Paṭhamacchakkaṃ
154. Paṭhamacchakke
M2.72 assāsādimajjhapariyosānan ti abbhantarapavisanavātassa nāsikaggaṃ vā mukhanimittaṃ vā ādi , hadayaṃ majjhaṃ , nābhi pariyosānaṃ .Taṃ tassa ādimajjhapariyosānaṃ satiyā anugacchato yogissa ṭhānanānattānugamanena cittaṃ ajjhattaṃ vikkhepaṃ gacchati , taṃ ajjhattavikkhepagataṃ cittaṃ ekatte asaṇṭhahanato samādhissa paripantho .
Passāsādimajjhapariyosānan ti
V2.67 bahinikkhamanavātassa nābhi ādi , hadayaṃ majjhaṃ , nāsikaggaṃ vā mukhanimittaṃ vā bahiākāso vā pariyosānaṃ .Yojanā panettha vuttanayeneva veditabbā .
Assāsapaṭikaṅkhanā nikantitaṇhācariyāti ‘‘ nāsikāvātāyattamidaṃ kammaṭṭhānan ’’ ti sallakkhetvā oḷārikoḷārikassa assāsassa patthanāsaṅkhātā nikāmanā eva taṇhāpavatti .
Taṇhāpavattiyā sati ekatte asaṇṭhahanato samādhissa paripantho .
Passāsapaṭikaṅkhanā nikantīti puna assāsapubbakassa passāsassa patthanāsaṅkhātā nikanti .
Sesaṃ vuttanayeneva yojetabbaṃ .
Assāsenābhitunnassāti atidīghaṃ atirassaṃ vā assāsaṃ karontassa assāsamūlakassa kāyacittakilamathassa sabbhāvato tena assāsena viddhassa pīḷitassa .
Passāsapaṭilābhe mucchanāti assāsena pīḷitattāyeva passāse assādasaññino passāsaṃ patthayato tasmiṃ passāsapaṭilābhe rajjanā .
Passāsamūlakepi eseva nayo .
Vuttasseva
P2.471 atthassa anuvaṇṇanatthaṃ vuttesu gāthābandhesu anugacchanāti anugacchamānā .Satīti ajjhattabahiddhāvikkhepahetubhūtā sati .
Vikkhipati anena cittanti vikkhepo .
Ko so ?
Assāso .
Ajjhattaṃ vikkhepo ajjhattavikkhepo , tassa ākaṅkhanā ajjhattavikkhepākaṅkhanā , asammāmanasikāravasena ajjhattavikkhepakassa assāsassa ākaṅkhanāti vuttaṃ hoti .
Eteneva nayena bahiddhāvikkhepapatthanā veditabbā .
Yehīti yehi upakkilesehi .
Vikkhippamānassāti vikkhipiyamānassa vikkhepaṃ āpādiyamānassa .
No ca cittaṃ vimuccatīti cittaṃ assāsapassāsārammaṇe ca nādhimuccati , paccanīkadhammehi ca na vimuccati .
Cittaṃ no ca vimuccati parapattiyā ca hontīti sambandho .
Vimokkhaṃ appajānantāti so vā añño vā ārammaṇādhimuttivimokkhañca
M2.73 paccanīkavimuttivimokkhañca evaṃ appajānantā .Parapattiyāti parapaccayaṃ parasaddahanaṃ arahanti , na attapaccakkhaṃ ñāṇanti ‘‘ parapaccayikā ’’ ti vattabbe ‘‘ parapattiyā ’’ ti vuttaṃ .
Attho pana soyeva .