Dasavassāyukasamayavaṇṇanā
103. Yaṃ imesan ti yasmiṃ samaye imesaṃ .
Alaṃpateyyāti patino dātuṃ yuttā .
Imāni rasānīti imāni loke aggarasāni .
Atibyādippissantīti ativiya dippissanti , ayameva vā pāṭho .
Kusalantipi na bhavissatīti kusalanti nāmampi na bhavissati , paññattimattampi na paññāyissatīti attho .
Pujjā ca bhavissanti pāsaṃsā cāti pūjārahā ca bhavissanti pasaṃsārahā ca .
Tadā kira manussā ‘‘ asukena nāma mātā pahatā , pitā pahato , samaṇabrāhmaṇā jīvitā voropitā , kule jeṭṭhānaṃ atthibhāvampi na jānāti , aho puriso ’’ ti tameva pūjessanti ceva pasaṃsissanti ca .
Na
V3.34 bhavissati mātāti vāti ayaṃ mayhaṃ mātāti garucittaṃ na bhavissati .Gehe mātugāmaṃ viya nānāvidhaṃ asabbhikathaṃ kathayamānā agāravupacārena upasaṅkamissanti .
Mātucchā dīsupi eseva nayo .
Ettha ca mātucchāti mātubhaginī .
Mātulānīti mātulabhariyā .
Ācariyabhariyāti sippāyatanāni sikkhāpakassa ācariyassa bhariyā .
Garūnaṃ dārāti cūḷapitumahāpituādīnaṃ bhariyā .
Sambhedan ti
P3.854 missībhāvaṃ , mariyādabhedaṃ vā .Tibbo āghāto paccupaṭṭhito bhavissatīti balavakopo punappunaṃ uppattivasena paccupaṭṭhito bhavissati .
Aparāni dve etasseva vevacanāni .
Kopo hi cittaṃ āghātetīti āghāto .
Attano ca parassa ca hitasukhaṃ byāpādetīti byāpādo .
Manopadūsanato manopadosoti vuccati .
Tibbaṃ vadhakacittan ti piyamānassāpi paraṃ māraṇatthāya vadhakacittaṃ .
Tassa vatthuṃ dassetuṃ mātupi puttamhītiādi vuttaṃ .
Māgavikassāti migaluddakassa .
104. Satthantarakappoti
M3.38 satthena antarakappo .Saṃvaṭṭakappaṃ appatvā antarāva lokavināso .
Antarakappo ca nāmesa dubbhikkhantarakappo rogantarakappo satthantarakappoti tividho .
Tattha lobhussadāya pajāya dubbhikkhantarakappo hoti .
Mohussadāya rogantarakappo .
Dosussadāya satthantarakappo .
Tattha dubbhikkhantarakappena naṭṭhā yebhuyyena pettivisaye upapajjanti .
Kasmā ?
Āhāranikantiyā balavattā .
Rogantarakappena naṭṭhā yebhuyyena sagge nibbattanti kasmā ?
Tesañhi ‘‘ aho vataññesaṃ sattānaṃ evarūpo rogo na bhaveyyā ’’ ti mettacittaṃ uppajjatīti .
Satthantarakappena naṭṭhā yebhuyyena niraye upapajjanti .
Kasmā ?
Aññamaññaṃ balavāghātatāya .
Migasaññan ti ‘‘ ayaṃ migo , ayaṃ migo ’’ ti saññaṃ .
Tiṇhāni satthāni hatthesu pātubhavissantīti tesaṃ kira hatthena phuṭṭhamattaṃ yaṃkiñci antamaso tiṇapaṇṇaṃ upādāya āvudhameva bhavissati .
Mā ca mayaṃ kañcīti mayaṃ kañci ekapurisampi jīvitā mā voropayimha .
Mā ca amhe kocīti amhepi koci ekapuriso jīvitā mā voropayittha .
Yaṃnūna mayan ti ayaṃ lokavināso paccupaṭṭhito , na sakkā dvīhi ekaṭṭhāne ṭhitehi jīvitaṃ laddhunti maññamānā evaṃ cintayiṃsu .
Vanagahanan ti vanasaṅkhātehi tiṇagumbalatādīhi gahanaṃ duppavesaṭṭhānaṃ .
Rukkhagahanan ti rukkhehi gahanaṃ duppavesaṭṭhānaṃ .
Nadīviduggan ti
P3.855 nadīnaṃ antaradīpādīsu duggamanaṭṭhānaṃ .Pabbatavisaman ti pabbatehi visamaṃ , pabbatesupi vā visamaṭṭhānaṃ .
Sabhāgāyissantīti
V3.35 yathā ahaṃ jīvāmi diṭṭhā bho sattā , tvampi tathā jīvasīti evaṃ sammodanakathāya attanā sabhāge karissanti .