Bodhisattaabhiniveso
57.‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa vāsūpagatassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi –
‘ kicchaṃ vatāyaṃ loko āpanno , jāyati ca jīyati ca mīyati ca [ jiyyati ca miyyati ca ( ka .)] cavati ca upapajjati ca , atha ca panimassa dukkhassa
P2.31 nissaraṇaṃ nappajānāti jarāmaraṇassa , kudāssu nāma imassa dukkhassa nissaraṇaṃ paññāyissati jarāmaraṇassā ’ ti ?‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho sati jarāmaraṇaṃ hoti , kiṃpaccayā jarāmaraṇan ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ jātiyā kho sati jarāmaraṇaṃ hoti , jātipaccayā jarāmaraṇan ’ ti .
‘‘ Atha
V2.24 kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –‘ kimhi nu kho sati jāti hoti , kiṃpaccayā jātī ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ bhave kho sati jāti hoti , bhavapaccayā jātī ’ ti .
‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho sati bhavo hoti , kiṃpaccayā bhavo ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ upādāne kho sati bhavo hoti , upādānapaccayā bhavo ’ ti .
‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho sati upādānaṃ hoti , kiṃpaccayā
T2.36 upādānan ’ ti ?Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ taṇhāya kho sati upādānaṃ hoti , taṇhāpaccayā upādānan ’ ti .
‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho sati taṇhā hoti , kiṃpaccayā taṇhā ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa
M2.27 bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –‘ vedanāya kho sati taṇhā hoti , vedanāpaccayā taṇhā ’ ti .
‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho sati vedanā hoti , kiṃpaccayā vedanā ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa
P2.32 yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –‘ phasse kho sati vedanā hoti , phassapaccayā vedanā ’ ti .
‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho sati phasso hoti , kiṃpaccayā phasso ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ saḷāyatane kho sati phasso hoti , saḷāyatanapaccayā phasso ’ ti .
‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho sati saḷāyatanaṃ
V2.25 hoti , kiṃpaccayā saḷāyatanan ’ ti ?Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ nāmarūpe kho sati saḷāyatanaṃ hoti , nāmarūpapaccayā saḷāyatanan ’ ti .
‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho sati nāmarūpaṃ hoti , kiṃpaccayā nāmarūpan ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa
T2.37 bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –‘ viññāṇe kho sati nāmarūpaṃ hoti , viññāṇapaccayā nāmarūpan ’ ti .
‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho sati viññāṇaṃ hoti , kiṃpaccayā viññāṇan ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ nāmarūpe kho sati viññāṇaṃ hoti , nāmarūpapaccayā viññāṇan ’ ti .
58.‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ paccudāvattati kho idaṃ viññāṇaṃ nāmarūpamhā , nāparaṃ gacchati .
Ettāvatā jāyetha
M2.28 vā jiyyetha vā miyyetha vā cavetha vā upapajjetha vā , yadidaṃ nāmarūpapaccayā viññāṇaṃ , viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ , nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ , saḷāyatanapaccayā phasso , phassapaccayā vedanā , vedanāpaccayā taṇhāP2.33 , taṇhāpaccayā upādānaṃ , upādānapaccayā bhavo , bhavapaccayā jāti , jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti .Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti ’.
59.‘‘‘ Samudayo samudayo ’ ti kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi , ñāṇaṃ udapādi , paññā udapādi , vijjā udapādi , āloko udapādi .
60.‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho asati jarāmaraṇaṃ na hoti , kissa nirodhā jarāmaraṇanirodho ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo
T2.38 –‘ jātiyā kho asati jarāmaraṇaṃ na hoti , jātinirodhā jarāmaraṇanirodho ’ ti .
‘‘ Atha
V2.26 kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –‘ kimhi nu kho asati jāti na hoti , kissa nirodhā jātinirodho ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ bhave kho asati jāti na hoti , bhavanirodhā jātinirodho ’ ti .
‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho asati bhavo na hoti , kissa nirodhā bhavanirodho ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ upādāne kho asati bhavo na hoti , upādānanirodhā bhavanirodho ’ ti .
‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho asati upādānaṃ na hoti , kissa nirodhā upādānanirodho ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu
M2.29 paññāya abhisamayo –‘ taṇhāya kho asati upādānaṃ na hoti , taṇhānirodhā upādānanirodho ’ ti .
‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho asati taṇhā na hoti , kissa nirodhā taṇhānirodho ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo
P2.34 –‘ vedanāya kho asati taṇhā na hoti , vedanānirodhā taṇhānirodho ’ ti .
‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho asati vedanā na hoti , kissa nirodhā vedanānirodho ’ ti ?
Atha
T2.39 kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –‘ phasse kho asati vedanā na hoti , phassanirodhā vedanānirodho ’ ti .
‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho asati phasso na hoti , kissa nirodhā phassanirodho ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ saḷāyatane kho asati phasso na hoti , saḷāyatananirodhā phassanirodho ’ ti .
‘‘ Atha
V2.27 kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –‘ kimhi nu kho asati saḷāyatanaṃ na hoti , kissa nirodhā saḷāyatananirodho ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ nāmarūpe kho asati saḷāyatanaṃ na hoti , nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho ’ ti .
‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho asati nāmarūpaṃ na hoti , kissa nirodhā nāmarūpanirodho ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo –
‘ viññāṇe kho asati nāmarūpaṃ na hoti , viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho ’ ti .
‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ kimhi nu kho asati viññāṇaṃ na hoti , kissa nirodhā viññāṇanirodho ’ ti ?
Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu
M2.30 paññāya abhisamayo –‘ nāmarūpe kho asati viññāṇaṃ na hoti , nāmarūpanirodhā viññāṇanirodho ’ ti .
61.‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa etadahosi –
‘ adhigato
T2.40 kho myāyaṃ maggo sambodhāyaP2.35 yadidaṃ – nāmarūpanirodhā viññāṇanirodho , viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho , nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho , saḷāyatananirodhā phassanirodho , phassanirodhā vedanānirodho , vedanānirodhā taṇhānirodho , taṇhānirodhā upādānanirodho , upādānanirodhā bhavanirodho , bhavanirodhā jātinirodho , jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti .Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti ’.
62.‘‘‘ Nirodho nirodho ’ ti kho , bhikkhave , vipassissa bodhisattassa pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi , ñāṇaṃ udapādi , paññā udapādi , vijjā udapādi , āloko udapādi .
63.‘‘ Atha kho , bhikkhave , vipassī bodhisatto aparena samayena pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassī vihāsi –
‘ iti rūpaṃ , iti rūpassa samudayo , iti rūpassa atthaṅgamo ;
iti vedanā , iti vedanāya samudayo , iti vedanāya atthaṅgamo ;
iti saññā , iti saññāya samudayo , iti saññāya atthaṅgamo ;
iti saṅkhārā , iti saṅkhārānaṃ samudayo , iti saṅkhārānaṃ
V2.28 atthaṅgamo ;iti viññāṇaṃ , iti viññāṇassa samudayo , iti viññāṇassa atthaṅgamo ’ ti , tassa pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassino viharato na cirasseva anupādāya āsavehi cittaṃ vimuccī ’’ ti .
Dutiyabhāṇavāro .