Catukkavaṇṇanā
306. Iti tikavasena sāmaggirasaṃ dassetvā idāni catukkavasena dassetuṃ puna desanaṃ ārabhi .
Tattha ‘‘ satipaṭṭhānacatukkaṃ ’’ pubbe vitthāritameva .
Sammappadhānacatukke
M3.189 chandaṃ janetīti ‘‘ yo chando chandikatā kattukamyatā kusalo dhammacchando ’’ ti evaṃ vuttaṃ kattukamyataṃ janeti .Vāyamatīti vāyāmaṃ karoti .
Vīriyaṃ ārabhatīti vīriyaṃ janeti .
Cittaṃ paggaṇhātīti cittaṃ upatthambheti .
Ayamettha saṅkhepo
P3.1007 .Vitthāro pana sammappadhānavibhaṅge āgatoyeva .
Iddhipādesu chandaṃ nissāya pavatto samādhi chandasamādhi .
Padhānabhūtā saṅkhārā padhānasaṅkhārā .
Samannāgatan ti tehi dhammehi upetaṃ .
Iddhiyā pādaṃ , iddhibhūtaṃ vā pādanti iddhipādaṃ
V3.172 .Sesesupi eseva nayo .
Ayamettha saṅkhepo , vitthāro pana iddhipādavibhaṅge āgato eva .
Visuddhimagge panassa attho dīpito .
Jhānakathāpi visuddhimagge vitthāritāva .
307. Diṭṭhadhammasukhavihārāyāti imasmiṃyeva attabhāve sukhavihāratthāya .
Idha phalasamāpattijhānāni , khīṇāsavassa aparabhāge nibbattitajhānāni ca kathitāni .
Ālokasaññaṃ manasikarotīti divā vā rattiṃ vā sūriyacandapajjotamaṇiādīnaṃ ālokaṃ ālokoti manasikaroti .
Divāsaññaṃ adhiṭṭhātīti evaṃ manasi katvā divātisaññaṃ ṭhapeti .
Yathā divā tathā rattin ti yathā divā diṭṭho āloko , tatheva taṃ rattiṃ manasikaroti .
Yathā rattiṃ tathā divāti yathā rattiṃ āloko diṭṭho , evameva divā manasikaroti .
Iti vivaṭena cetasāti evaṃ apihitena cittena .
Apariyonaddhenāti samantato anaddhena .
Sappabhāsan ti saobhāsaṃ .
Ñāṇadassanapaṭilābhāyāti ñāṇadassanapaṭilābhatthāya .
Iminā kiṃ kathitaṃ ?
Middhavinodanaāloko kathito parikammaāloko vā .
Iminā kiṃ kathitaṃ hoti ?
Khīṇāsavassa dibbacakkhuñāṇaṃ .
Tasmiṃ vā āgatepi anāgatepi pādakajjhānasamāpattimeva sandhāya ‘‘ sappabhāsaṃ cittaṃ bhāvetī ’’ ti vuttaṃ .
Satisampajaññāyāti sattaṭṭhānikassa satisampajaññassa atthāya .
Viditā vedanā uppajjantītiādīsu khīṇāsavassa vatthu viditaṃ hoti ārammaṇaṃ viditaṃ vatthārammaṇaṃ viditaṃ .
Vatthārammaṇaviditatāya evaṃ vedanā uppajjanti , evaṃ tiṭṭhanti , evaṃ nirujjhanti .
Na kevalañca vedanā eva idha vuttā
P3.1008 saññādayopiM3.190 , avuttā cetanādayopi , viditā ca uppajjanti ceva tiṭṭhanti ca nirujjhanti ca .Api ca vedanāya uppādo vidito hoti , upaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti .
Avijjāsamudayā vedanāsamudayo , taṇhāsamudayā kammasamudayo , phassasamudayā vedanāyasamudayo .
Nibbattilakkhaṇaṃ passantopi vedanākkhandhassa samudayaṃ passati .
Evaṃ vedanāya uppādo vidito hoti .
Kathaṃ vedanāya upaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti ?
Aniccato manasikaroto khayatūpaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti .
Dukkhato manasikaroto bhayatūpaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti .
Anattato manasikaroto suññatūpaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti .
Evaṃ vedanāya upaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti , khayato bhayato suññato jānāti .
Kathaṃ vedanāya atthaṅgamo vidito hoti ?
Avijjānirodhā vedanānirodho .
… Pe … evaṃ vedanāya atthaṅgamo vidito hoti .
Imināpi nayenettha attho veditabbo .
Iti
V3.173 rūpan tiādi vuttanayameva .Ayaṃ āvuso samādhibhāvanāti ayaṃ āsavānaṃ khayañāṇassa pādakajjhānasamādhibhāvanā .
308. Appamaññāti pamāṇaṃ agahetvā anavasesapharaṇavasena appamaññāva .
Anupadavaṇṇanā pana bhāvanāsamādhividhānañca etāsaṃ visuddhimagge vitthāritameva .
Arūpakathāpi visuddhimagge vitthāritāva .
Apassenānīti apassayāni .
Saṅkhāyāti ñāṇena ñatvā .
Paṭisevatīti ñāṇena ñatvā sevitabbayuttakameva sevati .
Tassa ca vitthāro ‘‘ paṭisaṅkhā yoniso cīvaraṃ paribhuñjatī ’’ tiādinā nayena veditabbo .
Saṅkhāyekaṃ adhivāsetīti ñāṇena ñatvā adhivāsetabbayuttakameva adhivāseti .
Vitthāro panettha ‘‘ paṭisaṅkhā yoniso khamo hoti sītassā ’’ tiādinā nayena veditabbo .
Parivajjetīti ñāṇena ñatvā parivajjetuṃ yuttameva parivajjeti .
Tassa vitthāro ‘‘ paṭisaṅkhā yoniso caṇḍaṃ hatthiṃ parivajjetī ’’ tiādinā nayena veditabbo .
Vinodetīti ñāṇena ñatvā vinodetabbameva vinodeti , nudati nīharati anto pavisituṃ na deti .
Tassa vitthāro ‘‘ uppannaṃ
P3.1009 kāmavitakkaṃ nādhivāsetī ’’ tiādinā nayena veditabbo .