Suttantaniddesavaṇṇanā
21. Kathaṃ
V2.191 satisambojjhaṅgo iti ce hotīti bojjhaṅgoti satisambojjhaṅgaṃ sīsaṃ katvā phalasamāpattiṃ samāpajjantassa aññesu bojjhaṅgesu vijjamānesu evaṃ ayaṃ satisambojjhaṅgo hotīti iti ce pavattassa kathaṃ so satisambojjhaṅgo hotīti attho .Yāvatā nirodhūpaṭṭhātīti yattakena kālena nirodho upaṭṭhāti , yattake kāle ārammaṇato nibbānaṃ upaṭṭhātīti attho .
Yāvatā accīti yattakena parimāṇena jālā .
Kathaṃ appamāṇo iti ce hotīti bojjhaṅgoti na appamāṇepi satisambojjhaṅge vijjamāne evaṃ ayaṃ appamāṇo hotīti iti ce pavattassa
P3.603 so appamāṇo satisambojjhaṅgo kathaṃ hotīti attho .Pamāṇabaddhāti kilesā ca pariyuṭṭhānā ca ponobhavikasaṅkhārā ca pamāṇabaddhā nāma honti .
‘‘ Rāgopamāṇakaraṇo , doso pamāṇakaraṇo , moho pamāṇakaraṇo ’’ ti ( ma . ni .1.459) vacanato rāgādayo yassa uppajjanti ,‘‘ ayaṃ ettako ’’ ti tassa pamāṇakaraṇato pamāṇaṃ nāma .
Tasmiṃ pamāṇe baddhā paṭibaddhā āyattāti
M2.207 kilesādayo pamāṇabaddhā nāma honti .Kilesāti anusayabhūtā , pariyuṭṭhānāti samudācārappattakilesā .
Saṅkhārā ponobhavikāti punappunaṃ bhavakaraṇaṃ punabhavo , punabhavo sīlametesanti ponabhavikā , ponabhavikā eva ponobhavikā .
Kusalākusalakammasaṅkhātā saṅkhārā .
Appamāṇoti vuttappakārassa pamāṇassa abhāvena appamāṇo .
Maggaphalānampi appamāṇattā tato visesanatthaṃ acalaṭṭhena asaṅkhataṭṭhenāti vuttaṃ .
Bhaṅgābhāvato acalo , paccayābhāvato asaṅkhato .
Yo hi acalo asaṅkhato ca , so ativiya pamāṇavirahito hoti .
Kathaṃ susamāraddho iti ce hotīti bojjhaṅgoti anantaraṃ vuttanayena yojetabbaṃ .
Visamāti sayañca visamattā , visamassa ca bhāvassa hetuttā visamā .
Samadhammoti santaṭṭhena paṇītaṭṭhena samo dhammo .
Pamāṇābhāvato santo .
‘‘ Yāvatā , bhikkhave , dhammā saṅkhatā vā asaṅkhatā vā , virāgo tesaṃ dhammānaṃ aggamakkhāyatī ’’ ti ( a . ni .4.34; itivu .90) vacanato sabbadhammuttamaṭṭhena paṇīto .
Tasmiṃ samadhammoti vutte susame āraddho susamāraddho .
Āvajjitattāti phalasamāpattiyā pavattakālaṃ sandhāya vuttaṃ .
Anuppādādisaṅkhāte nibbāne manodvārāvajjanassa uppannattāti vuttaṃ hoti .
Tiṭṭhatīti pavattati .
Uppādā dīni heṭṭhā vuttatthāni .
Sesabojjhaṅgamūlakesupi vāresu eseva nayo .
Bojjhaṅgakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .