊ ကြားနာသင်မှတ်ထားအပ်သော သုံးဖြာပိဋကတ် ပရိယတ်တရားနှင့် ။
[သတ္တက နိပါတ် စာပိုဒ် ၆ ဝိတ္ထတနေသုတ်၊ နှာ ၃၃၉ ကြည့်။]
။ပ။၊
စာဂေန၊ စွန့်ကြဲပေးကမ်းလှူဒါန်းခြင်းနှင့်။
။ပ။၊
ပညာယ၊ ပညာနှင့်။
။ပ။၊
တထာရူပါ၊ သော။
ပညာ၊ ပညာသည်။
သံဝိဇ္ဇတိ၊ ရှိ၏။
ဣတိ၊ သို့။
(အနုဿရတိ၊ ထပ်တလဲလဲ အောက်မေ့အမှတ်ရနေ၏)။
အတ္တနောစ၊ မိမိ၏လည်းကောင်း။
တာသံ ဒေဝတာနဉ္စ၊ ထိုနတ်ဗြဟ္မာတို့၏ လည်းကောင်း။
သဒ္ဓဉ္စ၊ သဒ္ဓါတရားကိုလည်း ကောင်း။
သီလဉ္စ၊ သီလကိုလည်းကောင်း။
သုတဉ္စ၊ ပရိယတ္တိဓမ္မဟူသော သုတကိုလည်းကောင်း။
စာဂဉ္စ၊ စွန့်ကြဲပေးကမ်း လှူဒါန်းခြင်းကိုလည်းကောင်း။
ပညဉ္စ၊ ပညာကိုလည်းကောင်း။
အနုဿရတော၊ ထပ်တလဲလဲအောက်မေ့အမှတ်ရနေသော။
တဿ၊ ထိုအရိယ သာဝက၏။
စိတ္တံ၊ စိတ်သည်။
ပသီဒတိ၊ ၏။
။ပ။၊
ဇာတရူပဿ၊ ရွှေကို။
။ပ။၊
ဥက္ကဉ္စ၊ မီးဖိုကိုလည်း။
[ဥက္ကန္တိ ဥဒ္ဓနံ ဟု ဖွင့်ခြင်းကြောင့် ပန်းထိမ်သည်တို့၏ မီးဖို (ကမ္မာရုဒ္ဓန) ကိုသာယူရမည်၊ မူသာ (မိုက်ခွက်- လုံ) ကို မယူရ။]
ပဋိစ္စ၊ စွဲ၍။
လောဏဉ္စ၊ ဆားငံမြေညက်ကိုလည်း။
။ပ။၊
ဂေရုကဉ္စ၊ ဂွေ့နီမှုန့်ကိုလည်း။
။ပ။၊
နာဠိကသဏ္ဍာသဉ္စ၊ မီးမှုတ်ဖိုပြောင်းနှင့် လှန်လှော ဖို့ညှပ်ကိုလည်း။
။ပ။၊
ဝါယာမဉ္စ၊ လုံ့လကိုလည်း။
(မီးဖို၌ရွှေကိထည်ခြင်း, မီးမှုတ်ခြင်း, ညှပ်ဖြင့် လှန်လှောပေးခြင်း စသော လုံ့လကိုလည်း)။
ပဋိစ္စ၊ စွဲ၍။
(ပရိယောဒပနာ၊ သည်။
ဟောတိ၊ )။
။ပ။၊
ဒေဝတု ပေါသထံ၊ နတ်ဥပုသ်ကို။
ဝါ၊ နတ်ဗြဟ္မာတို့ကို သက်သေအရာ၌ထား၍ မိမိ၏သဒ္ဓါစသော ဂုဏ်တို့ကို ဆင်ခြင်အောက်မေ့လျက် စောင့်ထိန်းအပ်သော ဥပုသ်သီလကို။
။ပ။၊
ဒေဝတာ ဟိ၊ နတ်ဗြဟ္မာတို့နှင့်။
သဒ္ဓိံ၊ အတူတကွ။
သံဝသတိ၊ ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ၏။
(အဿ၊ ထိုအရိယသာဝက၏)။
စိတ္တံ၊ စိတ်သည်။
ဒေဝတာ၊ နတ်ဗြဟ္မာတို့ကို။
အာရဗ္ဘ၊ ၍။
ပသီဒတိ၊ ၏။
။ပ။၊
ဝိသာခေ၊ ဝိသာခါ။
သသော အရိယသာဝကော၊ ထိုအရိယာဖြစ်သော တပည့်သည်။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ပဋိသဉ္စိက္ခတိ၊ စဉ်းစားဆင်ခြင်၏။
(ကိန္တိ၊ အဘယ်သို့ ။
ပဋိသဉ္စိက္ခတိ၊ စဉ်းစားဆင်ခြင်သနည်းဟူမူ)။
ယာဝဇီဝံ၊ အသက်ကုန်ဆုံးသည်တိုင်အောင်။
အရဟန္တော၊ ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်။
ပါဏာတိပါတံ၊ သတ္တဝါ, အသက်ကိုသတ်ခြင်းကို။ပါဏာတိပါတာ။ ။ ပါဏ+အတိပါဏ။ ဤ၌ ပညတ်အားဖြင့် သတ္တဝါကိုလည်းကောင်း, ပရမတ္ထအားဖြင့် ရုပ်ဇီဝိတိန္ဒြေနှင့် နာမ်ဇီဝိတိန္ဒြေ (ရုပ်အသက်နှင့် နာမ်အသက်) ကိုလည်းကောင်း ပါဏဟု ခေါ်၏။ ထို့ကြောင့် ထိုပညတ် ပရမတ်အခေါ်အဝေါ်နှစ်မျိုးလုံးပါဝင်အောင် "သတ္တဝါ, အသက်" ဟု အနက်ပြန်ဆိုထားသည်( သတ္တဝါ၏ အသက်ဟု အဓိပ္ပါယ်မယူရ)။
အတိ- လျင်မြန်စွာ၊ ဝါ- ဓားလက်နက်စသည်တို့ဖြင့် လွှမ်းဖိနှိပ်စက် ရိုက်နှက်၍၊ ပါတန- လျောကျစေခြင်း (လျှော့ချခြင်း၊ သတ်ခြင်း) လျှောကျစေခြင်း ဟူသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ဖြစ်သော ဒေါသသမ္မယုတ် စေတနာ စေတသိက် တည်း။ ၎င်းကို ဒုဿီလျစေတနာ (သီလမရှိသူ၏ ဖြစ်ကြောင်း စေတနာ) ဟု ဆိုသည်။ အတီဝ(သီဃံ) ပါတံ အတိပါတော၊ အတိက္ကမ္မ ဝါ သတ္ထာဒီဟိ အဘိဘဝိတွာ ပါတနံ အတိပါတော။ သီလက္ခန် ဋီကာ၊ ၁၁၀။
ပဟာယနှင့် ပဋိဝိရတထူးခြားချက်။ ။ ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ (ပါဏာတိပါတကို ပယ်ပြီးသည်မှစ၍) ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတာ (ပါဏာတိပါတမှ အမြဲအစဉ် တသမတ်တည်း ရှောင်ကြဉ်၍ သာနေကြ၏။ အဘယ်အခါမျှ ပါဏာတိပါတအမှုကို မပြုကြတော့ဟူလို)။
ဤ၌ "ပဟာယ- ပယ်ပြီး၍၊ ပဋိဝိရတ- ရှောင်ကြဉ်၏" ဟု ဆိုသဖြင့် "ရှေးဦးစွာပယ်သည်၊ ထိုနောက်မှ ရှောင်ကြဉ်သည်" ဟုအဓိပ္ပါယ်သက်ရောက်သော်လည်း ပယ်ခြင်းနှင့် ရှောင်ကြဉ်ခြင်းကို တိတိကျကျ ရှေ့နောက် ခွဲခြား၍ မဖြစ်နိုင်ပါ၊ သို့သော် အကြောင်းနှင့်အကျိုး အတူတကွ တပြိုင်နက် (သဟဇာတ) ဖြစ်ရာ၌ပင် အကြောင်းကြိယာကို ရှေ့ကြိယာ (ပုဗ္ဗကာလကြိယာ) ဟု လည်းကောင်း အကျိုးကြိယာကို နောက်ကြိယာ (အပရကာလကြိယာ)ဟု လည်းကောင်း ခွဲခြား ယူနိုင်၏။
ထို့ကြောင့် မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးတိုတွင် (၁) ဝိရတိမဂ္ဂင်သုံးပါးမှ တပါးသော သမ္မာဒိဋ္ဌိစသော မဂ္ဂင်ငါးပါးကို သဟဇာတအကြောင်း ပစ္စည်းအဖြစ်ဖြင့် လည်းကောင်း (၂) သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တ, သမ္မာအာဇီဝဟူသော ဝိရတိ မဂ္ဂင်သုံးပါးကို သဟဇာတ အကျိုး ပစ္စယုပ္ပန်အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း ဤသို့ အကြောင်းအကျိုး (ပစ္စည်း , ပစ္စယုပ္ပန်) ခွဲခြားပြီးလျှင် ပဟာယပုဒ်အရ သဟဇာတ အကြောင်း ပစ္စည်းဖြစ်သော (၁) မဂ္ဂင် ငါးပါးကိုယူလျှင် ထိုငါးပါးဖြင့် ပါဏာတိပါတကို ပယ်ခြင်းကို ပုဗ္ဗကာလကြိယာဟု ဆိုရ၏။ ပဋိဝိရတပုဒ်အရ သဟဇာတ အကျိုး ပစ္စပုပ္ပန်ဖြစ်သော (၂) မဂ္ဂင်သုံးပါးကိုယူ၍ ထိုသုံးပါးဖြင့် ပါဏာတိပါတမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်းကို အပရကာလကြိယာဟုဆိုရာ၏။ ဤသို့ စသည်ဖြင့် ဋီကာတို့၌ ပဟာယနှင့် ပဋိဝိရတတို့၏ ထူးခြားပုံကို (၃) နည်း ဖွင့်ပြကြ၏။ ထို့အတိုင်း အနက်ပေးပုံမှာ-
ပါဏာတိပါတံ- ကို၊ ပဟာယ- သဟဇာတ ပစ္စည်းဖြစ်သော သမ္မာဒိဋ္ဌိ စသော မဂ္ဂင်ငါးပါးဖြင့် ပယ်ပြီး၍။ ပါဏာတိပါတာ- မှ။ ပဋိဝိရတော- သဟဇာတ ပစ္စယုပ္ပန် ဖြစ်သော သမ္မာဝါစာ စသော ဝိရတိမဂ္ဂင်သုံးပါးဖြင့် ရှောင်ကြဉ်ကုန်လျက် (တနည်း) ပါဏာတိပါတံ- ကို၊ ပဟာယ- မဂ်ဖြင့် သမုစ္ဆေဒ အစွမ်းဖြင့် ပယ်ပြီး၍၊ ပါဏာတိပါတာ- မှ၊ ပဋိဝိရတာ- ဖိုလ်ဖြင့် ပဋိပ္ပဿမ္ဘန အစွမ်းဖြင့် ရှောင်ကြဉ် ကုန်လျက် (တနည်း) ပါဏာတိပါတံ- သတ္တဝါ, အသက်ကို လျင်မြန်စွာ လျောကျစေကြောင်းဖြစ်သော အဟိရိကာ အနောတ္တပ္ပ, ဒေါသ, မောဟ, ဝိဟိံသာစသော ကိလေသာအပေါင်းကို၊ ပဟာယ- အရိယမဂ်ဖြင့် ပယ်ပြီး၍၊ ပါဏာတိပါတာ- သတ္တဝါ, အသက်ကိုလျင်မြန်စွာ လျောကျ စေခြင်းဟူသော ဒုဿီလျ စေတနာမှ၊ ပဋိဝိရတာ- အမြဲအစဉ် ရှောင်ကြဉ်ကြကုန်လျက်" ဟု အနက်ဆိုပါ၊ အဒိန္နာဒါနံ ပဟာယ စသည်တို့၌ လည်း ဤနည်းမှီး၍အနက် (၃) နည်းဆိုလေ။
ပဋိဝိရတပုဒ်အနက် စိစစ်ချက်။ ။ ဤ၌ "ပဋိ, ဝိ" ဥပသာရတို့သည် ရမုဓာတ် ၏ မွေ့လျော်ခြင်း အနက်ကို တားမြစ်သော ဓာတွတ္ထ ဗာဓကတို့တည်း၊ သီလက္ခန် ဋီကာသစ် (ပ ၃၂၅) ၌ကား "ပတိ(အဘိမုခ)- ရှေ့ရှု+ ဝိ(ဝိသေသ)- အထူးအားဖြင့်+ ရတ- ရှောင်ကြဉ်၍ "ဟူ၍ အနက်တနည်းဖွင့်ထား၏။ သို့သော် ရတပုဒ်ချည်း သက်သက်မှာ "ရှောင်ကြဉ်၏" ဟူ၍ အနက်မဖြစ်နိုင်သောကြောင့် "ပဋိဝိရတ- (ပါဏာတိပါတမှ) ရှေ့ရှုအထူးအားဖြင့် မွေ့လျော်၏" ဟူ၍ မဆီမလျော် အနက်အဓိပ္ပါယ် ဖြစ်လာနိုင်၏။
ထို့ကြောင့် ပဋိဝိရတာ၌ အနက်တနည်းဖွင့်လိုလျှင် အဋ္ဌသာလိနီ (၂၆၃) အတိုင်း "ပဋိ- ပဋိနိဝတ္တ- (ပါဏာတိပါတစသည်တို့မှ) ဆုတ်ခွာပြီး၍+ ဝိ- ဝိနာ- (ထိုပါဏာတိပါတ စသည်တို့နှင့်) ကင်းရှင်းစွာ+ ရတ- မွေ့လျော်သူ" ဟု အနက်ဖွင့်သင့်၏။ "ပါဏာတိပါတာဒီဟိ ပဋိနိဝတ္တာ ဟုတွာ တေဟိ၊ ဝိနာ ရမန္တီတိ ပဋိဝိရတာ" ဟု ဝိဂြိုဟ်ပြုပါ။ ဝါ၊ သတ္တဝါ, အသက်ကို လျင်မြန်စွာလျောကျစေခြင်းဟူသော စေတနာကို။ ဝါ၊ သတ္တဝါအသက်ကို ဓားလက်နက်စသည်တို့ဖြင့် လွှမ်းဖိနှိပ်စက်၍ လျှောကျစေခြင်းဟူသော စေတနာကို။ ဝါ၊ သတ္တဝါ အသက်ကို ဓားလက်နက် စသည်တို့ဖြင့် လွှမ်းဖိနှိပ်စက်၍ လျှောကျစေကြောင်းဖြစ်သော စေတနာကို။ [လျောကျစေခြင်းဟူသည် သတ်ခြင်းပင်တည်း။] ပဟာယ၊ ပယ်ပြီး၍။ ဝါ၊ ပယ်ပြီးသည်မှစ၍။ ပါဏာတိ ပါတာ၊ သတ္တဝါ, အသက်ကို သတ်ခြင်းမှ။ ဝါ၊ သတ္တဝါအသက်ကို လျင်မြန်စွာ လျောကျစေခြင်းဟူသော စေတနာမှ။ ဝါ၊ မှ။ ပဋိဝိရတာ၊ အမြဲအစဉ်ရှောင်ကြဉ်ကုန်လျက်။ ဝါ၊ ဆုတ်ခွာပြီးကာ, ကင်းရှင်းစွာ ပျော်မွေ့ကြကုန်လျက်။ နိဟိတဒဏ္ဍာ၊ ချထားအပ်သော တုတ်ရှိကုန်လျက်။ ဝါ၊ သူတပါးကို ညှင်းဆဲ သတ်ဖြတ်ခြင်းငှာ တုတ်မကိုင်ဆောင်ကြဘဲ။ နိဟိတသတ္ထာ၊ ချထားအပ်သော အခြားလက်နက်ရှိကုန်လျက်။ ဝါ၊ ဘဲ။ လဇ္ဇိ၊ မကောင်းမှုမှ ရှက်ကုန်လျက်။ ဒယာပန္နာ၊ သတ္တဝါတို့ကို စောင့်ရှောက်တတ်သော မေတ္တာသို့ ဆိုက်ရောက်ကုန်လျက်။ သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္မိ၊ အားလုံးသော သတ္တဝါ မှန်သမျှတို့ကို အစီးအပွားဖြင့် ငဲ့ညှာထောက်ထား သနားကုနလျက်။ ပါဏဘူတပုဒ်နက် စိစစ်ချက်။ ။ "ပါဏဘူတေတိ ပါဏဇာတေ" ဟုသာ ဋိကာဖွင့်ရကား မနုဿဘူတပုဒ်ကဲ့သို့ပင်"ပါစာ ဟုတွာ ဘူတာ ပါဏဘူတာ (သတ္တဝါဖြစ်၍ ဖြစ်သူများ၊ သတ္တွဝါ ဖြစ်သူမှန်သမျှ) ဟု ဝစနတ္ထကြံပါ၊ ဇာတဖြင့်ဖွင့်ခြင်းကြောင့် ဘူတအတွက်အနက်ထူးထူးထွေထွေ ကြံဘို့မလိုပါ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သဗ္ဗေ ပါဏာ ,သဗ္ဗေ ဘူတာစသည်ဖြင့် သတ္တဝါ အနက်ဟောပရိယာယ်ပုဒ်များစွာပါသော မေတ္တာပို့ ဝါကျ၌သာ တပုဒ်နှင့်တပုဒ် အသံထွက်မတူအောင် ဝီဂြိုလ် နက်ပြန်ဆိုဘို့လိုပါသည်။ သို့သော် သီလက္ခန်ဋကာ သစ် (ပ- ၃၂၈) အဖွင့်အတိုင်း အနက်ဆိုလျှင်ကား "ပါဏဘူတ- ဖြစ်သော ရုပ်သက်နာမ်သက် ဇီဝိတိန္ဒြေရှိသော သတ္တဝါ၊ ဝါ- ဖြစ်သော ထွက်လေ ဝင်လေရှိသော သတ္တဝါ၊ ဝါ- ရုပ်သက်နာမ်သက်ရှိ၍ ထိုထိုကံအား လျော်စွာဖြစ်သော သတ္တဝါ" ဟု ဆိုရပေလိမ့်မည်။ ဝိဟရန္တိ၊ နေတော်မူကြကုန်၏။
အတိ- လျင်မြန်စွာ၊ ဝါ- ဓားလက်နက်စသည်တို့ဖြင့် လွှမ်းဖိနှိပ်စက် ရိုက်နှက်၍၊ ပါတန- လျောကျစေခြင်း (လျှော့ချခြင်း၊ သတ်ခြင်း) လျှောကျစေခြင်း ဟူသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ဖြစ်သော ဒေါသသမ္မယုတ် စေတနာ စေတသိက် တည်း။ ၎င်းကို ဒုဿီလျစေတနာ (သီလမရှိသူ၏ ဖြစ်ကြောင်း စေတနာ) ဟု ဆိုသည်။ အတီဝ(သီဃံ) ပါတံ အတိပါတော၊ အတိက္ကမ္မ ဝါ သတ္ထာဒီဟိ အဘိဘဝိတွာ ပါတနံ အတိပါတော။ သီလက္ခန် ဋီကာ၊ ၁၁၀။
ပဟာယနှင့် ပဋိဝိရတထူးခြားချက်။ ။ ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ (ပါဏာတိပါတကို ပယ်ပြီးသည်မှစ၍) ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတာ (ပါဏာတိပါတမှ အမြဲအစဉ် တသမတ်တည်း ရှောင်ကြဉ်၍ သာနေကြ၏။ အဘယ်အခါမျှ ပါဏာတိပါတအမှုကို မပြုကြတော့ဟူလို)။
ဤ၌ "ပဟာယ- ပယ်ပြီး၍၊ ပဋိဝိရတ- ရှောင်ကြဉ်၏" ဟု ဆိုသဖြင့် "ရှေးဦးစွာပယ်သည်၊ ထိုနောက်မှ ရှောင်ကြဉ်သည်" ဟုအဓိပ္ပါယ်သက်ရောက်သော်လည်း ပယ်ခြင်းနှင့် ရှောင်ကြဉ်ခြင်းကို တိတိကျကျ ရှေ့နောက် ခွဲခြား၍ မဖြစ်နိုင်ပါ၊ သို့သော် အကြောင်းနှင့်အကျိုး အတူတကွ တပြိုင်နက် (သဟဇာတ) ဖြစ်ရာ၌ပင် အကြောင်းကြိယာကို ရှေ့ကြိယာ (ပုဗ္ဗကာလကြိယာ) ဟု လည်းကောင်း အကျိုးကြိယာကို နောက်ကြိယာ (အပရကာလကြိယာ)ဟု လည်းကောင်း ခွဲခြား ယူနိုင်၏။
ထို့ကြောင့် မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးတိုတွင် (၁) ဝိရတိမဂ္ဂင်သုံးပါးမှ တပါးသော သမ္မာဒိဋ္ဌိစသော မဂ္ဂင်ငါးပါးကို သဟဇာတအကြောင်း ပစ္စည်းအဖြစ်ဖြင့် လည်းကောင်း (၂) သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တ, သမ္မာအာဇီဝဟူသော ဝိရတိ မဂ္ဂင်သုံးပါးကို သဟဇာတ အကျိုး ပစ္စယုပ္ပန်အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း ဤသို့ အကြောင်းအကျိုး (ပစ္စည်း , ပစ္စယုပ္ပန်) ခွဲခြားပြီးလျှင် ပဟာယပုဒ်အရ သဟဇာတ အကြောင်း ပစ္စည်းဖြစ်သော (၁) မဂ္ဂင် ငါးပါးကိုယူလျှင် ထိုငါးပါးဖြင့် ပါဏာတိပါတကို ပယ်ခြင်းကို ပုဗ္ဗကာလကြိယာဟု ဆိုရ၏။ ပဋိဝိရတပုဒ်အရ သဟဇာတ အကျိုး ပစ္စပုပ္ပန်ဖြစ်သော (၂) မဂ္ဂင်သုံးပါးကိုယူ၍ ထိုသုံးပါးဖြင့် ပါဏာတိပါတမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်းကို အပရကာလကြိယာဟုဆိုရာ၏။ ဤသို့ စသည်ဖြင့် ဋီကာတို့၌ ပဟာယနှင့် ပဋိဝိရတတို့၏ ထူးခြားပုံကို (၃) နည်း ဖွင့်ပြကြ၏။ ထို့အတိုင်း အနက်ပေးပုံမှာ-
ပါဏာတိပါတံ- ကို၊ ပဟာယ- သဟဇာတ ပစ္စည်းဖြစ်သော သမ္မာဒိဋ္ဌိ စသော မဂ္ဂင်ငါးပါးဖြင့် ပယ်ပြီး၍။ ပါဏာတိပါတာ- မှ။ ပဋိဝိရတော- သဟဇာတ ပစ္စယုပ္ပန် ဖြစ်သော သမ္မာဝါစာ စသော ဝိရတိမဂ္ဂင်သုံးပါးဖြင့် ရှောင်ကြဉ်ကုန်လျက် (တနည်း) ပါဏာတိပါတံ- ကို၊ ပဟာယ- မဂ်ဖြင့် သမုစ္ဆေဒ အစွမ်းဖြင့် ပယ်ပြီး၍၊ ပါဏာတိပါတာ- မှ၊ ပဋိဝိရတာ- ဖိုလ်ဖြင့် ပဋိပ္ပဿမ္ဘန အစွမ်းဖြင့် ရှောင်ကြဉ် ကုန်လျက် (တနည်း) ပါဏာတိပါတံ- သတ္တဝါ, အသက်ကို လျင်မြန်စွာ လျောကျစေကြောင်းဖြစ်သော အဟိရိကာ အနောတ္တပ္ပ, ဒေါသ, မောဟ, ဝိဟိံသာစသော ကိလေသာအပေါင်းကို၊ ပဟာယ- အရိယမဂ်ဖြင့် ပယ်ပြီး၍၊ ပါဏာတိပါတာ- သတ္တဝါ, အသက်ကိုလျင်မြန်စွာ လျောကျ စေခြင်းဟူသော ဒုဿီလျ စေတနာမှ၊ ပဋိဝိရတာ- အမြဲအစဉ် ရှောင်ကြဉ်ကြကုန်လျက်" ဟု အနက်ဆိုပါ၊ အဒိန္နာဒါနံ ပဟာယ စသည်တို့၌ လည်း ဤနည်းမှီး၍အနက် (၃) နည်းဆိုလေ။
ပဋိဝိရတပုဒ်အနက် စိစစ်ချက်။ ။ ဤ၌ "ပဋိ, ဝိ" ဥပသာရတို့သည် ရမုဓာတ် ၏ မွေ့လျော်ခြင်း အနက်ကို တားမြစ်သော ဓာတွတ္ထ ဗာဓကတို့တည်း၊ သီလက္ခန် ဋီကာသစ် (ပ ၃၂၅) ၌ကား "ပတိ(အဘိမုခ)- ရှေ့ရှု+ ဝိ(ဝိသေသ)- အထူးအားဖြင့်+ ရတ- ရှောင်ကြဉ်၍ "ဟူ၍ အနက်တနည်းဖွင့်ထား၏။ သို့သော် ရတပုဒ်ချည်း သက်သက်မှာ "ရှောင်ကြဉ်၏" ဟူ၍ အနက်မဖြစ်နိုင်သောကြောင့် "ပဋိဝိရတ- (ပါဏာတိပါတမှ) ရှေ့ရှုအထူးအားဖြင့် မွေ့လျော်၏" ဟူ၍ မဆီမလျော် အနက်အဓိပ္ပါယ် ဖြစ်လာနိုင်၏။
ထို့ကြောင့် ပဋိဝိရတာ၌ အနက်တနည်းဖွင့်လိုလျှင် အဋ္ဌသာလိနီ (၂၆၃) အတိုင်း "ပဋိ- ပဋိနိဝတ္တ- (ပါဏာတိပါတစသည်တို့မှ) ဆုတ်ခွာပြီး၍+ ဝိ- ဝိနာ- (ထိုပါဏာတိပါတ စသည်တို့နှင့်) ကင်းရှင်းစွာ+ ရတ- မွေ့လျော်သူ" ဟု အနက်ဖွင့်သင့်၏။ "ပါဏာတိပါတာဒီဟိ ပဋိနိဝတ္တာ ဟုတွာ တေဟိ၊ ဝိနာ ရမန္တီတိ ပဋိဝိရတာ" ဟု ဝိဂြိုဟ်ပြုပါ။ ဝါ၊ သတ္တဝါ, အသက်ကို လျင်မြန်စွာလျောကျစေခြင်းဟူသော စေတနာကို။ ဝါ၊ သတ္တဝါအသက်ကို ဓားလက်နက်စသည်တို့ဖြင့် လွှမ်းဖိနှိပ်စက်၍ လျှောကျစေခြင်းဟူသော စေတနာကို။ ဝါ၊ သတ္တဝါ အသက်ကို ဓားလက်နက် စသည်တို့ဖြင့် လွှမ်းဖိနှိပ်စက်၍ လျှောကျစေကြောင်းဖြစ်သော စေတနာကို။ [လျောကျစေခြင်းဟူသည် သတ်ခြင်းပင်တည်း။] ပဟာယ၊ ပယ်ပြီး၍။ ဝါ၊ ပယ်ပြီးသည်မှစ၍။ ပါဏာတိ ပါတာ၊ သတ္တဝါ, အသက်ကို သတ်ခြင်းမှ။ ဝါ၊ သတ္တဝါအသက်ကို လျင်မြန်စွာ လျောကျစေခြင်းဟူသော စေတနာမှ။ ဝါ၊ မှ။ ပဋိဝိရတာ၊ အမြဲအစဉ်ရှောင်ကြဉ်ကုန်လျက်။ ဝါ၊ ဆုတ်ခွာပြီးကာ, ကင်းရှင်းစွာ ပျော်မွေ့ကြကုန်လျက်။ နိဟိတဒဏ္ဍာ၊ ချထားအပ်သော တုတ်ရှိကုန်လျက်။ ဝါ၊ သူတပါးကို ညှင်းဆဲ သတ်ဖြတ်ခြင်းငှာ တုတ်မကိုင်ဆောင်ကြဘဲ။ နိဟိတသတ္ထာ၊ ချထားအပ်သော အခြားလက်နက်ရှိကုန်လျက်။ ဝါ၊ ဘဲ။ လဇ္ဇိ၊ မကောင်းမှုမှ ရှက်ကုန်လျက်။ ဒယာပန္နာ၊ သတ္တဝါတို့ကို စောင့်ရှောက်တတ်သော မေတ္တာသို့ ဆိုက်ရောက်ကုန်လျက်။ သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္မိ၊ အားလုံးသော သတ္တဝါ မှန်သမျှတို့ကို အစီးအပွားဖြင့် ငဲ့ညှာထောက်ထား သနားကုနလျက်။ ပါဏဘူတပုဒ်နက် စိစစ်ချက်။ ။ "ပါဏဘူတေတိ ပါဏဇာတေ" ဟုသာ ဋိကာဖွင့်ရကား မနုဿဘူတပုဒ်ကဲ့သို့ပင်"ပါစာ ဟုတွာ ဘူတာ ပါဏဘူတာ (သတ္တဝါဖြစ်၍ ဖြစ်သူများ၊ သတ္တွဝါ ဖြစ်သူမှန်သမျှ) ဟု ဝစနတ္ထကြံပါ၊ ဇာတဖြင့်ဖွင့်ခြင်းကြောင့် ဘူတအတွက်အနက်ထူးထူးထွေထွေ ကြံဘို့မလိုပါ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သဗ္ဗေ ပါဏာ ,သဗ္ဗေ ဘူတာစသည်ဖြင့် သတ္တဝါ အနက်ဟောပရိယာယ်ပုဒ်များစွာပါသော မေတ္တာပို့ ဝါကျ၌သာ တပုဒ်နှင့်တပုဒ် အသံထွက်မတူအောင် ဝီဂြိုလ် နက်ပြန်ဆိုဘို့လိုပါသည်။ သို့သော် သီလက္ခန်ဋကာ သစ် (ပ- ၃၂၈) အဖွင့်အတိုင်း အနက်ဆိုလျှင်ကား "ပါဏဘူတ- ဖြစ်သော ရုပ်သက်နာမ်သက် ဇီဝိတိန္ဒြေရှိသော သတ္တဝါ၊ ဝါ- ဖြစ်သော ထွက်လေ ဝင်လေရှိသော သတ္တဝါ၊ ဝါ- ရုပ်သက်နာမ်သက်ရှိ၍ ထိုထိုကံအား လျော်စွာဖြစ်သော သတ္တဝါ" ဟု ဆိုရပေလိမ့်မည်။ ဝိဟရန္တိ၊ နေတော်မူကြကုန်၏။
အဟံပိ၊ ငါလဲဘဲ။
အဇ္ဇ၊ ယနေ့။
ဣမဉ္စ ရတ္တိံ၊ ဤညဉ့်၌လည်းကောင်း။
ဝါ၊ ဤညဉ့်ပတ်လုံးလည်းကောင်း။
ဣမဉ္စ ဒိဝသံ၊ ဤနေ့၌လည်းကောင်း။
ဝါ၊ ဤနေ့ပတ်လုံး လည်းကောင်း။
။ပ။၊
ပဋိဝိရတော၊ ရှောင်ကြဉ်လျက်။
နိဟိတ ဒဏ္ဍော၊ ချထားအပ်သော တုတ်ရှိလျက်။
နိဟိတသတ္ထော၊ ရှိလျက်။
[ဧကဝုစ် အနက်ဆိုပါ။]
လဇ္ဇီ၊ မကောင်းမှု အကိုသုလ်မှရှက်လျက်။
ဒယာပန္နော၊ .... သို့ဆိုက်ရောက်လျက်။
သဗ္ဗပါဏ ဘူတဟိတာနုကမ္ပီ၊ ..... သနားလျက်။
ဝိဟရာမိ၊ နေထိုင်ပါ၏။
ဣမိနာပိ အင်္ဂေန၊ ဤဂုဏ်အင်္ဂါအားဖြင့်လည်း။
အရဟတံ၊ ရဟန္တာ ပုဂ္ဂိုလ်၏လည်း။
အနုကရောမိ၊ နောက်လိုက်အတုပြုလုပ်ပါ၏။
(ဧဝံကရောန္တေန၊ ဤသို့ နောက်လိုက် အတုပြုလုပ်သော) ။
မေ၊ ငါသည်။
ဥပေါသလောစ၊ ဥပုသ်ကိုလည်း။
ဥပဝုတ္ထော၊ စောင့်ထိန်းအပ်သည်။
ဘဝိဿတိ၊ ဖြစ်လတ္တံ့။
ယာဝဇီဝံ၊ အောင်။
အရဟန္တော၊ တို့သည်။
အဒိန္နာဒါနံ၊ ပိုင်ရှင်မပေးအပ်သော သူတပါးဥစ္စာကို ခိုးယူလုယက်ခြင်းကို။
ဝါ၊ ပိုင်ရှင်... ခိုးယူလုယက်ခြင်းဟူသော စေတနာကို။
ဝါ၊ ပိုင်ရှင်... ခိုယူလုယက်ကြောင်း စေတနာကို။
ပဟာယ၊ ပယ်ပြီး၍။
ဝါ၊ ပယ်ပြီးသည်မှစ၍။
အဒိန္နာဒါနာ၊ မှ။
ပဋိဝိရတာ၊ ကုန်လျက်။
[ဒုတိယ ပါရာဇိကသိက္ခာပုဒ်၏ လူ၏ ဥစ္စားခိုးယူခြင်းသာ အဒိန္နာဒါနဖြစ်၏။ ဤ၌ကား လူ၏ ဥစ္စာသာမက တိရစ္ဆာ၏ ဥစ္စာကိုခိုးခြင်း လည်း အဒိန္နာဒါနဖြစ်၏၊ သီလက္ခန်ပါဠိတော် နိဿယသစ် (၃၇) ၌ကား "လူဇာတ်ရှိသော တပါးသော သူတို့၏ ဥစ္စာကိုခိုးယူခြင်း" ဟု အနက်ပေးထား၏။]
ဒိန္နာဒါယီ၊ ပိုင်ရှင်ပေးအပ်သော ပစ္စည်းဥစ္စာကိုသာယူကုန်လျက်။
ဒိန္နပါ ဋိကင်္ခိ၊ ပိုင်ရှင်ပေးအပ်သော ပစ္စည်းဥစ္စာကိုသာ အလိုရှိကုန်လျက်။
အထေနေန၊ မခိုးမဝှက်တတ်သော။
(အထေနတ္တာ၊ မခိုးမဝှက်တတ်သည် အဖြစ်ကြောင့်)။
သုစိဘူတေန၊ စင်ကြယ်သည်ဖြစ်၍ ဖြစ်သော။
အတ္တနာ၊ အတ္တဘောဖြင့်။
ဝိဟရန္တိ၊ နေတော်မူကြကုန်၏။
။ပ။၊
ပဋိဝိရတော၊ ရှောင်ကြဉ်လျက်။
ဒိန္နာဒါယီ၊ ယူလျက်။
[ဧကဝုစ်အနက်ဆိုပါ။]
။ပ။၊
အဗြဟ္မစရိယံ၊ မမြင့်မြတ်သော သူတို့၏ မေထုတ်အကျင့်ကို။
ဝါ၊ မမြင့်မြတ်သော မေထုန်အကျင့်ကို။
ဝါ၊ မမြင့်မြတ်သော မေထုန်အကျင့်ကို ကျင့်ခြင်းဟူသော စေတနာကို။
ပဟာယ၊ ပယ်ပြီး၍။
ဝါ၊ ၍။
ဗြဟ္မစာရီ၊ (မေထုန်မှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်းဟူသော) မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်တော်မူကြကုန်၏။
အာရာစာရီ၊ မေထုန်မှ ဝေးစွာ ကျင့်တော်မူကြကုန်၏။
ဂါမဓမ္မာ၊ ရွာသူ ရွာသူးတို့၏ အကျင့်ဖြစ်သော။
မေထုနာ၊ မေထုန်အကျင့်မှ။
ဝါ၊ ရာဂထလာ, ညီညာတူကြ, အဖို့အမတို့၏ ဥစ္စာဖြစ်သော အကျင့်မှ။
ဝိရတာ၊ ရှောင်ကြဉ်တော်မူကြကုန်၏ ။
။ပ။၊
ဗြဟ္မစာရီ၊ ..... ကိုကျင့်ပါ၏။
အာရာစာရီ၊ စွာကျင့်ပါ၏။
။ပ။၊
ဝိရတော၊ ရှောင်ကြဉ်ပါ၏။
။ပ။၊
မုသာဝါဒံ၊ မဟုတ်မမှန်သော စကားကို ပြောဆိုခြင်းကို။မုသာဝါဒ။ ။ ဤပုဒ်ကို သီလက္ခန်အဋ္ဌကထာ စသည်တို့၌ နှစ်နည်းဖွင့်၏။ ထိုနှစ်နည်းမှာ-
(၁) မုသာဝဒတိ ဝိညာပေတိ သမုဋ္ဌာပေတိ ဝါ ဧတာယာတိ မုသာဝါဒေါ။ ဧတာယ- ဤစေတနာဖြင့်၊ မုသာ(ပရဝိသံဝါဒကကာယဝစီပယောဂံ)- သူတပါးကို လွဲမှားသွားစေတတ်သော ကိုယ်နှုတ် လုံ့လပယောဂကို၊ ဝဒတိ ဝီညာပေတိ- သိစေတတ်၏၊ ဝါ- သိအောင် ပြောဆိုတတ်၏၊ ဝါ- တည်း၊ ဝဒတိ သမုဋ္ဌာပေတိ၊ ဖြစ်စေတတ်၏၊ ဝါ- ဖြစ်အောင် ပြောဆိုတတ်၏၊ ဣတိ- ထို့ကြောင့်၊ သာ- ထိုစေတနာသည်၊ မုသာဝါဒေါ- မုသာဝါဒ မည်၏၊ မုသာကား နိပါတ်ပုဒ်။
(၂) မုသာ ဝဒီယတိ ဝုစ္စတိ ဧတာယာတိ မုသာဝါဒေါ။ ဧတာယ- ဤစေတနာဖြင့်၊ မုဿာ (အဘူတဝတ္ထု)- မဟုတ်မမှန်သော အကြောင်းအရာကို၊ ဝဒီယတိ ဝုစ္စတိ- (ဟုတ်မှန်သည် အနေအားဖြင့်) ပြောဆိုအပ်၏၊ ဣတိ- ထို့ကြောင့်၊ သာ- ထိုစေတနာသည်၊ မုသာဝါဒေါ၊ မည်၏၊ နိဿယခန်း၌ ဤ ဝိဂြိုလ်နက် နှစ်မျိုးလုံးရေထားသည်၊ ထိုဝိဂြိုလ်နှစ်မျိုးတို့တွင် ပဌမဝိဂိုလ်ဝါကျ ၌ စိစစ်ဖွယ် ရှိသေးသ်သာ-
ပရဝိသံဝါဒကကာယဝစီပယောဂဘူတံ မုသာ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ, သမုဋ္ဌာပေတိ ဝါ ဧတာယာတိ စေတနာ မုသာဝါဒေါ၊ (သီလက္ခန် ဋီကာဟောင်း (၁၁၈) ဝိဂြိုလ်ဝါကျ။ ဤဝိဂြိုလ် ဝါကျသာ အဋ္ဌကထာဖွင့်နှင့် ကိုက်ညီ၍ ကောင်း၏။
ဝိဂြိုဟ်စိစစ်။ ။ သီလက္ခန်ဋီကာသစ် (ပ- ၃၃၅) ၌ကား "မုသာသင်္ခါတေန ကာယဝစီပယောဂေန, မုသာသင်္ခါတံ ဝါ ကာယဝစီပယောဂံ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ, သမုဋ္ဌာပေတိ ဝါ ဧတေနာတိ မုသာဝါဒေါ" ဟု ဋီကာဟောင်းထက်ပိုလွန်၍ ဝိဂြိုဟ်ပြုလျက် "ကာယ ဝစီပယောဂ" ကိုက ရိုဏ်းအရာ၌ ထည့်သွင်းထား၏၊ သို့သော် ယင်းသို့ ထည့်သွင်းလိုက်ခြင်းကြောင့် (ဧတေန ပုဒ်၏ အရဖြစ်သော စေတနာဟူသော ကရိုဏ်းရှိပြီးဖြစ်၍) ကရိုဏ်းနှစ်ခုထပ်နေပြီးလျှင် ဝိညာပေတိ၌ကား ဉာဓာတ်၏ ကံမရှိတော့ပေ၊ အမှန်အားဖြင့်ကား ထိုကာယဝစီပယောဂသည် ဝိညာပေတိ၏ ကရိုဏ်းမဖြစ်နိုင်၊ ဉာဓာတ်၏ ကသာ ဖြစ်နိုင်၏၊ သမုဋ္ဌာပေတိ၌ကား၊ ကာရိတ်ကံ ဖြစ်၏၊ ရှင်းပြဦးအံ့- "ဝိညာပေတိ- သိ+စေ+၏" ဟု သုံးပုဒ်ခွဲ၍ (၁) သိ၏ (၂) စေ၏ (သိစေ၏၊ အသိပေး၏) ဟု ကြိယာနှစ်မျိုးတွဲစပ်ပြီးနောက်... လိမ်လည်သောသူသည် မကောင်းသော စေတနာဖြင့် သူတပါးကို သိစေ၏၊ထိုသို့ သိစေခြင်းကြောင့် သူတပါးသည်(အလိမ်ခံရသူသည်) သိ၏၊ ဘာကို သိသနည်း? လိမ်လည်သော သူ၏ ကာယဝစီပယောဂကို (ကိုယ်နှုတ်လုံ့လ ပယောဂကို) သိ၏။
ဤသို့ ရှင်းလင်းလိုက်လျှင် ဉာဓာတ်၏ (သိခြင်းကြိယာ၏) ကံမှာ ကာယဝစီပယောဂသာဖြစ်ကြောင်းနှင့် ကရိုဏ်းမှာ စေတနာသာဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားပါသည်၊ ထိုကာယဝစီပယောဂသည် သမုဋ္ဌာပေတိ၏ ကရိုဏ်းမဟုတ်ဘဲ ကာရိတ်ကံသာ ဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း ဤနည်းမှီ၍ စဉ်းစားကြည့်ပါ [အဋ္ဌကထာ၌ မုသာဝါဒပုဒ်ကို နှစ်နည်း ဖွင့်ပြရာတွင် ဤပဌမနည်း၌ မုသာအရကာယဝစီ ပယောဂကိုသာယူ၍ အဘူတဝတ္ထု (မဟုတ်မမှန်သော အကြောင်းအရာ) ကို မယူသေး၊ထို့ကြောင့် ဤပဌမနည်း၌ အဘူတဝတ္ထုသည် ဉာဓာတ်၏ ကံမဖြစ်နိုင်သေး။]
ထို့အပြင် သီလက္ခန် နိဿယတို့၌ "ချွတ်ယွင်းဖေါက်ပြန် မဟုတ်မမှန်သော ကာယဝစီပယောဂ " ဟု စကားသုံးနှုန်းကြ၏။ထိုစကားအသုံးအနှုန်း၌ "ကာယဝစီ ပယောဂသည် ချွတ်ယွင်းသည်၊ မှားသည်ဟု အဓိပ္ပါယ်သက်ရောက်၏၊ သို့သော် ဤ၌ ကာယဝစီပယောဂ၏ မှားသည် မှန်သည်ကို ဆိုလိုသည်မဟုတ်ပါ၊ လိမ်ညာသောသူ၏ ထိုကာယဝစီပယောဂကြောင့် အလိမ်ခံရသောသူ၏ အလွဲလွဲ အမှားမှားဖြစ်သွားခြင်းကိုသာ ဆိုလိုပါသည်၊ [ကာယဝစီပယောဂသည် မဟုတ်မမှန်သော လွဲမှားသော အရာမဟုတ်၊ လွဲမှားစေသော (အလွဲလွဲအမှားမှား ဖြစ်သွားစေသော) အရာတည်း၊ အလိမ်ခံရသောသူသည် လွဲမှားသွားသော (အလွဲလွဲ အမှားမှား ဖြစ်သွားရရှာသော) အရာတည်း။]
ထို့ကြောင့် "ပရဝိသံဝါဒက ကာယဝစီပယောဂသမုဋ္ဌာပိကာ စေတနာ" ဟူသော သီလက္ခန် အဋ္ဌကထာ (၇၁) နှင့် အညီ "သူတပါးကို လွဲမှားစေတတ်သော ကာယပယောဂ, ဝစီပယောဂ" ဟု အနက်ပြန်ဆိုရမည်ဖြစ်ပါသည်။ ဝါ၊ သူတပါးကို လွဲမှားသွားစေတတ်သော ကိုယ်နှုတ်ပယောဂကိုသိစေကြောင်း စေတနာကို။ ဝါ၊ သူတပါးကို လွဲမှားသွားစေတတ်သော ကိယ်နှုတ်ပယောဂကို ဖြစ်စေကြောင်းစေတနာကို။ ဝါ၊ မဟုတ်မမှန်သော အကြောင်းအရာကို ဟုတ်မှန်သော အားဖြင့် ပြောဆိုကြောင်းစေတနာကို။ ပဟာယ၊ ၍။ မုသာဝါဒါ၊ မှ။ ပဋိဝိရတာ၊ အမြဲအစဉ် ရှောင်ကြဉ်တော်မူကြကုန်၏။ သစ္စဝါဒီ၊ မှန်ကန်သော စကားကိုသာ ပြောဆိုတော်မူကြကုန်၏။ သစ္စာသန္နာ၊ မှန်ကန်သော ရှေ့စကားနှင့် မှန်ကန်သော နောက်စကားကို အကြားမလပ်ဆက်စပ်တော်မူကြကုန်၏။ [တခါတရံမျှ ကြိုးကြားကြိုကြား မမှန်သော စကးကို မပြောကြဟူလို။] ထေတာ၊ စကားအားဖြင့် ခိုင်မဲတည်တံ့ကုန်၏။ ဝါ၊ ခိုင်မြဲတည်တံ့သော စကားရှိတော်မူကုန်၏။ ပစ္စယိကာ၊ ယုံကြည်သင့် ယုံကြည်ထိုက်ကုန်၏။ [အပရပ္ပစ္စယ ပုဒ်မှ ပစ္စယ သဒ္ဒါကဲ့သို့ပင် "ပစ္စေတဗ္ဗာတိ ပစ္စယာ" ဟု ဝစနတ္ထ ပြု၊ ပစ္စယာဝေ ပစ္စယိကာ။] လောကဿ၊ သတ္တဝါအပေါင်းကို။ အဝိသံဝါကော၊ မလွဲချော စေတတ်ကုန်။ ။ပ။၊ ပဋိဝိရတော၊ ရှောင်ကြဉ်ပါ၏။ သစ္စဝါဒီ၊ မှန်ကန်သော စကားကိုသာပြောဆိုပါ၏။ သစ္စသန္ဓော၊ .... ဆက်စပ်ပါ၏။ ထေတော၊ တံ့ပါ၏။ ဝါ၊ ၏။ ပစ္စယိကော၊ ထိုက်ပါ၏။ လောကဿ၊ ထို။ အဝိသံဝါဒကော၊ မလွဲချောစေတတ်ပါ။ ။ပ။၊
(၁) မုသာဝဒတိ ဝိညာပေတိ သမုဋ္ဌာပေတိ ဝါ ဧတာယာတိ မုသာဝါဒေါ။ ဧတာယ- ဤစေတနာဖြင့်၊ မုသာ(ပရဝိသံဝါဒကကာယဝစီပယောဂံ)- သူတပါးကို လွဲမှားသွားစေတတ်သော ကိုယ်နှုတ် လုံ့လပယောဂကို၊ ဝဒတိ ဝီညာပေတိ- သိစေတတ်၏၊ ဝါ- သိအောင် ပြောဆိုတတ်၏၊ ဝါ- တည်း၊ ဝဒတိ သမုဋ္ဌာပေတိ၊ ဖြစ်စေတတ်၏၊ ဝါ- ဖြစ်အောင် ပြောဆိုတတ်၏၊ ဣတိ- ထို့ကြောင့်၊ သာ- ထိုစေတနာသည်၊ မုသာဝါဒေါ- မုသာဝါဒ မည်၏၊ မုသာကား နိပါတ်ပုဒ်။
(၂) မုသာ ဝဒီယတိ ဝုစ္စတိ ဧတာယာတိ မုသာဝါဒေါ။ ဧတာယ- ဤစေတနာဖြင့်၊ မုဿာ (အဘူတဝတ္ထု)- မဟုတ်မမှန်သော အကြောင်းအရာကို၊ ဝဒီယတိ ဝုစ္စတိ- (ဟုတ်မှန်သည် အနေအားဖြင့်) ပြောဆိုအပ်၏၊ ဣတိ- ထို့ကြောင့်၊ သာ- ထိုစေတနာသည်၊ မုသာဝါဒေါ၊ မည်၏၊ နိဿယခန်း၌ ဤ ဝိဂြိုလ်နက် နှစ်မျိုးလုံးရေထားသည်၊ ထိုဝိဂြိုလ်နှစ်မျိုးတို့တွင် ပဌမဝိဂိုလ်ဝါကျ ၌ စိစစ်ဖွယ် ရှိသေးသ်သာ-
ပရဝိသံဝါဒကကာယဝစီပယောဂဘူတံ မုသာ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ, သမုဋ္ဌာပေတိ ဝါ ဧတာယာတိ စေတနာ မုသာဝါဒေါ၊ (သီလက္ခန် ဋီကာဟောင်း (၁၁၈) ဝိဂြိုလ်ဝါကျ။ ဤဝိဂြိုလ် ဝါကျသာ အဋ္ဌကထာဖွင့်နှင့် ကိုက်ညီ၍ ကောင်း၏။
ဝိဂြိုဟ်စိစစ်။ ။ သီလက္ခန်ဋီကာသစ် (ပ- ၃၃၅) ၌ကား "မုသာသင်္ခါတေန ကာယဝစီပယောဂေန, မုသာသင်္ခါတံ ဝါ ကာယဝစီပယောဂံ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ, သမုဋ္ဌာပေတိ ဝါ ဧတေနာတိ မုသာဝါဒေါ" ဟု ဋီကာဟောင်းထက်ပိုလွန်၍ ဝိဂြိုဟ်ပြုလျက် "ကာယ ဝစီပယောဂ" ကိုက ရိုဏ်းအရာ၌ ထည့်သွင်းထား၏၊ သို့သော် ယင်းသို့ ထည့်သွင်းလိုက်ခြင်းကြောင့် (ဧတေန ပုဒ်၏ အရဖြစ်သော စေတနာဟူသော ကရိုဏ်းရှိပြီးဖြစ်၍) ကရိုဏ်းနှစ်ခုထပ်နေပြီးလျှင် ဝိညာပေတိ၌ကား ဉာဓာတ်၏ ကံမရှိတော့ပေ၊ အမှန်အားဖြင့်ကား ထိုကာယဝစီပယောဂသည် ဝိညာပေတိ၏ ကရိုဏ်းမဖြစ်နိုင်၊ ဉာဓာတ်၏ ကသာ ဖြစ်နိုင်၏၊ သမုဋ္ဌာပေတိ၌ကား၊ ကာရိတ်ကံ ဖြစ်၏၊ ရှင်းပြဦးအံ့- "ဝိညာပေတိ- သိ+စေ+၏" ဟု သုံးပုဒ်ခွဲ၍ (၁) သိ၏ (၂) စေ၏ (သိစေ၏၊ အသိပေး၏) ဟု ကြိယာနှစ်မျိုးတွဲစပ်ပြီးနောက်... လိမ်လည်သောသူသည် မကောင်းသော စေတနာဖြင့် သူတပါးကို သိစေ၏၊ထိုသို့ သိစေခြင်းကြောင့် သူတပါးသည်(အလိမ်ခံရသူသည်) သိ၏၊ ဘာကို သိသနည်း? လိမ်လည်သော သူ၏ ကာယဝစီပယောဂကို (ကိုယ်နှုတ်လုံ့လ ပယောဂကို) သိ၏။
ဤသို့ ရှင်းလင်းလိုက်လျှင် ဉာဓာတ်၏ (သိခြင်းကြိယာ၏) ကံမှာ ကာယဝစီပယောဂသာဖြစ်ကြောင်းနှင့် ကရိုဏ်းမှာ စေတနာသာဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားပါသည်၊ ထိုကာယဝစီပယောဂသည် သမုဋ္ဌာပေတိ၏ ကရိုဏ်းမဟုတ်ဘဲ ကာရိတ်ကံသာ ဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း ဤနည်းမှီ၍ စဉ်းစားကြည့်ပါ [အဋ္ဌကထာ၌ မုသာဝါဒပုဒ်ကို နှစ်နည်း ဖွင့်ပြရာတွင် ဤပဌမနည်း၌ မုသာအရကာယဝစီ ပယောဂကိုသာယူ၍ အဘူတဝတ္ထု (မဟုတ်မမှန်သော အကြောင်းအရာ) ကို မယူသေး၊ထို့ကြောင့် ဤပဌမနည်း၌ အဘူတဝတ္ထုသည် ဉာဓာတ်၏ ကံမဖြစ်နိုင်သေး။]
ထို့အပြင် သီလက္ခန် နိဿယတို့၌ "ချွတ်ယွင်းဖေါက်ပြန် မဟုတ်မမှန်သော ကာယဝစီပယောဂ " ဟု စကားသုံးနှုန်းကြ၏။ထိုစကားအသုံးအနှုန်း၌ "ကာယဝစီ ပယောဂသည် ချွတ်ယွင်းသည်၊ မှားသည်ဟု အဓိပ္ပါယ်သက်ရောက်၏၊ သို့သော် ဤ၌ ကာယဝစီပယောဂ၏ မှားသည် မှန်သည်ကို ဆိုလိုသည်မဟုတ်ပါ၊ လိမ်ညာသောသူ၏ ထိုကာယဝစီပယောဂကြောင့် အလိမ်ခံရသောသူ၏ အလွဲလွဲ အမှားမှားဖြစ်သွားခြင်းကိုသာ ဆိုလိုပါသည်၊ [ကာယဝစီပယောဂသည် မဟုတ်မမှန်သော လွဲမှားသော အရာမဟုတ်၊ လွဲမှားစေသော (အလွဲလွဲအမှားမှား ဖြစ်သွားစေသော) အရာတည်း၊ အလိမ်ခံရသောသူသည် လွဲမှားသွားသော (အလွဲလွဲ အမှားမှား ဖြစ်သွားရရှာသော) အရာတည်း။]
ထို့ကြောင့် "ပရဝိသံဝါဒက ကာယဝစီပယောဂသမုဋ္ဌာပိကာ စေတနာ" ဟူသော သီလက္ခန် အဋ္ဌကထာ (၇၁) နှင့် အညီ "သူတပါးကို လွဲမှားစေတတ်သော ကာယပယောဂ, ဝစီပယောဂ" ဟု အနက်ပြန်ဆိုရမည်ဖြစ်ပါသည်။ ဝါ၊ သူတပါးကို လွဲမှားသွားစေတတ်သော ကိုယ်နှုတ်ပယောဂကိုသိစေကြောင်း စေတနာကို။ ဝါ၊ သူတပါးကို လွဲမှားသွားစေတတ်သော ကိယ်နှုတ်ပယောဂကို ဖြစ်စေကြောင်းစေတနာကို။ ဝါ၊ မဟုတ်မမှန်သော အကြောင်းအရာကို ဟုတ်မှန်သော အားဖြင့် ပြောဆိုကြောင်းစေတနာကို။ ပဟာယ၊ ၍။ မုသာဝါဒါ၊ မှ။ ပဋိဝိရတာ၊ အမြဲအစဉ် ရှောင်ကြဉ်တော်မူကြကုန်၏။ သစ္စဝါဒီ၊ မှန်ကန်သော စကားကိုသာ ပြောဆိုတော်မူကြကုန်၏။ သစ္စာသန္နာ၊ မှန်ကန်သော ရှေ့စကားနှင့် မှန်ကန်သော နောက်စကားကို အကြားမလပ်ဆက်စပ်တော်မူကြကုန်၏။ [တခါတရံမျှ ကြိုးကြားကြိုကြား မမှန်သော စကးကို မပြောကြဟူလို။] ထေတာ၊ စကားအားဖြင့် ခိုင်မဲတည်တံ့ကုန်၏။ ဝါ၊ ခိုင်မြဲတည်တံ့သော စကားရှိတော်မူကုန်၏။ ပစ္စယိကာ၊ ယုံကြည်သင့် ယုံကြည်ထိုက်ကုန်၏။ [အပရပ္ပစ္စယ ပုဒ်မှ ပစ္စယ သဒ္ဒါကဲ့သို့ပင် "ပစ္စေတဗ္ဗာတိ ပစ္စယာ" ဟု ဝစနတ္ထ ပြု၊ ပစ္စယာဝေ ပစ္စယိကာ။] လောကဿ၊ သတ္တဝါအပေါင်းကို။ အဝိသံဝါကော၊ မလွဲချော စေတတ်ကုန်။ ။ပ။၊ ပဋိဝိရတော၊ ရှောင်ကြဉ်ပါ၏။ သစ္စဝါဒီ၊ မှန်ကန်သော စကားကိုသာပြောဆိုပါ၏။ သစ္စသန္ဓော၊ .... ဆက်စပ်ပါ၏။ ထေတော၊ တံ့ပါ၏။ ဝါ၊ ၏။ ပစ္စယိကော၊ ထိုက်ပါ၏။ လောကဿ၊ ထို။ အဝိသံဝါဒကော၊ မလွဲချောစေတတ်ပါ။ ။ပ။၊
သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနံ၊ မေ့လျော့ခြင်း တည်ရာအကြောင်းဖြစ်သော မူးယစ်စေတတ်သော သေရည်အရက်ကို သောက်ကြောင်း စေတနာကို။
[ပမာဒဿ ဌာနံ ပမာဒဋ္ဌာနံ၊ မေ့လျော့ခြင်း၏ တည်ရာအကြောင်းဖြစ်သော+
ပိဝန္တံ မဒယတီတိ မဇ္ဇံ၊ သောက်သောသူကို မူးယစ်စေတတ်သော+
သုရာ, မေရယ၊ သေရည်, အရက်။
ဤ၌ကား ၎င်းကို သောက်ကြောင်း စေတနာ တိုင်အောင် ဌာနူပစာရ, ကာရဏူပစာရအားဖြင့်ယူပါ။]
ဝါ၊ မူးယစ်စေတတ်သော သေရည်အရက်ကို မေ့လျော့ခြင်း၏ တည်ရာအကြောင်းရင်းဖြစ်သော သောက်ကြောင်းစေတနာကို။
[သုရာမေရယမဇ္ဇေ၊ မူးယသစ်စေတတ်သော သေရည် အရက်၌+
ပမာဒဋ္ဌာနံ၊ မေ့လျော့ခြင်း၏ တည်ရာအကြောင်းဖြစ်သော သောက်ကြောင်းစေတနာ။]
ပဟာယ၊ ၍။
သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ၊ စေတနာမှ။
ပဋိဝိရတော၊ ရှောင်ကြဉ်ပါ၏။
။ပ။၊
ဧကဘတ္တိကာ၊ တထပ်တည်းသော နံနက်စာဆွမ်း ရှိတော်မူကြကုန်၏။ဧကဘတ္တိကာ ရတ္တူပရတာ။ ။ ဧကံ ဘတ္တံ ဧကဘတ္တံ၊ ဧကဘတ္တံ ဧတေသံ အတ္ထီတိ ဧကဘတ္တိကာ- တထပ်တည်းသော ဆွမ်းရှိတော်မူကြသော ရဟန္တာအရှင်မြတ်များ၊ တနေ့၌ တကြိမ်သာ (တထပ်သာ) ဘုဉ်းပေးတော်မူကြသော ရဟန္တာအရှင်မြတ်များ။ သို့ဖြစ်၍ ဤဧကဘတ္တိကာဟူသော စကားဖြင့် မည်သည့်အချန်ဟု သတ်မှတ်ထားခြင်းမရှိရကား ညဉ့်အချိန်နှင့် မွန်းလွဲချိန်တို့၌တထပ်တည်းဘုန်းပေးလျှင်လည်း ဧကဘတ္တိက ဖြစ်နိုင်လေသလောဟု ယုံမှား တွေးတောဖွယ်ရှိနေ၏။ ထို့ကြောင့် "ရတ္တူပရတာ၊ ဝိရတာ ဝိကာလဘောဇနာ" ဟူသော စကားနှစ်ရပ်ကို မိန့်တော်မူ၏။
အရုဏ်တက်ချိန်မှစ၍ နေမွန်းမလွဲမီအချိန်သည် ဘုရားအစရှိသော အရိယာသူတော်ကောင်းတို့၏ အလေ့အကျင့် ထုံးတမ်းအစဉ်လာဖြစ်သော ဆွမ်းဘုဉ်းပေးချိန်ဖြစ်၏။ ထိုသူတော်ကောင်းတို့သည် ကျန်သော အချိန်များ၌ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်တော်မူသည်ဟု ထိုစကားနှစ်ရပ်ဖြင် ဖော်ပြထားသည်။ ရတ္တိယာ ဘောဇနံ ရတ္တိ- ညဉ့်အချိန်၌စားခြင်း၊ ရတ္တိဘောဇနံ- ဟု ဆိုလိုလျက် ဘောဇနဟူသော နောက်ပုဒ်ကို ချေထားသည်။ ရတ္တိယာ ဥပရတာ ရတ္တူပရတာ- ညဉ့်၌ ဘုဉ်းပေးခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်တော်မူကြသော အရှင်မြတ်များ။ ရတ္တူပရတာ၊ ညဉ့်၌ စားခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်တော်မူကြကုန်၏။ [ရတ္တိ+ဥပရတာ။]နစ္စဂီတဝါဒိတ.... ဋ္ဌာနာ။ ။ နစ္စနံ နစ္စံ- ကိုယ်တိုင်ကခြင်း၊ နစ္စာပနံ နစ္စံ- သူတပါးကို ကစေခြင်း(အကခိုင်းခြင်း) ဤနည်းအားဖြင့် နစ္စသဒ္ဒါ နှစ်ပုဒ်ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့်ပင် "ကိုယ်တိုင်ကခြင်း သူတပါးကို အကခိုင်းခြင်း" ဟု အနက်လည်း နှစ်မျိုးဆိုရ၏။ သို့သော် ထိုနှစ်ပုဒ်လုံးပင် နစ္စ သဒ္ဒါချည်းဖြစ်၍ သဒ္ဒါချင်းတူသောကြောင့် သာမညနီဒ္ဒေသနည်း (တူရာ ပေါင်းနည်း) အားဖြင့် ပါဠိတော်၌ နစ္စသဒ္ဒါ တပုဒ်တည်းသာဟောထားသည် (တနည်း) နစ္စဉ္စ နစ္စဉ္စ နစ္စံ- ဟု သရူပေကသေသ်သော်လည်းပြု။ ထို့အတူ ဂါယနံ ဂိတံ- ကိုယ်တိုင်သီချင်းဆိုခြင်း၊ ဟု သရူပေကသေသ်သော်လည်းပြု၊ ထို့အတူ ဂါယနံ ဂိတံ- ကိုယ်တိုင် သီချင်းဆိုခြင်း၊ ဂါယာပနံ ဂိတံ- သူတပါးကို သီချင်း ဆိုခိုင်းခြင်း၊ ဂီတဉ္စ ဂီတဉ္စ ဂီတံ။ ဝါဒနံ ဝါဒိတံ- ကိုယ်တိုင်တီးမှုတ်ခြင်း၊ ဝါဒါပနံ ဝါဒိတံ၊ ဂီတဉ္စ ဂီတဉ္စ ဂီတံ၊ ဝါဒနံ ဝါဒိတံ- ကိုယ်တိုင်တီးမှုတ်ခြင်း၊ ဝါဒါပနံ ဝါဒိတံ- သူတပါးကို တီးမှုတ်ခိုင်းခြင်း၊ ဝါဒိတဉ္စ ဝါဒိတဉ္စ ဝါဒိတံ။ ဤသို့အားဖြင့် ဂီတနှင့် ဝါဒိတ သဒ္ဒါတို့သည်လည်း အနက်နှစ်မျိုးစီရှိသာကြောင့် သဒ္ဒါလည်း နှစ်ပုဒ်စီပင် သဒ္ဒါတို့သည်လည်း အနက်နှစ်မျိုးစီရှိသောကြောင့် သဒ္ဒါလည်း နှစ်ပုဒ်စီပင် ရှိရမည်ဖြစ်သော်လည်း သာမညနိဒ္ဒေသနည်း, ဧကသေသ နည်းအားဖြင့် တပုဒ်စီသာ ပါဠိတော်၌ ရှိပါသည်။
ဝိသူကဒဿနံ၌ ဒဿနအရ ကြည့်ရှုခြင်းကို သာမက (ဒဿနဉ္စ သဝနဉ္စ ဒဿနံဟု ဝိရူပေကသေသ်ပြု၍) နားထောင်ခြင်း (သဝန) ကိုလည်း ယူရ၏။ ထိုကပြ, သီဆို, တီးမှုတ်မှုတို့ကို ကြည့်ရှုနားထောင်ခြင်းသည် မြတ်စွာဘုရား အဆုံးအမတော်၏။ ဆန့်ကျင်ဘက် ဆူးငြောင့်တံကျင်သဖွယ်ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ထိုကြည့်ရှုနားထောင်ခြင်းကို "ဝိသူကဒသန" ဟု မိန့်ဆိုသည်။ [ဝိသူက- ဆူးငြောင့် တံကျင် သဖွယ်ဖြစ်သော+ဒဿန- ကြည့်ရှုနားထောင်ခြင်း။] ထို့နောက် "နစ္စဉ္စ ဂီတဉ္စ ဝါဒိတဉ္စ ဝိသူကဒဿနဉ္စ နစ္စဂီတဝါဒိတဝိသူကဒဿနံ" ဟု သမာဟာရ ဒွန်တွဲပါ။
ထိုပုဒ်များတွင် နစ္စ,ဂီတ, ဝါဒိတ ဟူသော သုံးပုဒ်ဖြင့် ကိုယ်တိုင်ကြပါသီဆို တီးမှုတ်ခြင်းနှင့် သူတပါးတို့ကို ကပြသီဆိုတီးမှုတ်ရာန် စေခိုင်းခြင်းတို့ကို ဆိုလိုကြောင်းကိုလည်းကောင်း, ဝိသူကဒဿနဖြင့် မိမိကိုယ်တိုင် မစေခိုင်း ရဘဲ သူတို့သဘောအတိုင်း ကပြ သီဆို တီးမှုတ်သော ဇာတ်အပွဲအငြိမ့်ပွဲ စသည်တို့ကို ကြည့်ရှုနားထောင်ခြင်းကို ဆိုလိုကြောင်းကိုလည်းကောင်း သိပါလေ၊ ဤသို့သော သဒ္ဒါနည်းနှင့် အဓိပ္ပါယ်ကို သဘောပေါက်ထားပြီးသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် လူတွေကို သီလပေးသောအခါ "နစ္စ+ဂီတ+ဝါဒိတ+ဝိသူကဒဿန" ဟု လေးဖြတ်ရွတ်ဆိုကြရန်နှင့် "ဝိသူက+ဒဿန" ဟု မဖြတ်မိကြရာန် သတိပြုသင့်ပါသည်။
ဤနေရာ၌ ဝိသူကသဒ္ဒါသည် ဒိဋ္ဌိဝိသူက (ဒိဋ္ဌိဟူသော ဆူးငြောင့်) ၍ ဝိသူကနှင့် အနက်တူ၏၊ သံယုတ်ဋီကာ (ဒု၊ ၈၀) ၌ "ဝိသူက မိဝါတိ ကဏ္ဍကော ဝိယ "ဟုလည်းကောင်း, သုတ္တနိပါတ်အဋ္ဌကထာ (ပ- ၉၅) ၌ တာနိ ဟိ မဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌိယာ ဝိသူကဋ္ဌေန ဝိဇ္ဈနဋ္ဌေန ဝိလောမဋ္ဌေနစ ဝိသူကာနိ- ဟုလည်းကောင်း ဖွင့်၏။ ထို့အလို "ဝိ+သူစ+ဏ" ဟု ကြံသင့်၏။
သက္ကတအဘိဓာန်တို့၌ တာလုဇ "သ" နှင့်သူကသဒ္ဒါကို သဏှတိခိဏဂ္ဂ (သေးငယ်ချွန်ထက်သော အဖျား) ဟူသော အနက်ဟောအဖြစ်ဖြင့် ဖွင့်ဆိုကြ၏၊ သဿသူတံ- စပါးအသီး၏ ချွန်ထက်သော အဖျား၊ စပါးမြီး၊ စပါးမွေး၊ (အမရကောသ၊ ၁၉ ဝဂ်၊ ၂၁၊ ၂၃ ဂါထာ) သာလိသူက ယဝသူက (ဧကကနိပါတ် စာပိုဒ် ၄၂ သုတ်။) ထိုတာလုဇလနှင့် တကွသော သူကသဒ္ဒါကို ထောမနိဓိ၌ သောဓာတ်၊ ဦးကတ်ပစ္စည်းဖြင့် ရုပ်ပြီးစေ၏။
ဒန္တဇ "သ" နှင့်တကွသော သူကသဒ္ဒါသည် (၁) မြားငြောင့် (၂) လေး (၃) ကာဟူသေ အနက်တို့ကို ဟော၏၊ ပေရဏအနက်ဟော သူဓာတ်, ကွိပ် စ္စည်း, သွတ္ထကန် ပစ္စည်းဖြင့် ရုပ်ပြီးစေ၏။ ထို သူက သဒ္ဒါအားလုံး ဦဒီဃှင့် ချည်းတည်း၊ ဥရဿနှင့် သူကဒ္ဒါ၌ကား ဤနေရာနှင့် သင့်လျော်သော အနက်ကို မောနီတာဝီလျံစသော ကျယ်ဝန်းသော သက္ကတအင်္ဂလိပ် အဘိဓာန် တို့၌ပင် မတွေ့ရ။
ဤသုတ်အဋ္ဌကထာစသည်၌ "ဝိသူကံ ပဋာဏီဘူတံ" ဟု ဖွင့်၏၊ ပဋိ (ပဋိမုခ)- သတ္တဝါတဦးဦးဆီသို့ ရှေ့ရှုတည့်တည့် ဦးချွန်လှည့်နေသော+ အာဏိ- စို့၊ သတ်၊ ဆူးငြောင့်၊ တံကျင်။ ထိုအာဏိ သဒ္ဒါသည် သုခုမာယ အာဏိယာ ဩဠာရိကံ အာဏိံ အဘိဟနေယျ (မူလပဏ္ဍာသပါဠိတော်၊ ၁၆၈) ၌ ကီလ(စို့၊ သတ်) ဟူသော အနက်ကို ဟော၏။ ဒဿကနိပါတ်၊ ကဏှဒိပါယနဇာတ် အဋ္ဌကထာ (စ၊ ၃၀) ၌ တံကျင် အလျှိုခံရသော မဏ္ဍဗျရသေ့ကို အာဏိမဏ္ဍဗျဟုခေါ်ရာ၌ သူလ (တံကျင်) ဟူသော အနက်ကို ဟော၏။ ထိုအနက်အားလုံး ဤနေရာနှင့်လျော်၏။
မာလာ- ပန်း၊ ဂန္ဓ- နံ့သာမှုန့်, နံ့သာအခိုးထုံ ရေမွှေးစပ်သော နံ့သာမျိုး၊ ဝိလေပန- အသားအရေလှပအောင် လိမ်းဘို့ရာ ကြိတ်ထားအပ်သော သနားခါးနှစ်စသော အရောင်တင် နံ့သာပျောင်း။ ထို "မာလာ, ဂန္ဓ၊ ဝိလေပန" ဟူသော ကာရက သုံးပုဒ်ကို "ဓာရဏ, မဏ္ဍန, ဝီဘူသန" ဟူသော ကြိယာသုံးပုဒ်နှင့် ပြလတ္တံ့အတိုင်း ဖြစ်သင့်သလို တွဲစပ်၍ အနက်ပြန်ဆိုရမည်- (၁) မာလာ- ပန်းကို+ဓာရဏ- ပန်ဆင်ခြင်း။ (၂) ဂန္ဓ (နံ့သာ) ဝိလေပန (နံ့သာပျောင်း) တို့ဖြင့်+ မဏ္ဍန- (ကျောက်ပေါက်ခွက်စသော) နိမ့်သောနေရာ၌ ဖို့သိပ်ပြင်ဆင်ခြင်း။ (၃) ထိုဂန္ဓ, ဝိလေပန တို့ဖြင့်ပင် + ဝိဘူသန- လိမ်းကျံခြယ်လှယ်ခြင်း၊ (ဂန္ဓဖြင့် အနံ့အမွှေးအောင်၊ ဝိလေပန ဖြင့် အသားအရေ လှပအောင်လိမ်းကျံခြယ်လှည်ခြင်းတည်း)။
ဂန္ဓဝသေန ဆဝိရာဂဝသေန စ သာဒိယန္တော ဝိဘူသေတိ နာမ ဟု အဋ္ဌကထာ ဖွင့်သောကြောင့် ဝိဘူသန ကြိယာကို ဂန္ဓ, ဝိလေပန နှစ်ပုဒ်လုံးဖြင့် တွဲစပ်စေလိုသည်မှာ ထင်ရှား၏၊ မဏ္ဍနကြိယာကိုကား ထိုနှစ်ပုဒ်လုံဖြင့်ပင် တွဲစပ်ရမည် (သို့မဟုတ်) တပုဒ်ဖြင့်သာ တွဲစပ်ရမည်ဟု (သို့မဟုတ်) တပုဒ်ဖြစ်သာ တွဲစပ်ရမည်ဟု သိသာအောင် တိတိကျကျ မဖွင့်ပြတောဘံ "ဦနဌာနံ ပူရေန္တော မဏ္ဍေတိ နာမ" ဟူ၍ သာဖွင့်ဆို၏။ သို့သော် နိမ့်သောနေရာကို ဖို့သိပ်ရာ၌ ဂန္ဓ, ဝိလေပန နှစ်မျိုးလုံးဖြင့် ရောစပ်ဖို့ သိပ်နိုင်သောကြောင့် မဏ္ဍနကြိယာကိုလည်း ဂန္ဓ, ဝိလေပနနှစ်မျိုးလုံးဖြင့် တွဲစပ်၍ အနက်ပြန်ဆိုပါသည် [သာရတ္ထဋီကာ၊ တ- ၂၅၃ ကို နည်းမှီသည်။] ဝိကာလဘောဇနာ၊ နေမွန်းလွဲချန် စားခြင်းမှ။ (နေမဝင်မီ အတွင်း နေမွန်းလွဲချိန်၌ ယာဝကာလိက ခဲဘွယ်ဘောဇဉ်ကို စားခြင်းမှ)။ ဝိရတာ၊ ရှောင်ကြဉ်တော်မူကြကုန်၏။ ။ပ။၊
အရုဏ်တက်ချိန်မှစ၍ နေမွန်းမလွဲမီအချိန်သည် ဘုရားအစရှိသော အရိယာသူတော်ကောင်းတို့၏ အလေ့အကျင့် ထုံးတမ်းအစဉ်လာဖြစ်သော ဆွမ်းဘုဉ်းပေးချိန်ဖြစ်၏။ ထိုသူတော်ကောင်းတို့သည် ကျန်သော အချိန်များ၌ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်တော်မူသည်ဟု ထိုစကားနှစ်ရပ်ဖြင် ဖော်ပြထားသည်။ ရတ္တိယာ ဘောဇနံ ရတ္တိ- ညဉ့်အချိန်၌စားခြင်း၊ ရတ္တိဘောဇနံ- ဟု ဆိုလိုလျက် ဘောဇနဟူသော နောက်ပုဒ်ကို ချေထားသည်။ ရတ္တိယာ ဥပရတာ ရတ္တူပရတာ- ညဉ့်၌ ဘုဉ်းပေးခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်တော်မူကြသော အရှင်မြတ်များ။ ရတ္တူပရတာ၊ ညဉ့်၌ စားခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်တော်မူကြကုန်၏။ [ရတ္တိ+ဥပရတာ။]နစ္စဂီတဝါဒိတ.... ဋ္ဌာနာ။ ။ နစ္စနံ နစ္စံ- ကိုယ်တိုင်ကခြင်း၊ နစ္စာပနံ နစ္စံ- သူတပါးကို ကစေခြင်း(အကခိုင်းခြင်း) ဤနည်းအားဖြင့် နစ္စသဒ္ဒါ နှစ်ပုဒ်ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့်ပင် "ကိုယ်တိုင်ကခြင်း သူတပါးကို အကခိုင်းခြင်း" ဟု အနက်လည်း နှစ်မျိုးဆိုရ၏။ သို့သော် ထိုနှစ်ပုဒ်လုံးပင် နစ္စ သဒ္ဒါချည်းဖြစ်၍ သဒ္ဒါချင်းတူသောကြောင့် သာမညနီဒ္ဒေသနည်း (တူရာ ပေါင်းနည်း) အားဖြင့် ပါဠိတော်၌ နစ္စသဒ္ဒါ တပုဒ်တည်းသာဟောထားသည် (တနည်း) နစ္စဉ္စ နစ္စဉ္စ နစ္စံ- ဟု သရူပေကသေသ်သော်လည်းပြု။ ထို့အတူ ဂါယနံ ဂိတံ- ကိုယ်တိုင်သီချင်းဆိုခြင်း၊ ဟု သရူပေကသေသ်သော်လည်းပြု၊ ထို့အတူ ဂါယနံ ဂိတံ- ကိုယ်တိုင် သီချင်းဆိုခြင်း၊ ဂါယာပနံ ဂိတံ- သူတပါးကို သီချင်း ဆိုခိုင်းခြင်း၊ ဂီတဉ္စ ဂီတဉ္စ ဂီတံ။ ဝါဒနံ ဝါဒိတံ- ကိုယ်တိုင်တီးမှုတ်ခြင်း၊ ဝါဒါပနံ ဝါဒိတံ၊ ဂီတဉ္စ ဂီတဉ္စ ဂီတံ၊ ဝါဒနံ ဝါဒိတံ- ကိုယ်တိုင်တီးမှုတ်ခြင်း၊ ဝါဒါပနံ ဝါဒိတံ- သူတပါးကို တီးမှုတ်ခိုင်းခြင်း၊ ဝါဒိတဉ္စ ဝါဒိတဉ္စ ဝါဒိတံ။ ဤသို့အားဖြင့် ဂီတနှင့် ဝါဒိတ သဒ္ဒါတို့သည်လည်း အနက်နှစ်မျိုးစီရှိသာကြောင့် သဒ္ဒါလည်း နှစ်ပုဒ်စီပင် သဒ္ဒါတို့သည်လည်း အနက်နှစ်မျိုးစီရှိသောကြောင့် သဒ္ဒါလည်း နှစ်ပုဒ်စီပင် ရှိရမည်ဖြစ်သော်လည်း သာမညနိဒ္ဒေသနည်း, ဧကသေသ နည်းအားဖြင့် တပုဒ်စီသာ ပါဠိတော်၌ ရှိပါသည်။
ဝိသူကဒဿနံ၌ ဒဿနအရ ကြည့်ရှုခြင်းကို သာမက (ဒဿနဉ္စ သဝနဉ္စ ဒဿနံဟု ဝိရူပေကသေသ်ပြု၍) နားထောင်ခြင်း (သဝန) ကိုလည်း ယူရ၏။ ထိုကပြ, သီဆို, တီးမှုတ်မှုတို့ကို ကြည့်ရှုနားထောင်ခြင်းသည် မြတ်စွာဘုရား အဆုံးအမတော်၏။ ဆန့်ကျင်ဘက် ဆူးငြောင့်တံကျင်သဖွယ်ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ထိုကြည့်ရှုနားထောင်ခြင်းကို "ဝိသူကဒသန" ဟု မိန့်ဆိုသည်။ [ဝိသူက- ဆူးငြောင့် တံကျင် သဖွယ်ဖြစ်သော+ဒဿန- ကြည့်ရှုနားထောင်ခြင်း။] ထို့နောက် "နစ္စဉ္စ ဂီတဉ္စ ဝါဒိတဉ္စ ဝိသူကဒဿနဉ္စ နစ္စဂီတဝါဒိတဝိသူကဒဿနံ" ဟု သမာဟာရ ဒွန်တွဲပါ။
ထိုပုဒ်များတွင် နစ္စ,ဂီတ, ဝါဒိတ ဟူသော သုံးပုဒ်ဖြင့် ကိုယ်တိုင်ကြပါသီဆို တီးမှုတ်ခြင်းနှင့် သူတပါးတို့ကို ကပြသီဆိုတီးမှုတ်ရာန် စေခိုင်းခြင်းတို့ကို ဆိုလိုကြောင်းကိုလည်းကောင်း, ဝိသူကဒဿနဖြင့် မိမိကိုယ်တိုင် မစေခိုင်း ရဘဲ သူတို့သဘောအတိုင်း ကပြ သီဆို တီးမှုတ်သော ဇာတ်အပွဲအငြိမ့်ပွဲ စသည်တို့ကို ကြည့်ရှုနားထောင်ခြင်းကို ဆိုလိုကြောင်းကိုလည်းကောင်း သိပါလေ၊ ဤသို့သော သဒ္ဒါနည်းနှင့် အဓိပ္ပါယ်ကို သဘောပေါက်ထားပြီးသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် လူတွေကို သီလပေးသောအခါ "နစ္စ+ဂီတ+ဝါဒိတ+ဝိသူကဒဿန" ဟု လေးဖြတ်ရွတ်ဆိုကြရန်နှင့် "ဝိသူက+ဒဿန" ဟု မဖြတ်မိကြရာန် သတိပြုသင့်ပါသည်။
ဤနေရာ၌ ဝိသူကသဒ္ဒါသည် ဒိဋ္ဌိဝိသူက (ဒိဋ္ဌိဟူသော ဆူးငြောင့်) ၍ ဝိသူကနှင့် အနက်တူ၏၊ သံယုတ်ဋီကာ (ဒု၊ ၈၀) ၌ "ဝိသူက မိဝါတိ ကဏ္ဍကော ဝိယ "ဟုလည်းကောင်း, သုတ္တနိပါတ်အဋ္ဌကထာ (ပ- ၉၅) ၌ တာနိ ဟိ မဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌိယာ ဝိသူကဋ္ဌေန ဝိဇ္ဈနဋ္ဌေန ဝိလောမဋ္ဌေနစ ဝိသူကာနိ- ဟုလည်းကောင်း ဖွင့်၏။ ထို့အလို "ဝိ+သူစ+ဏ" ဟု ကြံသင့်၏။
သက္ကတအဘိဓာန်တို့၌ တာလုဇ "သ" နှင့်သူကသဒ္ဒါကို သဏှတိခိဏဂ္ဂ (သေးငယ်ချွန်ထက်သော အဖျား) ဟူသော အနက်ဟောအဖြစ်ဖြင့် ဖွင့်ဆိုကြ၏၊ သဿသူတံ- စပါးအသီး၏ ချွန်ထက်သော အဖျား၊ စပါးမြီး၊ စပါးမွေး၊ (အမရကောသ၊ ၁၉ ဝဂ်၊ ၂၁၊ ၂၃ ဂါထာ) သာလိသူက ယဝသူက (ဧကကနိပါတ် စာပိုဒ် ၄၂ သုတ်။) ထိုတာလုဇလနှင့် တကွသော သူကသဒ္ဒါကို ထောမနိဓိ၌ သောဓာတ်၊ ဦးကတ်ပစ္စည်းဖြင့် ရုပ်ပြီးစေ၏။
ဒန္တဇ "သ" နှင့်တကွသော သူကသဒ္ဒါသည် (၁) မြားငြောင့် (၂) လေး (၃) ကာဟူသေ အနက်တို့ကို ဟော၏၊ ပေရဏအနက်ဟော သူဓာတ်, ကွိပ် စ္စည်း, သွတ္ထကန် ပစ္စည်းဖြင့် ရုပ်ပြီးစေ၏။ ထို သူက သဒ္ဒါအားလုံး ဦဒီဃှင့် ချည်းတည်း၊ ဥရဿနှင့် သူကဒ္ဒါ၌ကား ဤနေရာနှင့် သင့်လျော်သော အနက်ကို မောနီတာဝီလျံစသော ကျယ်ဝန်းသော သက္ကတအင်္ဂလိပ် အဘိဓာန် တို့၌ပင် မတွေ့ရ။
ဤသုတ်အဋ္ဌကထာစသည်၌ "ဝိသူကံ ပဋာဏီဘူတံ" ဟု ဖွင့်၏၊ ပဋိ (ပဋိမုခ)- သတ္တဝါတဦးဦးဆီသို့ ရှေ့ရှုတည့်တည့် ဦးချွန်လှည့်နေသော+ အာဏိ- စို့၊ သတ်၊ ဆူးငြောင့်၊ တံကျင်။ ထိုအာဏိ သဒ္ဒါသည် သုခုမာယ အာဏိယာ ဩဠာရိကံ အာဏိံ အဘိဟနေယျ (မူလပဏ္ဍာသပါဠိတော်၊ ၁၆၈) ၌ ကီလ(စို့၊ သတ်) ဟူသော အနက်ကို ဟော၏။ ဒဿကနိပါတ်၊ ကဏှဒိပါယနဇာတ် အဋ္ဌကထာ (စ၊ ၃၀) ၌ တံကျင် အလျှိုခံရသော မဏ္ဍဗျရသေ့ကို အာဏိမဏ္ဍဗျဟုခေါ်ရာ၌ သူလ (တံကျင်) ဟူသော အနက်ကို ဟော၏။ ထိုအနက်အားလုံး ဤနေရာနှင့်လျော်၏။
မာလာ- ပန်း၊ ဂန္ဓ- နံ့သာမှုန့်, နံ့သာအခိုးထုံ ရေမွှေးစပ်သော နံ့သာမျိုး၊ ဝိလေပန- အသားအရေလှပအောင် လိမ်းဘို့ရာ ကြိတ်ထားအပ်သော သနားခါးနှစ်စသော အရောင်တင် နံ့သာပျောင်း။ ထို "မာလာ, ဂန္ဓ၊ ဝိလေပန" ဟူသော ကာရက သုံးပုဒ်ကို "ဓာရဏ, မဏ္ဍန, ဝီဘူသန" ဟူသော ကြိယာသုံးပုဒ်နှင့် ပြလတ္တံ့အတိုင်း ဖြစ်သင့်သလို တွဲစပ်၍ အနက်ပြန်ဆိုရမည်- (၁) မာလာ- ပန်းကို+ဓာရဏ- ပန်ဆင်ခြင်း။ (၂) ဂန္ဓ (နံ့သာ) ဝိလေပန (နံ့သာပျောင်း) တို့ဖြင့်+ မဏ္ဍန- (ကျောက်ပေါက်ခွက်စသော) နိမ့်သောနေရာ၌ ဖို့သိပ်ပြင်ဆင်ခြင်း။ (၃) ထိုဂန္ဓ, ဝိလေပန တို့ဖြင့်ပင် + ဝိဘူသန- လိမ်းကျံခြယ်လှယ်ခြင်း၊ (ဂန္ဓဖြင့် အနံ့အမွှေးအောင်၊ ဝိလေပန ဖြင့် အသားအရေ လှပအောင်လိမ်းကျံခြယ်လှည်ခြင်းတည်း)။
ဂန္ဓဝသေန ဆဝိရာဂဝသေန စ သာဒိယန္တော ဝိဘူသေတိ နာမ ဟု အဋ္ဌကထာ ဖွင့်သောကြောင့် ဝိဘူသန ကြိယာကို ဂန္ဓ, ဝိလေပန နှစ်ပုဒ်လုံးဖြင့် တွဲစပ်စေလိုသည်မှာ ထင်ရှား၏၊ မဏ္ဍနကြိယာကိုကား ထိုနှစ်ပုဒ်လုံဖြင့်ပင် တွဲစပ်ရမည် (သို့မဟုတ်) တပုဒ်ဖြင့်သာ တွဲစပ်ရမည်ဟု (သို့မဟုတ်) တပုဒ်ဖြစ်သာ တွဲစပ်ရမည်ဟု သိသာအောင် တိတိကျကျ မဖွင့်ပြတောဘံ "ဦနဌာနံ ပူရေန္တော မဏ္ဍေတိ နာမ" ဟူ၍ သာဖွင့်ဆို၏။ သို့သော် နိမ့်သောနေရာကို ဖို့သိပ်ရာ၌ ဂန္ဓ, ဝိလေပန နှစ်မျိုးလုံးဖြင့် ရောစပ်ဖို့ သိပ်နိုင်သောကြောင့် မဏ္ဍနကြိယာကိုလည်း ဂန္ဓ, ဝိလေပနနှစ်မျိုးလုံးဖြင့် တွဲစပ်၍ အနက်ပြန်ဆိုပါသည် [သာရတ္ထဋီကာ၊ တ- ၂၅၃ ကို နည်းမှီသည်။] ဝိကာလဘောဇနာ၊ နေမွန်းလွဲချန် စားခြင်းမှ။ (နေမဝင်မီ အတွင်း နေမွန်းလွဲချိန်၌ ယာဝကာလိက ခဲဘွယ်ဘောဇဉ်ကို စားခြင်းမှ)။ ဝိရတာ၊ ရှောင်ကြဉ်တော်မူကြကုန်၏။ ။ပ။၊
ဧကဘတ္တိကော၊ ဆွမ်းရှိပါ၏။
။ပ။၊
နစ္စဂီတ.... ဋ္ဌာနာ၊ ကိုယ်တိုင် ကခြင်း, သူတပါးကို အကခိုင်းခြင်း, ကိုယ်တိုင်သီချင်းဆိုခြင်း၊ သူတပါးကို သီချင်းဆိုခိုင်းခြင်း, ကိုယ်တိုင်တီးမှုတ်ခြင်း, သူတပါးကို တီးမှုတ်ခိုင်းခြင်း, သူတပါးကို အလိုအလျောက် ကပြသီဆိုတီးမှုတ်မှုတို့ကို မြတ်စွာဘုရား အဆုံးအမတော်၏ ဆန့်ကျင်ဘက် ဆူးငြောင့် တံကျင် သဖွယ်ဖြစ်သော ကြည့်ရှုနားထောင်ခြင်း, ပန်းပနန်ခြင်း နံ့သာနှင့် နံ့သာပျောင်းတို့ဖြင့် နိမ့်သောနေရာကို ဖို့သိပ် ပြင်ဆင်ခြင်, အသားအရေ လှပမွှေးကြိုင်အောင် လိမ်းကျံ ခြယ်လှယ်ခြင်းတို့၏ အကြောင်းရင်း စေတနာမှ။
[အဓိပ္ပါယ်ခန်းမှ ရှင်လင်းချက်နှင့် တိုက်ခိုင်ကြည့်ပါ။]
ပဋိဝိရတာ၊ ကုန်၏။
။ပ။၊
ဥစ္စာသယန မဟာသယန၊ (တထောင်ထွာထက် ခြေထောက်ရှည်၍) မြင့်သော နေရာနှင့် အလျားအနံ ကြီးမားခမ်းနားဆန်းကြယ်သော အိပ်ရာခင်းကို။
ဝါ၊ မြင့်သော နေရာ, အလျား အနံ ကြီးမား၊ ခမ်းနားဆန်းကြယ်သော အိပ်ရာခင်းနှင့်, ၎င်းတို့အပေါ်၌ထိုင်ခြင်း လျောင်းစက်ခြင်းကို။
ဥစ္စာသယန မဟာသယနံ။ ။ ဤပုဒ်၏ ဒုတိယ အနက်ပြန်ဆိုနည်း၌ "ဥစ္စာသယန မဟာသယနဉ္စ ဥစ္စာသယန မဟာသယန သယနဉ္ဏ ဥစ္စာသယန မဟာသယနံ" ဟူ၍ နောက်ပုဒ်ကို ချေသော ဧကသေသ်ပြုပါ၊ ဤနည်းအရ "ဥစ္စာသယန မဟာသယနကိုလည်းကောင်း၊ ဥစ္စာသယန မဟာသယနပေါ်၌ ထိုင်ခြင်း အိပ်ခြင်းကိုလည်းကေင်း၊ ပဟာယ- ပယ်ရှား၍" ဟု အနက်အဓိပ္ပါယ် မှတ်ပါ၊ ဤ၌ထိုင်ခြင်း အနက်ဟော "အာသန" သဒ္ဒါ မပါသော်လည်း ထိုင်ပြီးမှ အိပ်ရသောကြောင့် အိပ်ခြင်းအနက်ဟော သယန သဒ္ဒါဖြင့်ပင် အာသနကိုလည်း ယူပြီးဖြစ်တော့၏။ ဤနောက်နည်း အဖွင့်ဋီကာ၌ ဥစ္စာသယနာသန မဟာသယနာသနာ ဟု ပါဌ်ပျက်၏" အာသန ကိရိယာ ပုဗ္ဗကတ္တာ ဝါ" ဟုလည်း ဝါသဒ္ဒါ မပါသင့်။
ပဟာယ၊ ၍။
ဥစ္စာသယန မဟာသယနာ၊ မှ။
ဝါ၊ မှ။
ပဋိဝိရတာ၊ ကုန်လျက်။
နိစသေယျံ၊ နိမ့်သော နေရာ၌ အိပ်ခြင်းကို။
ပဉ္စကေ ဝါ၊ ညောင်စောင်းငယ်ပေါ်၌သော်လည်းကောင်း။
တိဏသန္တာရေဝါ၊ မြက်ခင်းအပေါ်၌သော်လည်းကောင်း။
သေယျံ၊ အိပ်ခြင်းကို။
ဝါ၊ ထိုင်ခြင်းလျောင်းစက်ခြင်းကို။
ကပ္ပေန္တိ၊ ပြုတော်မူကြကုန်၏။
။ပ။၊
ပဋိဝိရတော၊ ရှောင်ကြဉ်လျက်။
။ပ။၊
ကပ္ပေမိ၊ ပြုပါ၏။
။ပ။၊
ကီဝမဟပ္ဖလော၊ အဘယ်မျှလောက်များသော ကံတူမူရင်းအကျိုးရှိသည်။
ကီမဟာနိသံသော၊ အဘယ်မျှလောက်များသော ဆင့်ပွားအကျိုးအာနိသင် ရှိသော။
ကီဝမဟာဇတိကော၊ အဘယ်မျှလောက်များသော တောက်ပြောင်သော အကျိုးရှိသည်။
ကီဝမဟာဝိပ္ပါရော၊ အဘယ်မျှလောက်များသော ကျယ်ပြန့်သော အကျိုးရှိသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်သနည်းဟူမူ။
ဝိသာခေ၊ ဝိသာခါ။
သေယျထာပိ၊ ဥပမာပြောရလျှင်ကား။
ယော၊ အကြင် ပုဂ္ဂိုလ်သည်။
မဟူတရတ္တ ရတနာနံ၊ များစွာသော တပ်မက်ဖွယ် ရတနာရှိကုန်သော။
သောဠသနံ၊ ၁၆ ခုကုန်သော။
ဣမေသံ မဟာဇနပဒါနံ၊ ဤကြီးစွာသော ဇနပုဒ်တို့၏။
ဝါ၊ ဤကြီးစွာသော တိုင်းပြည်တို့၏။
ဣဿရိယာဓိပစ္စံ၊ အစိုးရသူ၏အဖြစ်, အကြီးအကဲ၏ အဖြစ်ရှိသော။ဣဿရိယာဓိပစ္စံ ရဇ္ဇံ ကာရေယျ။ ။ ဣဿရိယာဝိပစ္စန္တိ ဣဿရဘာဝေါ ဣဿရိယံ၊ အဓိပတိဘာဝေါ အာဓိပစ္စံ၊ ဣဿရိယံ အာဓိပစ္စံ ဧတသ္မိံ ရဇ္ဇေန ဆေဒနဒေနန္တိ ဣဿရိယာဓိပစ္စံ။ သံယုတ်ဋ္ဌ (တ၊ ၃၀၇)။ ဣဿရိယာဓိပစ္စန္တိ ဣဿရဘာဝေန စ အဓိပတိဘာဝေန စ သမန္နာဂတံ၊ ရဇ္ဇန္တိ ရာဇဘာဝံ၊ ရညာ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စံ ဝါ၊ ဝိနည်းမဟာဝါ အဋ္ဌကထာ (၁၆၄)၊ ဤသုတ် အင်္ဂုတ္တိုရ်အဋ္ဌကထာ၌ကား စာပျက် စာကျ၏။
ဤနေရာ၌ သဒ္ဒနီတိ ဓာတုမာလာ (၃၈၈) အလို ရဇ္ဇံ ကာရေယျ၌ ကာရေယျသည် ကာရတ်ရုပ်တည်း၊ "ကာရေယျ- ပြုလုပ်စေ၏" ၌ "ပြုလပ်+စေ+၏" ဟု သုံးပုဒ်ခွဲပြီးလျှင် (၁) ပြုလုပ်၏ ၊ (၂) စေ၏(စေခိုင်း၏) ဟု ကြိယာနှစ်မျိုး တွဲစပ်လိုက်ပါ၊ ထိုနှစ်မျို့တို့တွင် "ပြုလုပ်၏" ဟူသည် လူအများက ဝိုင်းဝန်း၍ (အဘိသိက်သွန်းကာ ဘုရင်အမင်းဖြစ် တင်မြှောက်မှုကို) ပြုုလပ်၏ ဟုဆိုလို၏။ "စေ၏၊ စေခိုင်း၏" ဟူသည်ငါ့ကို ဘုရင်မင်းအဖြစ် တင်မြောက်ကြပါဟု ရှင်ဘုရင်က လူအများကို စေခိုင်၏ဟု ဆိုလို၏။ ထို့ကြောင့် ကာရိတ်ကံထည့်စွက်၍ အနက်ယောဇနာ လိုလျှင်-
ရဇ္ဇံ- (စကြဝတေး) ဘုရင်မင်း၏ အဖြစ်ကို ၊ (ဘုရင်မင်းရာထူးကို) (မဟာဇနေန- များစွာသော လူအပေါင်းကို) ကာရေယျ- ပြုလုပ်စေရာ၏၊ ဝါ - တင်မြှောက်ခိုင်းရာ၏၊ ဤသို့ အနက်ဆိုပါ၊ အကယ်၍ မောဂ္ဂလ္လာန် ၅ (ခါဒိ) ကဏ္ဍ၊ ၁၅ သုတ်အလို ကာရေယျကို သုဒ္ဓရုပ်ကြံလျှင်ကား "ရဇ္ဇံ- ဘုရင်မင်းသည် ပြုလုပ်သင့်သမျှ ကိစ္စအဝဝကို၊ ကာရေယျ၊ ပြုလုပ်ရာ၏" ဟု အနက်ဆိုပါ။ ဝါ၊ စိုးမိုးအုပ်ချုပ်အကြီးအကဲ ပြုလုပ်ရခြင်းရှိသော။ ရဇ္ဇံ၊ (စကြဝတေး) မင်း၏ အဖြစ်ကို။ ဝါ၊ စကြဝတေးမင်း၏ရာထူးကို။ ကာရေယျ၊ ပြုလုပ်စေရာ၏။ ဝါ၊ တင်မြှောက်ခိုင်းရာ၏။ သေယျထိဒံ၊ အဘယ်ဇနပုဒ်ကြီး (၁၆) ခုတို့၏။ (ဣဿရိယာဓိပစ္စံ၊ သော။ ရဇ္ဇံ၊ ကို။ ကာရေယျ၊ ရာသနည်းဟူမူ)။ အင်္ဂါနံ၊ အင်္ဂဇနပုဒ်၏ လည်းကောင်း။ [ဧကဝုစ် အနက်ဆိုရသည်။] မဂဓာနံ၊ မဂဓနပုဒ်၏လည်းကောင်း။ ကာသီနံ၊ ကာသိဇနပုဒ်၏လည်းကောင်း။ ကောသလာနံ၊ ကောသလဇနပုဒ်၏ လည်းကောင်း။ ဝဇ္ဇိနံ၊ ဝဇ္ဇီဇနပုဒ်၏ လည်းကောင်း။ မလ္လာနံ၊ မလ္လဇနပုဒ်၏ လည်းကောင်း။ စေတီနံ၊ စေတိဇနပုဒ်၏ လည်းကောင်း။ ဝင်္ဂါနံ၊ ဝင်္ဂဇနပုဒ်၏လည်းကောင်း။ ကုရူနံ၊ ကုရုဇနပုဒ်၏လည်းကောင်း။ ပဉ္စာလာနံ၊ ပဉ္စလဇနပုဒ်၏လည်းကောင်း။ ပစ္ဆာနံ၊ ပစ္ဆဇနပုဒ်၏လည်းကောင်း။ သူရသေနာနံ၊ သူရသေန ဇနပုဒ်၏ လည်းကောင်း။ အဿကာနံ၊ အဿကဇနပုဒ် ၏ လည်းကောင်း။ အဝန္တီနံ၊ အဝန္တိဇနပုဒ်၏ လည်းကောင်း။ ဂန္ဓာရာနံ၊ ဂန္ဓာရဇနပုဒ်၏လည်းကောင်း။ ကမ္မောဇာနံ၊ ကမ္ဗောဇနပုဒ်၏လည်းကောင်း။ (ဣဿရိယာ ဓိပစ္စံ၊ သော။ ရဇ္ဇံ၊ ကို။ ကာရေယျ၊ ရာ၏)။ ဧတံ၊ ဤဇနပုဒ်ကြီး (၁၆) ခုတို့၏ မင်းအဖြစ် ပြုလုပ်ရခြင်းသည်။ အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတဿ၊ ရှစ်ပါးသော အင်္ဂါနှင့် ပြည့်စုံသော။ ဥပေါသထဿ၊ (တရက်တညဉ့် စောင့်ထိန်းအပ်သော) ဥပုသ်သီလ၏။ သောဠသိံ၊ ၁၆ ခုမြောက်သော။ ကလံ၊ အစိတ်တစိတ်ကိုပင်။ န အဂ္ဃတိ၊ မထိုက်တန်။
ဤနေရာ၌ သဒ္ဒနီတိ ဓာတုမာလာ (၃၈၈) အလို ရဇ္ဇံ ကာရေယျ၌ ကာရေယျသည် ကာရတ်ရုပ်တည်း၊ "ကာရေယျ- ပြုလုပ်စေ၏" ၌ "ပြုလပ်+စေ+၏" ဟု သုံးပုဒ်ခွဲပြီးလျှင် (၁) ပြုလုပ်၏ ၊ (၂) စေ၏(စေခိုင်း၏) ဟု ကြိယာနှစ်မျိုး တွဲစပ်လိုက်ပါ၊ ထိုနှစ်မျို့တို့တွင် "ပြုလုပ်၏" ဟူသည် လူအများက ဝိုင်းဝန်း၍ (အဘိသိက်သွန်းကာ ဘုရင်အမင်းဖြစ် တင်မြှောက်မှုကို) ပြုုလပ်၏ ဟုဆိုလို၏။ "စေ၏၊ စေခိုင်း၏" ဟူသည်ငါ့ကို ဘုရင်မင်းအဖြစ် တင်မြောက်ကြပါဟု ရှင်ဘုရင်က လူအများကို စေခိုင်၏ဟု ဆိုလို၏။ ထို့ကြောင့် ကာရိတ်ကံထည့်စွက်၍ အနက်ယောဇနာ လိုလျှင်-
ရဇ္ဇံ- (စကြဝတေး) ဘုရင်မင်း၏ အဖြစ်ကို ၊ (ဘုရင်မင်းရာထူးကို) (မဟာဇနေန- များစွာသော လူအပေါင်းကို) ကာရေယျ- ပြုလုပ်စေရာ၏၊ ဝါ - တင်မြှောက်ခိုင်းရာ၏၊ ဤသို့ အနက်ဆိုပါ၊ အကယ်၍ မောဂ္ဂလ္လာန် ၅ (ခါဒိ) ကဏ္ဍ၊ ၁၅ သုတ်အလို ကာရေယျကို သုဒ္ဓရုပ်ကြံလျှင်ကား "ရဇ္ဇံ- ဘုရင်မင်းသည် ပြုလုပ်သင့်သမျှ ကိစ္စအဝဝကို၊ ကာရေယျ၊ ပြုလုပ်ရာ၏" ဟု အနက်ဆိုပါ။ ဝါ၊ စိုးမိုးအုပ်ချုပ်အကြီးအကဲ ပြုလုပ်ရခြင်းရှိသော။ ရဇ္ဇံ၊ (စကြဝတေး) မင်း၏ အဖြစ်ကို။ ဝါ၊ စကြဝတေးမင်း၏ရာထူးကို။ ကာရေယျ၊ ပြုလုပ်စေရာ၏။ ဝါ၊ တင်မြှောက်ခိုင်းရာ၏။ သေယျထိဒံ၊ အဘယ်ဇနပုဒ်ကြီး (၁၆) ခုတို့၏။ (ဣဿရိယာဓိပစ္စံ၊ သော။ ရဇ္ဇံ၊ ကို။ ကာရေယျ၊ ရာသနည်းဟူမူ)။ အင်္ဂါနံ၊ အင်္ဂဇနပုဒ်၏ လည်းကောင်း။ [ဧကဝုစ် အနက်ဆိုရသည်။] မဂဓာနံ၊ မဂဓနပုဒ်၏လည်းကောင်း။ ကာသီနံ၊ ကာသိဇနပုဒ်၏လည်းကောင်း။ ကောသလာနံ၊ ကောသလဇနပုဒ်၏ လည်းကောင်း။ ဝဇ္ဇိနံ၊ ဝဇ္ဇီဇနပုဒ်၏ လည်းကောင်း။ မလ္လာနံ၊ မလ္လဇနပုဒ်၏ လည်းကောင်း။ စေတီနံ၊ စေတိဇနပုဒ်၏ လည်းကောင်း။ ဝင်္ဂါနံ၊ ဝင်္ဂဇနပုဒ်၏လည်းကောင်း။ ကုရူနံ၊ ကုရုဇနပုဒ်၏လည်းကောင်း။ ပဉ္စာလာနံ၊ ပဉ္စလဇနပုဒ်၏လည်းကောင်း။ ပစ္ဆာနံ၊ ပစ္ဆဇနပုဒ်၏လည်းကောင်း။ သူရသေနာနံ၊ သူရသေန ဇနပုဒ်၏ လည်းကောင်း။ အဿကာနံ၊ အဿကဇနပုဒ် ၏ လည်းကောင်း။ အဝန္တီနံ၊ အဝန္တိဇနပုဒ်၏ လည်းကောင်း။ ဂန္ဓာရာနံ၊ ဂန္ဓာရဇနပုဒ်၏လည်းကောင်း။ ကမ္မောဇာနံ၊ ကမ္ဗောဇနပုဒ်၏လည်းကောင်း။ (ဣဿရိယာ ဓိပစ္စံ၊ သော။ ရဇ္ဇံ၊ ကို။ ကာရေယျ၊ ရာ၏)။ ဧတံ၊ ဤဇနပုဒ်ကြီး (၁၆) ခုတို့၏ မင်းအဖြစ် ပြုလုပ်ရခြင်းသည်။ အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတဿ၊ ရှစ်ပါးသော အင်္ဂါနှင့် ပြည့်စုံသော။ ဥပေါသထဿ၊ (တရက်တညဉ့် စောင့်ထိန်းအပ်သော) ဥပုသ်သီလ၏။ သောဠသိံ၊ ၁၆ ခုမြောက်သော။ ကလံ၊ အစိတ်တစိတ်ကိုပင်။ န အဂ္ဃတိ၊ မထိုက်တန်။
တူံ၊ ထိုသို့ (၁၆) စိတ်စိတ်၌ တစိတ်မျှပင် မထိုက်တန်ခြင်းသည်။
ကိဿ ဟေတု၊ အဘယ်အကြောင်းကြောင့် နည်းဟူမူ။
ဝိသာခေ၊ ဝိသာခါ။
မာနုသကံ၊ လူတို့၏ ဥစ္စာဖြစ်သော။
ရဇ္ဇံ၊ မင်းအဖြစ်သည်။
ဒိဗ္ဗံ၊ နတ်ပြည်၌ဖြစ်သော။
သုခံ၊ ချမ်းသာကို။
ဥပနိဓာယ၊ ထောက်ဆ၍။
ဝါ၊ ထောက်ဆလျှင်။
ကပဏံ၊ မပြောလောက်ဖွယ် အနည်းငယ်မျှသာတည်း။
(ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်ပေတည်း)။
ဝိသာခေ၊ ခါ။
မာနုသကာနိ၊ လူ၌ဖြစ်ကုန်သော။
ယာနိ ပညာသဝဿာနိ၊ အကြင်အနှစ်ငါးဆယ်တို့သည်။
(သန္တိ၊ ရှိကုန်၏)။
ဧသော၊ ဤလူတို့ အနှစ်ငါးဆယ်သည်။
စတုမဟာရာဇိကာနံ၊ စာတုမဟာရဇ် မည်ကုန်သော။
ဒေဝါနံ၊ နတ်တို့၏။
ဧကော၊ တခုသာဖြစ်သော။
ရတ္တိန္ဒိဝေါ၊ ညဉ့်နေ့တည်း။
တာယ ရတ္တယာ၊ ထိုညဉ့်ဖြင့်။
(ထိုစာတုမဟာရာဇ်နတ်တို့၏ ညဉ့်ဖြင့်)။
တိံ သရတ္တိဘော၊ ၃၀ သော ညဉ့်တို့သည်။
မာသော၊ တလတည်း။
တေန မာသေန၊ ထိုလဖြင့်။
ဒွါဒသာမသိယော၊ ၁၂ လတို့သည်။
သံဝစ္ဆရော၊ တစ်နှစ်တည်း။
တေန သံဝစ္ဆရေန၊ ထိုနှစ်ဖြင့်။
ဒိဗ္ဗာနိ၊ နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ကုန်သော။
ပဉ္စဝဿ သတာနိ၊ အနှစ်ငါးရာတို့သည်။
စာတုမဟာရာဇိကာနံ၊ ကုန်သော။
ဒေဝါနံ၊ နတ်တို့၏။
အာယုပ္ပမာဏံ၊ အသက်တမ်းပမာဏပေတည်း။
ဝိသာ ခေ၊ ခါ။
ယံ (ယေန ဌာနေန)၊ အကြင်အကြောင်းကြောင့်။
ဣဓ၊ ဤလောက၌။
ဧကစ္စော၊ အချို့သော။
ဣတ္ထိ ဝါ၊ မိန်းမသည်လည်းကောင်း။
ပုရိသော ဝါ၊ ယောင်္ကျားသည်လည်းကောင်း။
အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတံ၊ ရှစ်ပါးသော အင်္ဂါနှင့် ပြည့်စုံသော။
ဥပေါသထံ၊ ဥပုသ်သီလကို။
ဥပဝသိတွာ၊ စောင့်ထိန်းပြီး၍။
ကာယဿ၊ ၏။
။ပ။၊
ဒေဝါနံ၊ နတ်တို့၏။
သဟဗျတံ၊ အတူတကွဖြစ်ဖက် အဖေါ်သဟဲ၏ အဖြစ်သို့။
[သဟ ဗျယတိ ဂစ္ဆတိ ပဝတ္တတီတိ သဟဗျော၊
သဟ+ဗျေ+အ။ သဟဗျဿ ဘာဝွေ သဟဗျတာ။]
ဥပပဇ္ဇေယျ၊ လားရောက်လာ၏။
ဧတံ ဌာနံ၊ ဤလားရောက်ခြင်းဟူသော အကြောင်းသည်။
ဝိဇ္ဇတိ၊ ရှိ၏။
ဝိသာခေ၊ ခါ။
ဣဒံ၊ ဤလားရောက်ခြင်း ဟူသော အကြောင်းကိဒ။
သန္ဓာယ၊ ရည်ရွယ်၍။
"ဒိဗ္ဗံ၊ သော။
သုခံ၊ ကို။
ဥပနိဓာယ၊ ၍။
မာနုသကံ၊ သော။
ရဇ္ဇံ၊ သည်။
ကပဏံ၊ တည်း"
(ဣတိ၊ ဤသို့သော)။
ဧတံ၊ ဤစကားကို။
(မယာ၊ ငါသည်)။
ဘာသိတံ၊ မိန့်ဆိုအပ်ပြီ။
ဝိသာခေ၊ ခါ။
မာနုသကံ၊ လူ၌ဖြစ်သော။
ယံ ဝဿသတံ၊ အကြင်အနှစ်တရာသည်။
(အတ္ထိ၊ ရှိ၏)။
ဧသော၊ ဤလူတို့ အနှစ်တရာသည်။
တာဝတိံသာနံ၊ တာဝတိံသာမည်ကုန်သော။
ဒေဝါနံ၊ တို့၏။
ဧကော၊ သော။
ရတ္တိန္ဒိဝေါ၊ တည်း။
တာယ ရတ္တိယာ၊ ထိုညဉ့်ဖြင့်။
(ထိုတာဝတိံ သာနတ်တို့၏ ညဉ့်ဖြင့်)။
။ပ။၊
ဒိဗ္ဗံ၊ နတ်၌ဖြစ်သော။
ဝဿသဟဿံ၊ အနှစ်တထောင်သည်။
တာဝ တိံ သာနံ ။ပ။၊
မာနုသကာနိ၊ ကုန်သော။
ယာနိ ဒွေဝဿဿတာနိ၊ အကြင်အနှစ် နှစ်ရာတို့သည်။
(သန္တိ ) ဧသော၊ ဤလူတို့အနှစ်နှစ်ရာသည်။
ယာမာနံ၊ ယာမာမည်ကုန်သော။
။။၊
ဒွေ ဝဿသဟဿာနိ၊ အနှစ် နှစ်ထောင်တို့သည်။
ယာမာနံ ။ပ။၊
ယာနိ စတ္တာရိ ဝဿသတာနိ၊ အကြင်အနှစ်လေးရာတို့သည်။
(သန္တိ) ဧသော၊ ဤလူတို့ အနှစ်လေးရာသည်။
တုသိတာနံ၊ တုသိတာမည်ကုန်သော။
။ပ။၊
စတ္တာရိ ဝဿသဟဿာနိ၊ အနှစ်လေးထောင်တို့သည်။
တုသိတာနံ၊
။ပ။၊
ယာနိ အဋ္ဌဝဿသတာနိ၊ အကြင်အနှစ်ရှစ်ရာတို့သည်။
(သန္တိ) ဧသော၊ ဤလူတို့ အနှစ်ရှစ်ရာသည်။
နိမ္မာနရတိနံ၊ နိမ္မနရတိ မည်ကုန်သော။
။ပ။၊
အဋ္ဌဝဿသဟဿာနိ၊ အနှစ်ရှင်ထောင်တို့သည်။
နိမ္မာနရတီနံ ။ပ။၊
ဝီသာခေ၊ ဝိသာခါ။
မာနုသကာနိ၊ ကု်သော။
သောဠဿ၊ (၁၆) ခုကုန်သော။
ယာနိ ဝဿသတာနိ၊ အကြင်အနှစ်အရာတို့သည်။
(သန္တိ၊ ရှိကုန်၏)။
[တနည်း၊
ယာနိ သောဠသဝဿသတာနိ၊ အကြင်အနှစ် တထောင့်ခြောက်ရာတို့သည်။
သန္တိ၊ ရှိကုန်၏။]
ဧသော၊ ဤလူတို့ အနှစ်တထောင့်ခြောက်ရာသည်။
ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနံ၊ ပရနိမိတ္တဝသဝတ္တီ မည်ကုန်သော။
။ပ။၊
ဒိဗ္ဗာနိ၊ ကုန်သော။
သောဠသ၊ (၁၆) ခုကုန်သော။
ဝဿသဟဿာနိ၊ အနှစ်အထောင်တို့သည်။
[တနည်း- သောဠသဝဿသဟဿာနိ၊ အနှစ်တသောင်း ခြောက်ထောင်တို့သည်။]
ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနံ၊ ကုန်သော။
ဒေဝါနံ၊ တို့၏။
အာယုပ္ပမာဏံ၊ တည်း။
။ပ။၊
ဘာသိတံ၊ ပြီ။
ဣတိ၊ ဤသို့။
(အဝေါစ၊ မိန့်တော်မူပြီ)။
ပါဏံ၊ သတ္တဝါ, အသက်ကို။
န ဟညေ၊ မသတ်ရ။
ဝါ၊ မသတ်သင့်, မသတ်ထိုက်။
[ဇယျဝိဘတ်ကို သာဏတ္တိအနက်နှင့် အရဟနအနက်ဟောကြံသည်။]
အာဒိန္နံ စ၊ ပိုင်ရှင်မပေးအပ်သော သူတပါးဥစ္စာကိုလည်း။
န အာဒိယေ၊ မခိုးယူ မလုယက်ရ။
မုသာ၊ မဟုတ်မမှန်သော စကားကို။
န ဘာသေ၊ မပြောဆိုရ။
မဇ္ဇပေါ စ၊ သေရည်အရက် သောက်သော သူသည်လည်း။
န သိယာ၊ မဖြစ်ရ။
ဝါ၊ မဖြစ်သင့်။
အဗြဟ္မစရိယာ၊ မမြတ်သော အကျင့် ဖြစ်သော။
မေထုနာ၊ မေထုန်မှ။
ဝါ၊ ရာဂထလာ, ညီညာတူကြ, အဖိုအမတို့၏ ဥစ္စာဖြစ်သော အကျင့်မှ။
ဝိရမေယျ၊ ရှောင်ကြဉ်ရမည်။
ဝါ၊ ရှောင်ကြဉ်သင့်၏။
(ဥပေါသထိကော၊ ဥပုသ်စောင့်သော သူသည်)။
ရတ္တိံ၊ ညဉ့်၌ စားခြင်းကို လည်းကောင်း။
[ရတ္တိဘောဇနံဟု ဆိုလိုလျက် ဘောဇနပုဒ်ကိုချေ။]
ဝိကာလဘောဇနံ၊ နေမဝင်မီ အတွင်း နေမွန်းလွဲချိန်၌ စားခြင်းကို လည်းကောင်း။
န ဘုဉ္ဇေယျ၊ မစားရ။
[စားခြင်းကို မစားရ" ဟူ၍ ကံနှင့်ကြိယာ နှစ်ခုမကွဲပြားဘဲ ကွဲပြားသက့သို့ ဆိုထားသော အဘေဒဘေဒူပစာရ တည်း။]
မာလံ၊ ပန်းကို။
န ဓာရေ၊ မပန်ဆင်ရ။
ဂန္ဓံ စ၊ နံ့သာလိမ်းခြင်းကိုလည်း။
န အာစရေ၊ မပြုကျင့်ရ။
မဉ္စေ ဝါ၊ (တောင်ဆုပ်မျှ ရှည်လျားသော ခြေထောက်ရှိသော) အပ်စပ်သော ညောင်စောင်း, ခုတင်ပေါ်၌ သော်လည်းကောင်း။
ဆမာယံ ဝါ၊ (အင်္ဂတေ သမံတလင်း ခင်းထားအပ်သော) မြေပေါ်၌သော်လည်းကောင်း။
သန္ထတေ ဝါ၊ မြက်သစ်ရွက် ကောက်ရိုးအခင်း ပေါ်၌သော်လည်းကောင်း။
သယေထ၊ အိပ်ရမည်။
ဒုက္ခန္တ ဂုနာ၊ ဝဋ်ဒုက္ခ၏ အဆုံးနိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်တော်မူသော။
[ဒုက္ခသ အန္တော ဒုက္ခန္တော၊ ဒုက္ခန္တံ ဂစ္ဆတီတိ ဒုက္ခန္တဂူ။]
ဗုဒ္ဓေန၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။
ပကာသိတံ၊ ထင်ရှားဟောပြတော်မူအပ်သော။
ဧတံ ဥပေါသထံ၊ (ပါဏာတိ ပါတစသည်ကို မပြုကျင့်ဘဲ စောင့်ထိန်းအပ်သော) ဤ ဥပုသ်သီလကို။
အဋ္ဌင်္ဂိ ကံ၊ ရှစ်ပါးသော အင်္ဂါရှိဟူ၍။
အာဟု၊ သူတော်ကောင်းတို့ မိန့်တော်မူကြကုန်၏။
စန္ဒေါ စ၊ လသည်လည်းကောင်း။
သူရိယော စ၊ နေသည်လည်းကောင်း။
ဥဘော၊ နှစ်စင်းလုံးတို့သည်။
သုဒဿနာ၊ သူငါထင်ထင် တွေ့မြင်အပ်ကုန်လျက်။
ဩဘာသယံ၊ ထိန်ထိန်လင်းစေကုန်လျက်။
[ဩဘာသယန္တာဟူသော ဗဟုဝုစ်မှ ဧကဝုစ်သို့ ပြောင်းလဲထားသော ဝစနဝိပလ္လာသ သဒ္ဒါတည်း။]
ယာဝတာ၊ အကြင်မျှလောက် အရပ်တိုင်အောင်။
အနုပရိယန္တိ၊ လှည့်ပတ်သွားလာနေကုန်၏။
တမော နုဒါ၊ အမိုက်မှောင်ကို ပယ်ဖျောက်ကုန်လျက်။
အန္တ လိက္ခဂါ၊ ကောင်းကင်၌ သွားကြကုန်သော။
တေ၊ ထိုလနေတို့သည်။
ဒိသာ ဝိရောစနာ၊ အရပ်မျက်နှာအားလုံးတို့၌ တင့်တယ်တောက်ပကြကုန်လျက်။
နဘေ၊ ကောင်းကင်၌။
ပဘာသန္တိ၊ အရောင်တဝင့်ဝင့် ထုတ်လွှင့်ကြကုန်၏။
ဝါ၊ အရောင်ဖြင့် ထိန်ထိန်လင်းနေကုန်၏။
[သုဒ္ဓကတ္တုရုပ်တည်း။ တနည်း-
တေ၊ ထိုနေလတို့သည်။
နဘေ၊ ကောင်းကင်၌။
ဝိရောစမာနာ၊ တင့်တယ် တောက်ပကုန်လျက်။
(ဒိသာဟိ၊ အရပ်မျက်နှာတို့မှ)။
ဒိသာ၊ အရပ်မျက်နှာတို့သို့။
ပဘာသန္တိ၊ အရောင်ဖြင့် ထိန်ထိန်လင်းစေကုန်၏။
ဤနည်း၌ ကံပုဒ်လာနိုင်အောင် ပဘာသန္တိကို ကာရိတ်ပစ္စည်းကျေသော ကာရိတ်ရုပ်ကြံပါ၊ စာပိုဒ် ၈၁ သုတ်လည်း ကြည့်။]
ဧတသ္မိံ အန္တရေ၊ ဤလနေနှစ်စင်း ထွန်းလင်းလှည့်လည်ရာ ဌာန အတွင်း၌။
ယံ ဓနံ၊ အကြင်ဥစ္စာသည်။
ဝိဇ္ဇတိ၊ ရှိ၏။
မုတ္တာ၊ ပုလဲသည်လည်းကောင်း။
မဏိ၊ ပတ္တမြားသည်လည်းကောင်း။
ဘဒ္ဒကံ၊ ကောင်းသော။
ဝေဠုရိယဉ္စ၊ ပတ္တမြားကြောင်မျက်ရွဲသည်လည်းကောင်း။
သိင်္ဂီ သုဝဏ္ဏံ၊ (နွားဦးချိုနှင့်တူစွာ ဖြစ်ပေါ်လာသောကြောင့်) သင်္ဂီ မည်သော ရွှေသည်လည်းကောင်း။
အထ၊ ထိုမှတပါး။
ကဉ္စနံ ဝါပိ၊ တောင်ခြေ၌ဖြစ်သော ကဉ္စနမည်သော ရွှေသည်လည်းကောင်း။
ယံ၊ အကြင်ရွှေကို။
ဇာတရူပန္တိ၊ မြတ်စွာဘုရား အဆင်းနှင့်တူသော ဇာတရူပ ရွှေဟူ၍လည်းကောင်း။
ဟဋကန္တိ၊ ခြသတ္တဝါတို့ ထုတ်နှုတ် ချီယူအပ်သော ဟဋက ရွှေဟူ၍လည်းကောင်း။
ဝုစ္စတိ၊ ခေါ်ဆိုအပ်၏။
(တံ၊ ထိုရွှေသည် လည်းကောင်း။
ဝိဇ္ဇတိ၊ ရှိ၏)။
သဗ္ဗေ၊ အားလုံးကုန်သော။
တာရာဂဏာ၊ ကြယ်တာရာအပေါင်းတို့သည်။
စန္ဒပဘာ၊ လရောင်၏။
(သောဠသိံ၊ ၁၆ ခုမြောက်သော။
ကလံ၊ အစိတ်တစိတ်ကို။
န အနုဘဝန္တိ ဣဓ၊ မမီကုန်သကဲ့သို့။
တထာ၊ ထို့အတူ)။
[တာရာဂဏာဝ၊ တရာဂဏာ+ ဣဓ။ ဤ၌ တာလုဇ" စ" နှင့် မရှိသင့်။]
တေ၊ ထိုပုလဲ, ပတ္တမြားစသော ဥစ္စာတို့သည်။
အဋ္ဌင်္ဂုပေတဿ၊ ရှစ်ပါးသော အင်္ဂါ နှင့်ပြည့်စုံသော။
ဥပေါသထဿ၊ ဥပုသ်သီလ၏။
သောဠသိံ၊ သော။
ကလံ၊ ကို။
န အနုဘဝန္တိ၊ မမီကုန်။
တသ္မာဟိ၊ ထို့ကြောင့်ပင်။
နာရီစ၊ မိန်းမသည်လည်းကောင်း။
န ရောစ၊ ယောင်္ကျားသည်လည်းကောင်း။
သီလဝါ၊ သီလရှိလျက်။
အဋ္ဌင်္ဂုပေတံ၊ ရှစ်ပါးသော အင်္ဂါနှင့် ပြည့်စုံသော။
ဥပေါသထံ၊ ဥပုသ်သီလကို။
ဥပဝဿ၊ စောင့်ထိန်း၍။
သုခုဒြယာနိ၊ သုခအကျိုးပွားတိုးကြောင်း ဖြစ်ကုန်သော။
ပုညာနိ၊ ကောင်းမှုတို့ကို။
ကတွာန၊ ပြုကြ၍။
အနိန္နိတာ၊ မကဲ့ရဲ့အပ်ကုန်ဘဲ။
ဝါ၊ ချီးမွမ်းခံကြရကုန်လျက်။
သဂ္ဂံ၊ နတ်ပြည်တည်းဟူသော။
ဌာနံ၊ ဘုံဌာနသို့။
ဥပေန္တိ၊ လားရောက်ကြရကုန်၏။
ဣတိ၊ သို့။
(အဝေါစ၊ မိန့်တော်မူပြီ)။
ဒသမံ၊ ၁၀ ခုမြောက်သုတ်တည်း။
ဒ
ဒုတိယော၊ နှစ်ခုမြောက်သော။
မဟာဝဂ္ဂေါ၊ မဟာဝဂ်တည်း။