Sammāsambuddhappaveditadhammavinayādivaṇṇanā
168. Evaṃ aniyyānikasāsanaṃ dassetvā idāni niyyānikasāsanaṃ dassento idha pana , cunda , satthā ca hoti sammāsambuddhotiādimāha .
Tattha niyyānikoti maggatthāya phalatthāya ca niyyāti .
169. Vīriyaṃ ārabhatīti attano sukhanipphādakaṃ vīriyaṃ ārabhati .
Vuttañhetaṃ ‘‘ svākkhāte , bhikkhave , dhammavinaye yo kusīto , so dukkhaṃ viharati .
Yo āraddhavīriyo , so sukhaṃ viharatī ’’ ti ( a . ni .1.319).
170. Iti bhagavā niyyānikasāsane sammāpaṭipannassa
P3.910 kulaputtassa pasaṃsaṃ dassetvā puna desanaṃ vaḍḍhento idha , cunda , satthā ca loke udapādītiādimāha .Tattha aviññāpitatthāti abodhitatthā .
Sabbasaṅgāhapadakatan ti sabbasaṅgahapadehi kataṃ , sabbasaṅgāhikaṃ kataṃ na hotīti attho .
‘‘ Sabbasaṅgāhapadagatan ’’ tipi pāṭho , na sabbasaṅgāhapadesu gataṃ , na ekasaṅgahajātanti attho .
Sappāṭihīrakatan ti niyyānikaṃ .
Yāva
M3.94 devamanussehīti devalokato yāva manussalokā suppakāsitaṃ .Anutappo hotīti anutāpakaro hoti .
Satthā ca no loketi idaṃ tesaṃ anutāpakāradassanatthaṃ vuttaṃ .
Nānutappo hotīti satthāraṃ āgamma sāvakehi yaṃ pattabbaṃ , tassa pattattā anutāpakaro na hoti .
172. Theroti thiro therakārakehi dhammehi samannāgato .
‘‘ Rattaññū ’’ tiādīni vuttatthāneva .
Etehi ce pīti etehi heṭṭhā vuttehi .
173. Pattayogakkhemāti catūhi yogehi khemattā arahattaṃ idha yogakkhemaṃ nāma , taṃ pattāti attho .
Alaṃ samakkhātuṃ saddhammassāti sammukhā gahitattā assa saddhammaṃ sammā ācikkhituṃ samatthā .
174. Brahmacārinoti
V3.85 brahmacariyavāsaṃ vasamānā ariyasāvakā .Kāmabhoginoti gihisotāpannā .
‘‘ Iddhañcevā ’’ tiādīni mahāparinibbāne vitthāritāneva .
Lābhaggayasaggapattan ti lābhaggañceva yasaggañca pattaṃ .
175. Santi kho pana me , cunda , etarahi therā bhikkhū sāvakāti sāriputtamoggallānādayo therā .
Bhikkhuniyoti khemātherīuppalavaṇṇatherīādayo .
Upāsakā sāvakā gihī odātavatthavasanā brahmacārinoti cittagahapatihatthakaāḷavakādayo .
Kāmabhoginoti cūḷaanāthapiṇḍikamahāanāthapiṇḍikādayo .
Brahmacāriniyoti nandamātādayo .
Kāmabhoginiyoti khujjuttarādayo .
176. Sabbākārasampannan ti sabbakāraṇasampannaṃ .
Idameva
P3.911 tan ti idameva brahmacariyaṃ , imameva dhammaṃ sammā hetunā nayena vadamāno vadeyya .Udakāssudan ti udako sudaṃ .
Passaṃ na passatīti passanto na passati .
So kira imaṃ pañhaṃ mahājanaṃ pucchi .
Tehi ‘‘ na jānāma , ācariya , kathehi no ’’ ti vutto so āha –
‘‘ gambhīro ayaṃ pañho āhārasappāye sati thokaṃ cintetvā sakkā kathetun ’’ ti .
Tato tehi cattāro māse
M3.95 mahāsakkāre kate taṃ pañhaṃ kathento kiñca passaṃ na passatītiādimāha .Tattha sādhunisitassāti suṭṭhunisitassa tikhiṇassa , sunisitakhurassa kira talaṃ paññāyati , dhārā na paññāyatīti ayamettha attho .