Issues
Select Version
Bhikkhu Bodhi
English
sāsanāre-သာသနာရေး
မြန်မာဘာသာ
Chakkanipātapāḷi
Chakkanipātapāḷi

6. Vivādamūlasuttaṃ

Author: sāsanāre-သာသနာရေး @ IAPT

၃၆။ ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဝိဝါဒမူလာနိ၊ ငြင်းခုံခြင်း၏အကြောင်းရင်းတို့သည်။ ဣမာနိ ဆ၊ ဤခြောက်မျိုးတို့တည်း။ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဣဓ၊ ဤသာသနာတော်၌။ ဘိက္ခု၊ သည်။ ကောဓနော၊ အမျက်ဒေါသထွက်လေ့ရှိသည်။ ဥပနာဟိ၊ ရှေ့ဒေါသကိုဖွဲ့ကပ်ဆက်စပ်တတ်သောနောက်ဒေါသရှိသည်။ ဝါ၊ ရန်ငြိုးဖွဲ့တတ်သည်။ [ပုဗ္ဗကာလိကံ ကောဓံ ဥပနယှတိ ဗန္ဓတီတိ ဥပနာဟော အပရကာလိကော ကောဓော။ ဥပနာဟော အဿ အတ္တီတိ ဥပနာဟီ] ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ယော သော ဘိက္ခု၊ အကြင်ရဟန်းသည်။ ကောဓနော၊ သည်။ ဥပနာဟီ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ သော(ဘိက္ခု)၊ ထိုရဟန်းသည်။ သတ္တရိပိ၊ မြတ်စွာဘုရား၌လည်း။ အဂါရဝေါ၊ အလေးဂရုပြုတတ်သူ၏အဖြစ်မရှိဘဲ။ ဝါ၊ အလေးဂရုပြုထိုက်သူ၏အရာ၌မထားဘဲ။ အတိဿာ၊ အဆုံးအမ,အမိန့်စကားကိုလေးစားနာယူခြင်းမရှိဘဲ။ ဝါ၊ အမှီအခိုအကြီးအကဲအရာ၌ထားခြင်း, ရိုသေတုပ်ကွဦးနှိမ်ချခြင်းမရှိဘဲ။ ဝိဟရတိ၊ နေ၏။ ဓမ္မပိ၊ တရားတော်၌လည်း။ပ။ သင်္ဃေပိ၊ သံဃာတော်၌လည်း။ပ။ သိက္ခာယပိ၊ သိက္ခာသုံးပါး၌လည်း။ ဝါ၊ သိက္ခာသုံးပါးကိုလည်း။ န ပရိပူရကာရီ၊ ပြည့်စုံအောင်ဖြည့်ကျင့်မှုပြုလေ့မရှိသည်။ ဟောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ယော သော ဘိက္ခု၊ သည်။ သတ္ထုရိ၊ မြတ်စွာဘုရား၌။ပ။ သိက္ခာယ၊ သိက္ခာသုံးပါး၌။ ဝါ၊ ကို။ န ပရိပူရကာရီ၊ ပြည့်စုံအောင်ဖြည့်ကျင့်မှပြုလေ့မရှိ။ သော၊ ထိုရဟန်းသည်။ သင်္ဃေ၊ ရဟန်းသံဃာ၌။ ဝိဝါဒံ၊ ဆန့်ကျင့်ဘက်ပြောဆိုခြင်းကို။ ဝါ၊ ငြင်းခုံခြင်းကို။ ဇနေတိ၊ ဖြစ်စေ၏။ ယော ဝိဝါဒေါ၊ အကြင်ဆန့်ကျင်ဘက်ပြောဆိုခြင်းသည်။ ဝါ၊ အကြင်ငြင်းခုံခြင်းသည်။ ဗဟုဇနာ ဟိတာယ၊ များစွာသောသတ္တဝါအပေါင်း၏စီးပွားမဲ့အကျိုးငှာ။ [ဗဟုဇန+ အဟိတာယ] ဗဟုဇနာသုခါယ၊ များစွာသောသတ္တဝါအပေါင်း၏မချမ်းသာခြင်းငှာ။ ဗဟုနော၊ များစွာသော။ ဇနဿ၊ သတ္တဝါအပေါင်း၏။ အနတ္ထာယ၊ အကျိုးမဲ့အလို့ငှာ။ ဝါ၊ မကြီးပွားခြင်းငှာ။ ဒေဝမနုဿာနံ၊ နတ်လူတို့၏။ အဟိတာယ၊ စီးပွားမဲ့အလို့ငှာ။ ဒုက္ခာယ၊ ဆင်းရဲခြင်းငှာ။ ဟောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ တုမှေ၊ သင်တို့သည်။ (တဿ ဝိဝါဒဿ၊ ထိုငြင်းခုံခြင်း၏) ဧဝရူပံ၊ ဤသို့သဘောရှိသော။ ဝိဝါဒမူလံ၊ ငြင်းခုံခြင်း၏အကြောင်းရင်းကို။ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ၊ မိမိပရိသတ်အတွင်း၌လည်းကောင်း။ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ၊ အပြင်အပသူတပါးပရိတ်သတ်၌လည်းကောင်း။ စေ သမနုပဿယျာထ၊ အကယ်၍တွေ့မြင်ကြကုန်အံ့။ [ဤသုတ် အဋ္ဌကထာအဖွင့်အတိုင်း အနက်ပြန်ဆိုခြင်းတည်း။ တနည်း- အဇ္ဈတ္တံ ဝါ၊ မိမိနှင့်မိမိပရိသတ်အတွင်း၌လည်းကောင်း။ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ၊ သူတပါးနှင့်, သူတပါးပရိသတ်အတွင်း၌လည်းကောင်း။ စေ သမနုပဿရာထ၊ အံ့။ အဇ္ဈတ္တံ ဝါတိ အတ္တနိ ဝါ အတ္တနော ပရိသာယ ဝါ။ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါတိ ဝရသ္မိံ ဝါ ပရဿ ပရိသာယ ဝါ။ သာရတ္ထဋီကာ၊ တ-၃၇၆။]
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ တာ၊ ထိုသို့တွေ့မြင်ရာ၌ [တနည်း-တတြ၊ ထိုသို့တွေ့မြင်ခြင်းသည်။ သတိ၊ ဖြစ်လသော်] တုမှေ၊ သင်တို့သည်။ ပါပကဿ၊ ယုတ်မာသော။ တဿေဝ ဝိဝါဒမူလဿ၊ ထိုငြင်းခုံမှု၏အကြောင်းရင်းကိုပင်။ ပဟာနာယ၊ ပယ်ခြင်းငှာ။ ဝါယမေယျာထ၊ ကြိုးစားအားထုတ်ကြကုန်လော။ပ။
စေ န သမနုပဿယျာထ၊ အကယ်၍မတွေ့မြင်ကြကုန်ငြားအံ့။ ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ တတြ၊ ထိုသို့မတွေ့မြင်ကြရာ၌။ [တနည်း-တတြ၊ ထိုသို့မတွေ့မြင်ခြင်းသည်။ သတိ၊ သော်] တုမှေ၊ သင်တို့သည်။ ပါပကဿ၊ သော။ တဿေ ဝိဝါဒ မူလဿ၊ ၏ပင်လျှင်။ အာယတိံ၊ နောင်အခါ၌။ အနဝဿဝါယ၊ မဖြစ်ပွားခြင်းငှာ။ ပဋိပဇ္ဇေယျာထ၊ ကျင့်ကြကုန်လော။
ဧဝံ၊ ဤသို့နောင်မဖြစ်ပွားရအောင်ကျင့်ခြင်းဖြင့်။ ပါပကဿ၊ သော။ ဧတဿ ဝိဝါဒမူလဿ၊ ထိုငြင်းခုံခြင်း၏အကြောင်းရင်းကို။ ပဟာနံ၊ ပယ်ခြင်းသည်။ ဟောတိ၊ ၏။
ဧဝံ၊ ဤသို့ပယ်ခြင်းဖြင့်။ပ။ အနဝါ၊ မဖြစ်ပွားခြင်းသည်။ ဟောတိ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ပုန စ၊ နောက်ထပ်လည်း။ အပရံ၊ အခြားသောဝိါဒမူလကား။ ဘိက္ခု၊ သည်။ မက္ခီ၁။ မဏ္ဍီပုဒ် ဝစနတ္ထ။ ။ပဂုဏမက္ခနာယ ပဝတ္တောပိ(ယထာ ဂူထေန ပာရန္တ ဂးသော ပဌမတရံ ဓမ္မေတိတထေဝ)အတ္တနော ကာရက ပဌမတရံ မတီတိ မန္နော၊ သူတပါးဂုဏ်ကျေးဇူးကို ချေဖျက်ညစ်ပေ ပျက်စီးစေခြင်းသဘောအားဖြင့် ဖြစ်သော်လည်း (သူတပါးကို မစင်ကျင်ကြီးဖြင့် ပစ်ခတ်လျှင် ပစ်ခတ်သော သူကိုပင် ရှေးဦးစွာ မစင်လူးကပ်ညစ်ပေသကဲ့သို့ ထို့အတူ) မိမိ၏ဖြစ်ရာတည်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်၏ ဂုဏ်ကို ရှေးဦးစွာ ချေဖျက်ညစ်ပေ ပျက်စီးစေတတ်သော ဒေါသမူစိတ္တုပ္ပာဒ်တရား။ မက္ခော ဧတဿ အတ္တီတိ မဂ္ဂီ=ထိုဒေါသမူစိတ္တုပ္ပာဒ်ဟူသော မက္ခရှိသော ရဟန်း၊ ဋီကာမှ ဝိဂြိုဟ်ဝါကျကိုပင် ဥပမာန ဥပမေယျ နှစ်ဝါကျခွဲထားသည်၊ ဋီကာ၌ ပဟရန္တိဟု ပါဌ်ပျက်၏။ အတ္တနော=မိမိဟူသောမက္ခကို၊ ကာရကံ=ပြုလုပ်တတ်, ဖြစ်ပေါ်လာစေ တတ်သောပုဂ္ဂိုလ်ကို၊ ဝါ=မိမိဟူသောမက္ခ၏ ဖြစ်ရာတည်ရာပုဂ္ဂိုလ်ကို။
ယဒိပိ ဟိ သော ဂူထံ ဂဟေတွာ ပရံ ပဟရန္တော ဝိယ အတ္တနော ကရံ ပဌမတရံ မကွေ့တိယေဝ၊ တထာပိ ပရေသံ ဂုဏမက္ခနာဓိပ္ပာယေန ပဝတ္တေတဗ္ဗတ္တာ “ပရဂုဏမက္ခနော "တိ ဝုစ္စတိ၊ ထိုမက္ခသည် သူတပါးကို မစင်ဖြင့်ကိုင်ပေါက်သော သူကဲ့သို့ မိမိကိုပြုလုပ်သူ (မိမိဟူသောမက္ခ၏ တည်ရာပုဂ္ဂိုလ်)ကို ရှေးဦးစွာ ချေဖျက် ညစ်ပေ ပျက်စီးစေသည်သာ ဖြစ်သော်လည်း၊ (ပင်ကိုယ်သဘောအားဖြင့်မူကား) သူတပါးဂုဏ်ကျေးဇူးကို ချေဖျက်လိုသောဆန္ဒဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာစေအပ်သည် (ဖြစ်ပေါ် လာသည်) အဖြစ်ကြောင့် ထိုမက္ခကို “သူတပါးဂုဏ်ကျေးဇူး အဖျက်သဘော”ဟုပင် ဆိုရမည်။ ဣတိဝုတ် အဋ္ဌကထာ၊ ၄၆။
၊ သူတပါးဂုဏ်ကျေးဇူးကိုချေဖျက်တတ်သောဒေါသမူစိတ္တုပ္ပာဒ်ရှိသည်လည်းကောင်း။ ပဠာသီ၊ ကိုယ့်ထက်သာသူ, တန်းတူယှဉ်ဟုဂုဏ်ပြိုင်ပြုတတ်သည်လည်းကောင်း။ ဝါ၊ သူတပါးဂုဏ်တို့ကိုကိုက်ဖြတ်၍မိမိဂုဏ်နှင့်ညီမျှအောင်ပြုတတ်သောဒေါသမူစိတ္တုပ္ပာဒ်ရှိသည်လည်းကောင်း။ [ပဉ္စကနိပါတ် စာပိုဒ်(၈၂)ဝီတရာဂသုတ်(ဤစာအုပ်စာမျက်နှာ-၁၉၃)လည်းကြည့်] ဟောတိ၊ ၏။ပ။ ဣဿုကီ ၁။ ဣဿုကီပုဒ် ဝစနတ္ထ။ ။ဋီကာ၌ (ဣဿဓာတ်, ဥကီပစ္စည်းဖြင့်) ဣဿတိ ဥသူယတီတိ ဣသုကီ(ငြူစူတတ်သောသူ)ဟု ကတ္တုသာဓနဝစနတ္ထပြု၏။ မောဂ္ဂလ္လာန်၊ ၄-ဏာဒိကဏ္ဍ၊ ၁၂၁ (ဒိဿန္တညေပိ ပစ္စယာ)သုတ်၌ကား ဣဿာပုဒ်, ဥကီပစ္စည်းဖြင့် ဣဿာ အဿ အတ္တီတိ ဣဿုကီ (ငြူစူမှုရှိသောသူ)ဟု အဿတ္ထိ တဒ္ဓိတ်ဝစနတ္ထပြု၏။ ၊ ငြူစူတတ်သည်လည်းကောင်း။ (သူတပါးတို့ ပစ္စည်းလာဘ်ပေါများမှု, တရိုတသေပြုစုချီးမြှောက်ခံရမှုစသည်တို့ကို ငြူစူတတ်သည်လည်းကောင်း) မစ္ဆရီ၊ (အာဝါသ, ကုလစသည်တို့ကို)ဝန်တိုတတ်သောသဘောရှိသည်လည်းကောင်း။ ဟောတိ၊ ၏။ပ။ သဌော**၂။ သဌပုဒ်၏ ဝစနတ္ထ**။ ။ဘူဝါဒိဂိုဏ်းဝင် သဌဓာတ်သည် ကေတဝ(စဉ်းလဲ ကောက်ကျစ်ခြင်း) အနက်ကို ဟော၏ထို့ကြောင့် “သဌောတိ ကေရာဋိကော”ဟူသော အဋ္ဌကထာနှင့် အညီ သဌတိ ဝဇ္ဇေတီတိ သဌော (စဉ်းလဲလှည့်ပတ် ကောက်ကျစ် တတ်သောသူ)ဟု ဝစနတ္ထပြုပါ၊ (တနည်း)စုရာဒိဂိုဏ်းဝင် သမ္မဓာတ်သည် အသမ္မာ ဘာသန(ကောင်းမွန်မှန်ကန်စွာ မပြောဆိုခြင်း)အနက်ကို ဟော၏၊ ထို့ကြောင့် “သဗ္ဗောတိ အသန္တဂုဏပရိဒီပနတော နသမ္မာဘာသိတာ”ဟူသော သမ္မောဟဝိနောဒနီဋ္ဌ၊ ၄၇၅-နှင့်အညီ ဤသုတ်ဋီကာ၌ “သဌယတိ န သမ္မာ ဘာသတီတိ သဌော”ဟု ဝစနတ္ထပြု၏၊ သဌော၊ မိမိ၌ မရှိသောဂုဏ်ကို အရှိလုပ်ဖော်ပြ၍ မမှန်မကန်ပြောဆို တတ်သောသူ။
ဒီ၊ ပါထိကဝဂ်ဋီကာ(၁၉)၌မူ “သဌန အသန္တဂုဏသမ္ဘာဝနံ သဌော၊ မိမိမှာ မရှိသောဂုဏ်ဖြင့် မိမိကိုယ်ကို ချီးမွမ်းပြောဆိုခြင်းတည်း၊ သန္ဓော ဧတဿ အတ္ထိတိ သဌော=မိမိမှာ မရှိသောဂုဏ်ဖြင့် မိမိကိုယ်ကို ချီးမွမ်းပြောဆိုခြင်းရှိသောသူ”ဟု ဂစနတ္ထပြု၏။
၊ စဉ်းလဲကောက်ကျစ်သည်လည်းကောင်း။ ဝါ၊ မိမိ၌မရှိသောဂုဏ်ကိုအရှိလုပ်ကာလွဲမှားစွာပြောဆိုတတ်သည်လည်းကောင်း။ ဝါ၊ မိမိမှာမရှိသောဂုဏ်ဖြင့်မိမိကိုယ်ကိုချီးမွမ်းပြောဆိုခြင်းရှိသည်လည်းကောင်း။ မာယာဒီ၊ မိမိအပြစ်ကိုဖုံးကွယ်လှည့်ပတ်ခြင်းသဘောရှိသည်လည်းကောင်း။ ဟောတိ၊ ၏။ပ။ ပါပိစ္ဆာ၊ ယုတ်မာသောလောဘအလိုရမ္မက်ရှိသည်လည်းကောင်း။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ၊ လွဲမှားယုတ်မာသောအယူရှိသည်လည်းကောင်း။ (ပညာရှိတို့ ကဲ့ရဲ့အပ်သည့် ယုတ်မာသောနတ္ထိကအယူဝါဒ, အဟေတုကအယူဝါဒ, အကိရိယအယူဝါဒရှိသည်လည်းကောင်း) ဟောတိ၊ ၏။ပ။ သန္ဒိဋ္ဌိပရာမာသီ ၁။ သန္ဒိဋ္ဌိပရာမာသီ။ ။ သံ အတ္တနော ဒိဋ္ဌိ သန္ဒိဋ္ဌိ-မိမိ၏အယူဝါဒ၊ သယံ ဝါ အတ္တနာ ယထာဂဟိတာ ဒိဋ္ဌိ သန္ဒိဋ္ဌိ-မိမိကိုယ်တိုင် စွဲကိုင်ယူထားအပ် ပြီးသော အယူဝါဒ၊ ပရတော အာမသတီတိ ပရာမာသီ-လွဲမှားစွာ သုံးသပ်တတ်သောသူ၊ သန္ဒိဋ္ဌိံ ပရာမာသီ သန္ဒိဋ္ဌိပရာမာသီ။ ၊ မိမိအယူဝါဒကိုမှားယွင်းစွာသုံးသပ်တတ်သည်လည်းကောင်း။ ဝါ၊ မိမိကိုယ်တိုင်စွဲကိုင်ယူငင်အပ်ပြီးသောအယူဝါဒကိုမှားယွင်းစွာသုံးသပ်တတ်သည်လည်းကောင်း။ အာဓာနဂ္ဂါဟီ ၂။ အာဓာနဂ္ဂါဟီ။ ။ဤသုတ်ဋီကာ၌ အာဓာနံ ဒမ္ဘီ ဂဏှာတီတိ အာဓာ နဂ္ဂါဟီ (မြဲမြံစွာ ဆုပ်ကိုင်တတ်သောသူ)ဟူ၍ အလွယ်နည်းမျှသာဖွင့်ဆို၏၊ ပါထိက ဝဂ်ဋီကာ၊ ၂၀-၌မူ “အာ ဗာဋံ ဝိယ ဓီယတီတိ အာဓာနန္တိ အာဟ ဒဒ္ဒံ သုန္တု ဌပိတန္တိ”ဟူ၍ အာဓာနပုဒ်၏ ဝစနတ္ထကိုပါပြဆိုထား၏အာဓာန-လွန်မင်းပြင်းထန် မြဲမြံစွာယူအပ်သကဲ့သို့ ယူငင်သိမ်းပိုက်ထားအပ်သော အယူဝါဒ၊ ဂဏှာတိတိ ဂါဟီ- ဆုပ်ကိုင်တတ်သောသူအာဓာနံ ဒဂုံ သုဋ္ဌ ဌပိတံ ကတွာ ဂါဟီ အာဓာနဂ္ဂါဟီ-မိမိ အယူဝါဒကို) လွန်မင်းပြင်းထန် မြဲမြံစွာ သိမ်းပိုက်ထားအပ်သည်ကိုပြု၍ (ဝါ-သိမ်း ပိုက်ထားအပ်သည်ဟု ဆိုရလောက်အောင်) ဆုပ်ကိုင်တတ်သူ။ ၊ (ငါ့အယူဝါဒသာအမှန်ဟု)မြဲမြံစွာဆုပ်ကိုင်တတ်သည်လည်းကောင်း။ ဒုပ္ပဋိနိဿဂ္ဂီ ၃။ ဒုပ္ပဋိနိဿဂ္ဂီ*။ ။လဒ္ဓိ ပဋိနိဿဇ္ဇတီတိ ပဋိနိဿဂ္ဂီ၊ နု ပဋိနိဿဂ္ဂီ ဒုပ္ပ ဋိနိဿဂ္ဂီ-မိမိ၏ အယူမှားကို မစွန့်နိုင်သူဤ၌ ဒုသဒ္ဒါသည် “ဒုပ္ပညော ဒုဿီလော တို့၌ကဲ့သို့ ပဋိသေဓအနက်ဟောဟု ပါထိကဝဂ်ဋီကာ(၂၀)မိန့်ဆို၏။ ၊ မိမိ၏အယူမှားကိုမစွန့်လွှတ်နိုင်သည်လည်းကောင်း။ ဟောတိ၊ ၏။ [ပေယျာလများကို ရှေ့နောက်ပါကျများကိုကြည့်၍ဖော်ပါ]။ပ။
ဆဋ္ဌံ။