Mittapatirūpakādivaṇṇanā
254. Idāni
V3.119 yo evaṃ karoto anattho uppajjati , aññāni vā pana yāni kānici bhayāni yekeci upaddavā yekeci upasaggā , sabbe te bālaṃ nissāya uppajjanti .Tasmā ‘‘ evarūpā bālā na sevitabbā ’’ ti bāle mittapatirūpake amitte dassetuṃ cattārome , gahapatiputta amittātiādimāha .
Tattha aññadatthuharoti sayaṃ tucchahattho āgantvā ekaṃsena yaṃkiñci haratiyeva .
Vacīparamoti vacanaparamo vacanamatteneva dāyako kārako viya hoti .
Anuppiyabhāṇīti anuppiyaṃ bhaṇati .
Apāyasahāyoti bhogānaṃ apāyesu sahāyo hoti .
255. Evaṃ cattāro amitte dassetvā puna tattha ekekaṃ catūhi kāraṇehi vibhajanto catūhi kho , gahapatiputtātiādimāha .
Tattha aññadatthuharo hotīti ekaṃsena hārakoyeva hoti .
Sahāyassa gehaṃ rittahattho āgantvā nivatthasāṭakādīnaṃ vaṇṇaṃ bhāsati , so ‘‘ ativiya tvaṃ samma imassa vaṇṇaṃ bhāsasī ’’ ti aññaṃ nivāsetvā taṃ deti .
Appena bahumicchatīti yaṃkiñci appakaṃ datvā tassa santikā bahuṃ pattheti .
Bhayassa
P3.949 kiccaṃ karotīti attano bhaye uppanne tassa dāso viya hutvā taṃ taṃ kiccaṃ karoti , ayaṃ sabbadā na karoti , bhayeM3.132 uppanne karoti , na pemenāti amitto nāma jāto .Sevati atthakāraṇāti mittasanthavavasena na sevati , attano atthameva paccāsīsanto sevati .
256. Atītena paṭisantharatīti sahāye āgate ‘‘ hiyyo vā pare vā na āgatosi , amhākaṃ imasmiṃ vāre sassaṃ ativiya nipphannaṃ , bahūni sāliyavabījādīni ṭhapetvā maggaṃ olokentā nisīdimha , ajja pana sabbaṃ khīṇan ’’ ti evaṃ atītena saṅgaṇhāti .
Anāgatenāti ‘‘ imasmiṃ vāre amhākaṃ sassaṃ manāpaṃ bhavissati , phalabhārabharitā sāliādayo , sassasaṅgahe kate tumhākaṃ saṅgahaṃ kātuṃ samatthā bhavissāmā ’’ ti evaṃ anāgatena saṅgaṇhāti .
Niratthakenāti hatthikkhandhe vā assapiṭṭhe vā nisinno sahāyaṃ disvā ‘‘ ehi , bho , idha nisīdā ’’ ti vadati .
Manāpaṃ sāṭakaṃ nivāsetvā ‘‘ sahāyakassa vata me anucchaviko añño pana mayhaṃ natthī ’’ ti vadati , evaṃ niratthakena saṅgaṇhāti nāma .
Paccuppannesu kiccesu byasanaṃ dassetīti ‘‘ sakaṭena me attho ’’ ti vutte ‘‘ cakkamassa bhinnaṃ , akkho chinno ’’ tiādīni vadati .
257. Pāpakampissa anujānātīti pāṇātipātādīsu yaṃkiñci karomāti vutte ‘‘ sādhu samma
V3.120 karomā ’’ ti anujānāti .Kalyāṇepi eseva nayo .
Sahāyo hotīti ‘‘ asukaṭṭhāne suraṃ pivanti , ehi tattha gacchāmā ’’ ti vutte sādhūti gacchati .
Esa nayo sabbattha .
Iti viññāyāti ‘‘ mittapatirūpakā ete ’’ ti evaṃ jānitvā .