Issues
Pāthikavaggaṭṭhakathā
Pāthikavaggaṭṭhakathā

Ekakavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Ekakavaṇṇanā

303. Tatthāti tasmiṃ dhamme .
Saṅgāyitabban ti samaggehi gāyitabbaṃ , ekavacanehi aviruddhavacanehi bhaṇitabbaṃ .
Na vivaditabban ti atthe vā byañjane vā vivādo na kātabbo .
Eko dhammoti ekakadukatikādivasena bahudhā sāmaggirasaṃ dassetukāmo paṭhamaṃ tāva ‘‘ eko dhammo ’’ ti āha .
Sabbe sattāti kāmabhavādīsu saññābhavādīsu ekavokārabhavādīsu ca sabbabhavesu sabbe sattā .
Āhāraṭṭhitikāti āhārato ṭhiti etesanti āhāraṭṭhitikā .
Iti sabbasattānaṃ ṭhiti hetu āhāro nāma eko dhammo amhākaṃP3.975 satthārā yāthāvato ñatvā sammadakkhāto āvusoti dīpeti .
NanuM3.157 ca evaṃ sante yaṃ vuttaṃ ‘‘ asaññasattā devā ahetukā anāhārā aphassakā ’’ tiādi ,( vibha .1017) taṃ vacanaṃ virujjhatīti , na virujjhati .
Tesañhi jhānaṃ āhāro hoti .
Evaṃ santepi ‘‘ cattārome , bhikkhave , āhārā bhūtānaṃ vā sattānaṃ ṭhitiyā sambhavesīnaṃ vā anuggahāya .
Katame cattāro ?
Kabaḷīkāro āhāro oḷāriko vā sukhumo vā , phasso dutiyo , manosañcetanā tatiyā , viññāṇaṃ catutthan ’’ ti ( saṃ . ni .2.11) idampi virujjhatīti , idampi na virujjhati .
Etasmiñhi sutte nippariyāyena āhāralakkhaṇāva dhammā āhārāti vuttā .
Idha pana pariyāyena paccayo āhāroti vutto .
SabbadhammānañhiV3.143 paccayo laddhuṃ vaṭṭati .
So ca yaṃ yaṃ phalaṃ janeti , taṃ taṃ āharati nāma , tasmā āhāroti vuccati .
Tenevāha ‘‘ avijjampāhaṃ , bhikkhave , sāhāraṃ vadāmi , no anāhāraṃ .
Ko ca , bhikkhave , avijjāya āhāro ?
Pañcanīvaraṇātissa vacanīyaṃ .
Pañcanīvaraṇepāhaṃ , bhikkhave , sāhāre vadāmi , no anāhāre .
Ko ca , bhikkhave , pañcannaṃ nīvaraṇānaṃ āhāro ?
Ayonisomanasikārotissa vacanīyan ’’ ti ( a . ni .10.61).
Ayaṃ idha adhippeto .
Etasmiñhi paccayāhāre gahite pariyāyāhāropi nippariyāyāhāropi sabbo gahitova hoti .
Tattha asaññabhave paccayāhāro labbhati .
Anuppanne hi buddhe titthāyatane pabbajitā vāyokasiṇe parikammaṃ katvā catutthajjhānaṃ nibbattetvā tato vuṭṭhāya dhī cittaṃ , dhibbatetaṃ cittaṃ cittassa nāma abhāvoyeva sādhu , cittañhi nissāyeva vadhabandhādipaccayaṃ dukkhaṃ uppajjati .
Citte asati natthetanti khantiṃ ruciṃ uppādetvā aparihīnajjhānā kālaṅkatvā asaññabhave nibbattanti .
Yo yassa iriyāpatho manussaloke paṇihito ahosi , so tena iriyāpathena nibbattitvā pañca kappasatāni ṭhito vā nisinno vā nipanno vā hoti .
Evarūpānampi sattānaṃ paccayāhāro labbhati .
Te hi yaṃ jhānaṃ bhāvetvā nibbattā , tadeva nesaṃ paccayo hoti .
Yathā jiyāvegena khittasaro yāva jiyāvego atthi , tāva gacchati , evaṃ yāva jhānapaccayo atthi , tāva tiṭṭhanti .
Tasmiṃ niṭṭhite khīṇavego saro viya patanti .
Ye pana te nerayikā neva uṭṭhānaphalūpajīvī na puññaphalūpajīvīti vuttā , tesaṃ ko āhārotiM3.158 ?
Tesaṃ kammameva āhāro .
Kiṃ pañca āhārā atthītiP3.976 ce .
Pañca , na pañcāti idaṃ na vattabbaṃ .
Nanu paccayo āhāroti vuttametaṃ .
Tasmā yena kammena te niraye nibbattā , tadeva tesaṃ ṭhitipaccayattā āhāro hoti .
Yaṃ sandhāya idaṃ vuttaṃ ‘‘ na ca tāva kālaṅkaroti , yāva na taṃ pāpakammaṃ byantī hotī ’’ ti ( ma . ni .3.250).
Kabaḷīkāraṃ āhāraṃ ārabbha cettha vivādo na kātabbo .
Mukhe uppanno kheḷopi hi tesaṃ āhārakiccaṃ sādheti .
Kheḷopi hi niraye dukkhavedaniyo hutvā paccayo hoti , sagge sukhavedaniyo .
Iti kāmabhave nippariyāyena cattāro āhārā .
Rūpārūpabhavesu ṭhapetvā asaññaṃ sesānaṃ tayo .
Asaññānañceva avasesānañca paccayāhāroti iminā āhārena ‘‘ sabbe sattā āhāraṭṭhitikā ’’ ti etaṃ pañhaṃ kathetvā ‘‘ ayaṃ kho āvuso ’’ ti evaṃ niyyātanampi ‘‘ atthi kho āvuso ’’ ti puna uddharaṇampi akatvā ‘‘ sabbe sattā saṅkhāraṭṭhitikā ’’ ti dutiyapañhaṃ vissajjesi .
KasmāV3.144 pana na niyyātesi na uddharittha ?
Tattha tattha niyyātiyamānepi uddhariyamānepi pariyāpuṇituṃ vācetuṃ dukkhaṃ hoti , tasmā dve ekābaddhe katvā vissajjesi .
Imasmimpi vissajjane heṭṭhā vuttapaccayova attano phalassa saṅkharaṇato saṅkhāroti vutto .
Iti heṭṭhā āhārapaccayo kathito , idha saṅkhārapaccayoti ayamettha heṭṭhimato viseso .
‘‘ Heṭṭhā nippariyāyāhāro gahito , idha pariyāyāhāroti evaṃ gahite viseso pākaṭo bhaveyya , no ca gaṇhiṃsū ’ ti mahāsīvatthero āha .
Indriyabaddhassapi hi anindriyabaddhassapi paccayo laddhuṃ vaṭṭati .
Vinā paccayena dhammo nāma natthi .
Tattha anindriyabaddhassa tiṇarukkhalatādino pathavīraso āporaso ca paccayo hoti .
Deve avassante hi tiṇādīni milāyanti , vassante ca pana haritāni honti .
Iti tesaṃ pathavīraso āporaso ca paccayo hoti .
Indriyabaddhassa avijjā taṇhā kammaṃ āhāroti evamādayo paccayā , iti heṭṭhā paccayoyeva āhāroti kathito , idha saṅkhāroti .
Ayamevettha viseso .
AyaṃM3.159 kho , āvusoti āvuso amhākaṃ satthārā mahābodhimaṇḍe nisīditvā sayaṃ sabbaññutaññāṇena sacchikatvā ayaṃ ekadhammo desito .
Tattha ekadhamme tumhehi sabbeheva saṅgāyitabbaṃ na vivaditabbaṃ .
Yathayidaṃ brahmacariyan ti yathā saṅgāyamānānaṃ tumhākaṃ idaṃ sāsanabrahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa .
Ekena hi bhikkhunāP3.977 ‘‘ atthi , kho āvuso , eko dhammo sammadakkhāto .
Katamo eko dhammo ?
Sabbe sattā āhāraṭṭhitikā .
Sabbe sattā saṅkhāraṭṭhitikā ’’ ti kathite tassa kathaṃ sutvā añño kathessati .
Tassapi aññoti evaṃ paramparakathāniyamena idaṃ brahmacariyaṃ ciraṃ tiṭṭhamānaṃ sadevakassa lokassa atthāya hitāya bhavissatīti ekakavasena dhammasenāpati sāriputtatthero sāmaggirasaṃ dassesīti .
Ekakavaṇṇanā niṭṭhitā .