Saṅkhadhamaupamā
426.‘‘ Tena hi , rājañña , upamaṃ te karissāmi .
Upamāya midhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṃ ājānanti .
Bhūtapubbaṃ , rājañña , aññataro saṅkhadhamo saṅkhaṃ ādāya paccantimaṃ janapadaṃ agamāsi .
So yena aññataro gāmo tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā majjhe gāmassa ṭhito tikkhattuṃ saṅkhaṃ upalāpetvā saṅkhaṃ bhūmiyaṃ nikkhipitvā ekamantaṃ nisīdi .
Atha kho , rājañña , tesaṃ paccantajanapadānaṃ [ paccantajānaṃ ( sī .)] manussānaṃ etadahosi
T2.375 –‘ ambho kassa nu kho [ etadahosi ‘‘ kissa dukho ( pī .)] eso saddo evaṃrajanīyo evaṃkamanīyo evaṃmadanīyo evaṃbandhanīyo evaṃmucchanīyo ’ ti .
Sannipatitvā taṃ saṅkhadhamaṃ etadavocuṃ –
‘ ambho , kassa nu kho eso saddo evaṃrajanīyo evaṃkamanīyo evaṃmadanīyo evaṃbandhanīyo evaṃmucchanīyo ’ ti .
‘ Eso kho , bho , saṅkho nāma yasseso saddo evaṃrajanīyo evaṃkamanīyo evaṃmadanīyo evaṃbandhanīyo evaṃmucchanīyo ’ ti .
Te taṃ saṅkhaṃ uttānaṃ nipātesuṃ –
‘ vadehi , bho saṅkha , vadehi , bho saṅkhā ’ ti .
Neva so saṅkho saddamakāsi .
Te taṃ saṅkhaṃ avakujjaṃ nipātesuṃ , passena nipātesuṃ , dutiyena passena nipātesuṃ , uddhaṃ ṭhapesuṃ , omuddhakaṃ ṭhapesuṃ , pāṇinā
P2.338 ākoṭesuṃ , leḍḍunā ākoṭesuṃ , daṇḍena ākoṭesuṃ , satthena ākoṭesuṃ , odhuniṃsuM2.269 sandhuniṃsu niddhuniṃsu –‘ vadehi , bho saṅkha , vadehi , bho saṅkhā ’ ti .
Neva so saṅkho saddamakāsi .
‘‘ Atha kho , rājañña , tassa saṅkhadhamassa etadahosi –
‘ yāva bālā ime paccantajanapadāmanussā , kathañhi nāma ayoniso saṅkhasaddaṃ gavesissantī ’ ti .
Tesaṃ pekkhamānānaṃ saṅkhaṃ gahetvā tikkhattuṃ saṅkhaṃ upalāpetvā saṅkhaṃ ādāya pakkāmi .
Atha kho , rājañña , tesaṃ paccantajanapadānaṃ manussānaṃ etadahosi –
‘ yadā kira , bho , ayaṃ saṅkho nāma purisasahagato
V2.251 ca hoti vāyāmasahagato [ vāyosahagato ( syā .)] ca vāyusahagato ca , tadāyaṃ saṅkho saddaṃ karoti , yadā panāyaṃ saṅkho neva purisasahagato hoti na vāyāmasahagato na vāyusahagato , nāyaṃ saṅkho saddaṃ karotī ’ tiT2.376 .Evameva kho , rājañña , yadāyaṃ kāyo āyusahagato ca hoti usmāsahagato ca viññāṇasahagato ca , tadā abhikkamatipi paṭikkamatipi tiṭṭhatipi nisīdatipi seyyampi kappeti , cakkhunāpi rūpaṃ passati , sotenapi saddaṃ suṇāti , ghānenapi gandhaṃ ghāyati , jivhāyapi rasaṃ sāyati , kāyenapi phoṭṭhabbaṃ phusati , manasāpi dhammaṃ vijānāti .
Yadā panāyaṃ kāyo neva āyusahagato hoti , na usmāsahagato , na viññāṇasahagato , tadā neva abhikkamati na paṭikkamati na tiṭṭhati na nisīdati na seyyaṃ kappeti , cakkhunāpi rūpaṃ na passati , sotenapi saddaṃ na suṇāti , ghānenapi gandhaṃ na ghāyati , jivhāyapi rasaṃ na sāyati , kāyenapi phoṭṭhabbaṃ na phusati , manasāpi dhammaṃ na vijānāti .
Imināpi kho te , rājañña , pariyāyena evaṃ hotu –
‘ itipi atthi paro loko , atthi sattā opapātikā , atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko ’ ti [ vipākoti , paṭhamabhāṇavāraṃ ( syā .)].
427.‘‘ Kiñcāpi bhavaṃ kassapo evamāha , atha kho evaṃ
P2.339 me ettha hoti –‘ itipi natthi paro loko , natthi sattā opapātikā , natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko ’’’ ti .
‘‘ Atthi pana , rājañña , pariyāyo … pe … atthi , bho kassapa , pariyāyo … pe … yathā kathaṃ viya rājaññā ’’ ti ?
‘‘ Idha me , bho kassapa , purisā coraṃ āgucāriṃ gahetvā dassenti –
‘ ayaṃ te , bhante , coro āgucārī , imassa yaṃ icchasi , taṃ
T2.377 daṇḍaṃ paṇehī ’ ti .Tyāhaṃ evaṃ vadāmi –
‘ tena hi , bho , imassa purisassa chaviṃ chindatha
M2.270 , appeva nāmassa jīvaṃ passeyyāmā ’ ti .Te tassa purisassa chaviṃ chindanti .
Nevassa mayaṃ jīvaṃ passāma .
Tyāhaṃ evaṃ vadāmi –
‘ tena hi , bho , imassa purisassa cammaṃ chindatha , maṃsaṃ chindatha , nhāruṃ chindatha , aṭṭhiṃ chindatha , aṭṭhimiñjaṃ chindatha , appeva nāmassa jīvaṃ passeyyāmā ’ ti .
Te tassa purisassa aṭṭhimiñjaṃ chindanti , nevassa mayaṃ jīvaṃ passeyyāma .
Ayampi kho , bho kassapa , pariyāyo , yena me pariyāyena evaṃ hoti –
‘ itipi natthi paro loko , natthi sattā opapātikā , natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko ’’’ ti .