50. Iddhividhañāṇaniddesavaṇṇanā
101. Iddhividhañāṇaniddesaṃ
P1.343 idha bhikkhūti imasmiṃ sāsane bhikkhu .Chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgatan ti ettha chandahetuko samādhi , chandādhiko vā samādhi chandasamādhi , kattukamyatāchandaṃ adhipatiṃ karitvā paṭiladdhasamādhissetaṃ adhivacanaṃ .
Padhānabhūtā saṅkhārā padhānasaṅkhārā , catukiccasādhakassa sammappadhānavīriyassetaṃ adhivacanaṃ .
Catukiccasādhanavasena
V1.276 bahuvacanaṃ kataṃ .Samannāgatan ti chandasamādhinā ca padhānasaṅkhārehi ca upetaṃ .
Iddhipādan ti nipphattipariyāyena vā ijjhanaṭṭhena , ijjhanti etāya sattā iddhā vuddhā ukkaṃsagatā hontīti iminā vā pariyāyena iddhīti
M1.305 saṅkhaṃ gatānaṃ upacārajjhānādikusalacittasampayuttānaṃ chandasamādhipadhānasaṅkhārānaṃ adhiṭṭhānaṭṭhena pādabhūtaṃ sesacittacetasikarāsinti attho .Vuttañhi iddhipādavibhaṅge suttantabhājanīye ‘‘ iddhipādoti tathābhūtassa vedanākkhandho … pe … viññāṇakkhandho ’’ ti ( vibha .434).
Abhidhammabhājanīye ca ‘‘ iddhipādoti tathābhūtassa phasso vedanā … pe … paggāho avikkhepo ’’ ti ( vibha .447) vuttaṃ .
Tasmā ‘‘ sesacittacetasikarāsin ’’ ti ettha ?
Chandasamādhipadhānasaṅkhāresu ekekaṃ iddhiṃ katvā dvīhi dvīhi saha sesavacanaṃ katanti veditabbaṃ .
Evañhi cattāro khandhā sabbe ca phassādayo dhammā saṅgahitā honti .
Iminā nayena sesesupi attho veditabbo .
Yatheva hi chandaṃ adhipatiṃ karitvā paṭiladdhasamādhi chandasamādhīti vutto , evaṃ vīriyaṃ cittaṃ vīmaṃsaṃ adhipatiṃ karitvā paṭiladdhasamādhi vīmaṃsāsamādhīti vuccati .
Evamekekasmiṃ iddhipāde chandādayo vīriyādayo cittādayo vīmaṃsādayoti tayo tayo dhammā iddhīpi honti iddhipādāpi , sesā pana sampayuttakā cattāro khandhā iddhipādāyeva
P1.344 .Yasmā vā ime tayo tayo dhammā sampayuttakehi catūhi khandhehi saddhiṃyeva ijjhanti , na vinā tehi , tasmā tena pariyāyena sabbe cattāropi khandhā ijjhanaṭṭhena iddhi nāma honti , patiṭṭhaṭṭhena pādā nāmātipi veditabbaṃ .
Vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgatan ti ettha pana vīriyanti ca padhānasaṅkhāroti ca ekoyeva .
Kasmā dvidhā vuttanti ce ?
Vīriyassa adhipatibhāvadassanavasenettha paṭhamaṃ vīriyaggahaṇaṃ kataṃ , tasseva catukiccasādhakattadassanatthaṃ padhānasaṅkhāravacanaṃ kataṃ .
Evaṃ dvidhā vuttattā eva cetthāpi tayo tayo dhammāti vuttaṃ .
Keci pana ‘‘ vibhaṅge ‘ iddhīti yā tesaṃ tesaṃ dhammānaṃ iddhi samiddhi ijjhanā samijjhanā ’ ti ( vibha .434) vuttattā iddhi nāma anipphannā , iddhipādo nipphanno ’’ ti vadanti .
Idha pana iddhipi iddhipādopi nipphanno lakkhaṇabbhāhatoti sanniṭṭhānaṃ kataṃ .
Iddhi samiddhītiādīhi ijjhanākārena dhammā eva vuttāti veditabbaṃ .
Bhāvetīti āsevati .
Suttantabhājanīye ( vibha .431 ādayo ) viya idhāpi iddhipādabhāvanā lokiyā eva .
Tasmā iddhividhaṃ tāva sampādetukāmo lokiyaṃ
M1.306 iddhipādaṃ bhāvento pathavīkasiṇādīsu aṭṭhasu kasiṇesu adhikatavasippattaaṭṭhasamāpattiko kasiṇānulomatoV1.277 kasiṇapaṭilomato kasiṇānulomapaṭilomato jhānānulomato jhānapaṭilomato jhānānulomapaṭilomato jhānukkantikato kasiṇukkantikato jhānakasiṇukkantikato aṅgasaṅkantikato ārammaṇasaṅkantikato aṅgārammaṇasaṅkantikato aṅgavavatthānato ārammaṇavavatthānatoti imehi cuddasahi ākārehi cittaṃ paridametvā chandasīsavīriyasīsacittasīsavīmaṃsāsīsavasena punappunaṃ jhānaṃ samāpajjati .Aṅgārammaṇavavatthānampi keci icchanti .
Pubbahetusampannena pana kasiṇesu catukkajjhānamatte ciṇṇavasināpi kātuṃ vaṭṭatīti taṃ taṃ iddhipādaṃ samādhiṃ bhāvento ‘‘ anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāyā ’’ tiādikaṃ ( vibha .432) catuppakāraṃ vīriyaṃ adhiṭṭhāti , tassa ca hānivuddhiyo ñatvā vīriyasamataṃ adhiṭṭhāti .
So evaṃ catūsu iddhipādesu cittaṃ paribhāvetvā iddhividhaṃ sampādeti .
So
P1.345 imesu catūsu iddhipādesūtiādīsu soti so bhāvitacaturiddhipādo bhikkhu .Catūsu iddhipādesu cittaṃ paribhāvetīti punappunaṃ chandādīsu ekekaṃ adhipatiṃ katvā jhānasamāpajjanavasena tesu cittaṃ paribhāveti nāma , chandādivāsanaṃ gāhāpetīti attho .
Paridametīti nibbisevanaṃ karoti .
Purimaṃ pacchimassa kāraṇavacanaṃ .
Paribhāvitañhi cittaṃ paridamitaṃ hotīti .
Muduṃ karotīti tathā dantaṃ cittaṃ vasippattaṃ karoti .
Vase vattamānañhi cittaṃ ‘‘ mudū ’’ ti vuccati .
Kammaniyan ti kammakkhamaṃ kammayoggaṃ karoti .
Mudu hi cittaṃ kammaniyaṃ hoti sudhantamiva suvaṇṇaṃ , idha pana iddhividhakammakkhamaṃ .
Soti so paribhāvitacitto bhikkhu .
Kāyampi citte samodahatītiādi iddhikaraṇakāle yathāsukhaṃ cittacārassa ijjhanatthaṃ yogavidhānaṃ dassetuṃ vuttaṃ .
Tattha kāyampi citte samodahatīti attano karajakāyampi pādakajjhānacitte samodahati paveseti āropeti , kāyaṃ cittānugatikaṃ karotīti attho .
Evaṃ karaṇaṃ adissamānena kāyena gamanassa upakārāya hoti .
Cittampi kāye samodahatīti pādakajjhānacittaṃ attano karajakāye samodahati āropeti
M1.307 , cittampi kāyānugatikaṃ karotīti attho .Evaṃ karaṇaṃ dissamānena kāyena gamanassa upakārāya hoti .
Samādahatītipi pāṭho , patiṭṭhāpetīti attho .
Kāyavasena cittaṃ pariṇāmetīti pādakajjhānacittaṃ gahetvā karajakāye āropeti kāyānugatikaṃ karoti , idaṃ cittaṃ kāye samodahanassa vevacanaṃ .
Cittavasena kāyaṃ pariṇāmetīti karajakāyaṃ gahetvā pādakajjhānacitte āropeti , cittānugatikaṃ karoti , idaṃ kāyaṃ citte samodahanassa vevacanaṃ .
Adhiṭṭhātīti ‘‘ evaṃ hotū ’’ ti adhiṭṭhāti .
Samodahanassa atthavivaraṇatthaṃ pariṇāmo vutto , pariṇāmassa atthavivaraṇatthaṃ adhiṭṭhānaṃ vuttaṃ .
Yasmā samodahatīti mūlapadaṃ , pariṇāmeti adhiṭṭhātīti tassa atthaniddesapadāni
V1.278 , tasmā tesaṃ dvinnaṃyeva padānaṃ vasena pariṇāmetvāti adhiṭṭhahitvāti vuttaṃ , na vuttaṃ samodahitvāti .Sukhasaññañca lahusaññañca kāye okkamitvā viharatīti catutthajjhānena sahajātasukhasaññañca lahusaññañca samāpajjanavasena
P1.346 karajakāye okkamitvā pavesetvā viharati .Tāya saññāya okkantakāyassa panassa karajakāyopi tūlapicu viya lahuko hoti .
Soti so katayogavidhāno bhikkhu .
Tathābhāvitena cittenāti itthambhūtalakkhaṇe karaṇavacanaṃ , hetuatthe vā , tathābhāvitena cittena hetubhūtenāti attho .
Parisuddhenāti upekkhāsatipārisuddhibhāvato parisuddhena .
Parisuddhattāyeva pariyodātena , pabhassarenāti attho .
Iddhividhañāṇāyāti iddhikoṭṭhāse , iddhivikappe vā ñāṇatthāya .
Cittaṃ abhinīharatīti so bhikkhu vuttappakāravasena tasmiṃ citte abhiññāpādake jāte iddhividhañāṇādhigamatthāya parikammacittaṃ abhinīharati , kasiṇārammaṇato apanetvā iddhividhābhimukhaṃ peseti .
Abhininnāmetīti adhigantabbaiddhipoṇaṃ iddhipabbhāraṃ karoti .
Soti so evaṃ katacittābhinīhāro bhikkhu .
Anekavihitan ti anekavidhaṃ nānappakārakaṃ .
Iddhividhan ti iddhikoṭṭhāsaṃ , iddhivikappaṃ vā .
Paccanubhotīti paccanubhavati , phasseti sacchikaroti pāpuṇātīti attho .
102. Idānissa anekavihitabhāvaṃ dassento ekopi hutvātiādimāha .
Tattha ekopi hutvāti iddhikaraṇato pubbe pakatiyā ekopi hutvā .
Bahudhā hotīti bahunnaṃ santike caṅkamitukāmo vā , sajjhāyaṃ
M1.308 vā kattukāmo , pañhaṃ vā pucchitukāmo hutvā satampi sahassampi hoti .Kathaṃ panāyamevaṃ hoti ?
Iddhiyā bhūmipādapadamūlabhūte dhamme sampādetvā abhiññāpādakajjhānaṃ samāpajjitvā vuṭṭhāya sace sataṃ icchati ,‘‘ sataṃ homi sataṃ homī ’’ ti parikammaṃ katvā puna pādakajjhānaṃ samāpajjitvā vuṭṭhāya adhiṭṭhāti .
Adhiṭṭhānacittena saheva sataṃ hoti .
Sahassādīsupi eseva nayo .
Sace evaṃ na ijjhati , puna parikammaṃ katvā dutiyampi samāpajjitvā vuṭṭhāya adhiṭṭhātabbaṃ .
Saṃyuttaṭṭhakathāyañhi ‘‘ ekavāraṃ dvevāraṃ samāpajjituṃ vaṭṭatī ’’ ti vuttaṃ .
Tattha pādakajjhānacittaṃ nimittārammaṇaṃ , parikammacittāni satārammaṇāni vā sahassārammaṇāni vā .
Tāni ca kho vaṇṇavaseneva , no paṇṇattivasena .
Adhiṭṭhānacittampi tatheva satārammaṇaṃ vā sahassārammaṇaṃ vā , taṃ paṭhamappanācittamiva gotrabhuanantaraṃ ekameva uppajjati rūpāvacaracatutthajjhānikaṃ
P1.347 .Tattha ye te bahū nimmitā , te aniyametvā nimmitattā iddhimatā sadisāva honti .
Ṭhānanisajjādīsu vā bhāsitatuṇhībhāvādīsu vā yaṃ yaṃ iddhimā karoti , taṃtadeva karonti .
Sace pana nānāvaṇṇe kātukāmo
V1.279 hoti , keci paṭhamavaye keci majjhimavaye keci pacchimavaye , tathā dīghakese upaḍḍhamuṇḍamuṇḍe missakakese upaḍḍharattacīvare paṇḍukacīvare padabhāṇadhammakathāsarabhaññapañhapucchanapañhavissajjanarajanapacanacīvarasibbanadhovanādīni karonte , aparepi vā nānappakārake kātukāmo hoti , tena pādakajjhānato vuṭṭhāya ‘‘ ettakā bhikkhū paṭhamavayā hontū ’’ tiādinā nayena parikammaṃ katvā puna samāpajjitvā vuṭṭhāya adhiṭṭhātabbaṃ .Adhiṭṭhānacittena saddhiṃ icchitappakārāyeva hontīti .
Esa nayo ‘‘ bahudhāpi hutvā eko hotī ’’ tiādīsu .
Ayaṃ pana viseso – iminā hi bhikkhunā evaṃ bahubhāvaṃ nimminitvā puna ‘‘ ekova hutvā caṅkamissāmi , sajjhāyaṃ karissāmi , pañhaṃ pucchissāmī ’’ ti cintetvā vā ‘‘ ayaṃ vihāro appabhikkhuko , sace keci āgamissanti , kuto ime ettakā ekasadisā bhikkhū addhā therassa esānubhāvoti maṃ jānissantī ’’ ti appicchatāya vā antarāva ‘‘ eko homī ’’ ti icchantena pādakajjhānaṃ samāpajjitvā vuṭṭhāya ‘‘ eko homī ’’ ti parikammaṃ katvā puna samāpajjitvā vuṭṭhāya ‘‘ eko homī ’’ ti adhiṭṭhātabbaṃ
M1.309 .Adhiṭṭhānacittena saddhiṃyeva eko hoti .
Evaṃ akaronto pana yathāparicchinnakālavasena sayameva eko hoti .
Āvibhāvan ti pākaṭabhāvaṃ karotīti attho .
Tirobhāvan ti paṭicchannabhāvaṃ karotīti attho .
Āvibhāvaṃ paccanubhoti , tirobhāvaṃ paccanubhotīti purimena vā sambandho .
Tatrāyaṃ iddhimā āvibhāvaṃ kattukāmo andhakāraṃ vā ālokaṃ karoti , paṭicchannaṃ vā vivaṭaṃ karoti , anāpāthaṃ vā āpāthaṃ karoti .
Kathaṃ ?
Ayañhi yathā paṭicchannopi dūre ṭhitopi vā dissati , evaṃ attānaṃ vā paraṃ vā kattukāmo pādakajjhānato vuṭṭhāya ‘‘ idaṃ andhakāraṃ ālokajātaṃ hotū ’’ ti vā ,‘‘ idaṃ paṭicchannaṃ vivaṭaṃ hotū ’’ ti vā ,‘‘ idaṃ anāpāthaṃ āpāthaṃ hotū ’’ ti vā āvajjitvā parikammaṃ katvā vuttanayeneva adhiṭṭhāti .
Saha adhiṭṭhānā
P1.348 yathādhiṭṭhitameva hoti .Pare dūre ṭhitāpi passanti , sayampi passitukāmo passati .
Tirobhāvaṃ kattukāmo pana ālokaṃ vā andhakāraṃ karoti , appaṭicchannaṃ vā paṭicchannaṃ , āpāthaṃ vā anāpāthaṃ karoti .
Kathaṃ ?
Ayañhi yathā appaṭicchannopi samīpe ṭhitopi vā na dissati , evaṃ attānaṃ vā paraṃ vā kattukāmo pādakajjhānā vuṭṭhahitvā ‘‘ idaṃ ālokaṭṭhānaṃ andhakāraṃ hotū ’’ ti vā ,‘‘ idaṃ appaṭicchannaṃ paṭicchannaṃ hotū ’’ ti vā ,‘‘ idaṃ āpāthaṃ anāpāthaṃ hotū ’’ ti vā āvajjitvā parikammaṃ katvā vuttanayeneva adhiṭṭhāti .
Saha adhiṭṭhānā yathādhiṭṭhitameva hoti .
Pare samīpe ṭhitāpi na passanti , sayampi apassitukāmo na passati .
Apica sabbampi pākaṭapāṭihāriyaṃ āvibhāvo nāma , apākaṭapāṭihāriyaṃ tirobhāvo nāma .
Tattha pākaṭapāṭihāriye iddhipi paññāyati iddhimāpi .
Taṃ yamakapāṭihāriyena dīpetabbaṃ .
Apākaṭapāṭihāriye
V1.280 iddhiyeva paññāyati , na iddhimā .Taṃ mahakasuttena ( saṃ . ni .4.346) ca brahmanimantanikasuttena ( ma . ni .1.501 ādayo ) ca dīpetabbaṃ .
Tirokuṭṭan ti parakuṭṭaṃ , kuṭṭassa parabhāganti vuttaṃ hoti .
Esa nayo tiropākāratiropabbatesu .
Kuṭṭoti ca gehabhitti .
Pākāroti gehavihāragāmādīnaṃ parikkhepapākāro .
Pabbatoti paṃsupabbato vā pāsāṇapabbato vā .
Asajjamānoti alaggamāno .
Seyyathāpi ākāseti
M1.310 ākāse viya .Evaṃ gantukāmena pana ākāsakasiṇaṃ samāpajjitvā vuṭṭhāya kuṭṭaṃ vā pākāraṃ vā pabbataṃ vā āvajjitvā kataparikammena ‘‘ ākāso hotū ’’ ti adhiṭṭhātabbo , ākāsova hoti .
Adho otaritukāmassa , uddhaṃ vā ārohitukāmassa susiro hoti , vinivijjhitvā gantukāmassa chiddo .
So tattha asajjamāno gacchati .
Sace panassa bhikkhuno adhiṭṭhahitvā gacchantassa antarā pabbato vā rukkho vā uṭṭheti , kiṃ puna samāpajjitvā adhiṭṭhātabbanti ?
Doso natthi .
Puna samāpajjitvā adhiṭṭhānañhi upajjhāyassa santike nissayaggahaṇasadisaṃ hoti .
Iminā pana bhikkhunā ‘‘ ākāso hotū ’’ ti adhiṭṭhitattā ākāso hotiyeva .
Purimādhiṭṭhānabaleneva cassa antarā añño pabbato vā rukkho vā utumayo uṭṭhahissatīti aṭṭhānametaṃ .
Aññena iddhimatā
P1.349 nimmite pana paṭhamaṃ nimmānaṃ balavaṃ hoti .Itarena tassa uddhaṃ vā adho vā gantabbaṃ .
Pathaviyāpi ummujjanimujjan ti ettha ummujjan ti uṭṭhānaṃ , nimujjan ti saṃsīdanaṃ , ummujjañca nimujjañca ummujjanimujjaṃ .
Evaṃ kattukāmena pana āpokasiṇaṃ samāpajjitvā uṭṭhāya ‘‘ ettake ṭhāne pathavī udakaṃ hotū ’’ ti paricchinditvā parikammaṃ katvā vuttanayeneva adhiṭṭhātabbaṃ .
Saha adhiṭṭhānā yathāparicchinne ṭhāne pathavī udakameva hoti .
So tattha ummujjanimujjaṃ karoti seyyathāpi udake .
Na kevalañca ummujjanimujjameva , nhānapānamukhadhovanabhaṇḍakadhovanādīsu yaṃ yaṃ icchati , taṃ taṃ karoti .
Na kevalañca udakameva karoti , sappitelamadhuphāṇitādīsupi yaṃ yaṃ icchati , taṃ taṃ ‘‘ idañcidañca ettakaṃ hotū ’’ ti āvajjitvā parikammaṃ katvā adhiṭṭhahantassa yathādhiṭṭhitameva hoti .
Uddharitvā bhājanagataṃ karontassa sappi sappiyeva hoti , telādīni telādīniyeva , udakaṃ udakameva .
So tattha temitukāmova temeti , na temitukāmo na temeti .
Tasseva ca sā pathavī udakaṃ hoti , sesajanassa pathavīyeva .
Tattha manussā pattikāpi gacchanti , yānādīhipi gacchanti , kasikammādīnipi karontiyeva .
Sace panāyaṃ ‘‘ tesampi udakaṃ hotū ’’ ti icchati , hotiyeva .
Paricchinnakālaṃ
V1.281 pana atikkamitvā yaṃ pakatiyā ghaṭataḷākādīsu udakaṃ , taṃ ṭhapetvā avasesaṃ paricchinnaṭṭhānaṃ pathavīyeva hoti .Udakepi abhijjamāne gacchatīti ettha yaṃ udakaṃ akkamitvā saṃsīdati , taṃ bhijjamānanti vuccati , viparītaṃ abhijjamānaṃ .
Evaṃ gantukāmena pana pathavīkasiṇaṃ
M1.311 samāpajjitvā vuṭṭhāya ‘‘ ettake ṭhāne udakaṃ pathavī hotū ’’ ti paricchinditvā parikammaṃ katvā vuttanayeneva adhiṭṭhātabbaṃ .Saha adhiṭṭhānā yathāparicchinnaṭṭhāne udakaṃ pathavīyeva hoti .
So tattha gacchati seyyathāpi pathaviyaṃ .
Na kevalañca gacchati , yaṃ yaṃ iriyāpathaṃ icchati , taṃ taṃ kappeti .
Na kevalañca pathavimeva karoti , maṇisuvaṇṇapabbatarukkhādīsupi yaṃ yaṃ icchati , taṃ taṃ vuttanayeneva āvajjitvā adhiṭṭhāti , yathādhiṭṭhitameva hoti .
Tasseva ca taṃ udakaṃ pathavī hoti , sesajanassa udakameva
P1.350 .Macchakacchapā ca udakakākādayo ca yathāruci vicaranti .
Sace panāyaṃ aññesampi manussānaṃ taṃ pathaviṃ kātuṃ icchati , karotiyeva .
Yathāparicchinnakālātikkamena pana udakameva hoti .
Ākāsepi pallaṅkena kamatīti antalikkhe samantato ūrubaddhāsanena gacchati .
Pakkhī sakuṇoti pakkhehi yutto sakuṇo , na aparipuṇṇapakkho lūnapakkho vā .
Tādiso hi ākāse gantuṃ na sakkoti .
Evamākāse gantukāmena pana pathavīkasiṇaṃ samāpajjitvā vuṭṭhāya sace nisinno gantumicchati , pallaṅkappamāṇaṃ ṭhānaṃ paricchinditvā parikammaṃ katvā vuttanayeneva adhiṭṭhātabbaṃ .
Sace nipanno gantukāmo hoti , mañcappamāṇaṃ , sace padasā gantukāmo hoti , maggappamāṇanti evaṃ yathānurūpaṃ ṭhānaṃ paricchinditvā vuttanayeneva ‘‘ pathavī hotū ’’ ti adhiṭṭhātabbaṃ .
Saha adhiṭṭhānā pathavīyeva hoti .
Ākāse gantukāmena ca bhikkhunā dibbacakkhulābhināpi bhavitabbaṃ .
Kasmā ?
Yasmā antarā utusamuṭṭhānā vā pabbatarukkhādayo honti , nāgasupaṇṇādayo vā usūyantā māpenti , tesaṃ dassanatthaṃ .
Te pana disvā kiṃ kātabbanti ?
Pādakajjhānaṃ samāpajjitvā vuṭṭhāya ‘‘ ākāso hotū ’’ ti parikammaṃ katvā adhiṭṭhātabbaṃ .
Apica okāse orohaṇatthampi iminā dibbacakkhulābhinā bhavitabbaṃ .
Ayañhi sace anokāse nhānatitthe vā gāmadvāre vā orohati , mahājanassa pākaṭo hoti , tasmā dibbacakkhunā passitvā anokāsaṃ vajjetvā okāse otaratīti .
Imepi candimasūriye evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāveti ettha candimasūriyānaṃ dvācattālīsayojanasahassoparicaraṇena mahiddhikatā , tīsu dīpesu ekakkhaṇe ālokakaraṇena mahānubhāvatā
V1.282 veditabbā , evaṃ uparicaraṇaālokapharaṇehi vā mahiddhike , teneva mahiddhikattena mahānubhāveM1.312 .Parāmasatīti pariggaṇhāti , ekadese vā phusati .
Parimajjatīti samantato ādāsatalaṃ viya parimajjati .
Ayaṃ panassa iddhi abhiññāpādakajjhānavaseneva ijjhati , natthettha kasiṇasamāpattiniyamo .
Svāyaṃ yadi icchati gantvā parāmasituṃ , gantvā parāmasati .
Sace pana idheva nisinnako vā nipannako vā parāmasitukāmo hoti ,‘‘ hatthapāse hotū ’’ ti adhiṭṭhāti .
Adhiṭṭhānabalena vaṇṭā muttatālaphalaṃ viya āgantvā
P1.351 hatthapāse ṭhite vā parāmasati , hatthaṃ vā vaḍḍhetvā parāmasati .Hatthaṃ vaḍḍhentassa pana kiṃ upādinnakaṃ vaḍḍhati anupādinnakaṃ vāti ?
Upādinnakaṃ nissāya anupādinnakaṃ vaḍḍhati .
Yo evaṃ katvā na kevalaṃ candimasūriye parāmasati , sace icchati , pādakathalikaṃ katvā pāde ṭhapeti , pīṭhaṃ katvā nisīdati , mañcaṃ katvā nipajjati , apassenaphalakaṃ katvā apassayati .
Yathā eko , evaṃ aparopi .
Anekesupi hi bhikkhusatasahassesu evaṃ karontesu tesañca ekamekassa tatheva ijjhati .
Candimasūriyānañca gamanampi ālokakaraṇampi tatheva hoti .
Yathā hi pātisahassesu udakapūresu sabbapātīsu candamaṇḍalāni dissanti , pākatikameva candassa gamanaṃ ālokakaraṇañca hoti , tathūpamametaṃ pāṭihāriyaṃ .
Yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vattetīti brahmalokaṃ paricchedaṃ katvā etthantare anekavidhaṃ abhiññaṃ karonto attano kāyena vasaṃ issariyaṃ vatteti .
Vitthāro panettha iddhikathāyaṃ āvibhavissatīti .
Iddhividhañāṇaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .