Ānandayācanakathā

178. EvaṃP2.115 vutte āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca –

‘‘ tiṭṭhatu , bhante , bhagavā kappaṃ , tiṭṭhatu sugato kappaṃ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan ’’ ti .

‘‘ Alaṃdāni , ānanda .

Mā tathāgataṃ yāci , akālodāni , ānanda , tathāgataṃ yācanāyā ’’ ti .

Dutiyampi kho āyasmā ānando … pe … tatiyampi kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca –

‘‘ tiṭṭhatu , bhante , bhagavā kappaṃ , tiṭṭhatu sugato kappaṃ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan ’’ ti .

‘‘ SaddahasiV2.89 tvaṃ , ānanda , tathāgatassa bodhin ’’ ti ?

‘‘ Evaṃ , bhante ’’.

‘‘ Atha kiñcarahi tvaṃ , ānanda , tathāgataṃ yāvatatiyakaṃ abhinippīḷesī ’’ ti ?

‘‘ Sammukhā metaṃ , bhante , bhagavato sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ –

‘ yassa kassaci , ānanda , cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā , so ākaṅkhamānoT2.135 kappaṃ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṃ vā .

Tathāgatassa kho , ānanda , cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā .

SoM2.97 ākaṅkhamāno , ānanda , tathāgato kappaṃ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṃ vā ’’’ ti .

‘‘ Saddahasi tvaṃ , ānandā ’’ ti ?

‘‘ Evaṃ , bhante ’’.

‘‘ Tasmātihānanda , tuyhevetaṃ dukkaṭaṃ , tuyhevetaṃ aparaddhaṃ , yaṃ tvaṃ tathāgatena evaṃ oḷārike nimitte kayiramāne oḷārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituṃ , na tathāgataṃ yāci –

‘ tiṭṭhatu , bhante , bhagavā kappaṃ , tiṭṭhatu sugato kappaṃ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan ’’ ti .

Sace tvaṃ , ānanda , tathāgataṃ yāceyyāsi , dveva te vācā tathāgato paṭikkhipeyya , atha tatiyakaṃ adhivāseyya .

Tasmātihānanda , tuyhevetaṃ dukkaṭaṃ , tuyhevetaṃ aparaddhaṃ .

179.‘‘ Ekamidāhaṃ , ānanda , samayaṃ rājagahe viharāmi gijjhakūṭe pabbate .

Tatrāpi kho tāhaṃ , ānanda , āmantesiṃP2.116 –

‘ ramaṇīyaṃ , ānanda , rājagahaṃ , ramaṇīyo , ānanda , gijjhakūṭo pabbato .

Yassa kassaci , ānanda , cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā , so ākaṅkhamāno kappaṃ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṃ vā .

Tathāgatassa kho , ānanda , cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā , so ākaṅkhamāno , ānanda , tathāgato kappaṃ vā tiṭṭheyyaT2.136 kappāvasesaṃ vā ’ ti .

Evampi kho tvaṃ , ānanda , tathāgatena oḷārike nimitte kayiramāne oḷārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituṃ , na tathāgataṃ yāci –

‘ tiṭṭhatu , bhante , bhagavā kappaṃ , tiṭṭhatu sugato kappaṃ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan ’ ti .

Sace tvaṃ , ānanda , tathāgataṃ yāceyyāsi , dve te vācā tathāgato paṭikkhipeyya , atha tatiyakaṃ adhivāseyya .

Tasmātihānanda , tuyhevetaṃ dukkaṭaṃ , tuyhevetaṃ aparaddhaṃ .

180.‘‘ Ekamidāhaṃ , ānanda , samayaṃ tattheva rājagahe viharāmi gotamanigrodhe … pe … tattheva rājagahe viharāmi corapapāte … tattheva rājagahe viharāmi vebhārapasse sattapaṇṇiguhāyaṃ … tattheva rājagahe viharāmi isigilipasse kāḷasilāyaṃ … tattheva rājagahe viharāmiV2.90 sītavane sappasoṇḍikapabbhāre … tattheva rājagahe viharāmi tapodārāme … tattheva rājagahe viharāmi veḷuvane kalandakanivāpe … tattheva rājagahe viharāmi jīvakambavane … tattheva rājagahe viharāmi maddakucchismiṃ migadāyeM2.98 tatrāpi kho tāhaṃ , ānanda , āmantesiṃ –

‘ ramaṇīyaṃ , ānanda , rājagahaṃ , ramaṇīyo gijjhakūṭo pabbato , ramaṇīyo gotamanigrodho , ramaṇīyo corapapāto , ramaṇīyā vebhārapasse sattapaṇṇiguhā , ramaṇīyā isigilipasse kāḷasilā , ramaṇīyo sītavane sappasoṇḍikapabbhāroP2.117 , ramaṇīyo tapodārāmo , ramaṇīyo veḷuvaneT2.137 kalandakanivāpo , ramaṇīyaṃ jīvakambavanaṃ , ramaṇīyo maddakucchismiṃ migadāyo .

Yassa kassaci , ānanda , cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā … pe … ākaṅkhamāno , ānanda , tathāgato kappaṃ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṃ vā ’ ti .

Evampi kho tvaṃ , ānanda , tathāgatena oḷārike nimitte kayiramāne oḷārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituṃ , na tathāgataṃ yāci –

‘ tiṭṭhatu , bhante , bhagavā kappaṃ , tiṭṭhatu sugato kappaṃ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan ’ ti .

Sace tvaṃ , ānanda , tathāgataṃ yāceyyāsi , dveva te vācā tathāgato paṭikkhipeyya , atha tatiyakaṃ adhivāseyya .

Tasmātihānanda , tuyhevetaṃ dukkaṭaṃ , tuyhevetaṃ aparaddhaṃ .

181.‘‘ Ekamidāhaṃ , ānanda , samayaṃ idheva vesāliyaṃ viharāmi udene cetiye .

Tatrāpi kho tāhaṃ , ānanda , āmantesiṃ –

‘ ramaṇīyā , ānanda , vesālī , ramaṇīyaṃ udenaṃ cetiyaṃ .

Tathāgatassa kho , ānanda , cattāro iddhipādā bhāvitāT2.138 bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā , so ākaṅkhamāno , ānanda , tathāgato kappaṃ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṃ vā ’ ti .

Evampi kho tvaṃ , ānanda , tathāgatena oḷārike nimitte kayiramāne oḷārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituṃ , na tathāgataṃ yāci –

‘ tiṭṭhatu , bhante , bhagavā kappaṃ , tiṭṭhatu sugato kappaṃ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan ’ ti .

Sace tvaṃ , ānanda , tathāgataṃ yāceyyāsi , dveva te vācā tathāgato paṭikkhipeyya , atha tatiyakaṃ adhivāseyya , tasmātihānanda , tuyhevetaṃ dukkaṭaṃ , tuyhevetaṃ aparaddhaṃ .

182.‘‘ EkamidāhaṃM2.99P2.118 , ānanda , samayaṃ idheva vesāliyaṃ viharāmi gotamake cetiyeV2.91 … pe … idheva vesāliyaṃ viharāmi sattambe cetiye … idheva vesāliyaṃ viharāmi bahuputte cetiye … idheva vesāliyaṃ viharāmi sārandade cetiye … idāneva kho tāhaṃ , ānanda , ajja cāpāle cetiye āmantesiṃ –

‘ ramaṇīyā , ānanda , vesālī , ramaṇīyaṃ udenaṃ cetiyaṃ , ramaṇīyaṃ gotamakaṃ cetiyaṃ , ramaṇīyaṃ sattambaṃ cetiyaṃ , ramaṇīyaṃ bahuputtaṃ cetiyaṃ , ramaṇīyaṃ sārandadaṃ cetiyaṃ , ramaṇīyaṃ cāpālaṃ cetiyaṃ .

Yassa kassaci , ānanda , cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatāT2.139 anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā , so ākaṅkhamāno kappaṃ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṃ vā .

Evampi kho tvaṃ , ānanda , tathāgatena oḷārike nimitte kayiramāne oḷārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituṃ , na tathāgataṃ yāci –

‘ tiṭṭhatu bhagavā kappaṃ , tiṭṭhatu sugato kappaṃ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan ’ ti .

Sace tvaṃ , ānanda , tathāgataṃ yāceyyāsi , dveva te vācā tathāgato paṭikkhipeyya , atha tatiyakaṃ adhivāseyya .

Tasmātihānanda , tuyhevetaṃ dukkaṭaṃ , tuyhevetaṃ aparaddhaṃ .

183.‘‘ Nanu etaṃ [ evaṃ ( syā . pī .)], ānanda , mayā paṭikacceva [ paṭigacceva ( sī . pī .)] akkhātaṃ –

‘ sabbeheva piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvo aññathābhāvo .

Taṃ kutettha , ānanda , labbhā , yaṃ taṃ jātaṃ bhūtaṃ saṅkhataṃ palokadhammaṃ , taṃ vata mā palujjīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati ’.

Yaṃ kho panetaṃ , ānanda , tathāgatena cattaṃ vantaṃ muttaṃ pahīnaṃ paṭinissaṭṭhaṃ ossaṭṭho āyusaṅkhāro , ekaṃsena vācā bhāsitā –

‘ na ciraṃ tathāgatassa parinibbānaṃP2.119 bhavissati .

Ito tiṇṇaṃ māsānaṃ accayena tathāgato parinibbāyissatī ’ ti .

Tañca [ taṃ vacanaṃ ( sī .)] tathāgato jīvitahetu puna paccāvamissatīti [ paccāgamissatīti ( syā . ka .)] netaṃ ṭhānaṃ vijjati .

Āyāmānanda , yena mahāvanaṃ kūṭāgārasālā tenupasaṅkamissāmā ’’ ti .

‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti khoM2.100 āyasmā ānando bhagavato paccassosi .

Atha kho bhagavāT2.140 āyasmatā ānandena saddhiṃ yena mahāvanaṃ kūṭāgārasālā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi –

‘‘ gaccha tvaṃ , ānanda , yāvatikā bhikkhū vesāliṃ upanissāya viharanti , te sabbe upaṭṭhānasālāyaṃ sannipātehī ’’ ti .

‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā yāvatikā bhikkhū vesāliṃ upanissāya viharanti , te sabbe upaṭṭhānasālāyaṃ sannipātetvā yena bhagavā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi .

Ekamantaṃ ṭhito kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavocaV2.92 –

‘‘ sannipatito , bhante , bhikkhusaṅgho , yassadāni , bhante , bhagavā kālaṃ maññatī ’’ ti .

184. Atha kho bhagavā yenupaṭṭhānasālā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi .

Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi –

‘‘ tasmātiha , bhikkhave , ye te mayā dhammā abhiññā desitā , te vo sādhukaṃ uggahetvā āsevitabbā bhāvetabbā bahulīkātabbā , yathayidaṃ brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ , tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ .

Katame ca te , bhikkhave , dhammā mayā abhiññā desitā , ye vo sādhukaṃ uggahetvā āsevitabbā bhāvetabbā bahulīkātabbā , yathayidaṃ brahmacariyaṃP2.120 addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ , tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāyaT2.141 devamanussānaṃ .

Seyyathidaṃ – cattāro satipaṭṭhānā cattāro sammappadhānā cattāro iddhipādā pañcindriyāni pañca balāni satta bojjhaṅgā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo .

Ime kho te , bhikkhave , dhammā mayā abhiññā desitā , ye vo sādhukaṃ uggahetvā āsevitabbā bhāvetabbā bahulīkātabbā , yathayidaṃ brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ , tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan ’’ ti .

185. Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi –

‘‘ handadāni , bhikkhave , āmantayāmi vo , vayadhammā saṅkhārā , appamādena sampādetha .

Naciraṃ tathāgatassaM2.101 parinibbānaṃ bhavissati .

Ito tiṇṇaṃ māsānaṃ accayena tathāgato parinibbāyissatī ’’ ti .

Idamavoca bhagavā , idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā [ ito paraṃ syāmapotthake evaṃpi pāṭho dissati –§ daharāpi ca ye vuddhā , ye bālā ye ca paṇḍitā .§ aḍḍhāceva daliddā ca , sabbe maccuparāyanā .§ yathāpi kumbhakārassa , kataṃ mattikabhājanaṃ .§ khuddakañca mahantañca , yañca pakkaṃ yañca āmakaṃ .§ sabbaṃ bhedapariyantaṃ , evaṃ maccāna jīvitaṃ .§ athāparaṃ etadavoca satthā ].

–

‘‘ ParipakkoT2.142 vayo mayhaṃ , parittaṃ mama jīvitaṃ ;

Pahāya vo gamissāmi , kataṃ me saraṇamattano .

‘‘ Appamattā satīmanto , susīlā hotha bhikkhavo ;

Susamāhitasaṅkappā , sacittamanurakkhatha .

‘‘ YoV2.93P2.121 imasmiṃ dhammavinaye , appamatto vihassati ;

Pahāya jātisaṃsāraṃ , dukkhassantaṃ karissatī ’’ ti [ viharissati ( syā .), vihessati ( sī .)].

Tatiyo bhāṇavāro .

Issues

Select Version

Mahāvaggapāḷi

Mahāvaggapāḷi