3. Dutiyasuttantaniddesavaṇṇanā
14. Saccappaṭivedhañāṇayojanakkame ca ayaṃ rūpassa assādoti pahānappaṭivedhoti pubbabhāge ‘‘ ayaṃ taṇhāsampayutto rūpassa assādo ’’ ti ñatvā maggakkhaṇe samudayappahānasaṅkhāto samudayasaccappaṭivedho .
Samudayasaccan ti samudayasaccappaṭivedhañāṇaṃ .
Ariyasaccārammaṇañāṇampi hi ‘‘ ye keci kusalā dhammā , sabbe te catūsu ariyasaccesu saṅgahaṃ gacchantī ’’ tiādīsu ( ma . ni .1.300) viya ‘‘ saccan ’’ ti vuccati .
Ayaṃ rūpassa ādīnavoti pariññāpaṭivedhoti pubbabhāge ‘‘ ayaṃ rūpassa ādīnavo ’’ ti ñatvā maggakkhaṇe dukkhapariññāsaṅkhāto dukkhasaccappaṭivedho .
Dukkhasaccan ti dukkhasaccappaṭivedhañāṇaṃ .
Idaṃ rūpassa nissaraṇanti sacchikiriyāpaṭivedhoti pubbabhāge ‘‘ idaṃ rūpassa nissaraṇan ’’ ti
M2.202 ñatvā maggakkhaṇe nirodhasacchikiriyāsaṅkhāto nirodhasaccappaṭivedho .Nirodhasaccan ti nirodhasaccārammaṇaṃ nirodhasaccappaṭivedhañāṇaṃ
V2.187 .Yā imesu tīsu ṭhānesūti imesu yathāvuttesu tīsu samudayadukkhanirodhesu paṭivedhavasena pavattā yā diṭṭhi yo saṅkappoti yojanā .
Bhāvanāpaṭivedhoti ayaṃ maggabhāvanāsaṅkhāto maggasaccappaṭivedho .
Maggasaccan ti maggasaccappaṭivedhañāṇaṃ .
15. Puna
P3.599 aparena pariyāyena saccāni ca saccappaṭivedhañca dassento saccanti katihākārehi saccan tiādimāha .Tattha yasmā sabbepi sabbaññubodhisattā bodhipallaṅke nisinnā jarāmaraṇādikassa dukkhasaccassa jātiādikaṃ samudayasaccaṃ ‘‘ kiṃ nu kho ’’ ti esanti , tathā esantā ca jarāmaraṇādikassa dukkhasaccassa jātiādikaṃ samudayasaccaṃ ‘‘ paccayo ’’ ti vavatthapento pariggaṇhanti , tasmā sā ca esanā so ca pariggaho saccānaṃ esanattā pariggahattā ca ‘‘ saccan ’’ ti katvā esanaṭṭhena pariggahaṭṭhenāti vuttaṃ .
Ayañca vidhi paccekabuddhānampi paccayapariggahe labbhatiyeva , sāvakānaṃ pana anussavavasena paccayapariggahe labbhati .
Paṭivedhaṭṭhenāti pubbabhāge tathā esitānaṃ pariggahitānañca maggakkhaṇe ekapaṭivedhaṭṭhena .
Kiṃnidānan tiādīsu nidānādīni sabbāni kāraṇavevacanāni .
Kāraṇañhi yasmā phalaṃ nideti ‘‘ handa naṃ gaṇhathā ’’ ti appeti viya , tasmā ‘‘ nidānan ’’ ti vuccati .
Yasmā phalaṃ tato samudeti , jāyati , pabhavati ;
tasmā samudayo , jāti , pabhavoti vuccati .
Ayaṃ panettha attho – kiṃ nidānaṃ etassāti kiṃnidānaṃ .
Ko samudayo etassāti kiṃsamudayaṃ .
Kā jāti etassāti kiṃjātikaṃ .
Ko pabhavo etassāti kiṃpabhavaṃ .
Yasmā pana tassa jāti yathāvuttena atthena nidānañceva samudayo ca jāti ca pabhavo ca , tasmā jātinidānan tiādimāha .
Jarāmaraṇan ti dukkhasaccaṃ .
Jarāmaraṇasamudayan ti tassa paccayaṃ samudayasaccaṃ .
Jarāmaraṇanirodhan ti nirodhasaccaṃ .
Jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadan ti maggasaccaṃ .
Imināva nayena sabbapadesu attho veditabbo .
16. Nirodhappajānanāti ārammaṇakaraṇena nirodhassa pajānanā .
Jāti siyā dukkhasaccaṃ , siyā samudayasaccan ti bhavapaccayā paññāyanaṭṭhena dukkhasaccaṃ
M2.203 , jarāmaraṇassa paccayaṭṭhena samudayasaccaṃ .Esa nayo sesesupi .
Avijjā siyā dukkhasaccan ti pana āsavasamudayā avijjāsamudayaṭṭhenāti .
Saccakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .