Nissaraṇiyapañcakavaṇṇanā
321. Nissaraṇiyāti nissaṭā visaññuttā .
Dhātuyoti attasuññasabhāvā .
Kāme manasikarototi kāme manasikarontassa , asubhajjhānato vuṭṭhāya agadaṃ gahetvā visaṃ vīmaṃsanto
V3.196 viya vīmaṃsanatthaṃ kāmābhimukhaṃ cittaṃ pesentassāti attho .Na pakkhandatīti na pavisati .
Na pasīdatīti pasādaṃ nāpajjati .
Na
P3.1032 santiṭṭhatīti na patiṭṭhati .Na vimuccatīti nādhimuccati .
Yathā pana kukkuṭapattaṃ vā nhārudaddulaṃ vā aggimhi pakkhittaṃ patilīyati patikuṭati pativattati na sampasāriyati ;
evaṃ patilīyati na pasāriyati .
Nekkhammaṃ kho panāti idha nekkhammaṃ nāma dasasu asubhesu paṭhamajjhānaṃ , tadassa manasikaroto cittaṃ pakkhandati .
Tassa taṃ cittan ti tassa taṃ
M3.215 asubhajjhānacittaṃ .Sugatan ti gocare gatattā suṭṭhu gataṃ .
Subhāvitan ti ahānabhāgiyattā suṭṭhu bhāvitaṃ .
Suvuṭṭhitan ti kāmato suṭṭhu vuṭṭhitaṃ .
Suvimuttan ti kāmehi suṭṭhu vimuttaṃ .
Kāmapaccayā āsavā nāma kāmahetukā cattāro āsavā .
Vighātāti dukkhā .
Pariḷāhāti kāmarāgapariḷāhā .
Na so taṃ vedanaṃ vedetīti so taṃ kāmavedanaṃ vighātapariḷāhavedanañca na vedayati .
Idamakkhātaṃ kāmānaṃ nissaraṇan ti idaṃ asubhajjhānaṃ kāmehi nissaṭattā kāmānaṃ nissaraṇanti akkhātaṃ .
Yo pana taṃ jhānaṃ pādakaṃ katvā saṅkhāre sammasanto tatiyaṃ maggaṃ patvā anāgāmiphalena nibbānaṃ disvā puna kāmā nāma natthīti jānāti , tassa cittaṃ accantanissaraṇameva .
Sesapadesupi eseva nayo .
Ayaṃ pana viseso , dutiyavāre mettājhānāni byāpādassa nissaraṇaṃ nāma .
Tatiyavāre karuṇājhānāni vihiṃsāya nissaraṇaṃ nāma .
Catutthavāre arūpajjhānāni rūpānaṃ nissaraṇaṃ nāma .
Accantanissaraṇe cettha arahattaphalaṃ yojetabbaṃ .
Pañcamavāre sakkāyaṃ manasikarototi suddhasaṅkhāre pariggaṇhitvā arahattaṃ pattassa sukkhavipassakassa phalasamāpattito vuṭṭhāya vīmaṃsanatthaṃ pañcupādānakkhandhābhimukhaṃ cittaṃ pesentassa .
Idamakkhātaṃ sakkāyanissaraṇan ti idaṃ arahattamaggena ca phalena ca nibbānaṃ disvā ṭhitassa bhikkhuno puna sakkāyo natthīti uppannaṃ arahattaphalasamāpatticittaṃ sakkāyassa nissaraṇanti akkhātaṃ .