Dve satthavāhaupamā
430.‘‘ Tena hi , rājañña , upamaṃ te karissāmi .
Upamāya midhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṃ ājānanti .
Bhūtapubbaṃ , rājañña , mahāsakaṭasattho sakaṭasahassaṃ puratthimā janapadā pacchimaṃ janapadaṃ agamāsi .
So yena yena gacchi , khippaṃyeva pariyādiyati tiṇakaṭṭhodakaṃ haritakapaṇṇaṃ .
Tasmiṃ kho pana satthe dve satthavāhā ahesuṃ eko
T2.381 pañcannaṃP2.343 sakaṭasatānaṃ , eko pañcannaṃ sakaṭasatānaṃ .Atha kho tesaṃ satthavāhānaṃ etadahosi –
‘ ayaṃ kho mahāsakaṭasattho sakaṭasahassaṃ ;
te mayaṃ yena yena gacchāma , khippameva pariyādiyati tiṇakaṭṭhodakaṃ
V2.254 haritakapaṇṇaṃ .Yaṃnūna mayaṃ imaṃ satthaṃ dvidhā vibhajeyyāma – ekato pañca sakaṭasatāni ekato pañca sakaṭasatānī ’ ti .
Te taṃ satthaṃ dvidhā vibhajiṃsu [ vibhajesuṃ ( ka .)] ekato pañca sakaṭasatāni , ekato pañca sakaṭasatāni .
Eko satthavāho bahuṃ tiṇañca kaṭṭhañca udakañca āropetvā satthaṃ payāpesi [ pāyāpesi ( sī . pī .)].
Dvīhatīhapayāto kho pana so sattho addasa purisaṃ kāḷaṃ lohitakkhaṃ [ lohitakkhiṃ ( syā .)] sannaddhakalāpaṃ [ āsannaddhakalāpaṃ ( syā .)] kumudamāliṃ allavatthaṃ allakesaṃ kaddamamakkhitehi cakkehi
M2.273 bhadrena rathena paṭipathaṃ āgacchantaṃ ’, disvā etadavoca –‘ kuto , bho , āgacchasī ’ ti ?
‘ Amukamhā janapadā ’ ti .
‘ Kuhiṃ gamissasī ’ ti ?
‘ Amukaṃ nāma janapadan ’ ti .
‘ Kacci , bho , purato kantāre mahāmegho abhippavuṭṭho ’ ti ?
‘ Evaṃ , bho , purato kantāre mahāmegho abhippavuṭṭho , āsittodakāni vaṭumāni , bahu tiṇañca kaṭṭhañca
P2.344 udakañca .Chaḍḍetha , bho , purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni udakāni , lahubhārehi sakaṭehi sīghaṃ sīghaṃ gacchatha , mā yoggāni kilamitthā ’ ti .
‘‘ Atha kho so satthavāho satthike āmantesi –
‘ ayaṃ , bho , puriso evamāha –
‘‘ purato kantāre mahāmegho abhippavuṭṭho , āsittodakāni vaṭumāni , bahu tiṇañca kaṭṭhañca udakañca .
Chaḍḍetha , bho , purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni udakāni , lahubhārehi sakaṭehi sīghaṃ sīghaṃ gacchatha , mā
T2.382 yoggāni kilamitthā ’’ ti .Chaḍḍetha , bho , purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni udakāni , lahubhārehi sakaṭehi satthaṃ payāpethā ’ ti .
‘ Evaṃ , bho ’ ti kho te satthikā tassa satthavāhassa paṭissutvā chaḍḍetvā purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni udakāni lahubhārehi sakaṭehi satthaṃ payāpesuṃ .
Te paṭhamepi satthavāse na addasaṃsu tiṇaṃ vā kaṭṭhaṃ vā udakaṃ vā .
Dutiyepi satthavāse … tatiyepi satthavāse … catutthepi satthavāse … pañcamepi satthavāse … chaṭṭhepi satthavāse … sattamepi satthavāse na addasaṃsu tiṇaṃ vā kaṭṭhaṃ vā udakaṃ vā .
Sabbeva anayabyasanaṃ āpajjiṃsu .
Ye ca tasmiṃ satthe ahesuṃ manussā vā pasū vā , sabbe so yakkho amanusso bhakkhesi .
Aṭṭhikāneva sesāni .
‘‘ Yadā aññāsi dutiyo satthavāho –
‘ bahunikkhanto kho , bho , dāni so sattho ’ ti bahuṃ tiṇañca kaṭṭhañca udakañca āropetvā satthaṃ payāpesi .
Dvīhatīhapayāto kho pana so sattho addasa purisaṃ kāḷaṃ lohitakkhaṃ sannaddhakalāpaṃ
P2.345 kumudamāliṃ allavatthaṃ allakesaṃ kaddamamakkhitehi cakkehi bhadrena rathena paṭipathaṃ āgacchantaṃ , disvā etadavoca –‘ kuto , bho , āgacchasī ’ ti ?
‘ Amukamhā janapadā ’ ti .
‘ Kuhiṃ gamissasī ’ ti ?
‘ Amukaṃ nāma janapadan ’ ti .
‘ Kacci , bho , purato kantāre mahāmegho abhippavuṭṭho ’ ti ?
‘ Evaṃ , bho , purato kantāre mahāmegho abhippavuṭṭho .
Āsittodakāni vaṭumāni , bahu
T2.383 tiṇañca kaṭṭhañca udakañca .Chaḍḍetha
M2.274V2.255 , bho , purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni udakāni , lahubhārehi sakaṭehi sīghaṃ sīghaṃ gacchatha , mā yoggāni kilamitthā ’ ti .‘‘ Atha kho so satthavāho satthike āmantesi –
‘ ayaṃ , bho ,‘‘ puriso evamāha – purato kantāre mahāmegho abhippavuṭṭho , āsittodakāni vaṭumāni , bahu tiṇañca kaṭṭhañca udakañca .
Chaḍḍetha , bho , purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni udakāni , lahubhārehi sakaṭehi sīghaṃ sīghaṃ gacchatha ;
mā yoggāni kilamitthā ’’ ti .
Ayaṃ bho puriso neva amhākaṃ mitto , na ñātisālohito , kathaṃ mayaṃ imassa saddhāya gamissāma .
Na vo chaḍḍetabbāni purāṇāni tiṇāni kaṭṭhāni udakāni , yathābhatena bhaṇḍena satthaṃ payāpetha .
Na no purāṇaṃ chaḍḍessāmā ’ ti .
‘ Evaṃ , bho ’ ti kho te satthikā tassa satthavāhassa paṭissutvā yathābhatena bhaṇḍena satthaṃ payāpesuṃ .
Te paṭhamepi satthavāse na addasaṃsu tiṇaṃ vā kaṭṭhaṃ
P2.346 vā udakaṃ vā .Dutiyepi satthavāse … tatiyepi satthavāse … catutthepi satthavāse … pañcamepi satthavāse … chaṭṭhepi satthavāse … sattamepi satthavāse na addasaṃsu tiṇaṃ vā kaṭṭhaṃ vā udakaṃ vā .
Tañca satthaṃ addasaṃsu anayabyasanaṃ āpannaṃ .
Ye ca tasmiṃ satthepi ahesuṃ manussā vā pasū vā , tesañca aṭṭhikāneva addasaṃsu tena yakkhena amanussena bhakkhitānaṃ .
‘‘ Atha kho so satthavāho satthike āmantesi –
‘ ayaṃ kho , bho , sattho anayabyasanaṃ āpanno , yathā taṃ tena bālena
T2.384 satthavāhena pariṇāyakena .Tena hi , bho , yānamhākaṃ satthe appasārāni paṇiyāni , tāni chaḍḍetvā , yāni imasmiṃ satthe mahāsārāni paṇiyāni , tāni ādiyathā ’ ti .
‘ Evaṃ , bho ’ ti kho te satthikā tassa satthavāhassa paṭissutvā yāni sakasmiṃ satthe appasārāni paṇiyāni , tāni chaḍḍetvā yāni tasmiṃ satthe mahāsārāni paṇiyāni , tāni ādiyitvā sotthinā taṃ kantāraṃ nitthariṃsu , yathā taṃ paṇḍitena satthavāhena pariṇāyakena .
Evameva kho tvaṃ , rājañña , bālo abyatto anayabyasanaṃ āpajjissasi ayoniso paralokaṃ gavesanto seyyathāpi so purimo satthavāho .
Yepi tava [ te ( ka .)] sotabbaṃ saddhātabbaṃ [ saddahātabbaṃ ( pī . ka .)] maññissanti , tepi anayabyasanaṃ āpajjissanti , seyyathāpi te satthikā .
Paṭinissajjetaṃ , rājañña
M2.275 , pāpakaṃ diṭṭhigataṃ ;paṭinissajjetaṃ , rājañña , pāpakaṃ diṭṭhigataṃ .
Mā te ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā ’’ ti .
431.‘‘ Kiñcāpi bhavaṃ kassapo evamāha , atha kho nevāhaṃ sakkomi idaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ paṭinissajjituṃ .
Rājāpi maṃ pasenadi kosalo jānāti tirorājānopi –
‘ pāyāsi rājañño
V2.256 evaṃvādī evaṃdiṭṭhī –‘‘ itipi
P2.347 natthi paro loko … pe … vipāko ’’’ ti .Sacāhaṃ , bho kassapa , idaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ paṭinissajjissāmi , bhavissanti me vattāro –
‘ yāva bālo pāyāsi rājañño , abyatto duggahitagāhī ’ ti .
Kopenapi
T2.385 naṃ harissāmi , makkhenapi naṃ harissāmi , palāsenapi naṃ harissāmī ’’ ti .