Akusalakammapathadasakavaṇṇanā
347. Kammapathesu kammāneva sugatiduggatīnaṃ pathabhūtattā kammapathā nāma .
Tesu pāṇātipāto adinnādānaṃ musāvādādayo ca cattāro brahmajāle vitthāritā eva .
Kāmesumicchācāroti ettha pana kāmesūti methunasamācāresu methunavatthūsu vā .
Micchācāroti ekantanindito lāmakācāro .
Lakkhaṇato pana asaddhammādhippāyena kāyadvārappavattā agamanīyaṭṭhānavītikkamacetanā kāmesumicchācāro .
Tattha agamanīyaṭṭhānaṃ nāma purisānaṃ tāva māturakkhitā , piturakkhitā , mātāpiturakkhitā , bhāturakkhitā , bhaginirakkhitā , ñātirakkhitā , gottarakkhitā , dhammarakkhitā , sārakkhā , saparidaṇḍāti māturakkhitādayo dasa .
Dhanakkītā , chandavāsinī , bhogavāsinī , paṭavāsinī , odapattakinī , obhatacumbaṭā , dāsī ca bhariyā ca , kammakārī ca bhariyā ca , dhajāhaṭā , muhuttikāti etā dhanakkītādayo dasāti vīsati .
Itthīsu pana dvinnaṃ
V3.212 sārakkhasaparidaṇḍānaṃ dasannañca dhanakkītādīnanti dvādasannaṃ itthīnaṃ aññe purisā .Idaṃ agamanīyaṭṭhānaṃ nāma .
So panesa micchācāro sīlādiguṇarahite agamanīyaṭṭhāne appasāvajjo .
Sīlādiguṇasampanne
P3.1049 mahāsāvajjo .Tassa cattāro sambhārā agamanīyavatthu , tasmiṃ sevanacittaṃ , sevanappayogo , maggenamaggappaṭipattiadhivāsananti .
Eko payogo sāhatthiko eva .
Abhijjhāyatīti abhijjhā , parabhaṇḍābhimukhī hutvā tanninnatāya pavattatīti attho .
Sā ‘‘ aho vata idaṃ mamassā ’’ ti evaṃ parabhaṇḍābhijjhāyanalakkhaṇā adinnādānaṃ viya appasāvajjā mahāsāvajjā ca .
Tassā dve sambhārā parabhaṇḍaṃ , attano pariṇāmanañca .
Parabhaṇḍavatthuke hi
M3.232 lobhe uppannepi na tāva kammapathabhedo hoti , yāva ‘‘ aho vatīdaṃ mamassā ’’ ti attano na pariṇāmeti .Hitasukhaṃ byāpādayatīti byāpādo .
So paraṃ vināsāya manopadosalakkhaṇo pharusāvācā viya appasāvajjo mahāsāvajjo ca .
Tassa dve sambhārā parasatto ca , tassa vināsacintā ca .
Parasattavatthuke hi kodhe uppannepi na tāva kammapathabhedo hoti , yāva ‘‘ aho vatāyaṃ ucchijjheyya vinasseyyā ’’ ti tassa vināsaṃ na cinteti .
Yathābhuccagahaṇābhāvena micchā passatīti micchādiṭṭhi .
Sā ‘‘ natthi dinnan ’’ tiādinā nayena viparītadassanalakkhaṇā .
Samphappalāpo viya appasāvajjā mahāsāvajjā ca .
Apica aniyatā appasāvajjā , niyatā mahāsāvajjā .
Tassā dve sambhārā vatthuno ca gahitākāraviparītatā , yathā ca taṃ gaṇhāti , tathābhāvena tassūpaṭṭhānanti .
Imesaṃ pana dasannaṃ akusalakammapathānaṃ dhammato koṭṭhāsato ārammaṇato vedanāto mūlatoti pañcahākārehi vinicchayo veditabbo .
Tattha dhammatoti etesu hi paṭipāṭiyā satta cetanādhammāva honti .
Abhijjhādayo tayo cetanāsampayuttā .
Koṭṭhāsatoti paṭipāṭiyā satta , micchādiṭṭhi cāti ime aṭṭha kammapathā eva honti , no
V3.213 mūlāni .Abhijjhābyāpādā kammapathā ceva mūlāni ca .
Abhijjhā hi mūlaṃ patvā lobho akusalamūlaṃ hoti .
Byāpādo doso akusalamūlaṃ hoti .
Ārammaṇatoti pāṇātipāto jīvitindriyārammaṇato saṅkhārārammaṇo hoti .
Adinnādānaṃ sattārammaṇaṃ vā saṅkhārārammaṇaṃ vā , micchācāro phoṭṭhabbavasena saṅkhārārammaṇo .
‘‘ Sattārammaṇo ’’ tipi eke .
Musāvādo sattārammaṇo vā saṅkhārārammaṇo vā , tathā pisuṇavācā .
Pharusavācā sattārammaṇāva .
Samphappalāpo diṭṭhasutamutaviññātavasena sattārammaṇo vā saṅkhārārammaṇo
P3.1050 vā .Tathā abhijjhā .
Byāpādo sattārammaṇova .
Micchādiṭṭhi tebhūmakadhammavasena saṅkhārārammaṇā .
Vedanātoti
M3.233 pāṇātipāto dukkhavedano hoti .Kiñcāpi hi rājāno coraṃ disvā hasamānāpi ‘‘ gacchatha naṃ ghātethā ’’ ti vadanti , sanniṭṭhāpakacetanā pana dukkhasampayuttāva hoti .
Adinnādānaṃ tivedanaṃ .
Micchācāro sukhamajjhattavasena dvivedano .
Sanniṭṭhāpakacitte pana majjhattavedano na hoti .
Musāvādo tivedano .
Tathā pisuṇavācā .
Pharusavācā dukkhavedanā .
Samphappalāpo tivedano .
Abhijjhā sukhamajjhattavasena dvivedanā tathā micchādiṭṭhi .
Byāpādo dukkhavedano .
Mūlatoti pāṇātipāto dosamohavasena dvimūlako hoti .
Adinnādānaṃ dosamohavasena vā lobhamohavasena vā .
Micchācāro lobhamohavasena .
Musāvādo dosamohavasena vā lobhamohavasena vā tathā pisuṇavācā samphappalāpo ca .
Pharusavācā dosamohavasena .
Abhijjhā mohavasena ekamūlā .
Tathā byāpādo .
Micchādiṭṭhi lobhamohavasena dvimūlāti .