Somanassapaṭilābhakathā
368.‘‘ Abhijānāsi no tvaṃ , devānaminda , ito pubbe evarūpaṃ vedapaṭilābhaṃ somanassapaṭilābhan ’’ ti ?
‘‘ Abhijānāmahaṃ
P2.285 , bhante , ito pubbe evarūpaṃ vedapaṭilābhaṃ somanassapaṭilābhan ’’ ti .‘‘ Yathā kathaṃ pana tvaṃ , devānaminda , abhijānāsi ito pubbe evarūpaṃ vedapaṭilābhaṃ somanassapaṭilābhan ’’ ti ?
‘‘ Bhūtapubbaṃ , bhante , devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho [ samūpabbuḷho ( sī . pī .)] ahosi .
Tasmiṃ kho pana , bhante , saṅgāme devā jiniṃsu , asurā parājayiṃsu [ parājiṃsu ( sī . pī .)].
Tassa mayhaṃ , bhante , taṃ saṅgāmaṃ abhivijinitvā vijitasaṅgāmassa etadahosi –
‘ yā ceva dāni dibbā ojā yā ca asurā ojā , ubhayametaṃ [ ubhayamettha ( syā .)] devā paribhuñjissantī ’ ti .
So kho pana me , bhante , vedapaṭilābho somanassapaṭilābho sadaṇḍāvacaro sasatthāvacaro na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattati .
Yo kho pana me ayaṃ , bhante , bhagavato dhammaṃ sutvā vedapaṭilābho somanassapaṭilābho , so adaṇḍāvacaro asatthāvacaro ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattatī ’’ ti .
369.‘‘ Kiṃ pana tvaṃ , devānaminda , atthavasaṃ sampassamāno evarūpaṃ vedapaṭilābhaṃ somanassapaṭilābhaṃ pavedesī ’’ ti ?
‘‘ Cha kho ahaṃ , bhante , atthavase sampassamāno evarūpaṃ vedapaṭilābhaṃ somanassapaṭilābhaṃ pavedemi .
‘‘ Idheva
T2.321V2.211 tiṭṭhamānassa , devabhūtassa me sato ;Punarāyu ca me laddho , evaṃ jānāhi mārisa .
‘‘ Imaṃ
M2.228 kho ahaṃ , bhante , paṭhamaṃ atthavasaṃ sampassamānoP2.286 evarūpaṃ vedapaṭilābhaṃ somanassapaṭilābhaṃ pavedemi .‘‘ Cutāhaṃ diviyā kāyā , āyuṃ hitvā amānusaṃ ;
Amūḷho gabbhamessāmi , yattha me ramatī mano .
‘‘ Imaṃ kho ahaṃ , bhante , dutiyaṃ atthavasaṃ sampassamāno evarūpaṃ vedapaṭilābhaṃ somanassapaṭilābhaṃ pavedemi .
‘‘ Svāhaṃ amūḷhapaññassa [ amūḷhapañhassa (?)], viharaṃ sāsane rato ;
Ñāyena viharissāmi , sampajāno paṭissato .
‘‘ Imaṃ kho ahaṃ , bhante , tatiyaṃ atthavasaṃ sampassamāno evarūpaṃ vedapaṭilābhaṃ somanassapaṭilābhaṃ pavedemi .
‘‘ Ñāyena me carato ca , sambodhi ce bhavissati ;
Aññātā viharissāmi , sveva anto bhavissati .
‘‘ Imaṃ kho ahaṃ , bhante , catutthaṃ atthavasaṃ sampassamāno evarūpaṃ vedapaṭilābhaṃ somanassapaṭilābhaṃ pavedemi .
‘‘ Cutāhaṃ mānusā kāyā , āyuṃ hitvāna mānusaṃ ;
Puna devo bhavissāmi , devalokamhi uttamo .
‘‘ Imaṃ kho ahaṃ , bhante , pañcamaṃ atthavasaṃ sampassamāno evarūpaṃ vedapaṭilābhaṃ somanassapaṭilābhaṃ pavedemi .
‘‘ Te
T2.322V2.212 [ ye (?)] paṇītatarā devā , akaniṭṭhā yasassino ;Antime vattamānamhi , so nivāso bhavissati .
‘‘ Imaṃ
P2.287 kho ahaṃ , bhante , chaṭṭhaṃ atthavasaṃ sampassamāno evarūpaṃ vedapaṭilābhaṃ somanassapaṭilābhaṃ pavedemi .‘‘ Ime kho ahaṃ , bhante , cha atthavase sampassamāno evarūpaṃ vedapaṭilābhaṃ somanassapaṭilābhaṃ pavedemi .
370.‘‘ Apariyositasaṅkappo
M2.229 , vicikiccho kathaṃkathī .Vicariṃ dīghamaddhānaṃ , anvesanto tathāgataṃ .
‘‘ Yassu maññāmi samaṇe , pavivittavihārino ;
Sambuddhā iti maññāno , gacchāmi te upāsituṃ .
‘‘‘ Kathaṃ ārādhanā hoti , kathaṃ hoti virādhanā ’;
Iti puṭṭhā na sampāyanti [ sambhonti ( syā .)], magge paṭipadāsu ca .
‘‘ Tyassu yadā maṃ jānanti , sakko devānamāgato ;
Tyassu mameva pucchanti ,‘ kiṃ katvā pāpuṇī idaṃ ’.
‘‘ Tesaṃ yathāsutaṃ dhammaṃ , desayāmi jane sutaṃ [ janesuta ( ka . sī .)];
Tena attamanā honti ,‘ diṭṭho no vāsavoti ca ’.
‘‘ Yadā ca buddhamaddakkhiṃ , vicikicchāvitāraṇaṃ ;
Somhi vītabhayo ajja , sambuddhaṃ payirupāsiya [ payirupāsayiṃ ( syā . ka .)].
‘‘ Taṇhāsallassa hantāraṃ , buddhaṃ appaṭipuggalaṃ ;
Ahaṃ
T2.323 vande mahāvīraṃ , buddhamādiccabandhunaṃ .‘‘ Yaṃ
P2.288V2.213 karomasi brahmuno , samaṃ devehi mārisa ;Tadajja tuyhaṃ kassāma [ dassāma ( syā . ka .)], handa sāmaṃ karoma te .
‘‘ Tvameva asi [ tuvamevasi ( pī .)] sambuddho , tuvaṃ satthā anuttaro ;
Sadevakasmiṃ lokasmiṃ , natthi te paṭipuggalo ’’ ti .
371. Atha kho sakko devānamindo pañcasikhaṃ gandhabbaputtaṃ āmantesi –
‘‘ bahūpakāro kho mesi tvaṃ , tāta pañcasikha , yaṃ tvaṃ bhagavantaṃ paṭhamaṃ pasādesi .
Tayā , tāta , paṭhamaṃ pasāditaṃ pacchā mayaṃ taṃ bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamimhā arahantaṃ sammāsambuddhaṃ .
Pettike vā ṭhāne ṭhapayissāmi
M2.230 , gandhabbarājā bhavissasi , bhaddañca te sūriyavacchasaṃ dammi , sā hi te abhipatthitā ’’ ti .Atha kho sakko devānamindo pāṇinā pathaviṃ parāmasitvā tikkhattuṃ udānaṃ udānesi –
‘‘ namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassā ’’ ti .
Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne sakkassa devānamindassa virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi –
‘‘ yaṃ kiñci samudayadhammaṃ , sabbaṃ taṃ nirodhadhamman ’’ ti .
Aññesañca asītiyā devatāsahassānaṃ
P2.289 , iti ye sakkena devānamindena ajjhiṭṭhapañhā puṭṭhāT2.324 , te bhagavatā byākatā .Tasmā imassa veyyākaraṇassa sakkapañhātveva adhivacananti .
Sakkapañhasuttaṃ niṭṭhitaṃ aṭṭhamaṃ .