8. Siṅgālasuttavaṇṇanā
Nidānavaṇṇanā
242. Evaṃ
V3.112M3.124P3.941 me sutan ti siṅgālasuttaṃ .Tatrāyamanuttānapadavaṇṇanā – veḷuvane kalandakanivāpeti veḷuvananti tassa uyyānassa nāmaṃ .
Taṃ kira veḷūhi parikkhittaṃ ahosi aṭṭhārasahatthena ca pākārena gopuraṭṭālakayuttaṃ nīlobhāsaṃ manoramaṃ , tena veḷuvananti vuccati .
Kalandakānañcettha nivāpaṃ adaṃsu , tena kalandakanivāpoti vuccati .
Pubbe kira aññataro rājā tattha uyyānakīḷanatthaṃ āgato surāmadena matto divā niddaṃ okkami .
Parijanopissa ‘‘ sutto rājā ’’ ti pupphaphalādīhi palobhiyamāno ito cito ca pakkāmi .
Atha surāgandhena aññatarasmā susirarukkhā kaṇhasappo nikkhamitvā rañño abhimukho āgacchati , taṃ disvā rukkhadevatā ‘‘ rañño jīvitaṃ dammī ’’ ti kāḷakavesena āgantvā kaṇṇamūle saddamakāsi .
Rājā paṭibujjhi .
Kaṇhasappo nivatto .
So taṃ disvā ‘‘ imāya kāḷakāya mama jīvitaṃ dinnan ’’ ti kāḷakānaṃ tattha nivāpaṃ paṭṭhapesi , abhayaghosañca ghosāpesi .
Tasmā taṃ tato pabhuti ‘‘ kalandakanivāpo ’’ ti saṅkhyaṃ gataṃ .
Kalandakāti hi kāḷakānaṃ etaṃ nāmaṃ .
Tena kho pana samayenāti yasmiṃ samaye bhagavā rājagahaṃ gocaragāmaṃ katvā veḷuvane kalandakanivāpe viharati , tena samayena .
Siṅgālako gahapatiputtoti siṅgālakoti tassa nāmaṃ .
Gahapatiputtoti gahapatissa putto gahapatiputto .
Tassa kira pitā gahapatimahāsālo , nidahitvā ṭhapitā cassa gehe cattālīsa dhanakoṭiyo
P3.942 atthi .So bhagavati niṭṭhaṅgato upāsako sotāpanno , bhariyāpissa sotāpannāyeva .
Putto panassa assaddho appasanno .
Atha naṃ mātāpitaro abhikkhaṇaṃ evaṃ ovadanti –
‘‘ tāta satthāraṃ upasaṅkama , dhammasenāpatiṃ mahāmoggallānaṃ
V3.113 mahākassapaṃ asītimahāsāvake upasaṅkamā ’’ ti .So evamāha –
‘‘ natthi mama tumhākaṃ samaṇānaṃ upasaṅkamanakiccaṃ , samaṇānaṃ santikaṃ gantvā vanditabbaṃ hoti , onamitvā vandantassa piṭṭhi rujjati , jāṇukāni kharāni honti , bhūmiyaṃ nisīditabbaṃ
M3.125 hoti , tattha nisinnassa vatthāni kilissanti jīranti , samīpe nisinnakālato paṭṭhāya kathāsallāpo hoti , tasmiṃ sati vissāso uppajjati , tato nimantetvā cīvarapiṇḍapātādīni dātabbāni honti .Evaṃ sante attho parihāyati , natthi mayhaṃ tumhākaṃ samaṇānaṃ upasaṅkamanakiccan ’’ ti .
Iti naṃ yāvajīvaṃ ovadantāpi mātāpitaro sāsane upanetuṃ nāsakkhiṃsu .
Athassa pitā maraṇamañce nipanno ‘‘ mama puttassa ovādaṃ dātuṃ vaṭṭatī ’’ ti cintetvā puna cintesi –
‘‘ disā tāta namassāhī ’’ ti evamassa ovādaṃ dassāmi , so atthaṃ ajānanto disā namassissati , atha naṃ satthā vā sāvakā vā passitvā ‘‘ kiṃ karosī ’’ ti pucchissanti .
Tato ‘‘ mayhaṃ pitā disā namassanaṃ karohīti maṃ ovadī ’’ ti vakkhati .
Athassa te ‘‘ na tuyhaṃ pitā etā disā namassāpeti , imā pana disā namassāpetī ’’ ti dhammaṃ desessanti .
So buddhasāsane guṇaṃ ñatvā ‘‘ puññakammaṃ karissatī ’’ ti .
Atha naṃ āmantāpetvā ‘‘ tāta , pātova uṭṭhāya cha disā namasseyyāsī ’’ ti āha .
Maraṇamañce nipannassa kathā nāma yāvajīvaṃ anussaraṇīyā hoti .
Tasmā so gahapatiputto taṃ pituvacanaṃ anussaranto tathā akāsi .
Tasmā ‘‘ kālasseva uṭṭhāya rājagahā nikkhamitvā ’’ tiādi vuttaṃ .
243. Puthudisāti bahudisā .
Idāni tā dassento puratthimaṃ disan tiādimāha .
Pāvisīti na tāva paviṭṭho , pavisissāmīti nikkhantattā pana antarāmagge vattamānopi evaṃ vuccati .
Addasā kho bhagavāti na idāneva addasa , paccūsasamayepi buddhacakkhunā lokaṃ volokento etaṃ disā namassamānaṃ disvā ‘‘ ajja ahaṃ siṅgālassa gahapatiputtassa gihivinayaṃ siṅgālasuttantaṃ kathessāmi , mahājanassa sā kathā saphalā bhavissati , gantabbaṃ mayā etthā ’’ ti .
Tasmā
P3.943 pātova nikkhamitvā rājagahaṃ piṇḍāya pāvisi , pavisanto ca naṃ tatheva addasa .Tena vuttaṃ –
‘‘ addasā kho bhagavā ’’ ti .
Etadavocāti so kira avidūre ṭhitampi satthāraṃ na passati , disāyeva namassati .
Athaṃ naṃ bhagavā sūriyarasmisamphassena vikasamānaṃ mahāpadumaṃ viya mukhaṃ vivaritvā ‘‘ kiṃ nu kho tvaṃ , gahapatiputtā ’’ tiādikaṃ etadavoca .