Maggakathāvaṇṇanā
237. Idāni
V2.166 tesaṃ tiṇṇaṃ vipallāsānaṃ pahānakaraṃ ariyamaggaṃ dassentena kathitāya maggakathāya apubbatthānuvaṇṇanā .Tattha maggoti kenaṭṭhena maggoti yo buddhasāsane maggoti vuccati , so kenaṭṭhena maggo nāma hotīti attho .
Micchādiṭṭhiyā pahānāyātiādīsu dasasu
M2.180 pariyāyesu paṭhamo paṭhamo tassa tassa maggaṅgassa ujuvipaccanīkavasena vutto .Maggo ceva hetu cāti tassa tassa kiccassa karaṇāya paṭipadaṭṭhena maggo , sampāpakaṭṭhena hetu .
Tena maggassa paṭipadaṭṭho sampāpakaṭṭho ca vutto hoti .
‘‘ Ayaṃ maggo ayaṃ paṭipadā ’’ tiādīsu ( saṃ . ni .5.5,48) hi paṭipadā maggo ,‘‘ maggassa niyyānaṭṭho hetuṭṭho ’’ tiādīsu ( paṭi . ma .2.8) sampāpako hetu .
Evaṃ dvīhi dvīhi padehi ‘‘ maggoti kenaṭṭhena maggo ’’ ti pucchāya vissajjanaṃ kataṃ hoti .
Sahajātānaṃ dhammānaṃ upatthambhanāyāti attanā sahajātānaṃ arūpadhammānaṃ sahajātaaññamaññanissayādibhāvena upatthambhanabhāvāya .
Kilesānaṃ pariyādānāyāti taṃtaṃmaggavajjhānaṃ vuttāvasesakilesānaṃ khepanāya .
Paṭivedhādivisodhanāyāti ettha yasmā ‘‘ ko cādi kusalānaṃ dhammānaṃ , sīlañca suvisuddhaṃ diṭṭhi ca ujukā ’’ ti ( saṃ . ni .5.369,381) vacanato sīlañca diṭṭhi ca saccapaṭivedhassa ādi .
So ca ādimaggakkhaṇe visujjhati .
Tasmā ‘‘ paṭivedhādivisodhanāyā ’’ ti vuttaṃ .
Cittassa adhiṭṭhānāyāti sampayuttacittassa sakakicce patiṭṭhānāya .
Cittassa vodānāyāti cittassa parisuddhabhāvāya .
Visesādhigamāyāti lokiyato visesapaṭilābhāya .
Uttari paṭivedhāyāti lokiyato uttari paṭivijjhanatthāya .
Saccābhisamayāyāti catunnaṃ saccānaṃ ekābhisamayāya kiccanipphattivasena ekapaṭivedhāya .
Nirodhe patiṭṭhāpanāyāti cittassa vā puggalassa vā nibbāne patiṭṭhāpanatthāya .
Sakadāgāmimaggakkhaṇādīsu
P3.580 aṭṭha maggaṅgāni ekato katvā taṃtaṃmaggavajjhakilesappahānaṃ vuttaṃ .Evaṃ vacane kāraṇaṃ heṭṭhā vuttameva .
Yasmā uparūparimaggenāpi suṭṭhu ādivisodhanā suṭṭhu cittavodānañca hoti , tasmā tānipi padāni vuttāni .
Dassanamaggotiādīhi
V2.167 yāva pariyosānā tassa dhammassa lakkhaṇavasena maggaṭṭho vutto .Tāni sabbānipi padāni abhiññeyyaniddese vuttatthāneva .
Evamettha yathāsambhavaṃ lokiyalokuttaro maggo niddiṭṭho .
Hetuṭṭhena maggoti ca aṭṭhaṅgiko maggo niddiṭṭho .
Nippariyāyamaggattā cassa puna ‘‘ maggo ’’ ti na vuttaṃ .
Ādhipateyyaṭṭhena indriyāti ādīni ca indriyādīnaṃ atthavasena vuttāni , na maggaṭṭhavasena .
Saccānīti cettha saccañāṇāni .
Sabbepi te dhammā nibbānassa paṭipadaṭṭhena maggo .
Ante vuttaṃ nibbānaṃ
M2.181 pana saṃsāradukkhābhibhūtehi dukkhanissaraṇatthikehi sappurisehi maggīyati gavesīyatīti maggoti vuttanti veditabbanti .Maggakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .