Issues
Select Version
Paṭisambhidāmagga-aṭṭhakathā
Paṭisambhidāmagga-aṭṭhakathā

43. Padesavihārañāṇaniddesavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

43. Padesavihārañāṇaniddesavaṇṇanā

94. PadesavihārañāṇaniddeseP1.335 yenākārena mātikāya uddiṭṭho padeso paccavekkhitabbo , taṃ dassento micchādiṭṭhipaccayāpi vedayitan tiādimāha .
Tattha micchādiṭṭhipaccayāti diṭṭhisampayuttavedanāpi vaṭṭati diṭṭhiṃ upanissayaṃ katvā uppannā kusalākusalavedanāpi vipākavedanāpi .
Tattha micchādiṭṭhisampayuttā akusalāva hoti , diṭṭhiṃ pana upanissāya kusalāpi uppajjanti akusalāpi .
Micchādiṭṭhikā hi diṭṭhiṃ upanissāya pakkhadivasesu yāgubhattādīniV1.271 denti , andhakuṭṭhiādīnaṃ vattaṃ paṭṭhapenti , catumahāpathe sālaṃ karonti , pokkharaṇiṃ khaṇāpenti , pupphārāmaṃ phalārāmaṃ ropenti , nadīviduggesu setuṃ attharanti , visamaṃ samaṃ karonti .
Iti tesaṃ kusalā vedanāM1.299 uppajjati .
Micchādiṭṭhiṃ pana nissāya sammādiṭṭhike akkosanti paribhāsanti vadhabandhādīni karonti , pāṇaṃ vadhitvā devatānaṃ upaharanti .
Iti nesaṃ akusalā vedanā uppajjati .
Vipākavedanā pana bhavantaragatānaṃ hoti .
Sā pana micchādiṭṭhi sahajātāya vedanāya sahajātaaññamaññanissayasampayuttaatthiavigatapaccayehi paccayo hoti , samanantaraniruddhā micchādiṭṭhi paccuppannamicchādiṭṭhisampayuttāya vedanāya anantarasamanantarūpanissayaāsevananatthivigatapaccayehi paccayo hoti , micchādiṭṭhiṃ garuṃ katvā abhinandantassa lobhasahagatavedanāya ārammaṇaārammaṇādhipatiārammaṇūpanissayapaccayehi paccayo hoti , sabbākusalehi micchādiṭṭhiṃ ārammaṇamattaṃ karontassa sabbākusalavedanāya micchādiṭṭhiṃ paccavekkhantassa vipassantassa kusalābyākatavedanāya ārammaṇapaccayena paccayo hoti , micchādiṭṭhipaccayena uppajjamānānaṃ kusalākusalavedanānaṃ bhavantare vipākavedanānañca upanissayapaccayena paccayo hoti .
MicchādiṭṭhivūpasamapaccayātiP1.336 micchādiṭṭhivūpasamo nāma sammādiṭṭhi , tasmā yaṃ sammādiṭṭhipaccayā vedayitaṃ vuttaṃ , tadeva ‘‘ micchādiṭṭhivūpasamapaccayā ’’ ti veditabbaṃ .
Keci pana ‘‘ micchādiṭṭhivūpasamo nāma vipassanākkhaṇe sotāpattimaggakkhaṇe cā ’’ ti vadanti .
Sammādiṭṭhipaccayāpi vedayitan ti etthāpi sammādiṭṭhisampayuttavedanāpi vaṭṭati sammādiṭṭhiṃ upanissayaṃ katvā uppannā kusalākusalavedanāpi vipākavedanāpi .
Tattha sammādiṭṭhisampayuttā kusalāva hoti , sammādiṭṭhiṃ pana upanissāya buddhapūjā dīpamālāropanaṃ mahādhammassavanaṃ appatiṭṭhite disābhāge cetiyapatiṭṭhāpananti evamādīni puññāni karonti .
Iti nesaṃ kusalā vedanā uppajjati .
Sammādiṭṭhimeva nissāya micchādiṭṭhike akkosanti paribhāsanti , attānaṃ ukkaṃsanti , paraṃ vambhenti .
Iti nesaṃ akusalā vedanā uppajjati .
Vipākavedanā pana bhavantaragatānaṃyeva hoti .
Sā pana sammādiṭṭhi sahajātāya samanantaraniruddhāya paccuppannāya vedanāya micchādiṭṭhiyā vuttapaccayeheva paccayo hoti , lokikasammādiṭṭhi paccavekkhaṇasampayuttāya vipassanāsampayuttāya nikantisampayuttāya ca vedanāya ārammaṇapaccayena paccayo hoti , micchādiṭṭhiyā vuttanayeneva upanissayapaccayena paccayo hoti , maggaphalasammādiṭṭhi paccavekkhaṇasampayuttāyaM1.300 vedanāya ārammaṇaārammaṇādhipatiārammaṇūpanissayapaccayavasena paccayo hoti .
SammādiṭṭhivūpasamapaccayāpiV1.272 vedayitan ti sammādiṭṭhivūpasamo nāma micchādiṭṭhi , tasmā yaṃ micchādiṭṭhipaccayā vedayitaṃ vuttaṃ , tadeva ‘‘ sammādiṭṭhivūpasamapaccayā ’’ ti veditabbaṃ .
Micchāsaṅkappapaccayā micchāsaṅkappavūpasamapaccayātiādīsupi eseva nayo .
Yassa yassa hi ‘‘ vūpasamapaccayā ’’ ti vuccati , tassa tassa paṭipakkhadhammapaccayāva taṃ taṃ vedayitaṃ adhippetaṃ .
Micchāñāṇādīsu pana micchāñāṇaṃ nāma pāpakiriyāsu upāyacintā .
Atha vā micchāñāṇaṃ micchāpaccavekkhaṇañāṇaṃ .
Sammāñāṇaṃ nāma vipassanāsammādiṭṭhiṃP1.337 lokuttarasammādiṭṭhiñca ṭhapetvā avasesakusalābyākataṃ ñāṇaṃ .
Micchāvimutti nāma pāpādhimuttitā .
Atha vā ayāthāvavimutti aniyyānikavimutti avimuttasseva sato vimuttisaññīti .
Sammāvimutti nāma kalyāṇādhimuttitā phalavimutti ca .
Sammādiṭṭhiādayo heṭṭhā vuttatthāyeva .
Chandapaccayāpītiādīsu pana chando nāma lobho , chandapaccayā aṭṭhalobhasahagatacittasampayuttavedanā veditabbā .
Chandavūpasamapaccayā paṭhamajjhānavedanāva .
Vitakkapaccayā paṭhamajjhānavedanā .
Vitakkavūpasamapaccayā dutiyajjhānavedanā .
Saññāpaccayā ṭhapetvā paṭhamajjhānaṃ sesā cha samāpattivedanā .
Saññāvūpasamapaccayā nevasaññānāsaññāyatanavedanā .
Chando ca avūpasanto hotītiādīsu sace chandavitakkasaññā avūpasantā hontīti attho .
Tappaccayāti so chandavitakkasaññānaṃ avūpasamo eva paccayo tappaccayo , tasmā tappaccayā .
Chandavitakkasaññāavūpasamapaccayā vedanā hotīti attho .
Sā aṭṭhalobhasahagatacittasampayuttavedanā hoti .
Sace chando vūpasanto vitakkasaññā avūpasantā .
Tappaccayāti so chandassa vūpasamo vitakkasaññānaṃ avūpasamo eva paccayo tappaccayo , tasmā tappaccayā .
Sā paṭhamajjhānavedanāva .
Sace chandavitakkā vūpasantā saññā avūpasantā .
Tappaccayāti so chandavitakkānaṃ vūpasamo saññāya avūpasamo eva paccayo tappaccayo , tasmā tappaccayā .
Sā dutiyajjhānavedanāva .
Sace chandavitakkasaññā vūpasantā .
Tappaccayāti so chandavitakkasaññānaṃ vūpasamo eva paccayo tappaccayo , tasmā tappaccayā .
Sā nevasaññānāsaññāyatanavedanāva .
Keci pana ‘‘ chando nāma appanaṃ pāpuṇissāmīti pubbabhāgeM1.301 dhammacchando , appanāppattassa so chando vūpasanto hoti .
Paṭhamajjhāne vitakko hoti , dutiyajjhānappattassa vitakko vūpasanto hoti .
Sattasu samāpattīsu saññā hoti , nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpannassa ca nirodhaṃ samāpannassa ca saññā vūpasantā hotī ’’ ti evaṃ vaṇṇayanti .
Idha pana nirodhasamāpatti na yujjati .
AppattassaP1.338 pattiyāti arahattaphalassa pattatthāya .
Atthi āyavan ti atthi vīriyaṃ .
Āyāvantipi pāṭho .
Tasmimpi ṭhāne anuppatteti tassa vīriyārambhassa vasena tasmiṃ arahattaphalassa kāraṇe ariyamagge anuppatteV1.273 .
Tappaccayāpi vedayitan ti arahattassa ṭhānapaccayā vedayitaṃ .
Etena catumaggasahajātā nibbattitalokuttaravedanā gahitā .
Keci pana ‘‘ āyavanti paṭipatti .
Tasmimpi ṭhāne anuppatteti tassā bhūmiyā pattiyā ’’ ti vaṇṇayanti .
Padesavihārañāṇaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .