Suhadamittādivaṇṇanā
260. Evaṃ na sevitabbe pāpamitte dassetvā idāni sevitabbe kalyāṇamitte dassento puna cattārome , gahapatiputtātiādimāha .
Tattha suhadāti sundarahadayā .
261. Pamattaṃ rakkhatīti majjaṃ pivitvā gāmamajjhe vā gāmadvāre vā magge vā nipannaṃ disvā ‘‘ evaṃnipannassa kocideva nivāsanapārupanampi hareyyā ’’ ti samīpe nisīditvā pabuddhakāle gahetvā gacchati .
Pamattassa
P3.950 sāpateyyan ti sahāyoM3.133 bahigato vā hoti suraṃ pivitvā vā pamatto , gehaṃ anārakkhaṃ ‘‘ kocideva yaṃkiñci hareyyā ’’ ti gehaṃ pavisitvā tassa dhanaṃ rakkhati .Bhītassāti kismiñcideva bhaye uppanne ‘‘ mā bhāyi , mādise sahāye ṭhite kiṃ bhāyasī ’’ ti taṃ bhayaṃ haranto paṭisaraṇaṃ hoti .
Taddiguṇaṃ bhogan ti kiccakaraṇīye uppanne sahāyaṃ attano santikaṃ āgataṃ disvā vadati ‘‘ kasmā āgatosī ’’ ti ?
Rājakule kammaṃ atthīti .
Kiṃ laddhuṃ vaṭṭatīti ?
Eko kahāpaṇoti .
‘‘ Nagare kammaṃ nāma na ekakahāpaṇena nipphajjati , dve gaṇhāhī ’’ ti evaṃ yattakaṃ vadati , tato diguṇaṃ deti .
262. Guyhamassa ācikkhatīti attano guyhaṃ nigūhituṃ yuttakathaṃ aññassa akathetvā tasseva ācikkhati .
Guyhamassa parigūhatīti tena kathitaṃ guyhaṃ yathā añño na jānāti , evaṃ rakkhati .
Āpadāsu na vijahatīti uppanne bhaye na pariccajati .
Jīvitampissa atthāyāti attano jīvitampi tassa sahāyassa atthāya pariccattameva hoti , attano jīvitaṃ agaṇetvāpi tassa kammaṃ karotiyeva .
263. Pāpā nivāretīti amhesu passantesu passantesu tvaṃ evaṃ kātuṃ na labhasi , pañca verāni dasa akusalakammapathe mā karohīti nivāreti .
Kalyāṇe nivesetīti kalyāṇakamme tīsu saraṇesu pañcasīlesu dasakusalakammapathesu vattassu , dānaṃ dehi puññaṃ karohi dhammaṃ suṇāhīti evaṃ kalyāṇe niyojeti .
Assutaṃ sāvetīti assutapubbaṃ sukhumaṃ nipuṇaṃ
V3.121 kāraṇaṃ sāveti .Saggassa maggan ti idaṃ kammaṃ katvā sagge nibbattantīti evaṃ saggassa maggaṃ ācikkhati .
264. Abhavenassa na nandatīti tassa abhavena avuḍḍhiyā puttadārassa vā parijanassa vā tathārūpaṃ pārijuññaṃ disvā vā sutvā vā na nandati , anattamano hoti .
Bhavenāti vuḍḍhiyā tathārūpassa sampattiṃ vā
P3.951 issariyappaṭilābhaṃ vā disvā vā sutvā vā nandati , attamano hoti .Avaṇṇaṃ bhaṇamānaṃ nivāretīti ‘‘ asuko virūpo na pāsādiko dujjātiko dussīlo ’’ ti vā vutte ‘‘ evaṃ mā bhaṇi , rūpavā ca so pāsādiko
M3.134 ca sujāto ca sīlasampanno cā ’’ tiādīhi vacanehi paraṃ attano sahāyassa avaṇṇaṃ bhaṇamānaṃ nivāreti .Vaṇṇaṃ bhaṇamānaṃ pasaṃsatīti ‘‘ asuko rūpavā pāsādiko sujāto sīlasampanno ’’ ti vutte ‘‘ aho suṭṭhu vadasi , subhāsitaṃ tayā , evametaṃ , esa puriso rūpavā pāsādiko sujāto sīlasampanno ’’ ti evaṃ attano sahāyakassa paraṃ vaṇṇaṃ bhaṇamānaṃ pasaṃsati .
265. Jalaṃ aggīva bhāsatīti rattiṃ pabbatamatthake jalamāno aggi viya virocati .
Bhoge saṃharamānassāti attānampi parampi apīḷetvā dhammena samena bhoge sampiṇḍentassa rāsiṃ karontassa .
Bhamarasseva irīyatoti yathā bhamaro pupphānaṃ vaṇṇagandhaṃ apothayaṃ tuṇḍenapi pakkhehipi rasaṃ āharitvā anupubbena cakkappamāṇaṃ madhupaṭalaṃ karoti , evaṃ anupubbena mahantaṃ bhogarāsiṃ karontassa .
Bhogā sannicayaṃ yantīti tassa bhogā nicayaṃ gacchanti .
Kathaṃ ?
Anupubbena upacikāhi saṃvaḍḍhiyamāno vammiko viya .
Tenāha ‘‘ vammikovupacīyatī ’’ ti .
Yathā vammiko upaciyati , evaṃ nicayaṃ yantīti attho .
Samāhatvāti samāharitvā .
Alamatthoti yuttasabhāvo samattho vā pariyattarūpo gharāvāsaṃ saṇṭhāpetuṃ .
Idāni yathā vā gharāvāso saṇṭhapetabbo , tathā ovadanto catudhā vibhaje bhogetiādimāha .
Tattha sa ve mittāni ganthatīti so evaṃ vibhajanto mittāni ganthati nāma abhejjamānāni ṭhapeti .
Yassa hi bhogā santi , so eva mitte ṭhapetuṃ sakkoti , na itaro .
Ekena
V3.122 bhoge bhuñjeyyāti ekena koṭṭhāsena bhoge bhuñjeyya .Dvīhi kammaṃ payojayeti dvīhi koṭṭhāsehi kasivāṇijjādikammaṃ payojeyya .
Catutthañca nidhāpeyyāti catutthaṃ koṭṭhāsaṃ nidhāpetvā ṭhapeyya .
Āpadāsu bhavissatīti kulānañhi na sabbakālaṃ ekasadisaṃ vattati , kadāci rājādivasena āpadāpi uppajjanti , tasmā
P3.952 evaṃ āpadāsu uppannāsu bhavissatīti ‘‘ ekaṃ koṭṭhāsaṃ nidhāpeyyā ’’ ti āhaM3.135 .Imesu pana catūsu koṭṭhāsesu katarakoṭṭhāsaṃ gahetvā kusalaṃ kātabbanti ?
‘‘ Bhoge bhuñjeyyā ’’ ti vuttakoṭṭhāsaṃ .
Tato gaṇhitvā bhikkhūnampi kapaṇaddhikādīnampi dātabbaṃ , pesakāranhāpitādīnampi vetanaṃ dātabbaṃ .