Samudayasaccaniddesavaṇṇanā
34. Samudayasaccaniddese
V1.134P1.158 yāyaṃ taṇhāti yā ayaṃ taṇhā .Ponobhavikāti punabbhavakaraṇaṃ punobhavo , punobhavo sīlamassāti ponobhavikā .
Apica punabbhavaṃ deti , punabbhavāya saṃvattati , punappunaṃ bhave nibbattetīti ponobhavikā .
Sā panesā punabbhavassa dāyikāpi atthi adāyikāpi , punabbhavāya saṃvattanikāpi atthi asaṃvattanikāpi , dinnāya paṭisandhiyā upadhivepakkamattāpi .
Sā tippakārāpi ponobhavikāti nāmaṃ labhati .
Ponabbhavikātipi pāṭho , soyevattho .
Abhinandanasaṅkhātena nandirāgena saha gatāti nandirāgasahagatā .
Nandirāgena saddhiṃ atthato ekattameva gatāti vuttaṃ hoti .
Tatra tatrābhinandinīti yatra yatra attabhāvo nibbattati , tatra tatra abhinandinī .
Rūpādīsu vā ārammaṇesu tatra tatrābhinandinī , rūpābhinandinī saddagandharasaphoṭṭhabbadhammābhinandinīti attho .
Tatra tatrābhinandītipi pāṭho , tatra tatra abhinandayatīti attho .
Seyyathidan ti nipāto , tassa sā katamā iti ceti attho .
Kāmataṇhāti kāme taṇhā , pañcakāmaguṇikarāgassetaṃ adhivacanaṃ .
Bhavataṇhāti bhave taṇhā .
Bhavapatthanāvasena uppannassa sassatadiṭṭhisahagatassa rāgassa rūpārūpabhavarāgassa ca jhānanikantiyā ca etaṃ adhivacanaṃ .
Vibhavataṇhāti vibhave taṇhā .
Ucchedadiṭṭhisahagatarāgassetaṃ adhivacanaṃ .
Idāni tassā taṇhāya vatthuṃ vitthārato dassetuṃ sā kho panesātiādimāha .
Tattha uppajjatīti jāyati .
Nivisatīti punappunaṃ pavattivasena patiṭṭhāti .
Uppajjamānā kattha uppajjati , nivisamānā kattha nivisatīti
P1.159 sambandho .Yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpan ti yaṃ lokasmiṃ piyasabhāvañceva
M1.147 madhurasabhāvañca .Cakkhu loketiādīsu lokasmiñhi cakkhuādīsu mamattena abhiniviṭṭhā sattā sampattiyaṃ patiṭṭhitā attano cakkhuṃ ādāsādīsu nimittaggahaṇānusārena vippasannaṃ pañcapasādaṃ suvaṇṇavimāne ugghāṭitamaṇisīhapañjaraṃ viya maññanti , sotaṃ rajatapanāḷikaṃ viya pāmaṅgasuttakaṃ viya ca maññanti , tuṅganāsāti laddhavohāraṃ ghānaṃ vaṭṭetvā ṭhapitaharitālavaṭṭiṃ viya maññanti , jivhaṃ rattakambalapaṭalaṃ viya mudusiniddhamadhurarasadaṃ maññanti , kāyaṃ sālalaṭṭhiṃ viya suvaṇṇatoraṇaṃ viya ca maññanti , manaṃ aññesaṃ manena asadisaṃ uḷāraṃ maññanti , rūpaṃ suvaṇṇakaṇikārapupphādivaṇṇaṃ viya , saddaṃ mattakaravīkakokilamandadhamitamaṇivaṃsanigghosaṃ viya , attanā paṭiladdhāni catusamuṭṭhānikagandhārammaṇādīni ‘‘ kassaññassa evarūpāni atthī ’’ ti maññanti , tesaṃ evaṃ maññamānānaṃ tāni cakkhādīni piyarūpāni ceva sātarūpāni ca honti .
Atha nesaṃ tattha anuppannā ceva taṇhā uppajjati
V1.135 , uppannā ca punappunaṃ pavattivasena nivisati .Tasmā thero ‘‘ cakkhu loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ , etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjatī ’’ tiādimāha .
Tattha uppajjamānāti yadā uppajjati , tadā ettha uppajjatīti attho .
Samudayasaccaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .