Ekadhammavaṇṇanā
351.( Ka ) tattha
M3.239 bahukāroti bahūpakāro .( Kha ) bhāvetabboti
V3.219 vaḍḍhetabbo .( Ga ) pariññeyyoti tīhi pariññāhi parijānitabbo .
( Gha ) pahātabboti pahānānupassanāya pajahitabbo .
( Ṅa ) hānabhāgiyoti apāyagāmiparihānāya saṃvattanako .
( Ca ) visesabhāgiyoti visesagāmivisesāya saṃvattanako .
( Cha ) duppaṭivijjhoti duppaccakkhakaro .
( Ja ) uppādetabboti nipphādetabbo .
( Jha ) abhiññeyyoti ñātapariññāya abhijānitabbo .
( Ña ) sacchikātabboti paccakkhaṃ kātabbo .
Evaṃ sabbattha mātikāsu attho veditabbo .
Iti āyasmā sāriputto yathā nāma dakkho veḷukāro sammukhībhūtaṃ veḷuṃ chetvā niggaṇṭhiṃ katvā dasadhā khaṇḍe katvā ekamekaṃ khaṇḍaṃ hīraṃ hīraṃ karonto phāleti , evameva tesaṃ bhikkhūnaṃ sappāyaṃ desanaṃ upaparikkhitvā dasadhā mātikaṃ ṭhapetvā ekekakoṭṭhāse ekekapadaṃ vibhajanto ‘‘ katamo eko dhammo bahukāro , appamādo kusalesu dhammesūti ’’ tiādinā nayena desanaṃ vitthāretuṃ āraddho .
Tattha appamādo kusalesu dhammesūti sabbatthakaṃ upakārakaṃ appamādaṃ kathesi .
Ayañhi appamādo nāma sīlapūraṇe , indriyasaṃvare , bhojane mattaññutāya , jāgariyānuyoge , sattasu saddhammesu , vipassanāgabbhaṃ gaṇhāpane , atthapaṭisambhidādīsu , sīlakkhandhādipañcadhammakkhandhesu , ṭhānāṭṭhānesu , mahāvihārasamāpattiyaṃ , ariyasaccesu , satipaṭṭhānādīsu , bodhipakkhiyesu , vipassanāñāṇādīsu aṭṭhasu vijjāsūti sabbesu anavajjaṭṭhena kusalesu dhammesu bahūpakāro .
Teneva
V3.220M3.240 naṃ bhagavā ‘‘ yāvatā , bhikkhave , sattā apadā vā … pe … tathāgato tesaṃ aggamakkhāyati .Evameva kho , bhikkhave , ye keci kusalā dhammā , sabbete appamādamūlakā appamādasamosaraṇā , appamādo tesaṃ dhammānaṃ aggamakkhāyatī ’’ tiādinā ( saṃ . ni .5.139) nayena hatthipadādīhi opammehi opamento saṃyuttanikāye
P3.1056 appamādavagge nānappakāraṃ thometi .Taṃ sabbaṃ ekapadeneva saṅgahetvā thero appamādo kusalesu dhammesūti āha .
Dhammapade appamādavaggenāpissa bahūpakāratā dīpetabbā .
Asokavatthunāpi dīpetabbā –
( Ka ) asokarājā hi nigrodhasāmaṇerassa ‘‘ appamādo amatapadan ’’ ti gāthaṃ sutvā eva ‘‘ tiṭṭha , tāta , mayhaṃ tayā tepiṭakaṃ buddhavacanaṃ kathitan ’’ ti sāmaṇere pasīditvā caturāsītivihārasahassāni kāresi .
Iti thāmasampannena bhikkhunā appamādassa bahūpakāratā tīhi piṭakehi dīpetvā kathetabbā .
Yaṃkiñci suttaṃ vā gāthaṃ vā appamādadīpanatthaṃ āharanto ‘‘ aṭṭhāne ṭhatvā āharasi , atitthena pakkhando ’’ ti na vattabbo .
Dhammakathikassevettha thāmo ca balañca pamāṇaṃ .
( Kha ) kāyagatāsatīti ānāpānaṃ catuiriyāpatho satisampajaññaṃ dvattiṃsākāro catudhātuvavatthānaṃ dasa asubhā nava sivathikā cuṇṇikamanasikāro kesādīsu cattāri rūpajjhānānīti ettha uppannasatiyā etaṃ adhivacanaṃ .
Sātasahagatāti ṭhapetvā catutthajjhānaṃ aññattha sātasahagatā hoti sukhasampayuttā , taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ .
( Ga ) sāsavo upādāniyoti āsavānañceva upādānānañca paccayabhūto .
Iti tebhūmakadhammameva niyameti .
( Gha ) asmimānoti rūpādīsu asmīti māno .
( Ṅa ) ayoniso manasikāroti anicce niccantiādinā nayena pavatto uppathamanasikāro .
( Ca ) vipariyāyena yoniso manasikāro veditabbo .
( Cha ) ānantariko
M3.241 cetosamādhīti aññattha maggānantaraṃ phalaṃ ānantariko cetosamādhi nāmaV3.221 .Idha pana vipassanānantaro maggo vipassanāya vā anantarattā attano vā anantaraṃ phaladāyakattā ānantariko cetosamādhīti adhippeto .
( Ja ) akuppaṃ ñāṇan ti aññattha phalapaññā akuppañāṇaṃ nāma .
Idha paccavekkhaṇapaññā adhippetā .
( Jha ) āhāraṭṭhitikāti paccayaṭṭhitikā .
Ayaṃ eko dhammoti yena paccayena tiṭṭhanti , ayaṃ eko dhammo ñātapariññāya abhiññeyyo .
( Ña ) akuppā
P3.1057 cetovimuttīti arahattaphalavimutti .Imasmiṃ vāre abhiññāya ñātapariññā kathitā .
Pariññāya tīraṇapariññā .
Pahātabbasacchikātabbehi pahānapariññā .
Duppaṭivijjhoti ettha pana maggo kathito .
Sacchikātabboti phalaṃ kathitaṃ , maggo ekasmiṃyeva pade labbhati .
Phalaṃ pana anekesupi labbhatiyeva .
Bhūtāti sabhāvato vijjamānā .
Tacchāti yāthāvā .
Tathāti yathā vuttā tathāsabhāvā .
Avitathāti yathā vuttā na tathā na honti .
Anaññathāti vuttappakārato na aññathā .
Sammā tathāgatena abhisambuddhāti tathāgatena bodhipallaṅke nisīditvā hetunā kāraṇena sayameva abhisambuddhā ñātā viditā sacchikatā .
Iminā thero ‘‘ ime dhammā tathāgatena abhisambuddhā , ahaṃ pana tumhākaṃ rañño lekhavācakasadiso ’’ ti jinasuttaṃ dassento okappanaṃ janesi .
Ekadhammavaṇṇanā niṭṭhitā .