Issues
Select Version
Bhikkhu Bodhi
English
sāsanāre-သာသနာရေး
မြန်မာဘာသာ
Tikanipātapāḷi
Tikanipātapāḷi

4. Nidānasuttaṃ

Author: sāsanāre-သာသနာရေး @ IAPT

ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ကမ္မာနံ၊ ဝဋ္ဋဂါမိကံတို့၏။ ဝါ၊ ဝဋ်ဆင်းရဲသို့ လားရောက်စေတတ်သော ကံတို့၏။ ဝါ၊ တို့ကို။ သမုဒယာယ၊ ဖြစ်ခြင်းငှာ။ ဝါ၊ အားထုတ်စုဆောင်းခြင်းငှာ။ နိဒါနာနိ၊ အကြောင်းတို့သည်။ ဣမာနိ တီဏိ၊ ဤသုံးမျိုးတို့တည်း။
တီဏိ၊ သုံးမျိုးတို့ဟူသည်။ ကတမာနိ၊ အဘယ်တို့နည်းဟူမူ။
ကမ္မာနံ၊ ဝဋ္ဋဂါမိကံတို့၏။ ဝါ၊ တို့ကို။ သမုဒယာယ၊ ငှာ။ ဝါ၊ ငှာ။ လောဘော၊ လောဘဟူသော။ ဝါ၊ လိုချင်တပ်မက်ခြင်း သဘောတူသော။ နိဒါနံ၊ အကြောင်းလည်းကောင်း။ ကမ္မာနံ၊ တို့၏။ ဝါ၊ တို့ကို။ သမုဒယာယ၊ ငှာ။ ဝါ၊ ငှာ။ ဒေါသော၊ ဒေါသဟူသော။ ဝါ၊ စိတ်ဆိုးမုန်းတီးခြင်း သဘောဟူသော။ နိဒါနံ၊ လည်းကောင်း။ ။ပ။၊ မောဟော၊ သော။ ဝါ၊ အမှန်အတိုင်းမသိခြင်း တွေဝေခြင်းသဘောဟူသော။ နိဒါနံ၊ လည်းကောင်းတည်း။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ယံ ကမ္မံ၊ အကြင်ကံကို။ ဝါ၊ အကြင်ကံသည်။ လောဘပကတံ၊ လောဘသည် ပြုလုပ်အပ်၏။ ဝါ၊ လောဘဖိစီး,လောဘကြီး၍ ပြုလုပ်အပ်၏။ လောဘဇံ၊ လောဘကြောင့်ဖြစ်၏။ လောဘနိဒါနံ၊ လောဘဟူသော အကြောင်းရှိ၏။ လောဘသမုဒယံ၊ လောဘဟူသော ဖြစ်ကြောင်းရှိသည်။ ယတ္ထ၊ အကြင်ဘဝဟူသော ဌာန၌။ အဿ၊ ထိုလောဘကြောင့်ဖြစ်သော ကံရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်၏။ အတ္တဘာဝေါ၊ ခန္ဓာအတ္တဘောသည်။ နိဗ္ဗတ္တတိ၊ ထင်ရှားဖြစ်၏။ တတ္ထ၊ ထိုဘဝခန္ဓာတို့၌။ တံ ကမ္မံ၊ (လောဘကြောင့်ဖြစ်သော) ထိုကံသည်။ ဝိပစ္စတိ၊ ရင့်ကျက်၏။ ဝါ၊ အကျိုးပေး၏။
ယတ္ထ၊ အကြင်ဘဝခန္ဓာတို့၌။ ။ပ။၊ တတ္ထ၊ ထို ဘဝခန္ဓာတို့၌။ ဝါ၊ တို့တွင်။ တဿ ကမ္မဿ၊ ထိုကံ၏။ ဝိပါကံ၊ အကျိုးကို။ ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ ဝါ၊ ယခုကြုံတွေ့နေရသော ဘဝခန္ဓာ၌သော်လည်း။ ပဋိသံဝေဒေတိ၊ ခံစားရ၏။ ဥပပဇ္ဇ ဝါ၊ ယခုဘဝ၏ အခြားမဲ့ ဒုတိယဘဝသို့ ရောက်၍သော်လည်း။ [ရောက်မှသော်လည်း။] ပဋိသံဝေဒေတိ၊ ၏။ အပရေ၊ (ယခုဘဝနှင့် ဒုတိယဘဝမှ) အခြားတပါးသော။ ပရိယာယေဝါ၊ အကျိုးပေးဘို့ အလှည့်ကျသော ဘဝခန္ဓာ၌သော်လည်း။ ပဋိသံဝေဒေတိ၊ ၏။ [ဤပါဠိတော်ကို ကြည့်၍ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယကံ, ဥပပဇ္ဇဝေဒနိယကံ, အပရပရိယာယဝေဒနီယကံဟု ကံသုံးမျိုးခွဲရသည်၊ အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂြိုလ်၌မူ အပရာပရိယဟုပါဌ်ရှိသည်။]
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ယံ ကမ္မံ၊ အကြင်ကံကို။ ဝါ၊ သည်။ ဒေါသပကတံ၊ ဒေါသသည်ပြုလုပ်အပ်၏။ ဝါ၊ ဒေါသဖိစီး ဒေါသကြီး၍ပြုလုပ်အပ်၏။ ဒေါသဇံ၊ ဒေါသကြောင့် ဖြစ်၏။ ။ပ။၊
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ သေယျထာပိ၊ ကား။ အခဏ္ဍာနိ၊ မကျိုးမပြတ်ကုန်သော။ အပူတီနိ၊ မပုပ်ဆွေးကုန်သော။ အဝါတာတပဟတာနိ၊ (အဆီဩဇာ ခန်းခြောက်အောင်) လေနေပူတို့ မဖျက်ဆီးအပ်ကုန်သော။ [န+ ဝါတ၊ လေ+ အာတပ၊ နေပူ+ဟတ။] သာရာဒါနိ၊ အနှစ်အဆန်းကိုယူကုန်သော။ ဝါ၊ အနှစ်အဆန်ရှိကုန်သော။ [သာရံ အာဒိယန္တိ ဂဏှန္တီတိ သာရာဒါနိ]။ သုခသယိတာနိ၊ ဂိုဒေါင်၌ ကောင်းစွာတည်နေရကုန်သော။ ဝါ၊ ဂိုဒေါင်၌ ကောင်းစွာ သိုလှောင်ထား အပ်ကုန်သော။ ဗီဇာနိ၊ မျိုးစေ့တို့ကို။ သုခေတ္ထေ၊ (မြေဩဇာရှိ၍) ကောင်းသောလယ်ယာ၌။ သုပရိကမ္မကတာယ၊ ကောင်းစွာထွန်ယက် ပြလုပ်အပ်သော။ ဘူမိယာ၊ မြေ၌။ နိက္ခိတ္တာနိ၊ ကြဲချစိုက်ပျိုးအပ်ကုန်ငြားအံ့။
ဒေဝေါ စ၊ မိုးသည်လည်း။ သမ္မာ၊ ကောင်းစွာ။ ဓာရံ၊ ရေအယဉ်ကို။ အနုပ္ပဝေစ္ဆေယျ၊ ရွာသွန်းချငြားအံ့။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဧဝံ၊ ဤအတိုင်းဖြစ်ခဲ့သော်။ [ဧဝံ+အဿု။ အဿုအနက်မရှိ။] တာနိ ဗီဇာနိ၊ ထိုမျိုစေ့တို့သည်။ ဝုဒ္ဓိံ၊ အညှောက်ပေါ်ထွက်တိုးတက်ခြင်းသို့။ ဝိရုဠှိံ၊ အပြစ်သက်ဆင်း စည်ပင်ခြင်းသို့။ ဝေပုလ္လံ၊ အကိုင်းအခက်ဖြန့်ကား ပြန့်သွားသည်အဖြစ်သို့။ အာပဇ္ဇေယျုံ၊ ရောက်ကုန်ရာ၏။ ။ပ။၊
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ကမ္မာနံ၊ ဝဋ္ဋဂါမိကံတို့၏။ ဝါ၊ တို့ကို။ သမုဒယာယ၊ ငှာ။ နိဒါနာနိ၊ တို့သည်။ ဣမာနိ တီဏိ၊ တို့တည်း။ [နိဂုံးဝါကျ။]
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ကမ္မာနံ၊ ဝိဝဋ္ဋဂါမိကံတို့၏။ ဝါ၊ ဝဋ်ဆင်းရဲကင်းရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်စေတတ်သော ကံတို့၏။ ဝါ၊ တို့ကို။ သမုဒယာယ၊ ငှာ။ ဝါ၊ ငှာ။ နိဒါနာနိ၊ တို့သည်။ ဣမာနိ တီဏိ ။ပ။ ကမ္မာနံ၊ ဝိဝဋ္ဋဂါမိကံတို့၏။ ဝါ၊ တို့ကို။ သမုဒယာယ၊ ငှာ။ အလောဘော၊ အလောဘတည်းဟူသော။ ဝါ၊ လောဘ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်တရားဟူသော။ နိဒါနံ၊ အကြောင်းလည်းကောင်း။ ။ပ။၊
ယံ ကမ္မံ၊ အကြင်ကံကို။ ဝါ၊ သည်။ အလောဘပကတံ၊ အလောဘသည် ပြုအပ်၏။ ။ပ။၊ လောဘေ၊ လောဘသည်။ ဝိဂတေ၊ (အရိယမဂ်ကို ရခြင်းကြောင့်) ကင်းကွာပြီးလသော်။ ဧဝံ၊ ဤသို့ လောဘကင်းကွာခြင်းဖြင့်။ တံ ကမ္မံ၊ ထို လောဘကြောင့်ဖြစ်သောကံသည်။ ပဟီနံ၊ ပယ်အပ်ပြီးတော့သည်။ ဥစ္ဆိန္နမူလံ၊ အရဟတ္တမဂ်ဓားဖြင့်ပယ်ဖြတ်အပ်ပြီးသော အဝိဇ္ဇာတဏှာ အရင်းအမြစ်ရှိသည်။ တာလာဝတ္ထုကတံ၊ (လည်ဆစ်ပြတ်ပြီး၍) အရွက်အသီး စသည်တို့၏ တည်နေရာမဖြစ်နိုင်သော ထန်းပင်ငုတ်ကဲသို့ ပြုအပ်ပြီးသည်။ [တာလ+ အဝတ္ထု+ ကတ။ အဝတ္ထု၊ အရွက်အသီး စသည်တို့၏ တည်နေရာမဟုတ်သော+ တာလ၊ ထန်းပင်ငုတ်ကဲ့သို့+ ကတ၊ ပြုအပ်ပြီးသော ကံ။ စာပိုဒ် ၃၅ ၌လည်းကြည့်။] အနဘာဝံကတံ၊ နောက်၌ဖြစ်ခြင်းမရှိအောင် ပြုအပ်ပြီးသည်။ အာယတိံ၊ နောင်အခါ၌။ အနုပ္ပါဒဓမ္မံ၊ ဖြစ်ခြင်းသဘောမရှိသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ။ပ။၊
သုခသယိတာနိ၊ ကုန်သော။ ဗီဇာနိ၊ တို့သည်။ (ဘဝေယျုံ၊ ရှိကုန်ရာ၏)။
တာနိ၊ ထိုမျိုးစေ့တို့ကို။ ပုရိသော၊ ယောင်္ကျားသည်။ အဂ္ဂိနာ၊ မီးဖြင့်။ ဍဟေယျ၊ တိုက်ရာ၏။
အဂ္ဂိနာ၊ မီးဖြင့်။ ဍဟိတွာ၊ တိုက်ပြီး၍။ မသိံ၊ မီးသွေးကို။ ကရေယျ၊ ပြုရာ၏။
မသိံ၊ ကို။ ကရိတွာ၊ ပြုပြီး၍။ မဟာဝါ တေ ဝါ၊ ကြီးမား ပြင်းထန်သော လေ၌သော်လည်း။ ဩဖုဏေယျ၊ လွှင့်ရာ၏။ သီဃသောတာယ၊ လျင်မြန်သော အယဉ်ရှိသော။ နဒိယာဝါ၊ ပြစ်၌သော်လည်း။ ပဝါဟေဘျ၊ မျှောရာ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဧဝံ၊ ဤသို့ ဖျက်ဆီးပစ်လိုက်ခြင်းဖြင့်။ တာနိ ဗီဇာနိ၊ ထိုမျိုးစေ့တို့သည်။ ဥစ္ဆိန္နမူလာနိ၊ ပယ်ဖြတ်အပ်ပြီးသော အမြစ်အရင်းရှိကုန်သည်။ ။ပ။၊ အနုပ္ပါဒဓမ္မာနိ၊ ကုန်သည်။ အဿု၊ ဖြစ်ကုန်ရာ၏။ [ဧဝဿု၌ အဿုတည်း။]
အဝိဒ္ဒသု၊ ပညာကင်းမဲ့သူ လူမိုက်သည်။ လောဘဇံစ၊ လောဘကြောင့် ဖြစ်သော ကံကိုလည်းကောင်း။ ဒေါသဇံစေဝ၊ ဒေါသကြောင့် ဖြစ်သော ကံကိုလည်းကောင်း။ မောဟဇံ စာပိ၊ လည်းကောင်း။ (ကရောတိ၊ ပြု၏)။
တေန၊ ထိုပညာကင်းမဲ့သူလူမိုက်သည်။ အပ္ပ ဝါ၊ အနည်းငယ်သော်လည်းဖြစ်‌သော။ ယဒိ၊ သို့မဟုတ်။ ဗဟုံဝါ၊ အများအပြားသော်လည်းဖြစ်သော။ ယံ ကမ္မံ၊ အကြင်ကံကို။ ပကတံ၊ ပြုလုပ်အပ်ပြီ။ (တေန၊ ထိုလူမိုက်သည်)။ တံ ကမ္မံ၊ ထိုမိမိပြုအပ်သော ကံကို။
ဣဓေဝ၊ ဤ ခန္ဓာကိုယ် အတ္တဘော၌သာလျှင်။ ဝေဒနီယံ၊ အကျိုးခံစားအပ်၏။ ဣဓေဝ တံ ဝေဒနီယံ။ ။ "တံ ဝေဒနီယံ- ထိုကံကို ခံစားအပ်၏" ဟူရာ၌ ကံကို ခံစားသည်မဟုတ်၊ ကံ၏အကျိုးကိုသာ ခံစား၏။ ထို့ကြောင့် ဝေဒနီယသဒ္ဒါသည် အကျိုးဝိပါက်၏ အမည်ကို အကြောင်းကံ၍ တင်စားသော ဖလူပစာရတည်း၊ "ထိုကံသည် အကျိုးပေးရန် ရင့်သန်၏။ အကျိုးပေး၏" ဟု အဖြောင့်မုချ အဓိပ္ပါယ်ယူပါ၊ နိဿယခန်း၌ကား မှတ်လွယ်အောင် "ဝေဒနီယံ- အကျိုးခံစားအပ်၏" ဟု ပြီးစလွယ် အနက်ပေးထားလိုက်သည်။ တနည်းအားဖြင့် ဤသုတ်ဋီကာဝယ် ဒိဋ္ဌိဓမ္မဝေဒနီယံ၌ ဝေဒနီယံကို ဝေဒိတဗ္ဗဖလံဟု ယခင်က ဖွင့်ခဲ့၏။ ထိုအတိုင်းပင် "တံကမ္မံ- ထိုမိမိ ပြုအပ်ခဲ့သော ကံသည်၊ ဣဓေဝ- လျှင်၊ ဝေဒနီယံ- ခံစားအပ်သော အကျိုးရှိ၏" ဟု သော်လည်း အနက်ဆိုပါ။ အညံ၊ မိမိခန္ဓာအတ္တဘောမှ တပါး အခြားသော။ ဝတ္ထု၊ သူတပါးခန္ဓာ အတ္တဘော ဟူသော တည်ရာသည်။ န ဝိဇ္ဇတိ၊ မရှိ။
တသ္မာ၊ ထို့ကြောင့်။ ဝါ၊ ထိုသို့ မိမိပြုခဲ့သော ကံ၏ မိမိခန္ဓာအတ္တဘော၌သာ အကျိုးခံစားရသည်အဖြစ်ကြောင့်။ ဝိဒ္ဒသု၊ အကြောင်းအကျိုးမြင်သိပညာရှိသော။ (ယော ဘိက္ခု၊ အကြင်ရဟန္တာ ရဟန်းသည်)။ လောဘဉ္စ၊ လောဘဟူသော အကြောင်းရှိသော ကံကိုလည်းကောင်း။ [လောဘော ဧတဿ ကမ္မဿအတ္ထီတိ လောဘံ" ဟု အဿတ္ထိတဒ္ဓိတဝစနတ္ထပြု။] ဝါ၊ လောဘကြောင့်ဖြစ်သော ကံကိုလည်းကောင်း။ ဒေါသဉ္စ၊ ဒေါသဟူသော အကြောင်းရှိသော ကံကိုလည်းကောငး်။ ဝါ၊ လည်းကောင်း။ မောဟဉ္စောပိ၊ မောဟကြောင့်ဖြစ်သော ကံကို လည်းကောငး်။ (နကရာတိ၊ မပြု)။
သော ဘိက္ခု၊ ထိုရဟန္တာ ရဟန်းသည်။ ဝိဇ္ဇံ၊ အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်ဝိဇ္ဇာကို။ ဥပ္ပါဒယံ (ဥပ္ပါဒယိတွာ)၊ ဖြစ်စေပြီး၍။ [ဥ+ပဒ+ဏယ+တွာ။ ဤ၌ အနာပုစ္ဆံ ဝါ ပက္ကမေယျ၌ကဲ့သို့ တွာကိုချေ၍ နိဂ္ဂဟိတ်လာ။] (တနည်း) ဥပ္ပါဒယံ (ဥပ္ပါဒယန္တော)၊ ဖြစ်စေလျက်။ [ဥ+ပဒ+ဏယ+အန္တ] သဗ္ဗာ၊ အားလုံးကုန်သော။ ဒုဂ္ဂတိယော၊ ဒုဂ္ဂတိဘဝတို့ကို။ ဝါ၊ ဒုဂ္ဂတိဘဝ, သုဂတိဘဝတို့ကို။ ဝါ၊ သင်္ခါရ ဒုက္ခ၏ဖြစ်ရာ ကာမ ရူပ အရူပဘဝဟူသမျှတို့ကို။ ဇဟေ (ဇဟတိ)၊ ပယ်စွန့်တော်မူ၏။ [ဒုက္ခဿ သင်္ခါရဒုက္ခဿ ဂတိ ပဝတ္တိဋ္ဌာနံ ဒုဂ္ဂတိ။] ဣတိ (အဝေါစ)၊