Pañcadhammavaṇṇanā
355.( Kha ) pītipharaṇatādīsu pītiṃ pharamānā uppajjatīti dvīsu jhānesu paññā pītipharaṇatā nāma .
Sukhaṃ pharamānaṃ uppajjatīti tīsu jhānesu paññā sukhapharaṇatā nāma .
Paresaṃ ceto pharamānā uppajjatīti cetopariyapaññā cetopharaṇatā nāma .
Ālokapharaṇe uppajjatīti dibbacakkhupaññā ālokapharaṇatā nāma .
Paccavekkhaṇañāṇaṃ paccavekkhaṇanimittaṃ nāma .
Vuttampi cetaṃ ‘‘ dvīsu jhānesu paññā pītipharaṇatā , tīsu jhānesu paññā sukhapharaṇatā .
Paracitte paññā cetopharaṇatā , dibbacakkhu ālokapharaṇatā .
Tamhā tamhā samādhimhā vuṭṭhitassa paccavekkhaṇañāṇaṃ paccavekkhaṇanimittan ’’ ti ( vibha .804).
Tattha pītipharaṇatā sukhapharaṇatā dve pādā viya .
Cetopharaṇatā ālokapharaṇatā dve hatthā
V3.225 viya .Abhiññāpādakajjhānaṃ majjhimakāyo viya
M3.245 .Paccavekkhaṇanimittaṃ sīsaṃ viya .
Iti āyasmā sāriputtatthero pañcaṅgikaṃ sammāsamādhiṃ aṅgapaccaṅgasampannaṃ purisaṃ katvā dassesi .
( Ja ) ayaṃ samādhi paccuppannasukho ce vātiādīsu arahattaphalasamādhi adhippeto .
So hi appitappitakkhaṇe sukhattā paccuppannasukho .
Purimo purimo pacchimassa
P3.1060 pacchimassa samādhisukhassa paccayattā āyatiṃ sukhavipāko .Kilesehi ārakattā ariyo .
Kāmāmisavaṭṭāmisalokāmisānaṃ abhāvā nirāmiso .
Buddhādīhi mahāpurisehi sevitattā akāpurisasevito .
Aṅgasantatāya ārammaṇasantatāya sabbakilesadarathasantatāya ca santo .
Atappanīyaṭṭhena paṇīto .
Kilesapaṭippassaddhiyā laddhattā kilesapaṭippassaddhibhāvaṃ vā laddhattā paṭippassaddhaladdho .
Paṭippassaddhaṃ paṭippassaddhīti hi idaṃ atthato ekaṃ .
Paṭippassaddhakilesena vā arahatā laddhattā paṭippassaddhaladdho .
Ekodibhāvena adhigatattā ekodibhāvameva vā adhigatattā ekodibhāvādhigato .
Appaguṇasāsavasamādhi viya sasaṅkhārena sappayogena cittena paccanīkadhamme niggayha kilese vāretvā anadhigatattā nasasaṅkhāraniggayhavāritagato .
Tañca samādhiṃ samāpajjanto tato vā vuṭṭhahanto sativepullapattattā .
Satova samāpajjati sato vuṭṭhahati .
Yathāparicchinnakālavasena vā sato samāpajjati sato vuṭṭhahati .
Tasmā yadettha ‘‘ ayaṃ samādhi paccuppannasukho ceva āyatiñca sukhavipāko ’’ ti evaṃ paccavekkhamānassa paccattaṃyeva aparappaccayaṃ ñāṇaṃ uppajjati , taṃ ekamaṅgaṃ .
Esa nayo sesesupi .
Evamimehi pañcahi paccavekkhaṇañāṇehi ayaṃ samādhi ‘‘ pañcañāṇiko sammāsamādhī ’’ ti vutto .
Imasmiṃ vāre visesabhāgiyapade maggo kathito .
Sacchikātabbapade phalaṃ .
Sesaṃ purimasadisameva .