Pahūtajivhādilakkhaṇavaṇṇanā
236. Ādeyyavāco hotīti gahetabbavacano hoti .
Idha kammaṃ nāma dīgharattaṃ apharusavāditā .
Kammasarikkhakaṃ nāma ye pharusavācā honti , te iminā kāraṇena nesaṃ jivhaṃ parivattetvā parivattetvā pharusavācāya kathitabhāvaṃ jano jānātūti baddhajivhā vā honti , gūḷhajivhā vā dvijivhā vā mammanā vā .
Ye pana jivhaṃ parivattetvā parivattetvā pharusavācaṃ na vadanti , te baddhajivhā gūḷhajivhā dvijivhā na honti .
Mudu nesaṃ jivhā hoti rattakambalavaṇṇā .
Tasmā tathāgatassa dīgharattaṃ jivhaṃ parivattetvā pharusāya vācāya akathitabhāvaṃ sadevako loko iminā kāraṇena jānātūti pahūtajivhālakkhaṇaṃ nibbattati .
Pharusavācaṃ kathentānañca saddo bhijjati .
Te saddabhedaṃ katvā pharusavācāya kathitabhāvaṃ jano jānātūti
P3.939V3.110 chinnassarā vā honti bhinnassarā vā kākassarā vā .Ye pana sarabhedakaraṃ pharusavācaṃ na kathenti , tesaṃ saddo madhuro ca hoti pemanīyo .
Tasmā tathāgatassa dīgharattaṃ sarabhedakarāya pharusavācāya akathitabhāvaṃ sadevako loko iminā kāraṇena jānātūti brahmassaralakkhaṇaṃ nibbattati .
Lakkhaṇaṃ nāma idameva lakkhaṇadvayaṃ .
Ādeyyavacanatā ānisaṃso .
237. Ubbādhikan ti akkosayuttattā ābādhakariṃ bahujanappamaddanan ti bahujanānaṃ pamaddaniṃ abāḷhaṃ giraṃ so na bhaṇi pharusan ti ettha akāro parato bhaṇisaddena yojetabbo .
Bāḷhan ti balavaṃ atipharusaṃ .
Bāḷhaṃ giraṃ so na abhaṇīti ayamettha attho .
Susaṃhitan ti suṭṭhu pemasañhitaṃ .
Sakhilan ti
M3.122 mudukaṃ .Vācāti vācāyo .
Kaṇṇasukhāti kaṇṇasukhāyo .
‘‘ Kaṇṇasukhan ’’ tipi pāṭho , yathā kaṇṇānaṃ sukhaṃ hoti , evaṃ erayatīti attho .
Vedayathāti vedayittha .
Brahmassarattan ti brahmassarataṃ .
Bahuno bahun ti bahujanassa bahuṃ .
‘‘ Bahūnaṃ bahunti ’’ pi pāṭho , bahujanānaṃ bahunti attho .