Tatiyacchakkaṃ
156. Tatiyacchakke
P2.472 atītānudhāvanaṃ cittan ti phusanaṭṭhānaṃ atikkamitvā gataṃ assāsaṃ vā passāsaṃ vā anugacchamānaṃ cittaṃ .Vikkhepānupatitan ti vikkhepena anugataṃ , vikkhepaṃ vā sayaṃ anupatitaṃ anugataṃ .
Anāgatapaṭikaṅkhanaṃ cittan ti phusanaṭṭhānaṃ appattaṃ assāsaṃ vā passāsaṃ vā paṭikaṅkhamānaṃ paccāsīsamānaṃ cittaṃ .
Vikampitan ti tasmiṃ appatiṭṭhāneneva vikkhepena vikampitaṃ .
Līnan ti atisithilavīriyatādīhi saṅkucitaṃ .
Kosajjānupatitan ti kusītabhāvānugataṃ .
Atipaggahitan ti accāraddhavīriyatādīhi atiussāhitaṃ .
Uddhaccānupatitan ti vikkhepānugataṃ .
Abhinatan ti assādavatthūsu bhusaṃ nataṃ allīnaṃ .
Apanatan ti nirassādavatthūsu patihataṃ , tato apagataṃ vā , apagatanataṃ vā , na tato apagatanti attho .
Rāgānupatitan ti ettha assāsapassāsanimittaṃ manasikaroto uppannapītisukhe vā pubbe hasitalapitakīḷitavatthūsu vā rāgo anupatati .
Byāpādānupatitan ti ettha manasikāre nirassādagatacittassa uppannadomanassavasena vā pubbe samudāciṇṇesu āghātavatthūsu vā byāpādo anupatati .
Gāthāsu na samādhiyatīti na samāhitaṃ hoti .
Adhicittan ti cittasīsena niddiṭṭho adhiko samādhi .
157. Ettāvatā
M2.74 tīhi chakkehi aṭṭhārasa upakkilese niddisitvā idāni tesaṃ upakkilesānaṃ samādhissa paripanthabhāvasādhanena ādīnavaṃ dassento puna assāsādimajjhapariyosānan tiādimāha .Tattha kāyopi cittampi sāraddhā ca hontīti vikkhepasamuṭṭhānarūpānaṃ vasena rūpakāyopi , vikkhepasantativasena cittampi mahatā khobhena khubhitā sadarathā ca honti .
Tato mandatarena iñjitā kampitā , tato mandatarena phanditā calitā honti .
Balavāpi majjhimopi mandopi khobho hotiyeva , na sakkā khobhena na bhavitunti vuttaṃ hoti .
Cittaṃ vikampitattāti cittassa vikampitattā .
Gāthāsu
P2.473 paripuṇṇā abhāvitāti yathā paripuṇṇā hoti , tathā abhāvitā .Iñjitoti kampito .
Phanditoti mandakampito .
Heṭṭhā nīvaraṇānaṃ anantarattā ‘‘ imehi ca pana nīvaraṇehī ’’ ti ( paṭi . ma .1.153) accantasamīpanidassanavacanaṃ
V2.69 kataṃ .Idha pana nigamane nīvaraṇānaṃ santarattā tehi ca pana nīvaraṇehīti parammukhanidassanavacanaṃ kataṃ .
Upakkilesañāṇaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .