Mūlamūlakādidasakavaṇṇanā
18. Mūlaṭṭhenātiādike mūlamūlake dasake mūlaṭṭhenāti vipassanādīsu purimā purimā bojjhaṅgā pacchimānaṃ pacchimānaṃ bojjhaṅgānañca sahajātadhammānañca aññamaññañca mūlaṭṭhena .
Mūlacariyaṭṭhenāti mūlaṃ hutvā cariyā pavatti mūlacariyā .
Tena mūlacariyaṭṭhena , mūlaṃ hutvā pavattanaṭṭhenāti attho .
Mūlapariggahaṭṭhenāti te eva bojjhaṅgā ādito pabhuti uppādanatthāya parigayhamānattā pariggahā , mūlāniyeva pariggahā mūlapariggahā .
Tena mūlapariggahaṭṭhena .
Te eva aññamaññaṃ parivāravasena parivāraṭṭhena .
Bhāvanāpāripūrivasena paripūraṇaṭṭhena .
Niṭṭhaṃ pāpuṇanavasena paripākaṭṭhena .
Te eva mūlāni ca chabbidhā pabhedabhinnattā paṭisambhidā cāti mūlapaṭisambhidā .
Tena mūlapaṭisambhidaṭṭhena .
Mūlapaṭisambhidāpāpanaṭṭhenāti bojjhaṅgabhāvanānuyuttassa yogino taṃ mūlapaṭisambhidaṃ pāpanaṭṭhena
M2.205 .Tasseva yogino tassā mūlapaṭisambhidāya vasībhāvaṭṭhena .
Sesesupi īdisesu puggalavohāresu bodhissa aṅgāti bojjhaṅgāti vuttaṃ hotīti veditabbaṃ .
Mūlapaṭisambhidāya vasībhāvappattānampīti īdisesupi niṭṭhāvacanesu phalabojjhaṅgāti veditabbaṃ .
Vasībhāvaṃ pattānantipi pāṭho .
Mūlamūlakadasakaṃ niṭṭhitaṃ .
Sesesupi hetumūlakādīsu navasu dasakesu imināva nayena sādhāraṇavacanānaṃ attho veditabbo
V2.190 .Asādhāraṇesu pana yathāvuttā eva bojjhaṅgā yathāvuttānaṃ dhammānaṃ janakattā hetū nāma honti .
Upatthambhakattā paccayā nāma .
Te eva tadaṅgasamucchedapaṭippassaddhivisuddhibhūtattā visuddhi nāma .
Vajjavirahitattā anavajjā nāma .
‘‘ Sabbepi kusalā dhammā nekkhamman ’’ ti vacanato nekkhammaṃ nāma .
Kilesehi vimuttattā tadaṅgavimuttiādivasena vimutti nāma .
Maggaphalabojjhaṅgā visayībhūtehi āsavehi virahitattā anāsavā .
Tividhāpi bojjhaṅgā kilesehi suññattā tadaṅgavivekādivasena vivekā .
Vipassanāmaggabojjhaṅgā pariccāgavosaggattā pakkhandanavosaggattā ca vosaggā .
Phalabojjhaṅgā pakkhandanavosaggattā vosaggā .
19. Mūlaṭṭhaṃ
P3.602 bujjhantītiādayo ekekapadavasena niddiṭṭhā nava dasakā vuttanayeneva veditabbā .Vasībhāvappattānan ti padaṃ pana vattamānavacanābhāvena na yojitaṃ .
Pariggahaṭṭhā dayo abhiññeyyaniddese vuttatthā .
20. Puna thero attanā desitaṃ suttantaṃ uddisitvā tassa niddesavasena bojjhaṅgavidhiṃ dassetukāmo ekaṃ samayan tiādikaṃ nidānaṃ vatvā suttantaṃ tāva uddisi .
Attanā desitasuttattā eva cettha evaṃ me sutan ti na vuttaṃ .
Āyasmā sāriputtoti panettha desakabyattibhāvatthaṃ attānaṃ paraṃ viya katvā vuttaṃ .
Īdisañhi vacanaṃ loke ganthesu payujjanti .
Pubbaṇhasamayan ti sakalaṃ pubbaṇhasamayaṃ .
Accantasaṃyogatthe upayogavacanaṃ .
Sesadvayepi eseva nayo .
Satisambojjhaṅgo iti ce
M2.206 me hotīti satisambojjhaṅgoti evañce mayhaṃ hoti .Appamāṇoti me hotīti appamāṇoti evaṃ me hoti .
Susamāraddhoti me hotīti suṭṭhu paripuṇṇoti evaṃ me hoti .
Tiṭṭhantan ti nibbānārammaṇe pavattivasena tiṭṭhantaṃ .
Cavatīti nibbānārammaṇato apagacchati .
Sesabojjhaṅgesupi eseva nayo .
Rājamahāmattassāti rañño mahāamaccassa , mahatiyā vā bhogamattāya bhogappamāṇena samannāgatassa .
Nānārattānan ti nānāraṅgarattānaṃ , pūraṇatthe sāmivacanaṃ , nānārattehīti attho .
Dussakaraṇḍakoti dussapeḷā .
Dussayugan ti vatthayugalaṃ .
Pārupitun ti acchādetuṃ .
Imasmiṃ suttante therassa phalabojjhaṅgā kathitā .
Yadā hi thero satisambojjhaṅgaṃ sīsaṃ katvā phalasamāpattiṃ samāpajjati , tadā itare tadanvayā honti .
Yadā dhammavicayādīsu aññataraṃ , tadā sesāpi tadanvayā hontīti evaṃ phalasamāpattiyā attano ciṇṇavasībhāvaṃ dassento thero imaṃ suttantaṃ kathesīti .