Anusāsanavidhādivaṇṇanā
154. Paccattaṃ yoniso manasikārāti attano upāyamanasikārena .
Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamānoti yathā mayā anusiṭṭhaṃ anusāsanī dinnā , tathā paṭipajjamāno .
Tiṇṇaṃ
P3.894 saṃyojanānaṃ parikkhayātiādi vuttatthameva .Sesamidhāpi purimanayeneva yojetabbaṃ .
155. Parapuggalavimuttiñāṇeti sotāpannādīnaṃ parapuggalānaṃ tena tena maggena kilesavimuttiñāṇe .
Sesamidhāpi purimanayeneva yojetabbaṃ .
156. Amutrāsiṃ evaṃnāmoti eko pubbenivāsaṃ anussaranto nāmagottaṃ pariyādiyamāno gacchati .
Eko suddhakhandheyeva anussarati , eko hi sakkoti , eko na sakkoti .
Tattha yo sakkoti , tassa vasena aggahetvā asakkontassa vasena gahitaṃ .
Asakkonto pana kiṃ karoti ?
Suddhakhandheyeva anussaranto gantvā anekajātisatasahassamatthake ṭhatvā nāmagottaṃ pariyādiyamāno otarati .
Taṃ dassento evaṃnāmotiādimāha
V3.70M3.78 .So evamāhāti so diṭṭhigatiko evamāha .
Tattha kiñcāpi sassatoti vatvā ‘‘ te ca sattā saṃsarantī ’’ ti vadantassa vacanaṃ pubbāparaviruddhaṃ hoti .
Diṭṭhigatikattā panesa etaṃ na sallakkhesi .
Diṭṭhigatikassa hi ṭhānaṃ vā niyamo vā natthi .
Imaṃ gahetvā imaṃ vissajjeti , imaṃ vissajjetvā imaṃ gaṇhātīti brahmajāle vitthāritamevetaṃ .
Ayaṃ tatiyo sassatavādoti thero lābhisseva vasena tayo sassatavāde āha .
Bhagavatā pana takkīvādampi gahetvā brahmajāle cattāro vuttā .
Etesaṃ pana tiṇṇaṃ vādānaṃ vitthārakathā brahmajāle ( dī . ni . aṭṭha .1.30) vuttanayeneva veditabbā .
Sesamidhāpi purimanayeneva vitthāretabbaṃ .
157. Gaṇanāya vāti piṇḍagaṇanāya .
Saṅkhānenāti acchiddakavasena manogaṇanāya .
Ubhayathāpi piṇḍagaṇanameva dasseti .
Idaṃ vuttaṃ hoti , vassānaṃ satavasena sahassavasena satasahassavasena koṭivasena piṇḍaṃ katvāpi ettakāni vassasatānīti vā ettakā vassakoṭiyoti vā evaṃ saṅkhātuṃ na sakkā .
Tumhe pana attano dasannaṃ pāramīnaṃ pūritattā sabbaññutaññāṇassa suppaṭividdhattā yasmā vo anāvaraṇañāṇaṃ sūraṃ vahati .
Tasmā desanāñāṇakusalataṃ purakkhatvā vassagaṇanāyapi pariyantikaṃ katvā kappagaṇanāyapi paricchinditvā ettakanti
P3.895 dassethāti dīpeti .Pāḷiyattho panettha vuttanayoyeva .
Sesamidhāpi purimanayeneva yojetabbaṃ .
158. Etadānuttariyaṃ , bhante , sattānaṃ cutūpapātañāṇeti bhante yāpi ayaṃ sattānaṃ cutipaṭisandhivasena ñāṇadesanā , sāpi tumhākaṃyeva anuttarā .
Atītabuddhāpi evameva desesuṃ .
Anāgatāpi evameva desessanti .
Tumhe tesaṃ atītānāgatabuddhānaṃ ñāṇena saṃsanditvāva desayittha .
‘‘ Imināpi kāraṇena evaṃpasanno ahaṃ bhante bhagavatī ’’ ti dīpeti .
Pāḷiyattho panettha vitthāritoyeva .
159. Sāsavā saupadhikāti sadosā saupārambhā .
No ariyāti vuccatīti ariyiddhīti na vuccati .
Anāsavā anupadhikāti niddosā anupārambhā .
Ariyāti vuccatīti ariyiddhīti vuccati .
Appaṭikūlasaññī
M3.79 tattha viharatīti kathaṃ appaṭikūlasaññī tattha viharatīti ?Paṭikūle satte mettaṃ pharati , saṅkhāre dhātusaññaṃ upasaṃharati .
Yathāha ‘‘ kathaṃ paṭikūle appaṭikūlasaññī viharati ( paṭi . ma .3.97)?
Aniṭṭhasmiṃ vatthusmiṃ mettāya vā pharati , dhātuto vā upasaṃharatī ’’ ti .
Paṭikūlasaññī tattha viharatīti appaṭikūle satte asubhasaññaṃ pharati , saṅkhāre aniccasaññaṃ upasaṃharati .
Yathāha ‘‘ kathaṃ appaṭikūle paṭikūlasaññī
V3.71 viharati ?Iṭṭhasmiṃ vatthusmiṃ asubhāya vā pharati , aniccato vā upasaṃharatī ’’ ti .
Evaṃ sesapadesupi attho veditabbo .
Upekkhako tattha viharatīti iṭṭhe arajjanto aniṭṭhe adussanto yathā aññe asamapekkhanena mohaṃ uppādenti , evaṃ anuppādento chasu ārammaṇesu chaḷaṅgupekkhāya upekkhako viharati .
Etadānuttariyaṃ , bhante , iddhividhāsūti , bhante , yā ayaṃ dvīsu iddhīsu evaṃdesanā , etadānuttariyaṃ .
Taṃ bhagavāti taṃ desanaṃ bhagavā asesaṃ sakalaṃ abhijānāti .
Taṃ bhagavatoti taṃ desanaṃ bhagavato asesaṃ abhijānato .
Uttari abhiññeyyaṃ natthīti uttari abhijānitabbaṃ natthi .
Ayaṃ nāma ito añño dhammo vā puggalo vā yaṃ bhagavā na jānāti idaṃ natthi .
Yadabhijānaṃ añño samaṇo vā brāhmaṇo vāti yaṃ tumhehi anabhiññātaṃ añño samaṇo vā
P3.896 brāhmaṇo vā abhijānanto bhagavatā bhiyyobhiññataro assa , adhikatarapañño bhaveyya .Yadidaṃ iddhividhāsūti ettha yadidan ti nipātamattaṃ .
Iddhividhāsu bhagavatā uttaritaro natthi .
Atītabuddhāpi hi imā dve iddhiyo desesuṃ , anāgatāpi imāva desessanti .
Tumhepi tesaṃ ñāṇena saṃsanditvā imāva desayittha .
Iti bhagavā iddhividhāsu anuttaroti dassento ‘‘ imināpi kāraṇena evaṃpasanno ahaṃ , bhante , bhagavatī ’’ ti dīpeti .
Ettāvatā ye dhammasenāpati divāṭṭhāne nisīditvā soḷasa aparampariyadhamme sammasi , teva dassitā honti .