Nigaṇṭhanāṭaputtakālaṅkiriyavaṇṇanā
164. Evaṃ
V3.80M3.89P3.905 me sutan ti pāsādikasuttaṃ .Tatrāyamanuttānapadavaṇṇanā – vedhaññā nāma sakyāti dhanumhi katasikkhā vedhaññanāmakā eke sakyā .
Tesaṃ ambavane pāsādeti tesaṃ ambavane sippaṃ uggaṇhatthāya kato dīghapāsādo atthi , tattha viharati .
Adhunā kālaṅkatoti sampati kālaṅkato .
Dvedhikajātāti dvejjhajātā , dvebhāgā jātā .
Bhaṇḍanādīsu bhaṇḍanaṃ pubbabhāgakalaho , taṃ daṇḍādānādivasena paṇṇattivītikkamavasena ca vaḍḍhitaṃ kalaho .
‘‘ Na tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāsī ’’ tiādinā nayena viruddhavacanaṃ vivādo .
Vitudantāti vijjhantā .
Sahitaṃ meti mama vacanaṃ atthasañhitaṃ .
Adhiciṇṇaṃ te viparāvattan ti yaṃ tava adhiciṇṇaṃ cirakālāsevanavasena paguṇaṃ , taṃ mama vādaṃ āgamma nivattaṃ .
Āropito te vādoti tuyhaṃ upari mayā doso āropito .
Cara vādappamokkhāyāti bhattapuṭaṃ ādāya taṃ taṃ upasaṅkamitvā vādappamokkhatthāya uttari pariyesamāno vicara .
Nibbeṭhehi vāti atha vā mayā āropitadosato attānaṃ mocehi .
Sace pahosīti sace sakkosi .
Vadhoyevāti maraṇameva .
Nāṭaputtiyesūti nāṭaputtassa antevāsikesu .
Nibbinnarūpāti ukkaṇṭhitasabhāvā abhivādanādīnipi na karonti .
Virattarūpāti
P3.906 vigatapemā .Paṭivānarūpāti tesaṃ sakkaccakiriyato nivattanasabhāvā .
Yathā tan ti yathā durakkhātādisabhāve dhammavinaye nibbinnavirattappaṭivānarūpehi bhavitabbaṃ , tatheva jātāti attho .
Durakkhāteti dukkathite .
Duppavediteti duviññāpite .
Anupasamasaṃvattaniketi rāgādīnaṃ upasamaṃ kātuṃ asamatthe .
Bhinnathūpeti bhindappatiṭṭhe .
Ettha hi nāṭaputtova nesaṃ patiṭṭhaṭṭhena thūpo .
So pana bhinno mato .
Tena vuttaṃ ‘‘ bhinnathūpe ’’ ti .
Appaṭisaraṇeti tasseva abhāvena paṭisaraṇavirahite .
Nanu cāyaṃ nāṭaputto nāḷandavāsiko , so kasmā pāvāyaṃ kālaṅkatoti ?
So kira upālinā
V3.81 gahapatinā paṭividdhasaccena dasahiM3.90 gāthāhi bhāsite buddhaguṇe sutvā uṇhaṃ lohitaṃ chaḍḍesi .Atha naṃ aphāsukaṃ gahetvā pāvaṃ agamaṃsu .
So tattha kālamakāsi .
Kālaṃ kurumāno ca cintesi –
‘‘ mama laddhi aniyyānikā sāravirahitā , mayaṃ tāva naṭṭhā , avasesajanopi mā apāyapūrako ahosi , sace panāhaṃ ‘ mama sāsanaṃ aniyyānikan ’ ti vakkhāmi , na saddahissanti , yaṃnūnāhaṃ dvepi jane na ekanīhārena uggaṇhāpeyyaṃ , te mamaccayena aññamaññaṃ vivadissanti , satthā taṃ vivādaṃ paṭicca ekaṃ dhammakathaṃ kathessati , tato te sāsanassa mahantabhāvaṃ jānissantī ’’ ti .
Atha naṃ eko antevāsiko upasaṅkamitvā āha –
‘‘ bhante tumhe dubbalā , mayhampi imasmiṃ dhamme sāraṃ ācikkhatha , ācariyappamāṇan ’’ ti .
‘‘ Āvuso , tvaṃ mamaccayena sassatanti gaṇheyyāsī ’’ ti .
Aparopi upasaṅkami , taṃ ucchedaṃ gaṇhāpesi .
Evaṃ dvepi jane ekaladdhike akatvā bahū nānānīhārena uggaṇhāpetvā kālamakāsi .
Te tassa sarīrakiccaṃ katvā sannipatitvā aññamaññaṃ pucchiṃsu –
‘‘ kassāvuso , ācariyo sāraṃ ācikkhī ’’ ti ?
Eko uṭṭhahitvā mayhanti āha .
Kiṃ ācikkhīti ?
Sassatanti .
Aparo taṃ paṭibāhitvā ‘‘ mayhaṃ sāraṃ ācikkhī ’’ ti āha .
Evaṃ sabbe ‘‘ mayhaṃ sāraṃ ācikkhi , ahaṃ jeṭṭhako ’’ ti aññamaññaṃ vivādaṃ vaḍḍhetvā akkose ceva paribhāse ca hatthapādappahārādīni
P3.907 ca pavattetvā ekamaggena dve agacchantā nānādisāsu pakkamiṃsu . 165. Atha kho cundo samaṇuddesoti ayaṃ thero dhammasenāpatissa kaniṭṭhabhātiko .
Taṃ bhikkhū anupasampannakāle ‘‘ cundo samaṇuddeso ’’ ti samudācaritvā therakālepi tatheva samudācariṃsu .
Tena vuttaṃ –
‘‘ cundo samaṇuddeso ’’ ti .
‘‘ Pāvāyaṃ vassaṃvuṭṭho yena sāmagāmo , yenāyasmā ānando tenupasaṅkamī ’’ ti kasmā upasaṅkami ?
Nāṭaputte kira kālaṅkate jambudīpe manussā tattha tattha kathaṃ pavattayiṃsu ‘‘ nigaṇṭho nāṭaputto eko satthāti paññāyittha , tassa kālaṅkiriyāya sāvakānaṃ evarūpo vivādo jāto .
Samaṇo pana gotamo jambudīpe cando viya sūriyo viya ca pākaṭo , sāvakāpissa pākaṭāyeva .
Kīdiso nu kho samaṇe gotame parinibbute sāvakānaṃ vivādo bhavissatī ’’ ti
M3.91 .Thero taṃ kathaṃ sutvā cintesi –
‘‘ imaṃ kathaṃ gahetvā dasabalassa ārocessāmi , satthā etaṃ aṭṭhuppattiṃ katvā ekaṃ desanaṃ kathessatī ’’ ti .
So nikkhamitvā yena sāmagāmo , yenāyasmā ānando tenupasaṅkami .
Sāmagāmoti
V3.82 sāmākānaṃ ussannattā tassa gāmassa nāmaṃ .Yenāyasmā ānandoti ujumeva bhagavato santikaṃ agantvā yenassa upajjhāyo āyasmā ānando tenupasaṅkami .
Buddhakāle kira sāriputtatthero ca ānandatthero ca aññamaññaṃ mamāyiṃsu .
Sāriputtatthero ‘‘ mayā kātabbaṃ satthu upaṭṭhānaṃ karotī ’’ ti ānandattheraṃ mamāyi .
Ānandatthero ‘‘ bhagavato sāvakānaṃ aggo ’’ ti sāriputtattheraṃ mamāyi .
Kuladārake ca pabbājetvā sāriputtattherassa santike upajjhaṃ gaṇhāpesi .
Sāriputtattheropi tatheva akāsi .
Evaṃ ekamekena attano pattacīvaraṃ datvā pabbājetvā upajjhaṃ gaṇhāpitāni pañca pañca bhikkhusatāni ahesuṃ .
Āyasmā ānando paṇītāni cīvarādīnipi labhitvā therassa adāsi .