ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတော၊ ငါးပါးသော ဂုဏ်အင်္ဂါနှင့် ပြည့်စုံသော။
ဘိက္ခု၊ ရဟန်းသည်။
ပဥ္စင်္ဂသမန္နာဂတံ၊ သော။
သေနာသနံ၊ အိပ်ရာနေရာကျောင်းကို။
သေဝမာနော၊ မှီခိုနေထိုင်လသော်။
ဘဇမာနော၊ မှီတင်းချည်းကပ်နေထိုင်လသော်။
နစိရဿေဝ၊ မကြာမြင့်မီသာလျှင်။
အာသဝါနံ၊ တို့၏။
ခယာ၊ ကြောင့်။
။ပ။၊
[ယခင်စာပိုဒ် (၈)ဈာနသုတ်ကြည့်။]
ဝိဟရေယျ၊ နေထိုင်နိုင်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ကထဉ္စ၊ အဘယ်သို့သော အခြင်းအရာအားဖြင့်။
ဘိက္ခု၊ သည်။
ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတော၊ ငါးပါးသော ဂုဏ်အင်္ဂါနှင့် ပြည့်စုံသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်သနည်းဟူမူ။
ဘိက္ခဝေ၊ တိို့။
ဣဓ၊ ဤသာသနာတော်၌။
(ဤသာသနာတော်က)
ဘိက္ခု၊ သည်။
သဒ္ဓေါ၊ သဒ္ဓါတရားရှိသည်။
(ရတနာသုံးပါးဂုဏ်တော်တို့၌ မလှုပ်မယိုင်ခိုင်မြဲစွာ သက်ဝင်ယုံကြည်သော ဩကပ္ပနသဒ္ဓါတရားနှင့်ပြည့်စုံသည်။)
ဟောတိ၊ ၏။
တထာဂတဿ၊ မြတ်စွာဘုရား၏။
ဗောဓိံ၊ အရဟဩတ္တမဂ်ဉာဏ် သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်ကို။
သဒ္ဒဟတိ၊ ယုံကြည်၏။
(ကိန္တိ၊ အဘယ်သို့။
သဒ္ဒဟတိ၊ ယုံကြည်သနည်းဟူမူ။)
သော ဘဂဝါ၊ ဘုန်းတော်ကြီးမား ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ။
ဣတိပိ၊ ဤအကြောင်းကြောင့်လည်း။
။ပ။၊
ဘဂဝါ၊ ဘဂတန္တုမည်တော်မူ၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
(တထာဂတဿ၊ ၏။
ဗောဓိံ ကို။
သဒ္ဒဟတိ၊ ယုံကြည်၏။
ဝါ၊ ကြည်ညို၏။)
(သော ဘိက္ခု၊ ထိုရဟန်းသည်။)
အပ္ပါဗာဓော၊ (ပြင်းထန်ခံခက်, လွန်နှိပ်စက်ငြား) အကြီးစားအနာရောဂါမရှိသည်။
အပ္ပါတင်္ကော၊ (ဆင်းရဲငြိုငြင်, အသက်ရှင်ရေး) သေးသေးဖွဲဖွဲရောဂါဝေဒနာဟူသော ဒုက္ခမရှိသည်။
[အာတင်္ကတိ ကိစ္ဆေန ဇိဝတိ ဧတေနာတိ အာတင်္ကော (ဆင်းရဲငြိုငြင်စွာ အသက်ရှင်ရကြောင်း ဖြစ်သော အသေးအဖွဲ့ အနာရောဂါ ဒုက္ခဝေဒနာ)ဟု ကရဏသာဓနဝစနတ္ထပြု။ သတ္တကနိပါတ်စာပိုဒ် (၂၂) ဝဿကာရသုတ်လည်းကြည့်။]
နာတိသီတာယ၊ အလွန်မအေးသော။
ဝါ၊ အလွန်မညံ့ဖျင်းသော။
နာစ္စုဏှာယ၊ အလွန် မပူပြင်းသော။
ဝါ၊ အလွန်မထက်သော။
မဇ္ဈိမာယ၊ အလယ်အလတ်၌ဖြစ်သော။
ဝါ၊ အညီအမျှ သမဖြစ်သော။
ပဓာနက္ခမာယ၊ ကမ္မဋ္ဌာန်း အားထုတ်ခြင်းကိစ္စ၌ သင့်လျော်ခိုင်ခံ့သော။
သမဝေပါကိနိယာ၊ စားပြီးအစာကို ညီမျှစွာ ကြေညက်အောင် ချေချက်နိုင်သော။
[သမံ၊ ညီမျှစွာ။
ဝိပါကိနီ၊ ချေချက်နိုင်သော ဝမ်းမီး။]
ဂဟဏိယာ၊ ကမ္မဇဝမ်းမီးနှင့်။
သမန္နာဂတော၊ ပြည့်စုံသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
(သော ဘိက္ခု၊ ထိုရဟန်းသည်။)
အသဌော၊ မစဉ်းလဲ မကောက်ကျစ်သည်။
ဝါ၊ မိမိ၌ မရှိသော ဂုဏ်ကို အရှိလုပ်ကာ လွဲမှားစွာ ပြောဆိုသူမဟုတ်သည်။
[ဆက္ကနိပါတ် စာပိုဒ် (၃၆) ဝိဝါဒမူလသုတ်လည်းကြည့်။]
အမာယာဝီ၊ မိမိအပြစ်ကို ဖုံးဖိလှည့်စားခြင်းမရှိသည်။
သတ္တရိဝါ၊ ဆရာသခင်မြတ်စွာဘုရားရှင်၌လည်းကောင်း။
ဝါ၊ မိမိ၏ ဆရာဥပဇ္ဈာယ်၌ လည်းကောင်း။
ဝိညူသု၊ ပညာရှိဖြစ်ကုန်သော။
သဗြဟ္မစာရီသု ဝါ၊ သီတင်းသုံးဖော် ရဟန်းတော်တို့၌ လည်းကောင်း။
ယထာ ဘူတံ၊ ဟုတ်မှတ်သည့်အတိုင်း။
အတ္တာနံ၊ မိမိအပြစ်ကို။
အာဝိကတ္တာ၊ ထင်ရှားစွာ ဖွင့်ဟဝန်ခံမှုပြုတတ်သည်။
ဝါ၊ ထင်ရှားစွာ ဖွင့်ဟဝန်ခံကာ တောင်းပန်ကန်တော့မှုပြုတတ်သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
(သော ဘိက္ခု၊ သည်။)
အကုသလာနံ၊ အကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်သော။
ဓမ္မာနံ၊ တရားတို့ကို။
ပဟာနာယ၊ ပယ်ရှင်းခြင်းငှာ လည်းကောင်း။
။ပ။၊
[စာပိုဒ် (၁၇) ပဌမနာထသုတ်ကျမှ အောက်ခြေအဓိပ္ပာယ်နှင့်တကွ ပြည့်စုံအောင်ရေးမည်၊ နောက်ဝါကျ၌ "သမ္မာဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာ" ပုဒ်ဆိုင်ရာ ရှင်းလင်းချက်ကို နဝကနိပါတ်စာပိုဒ် (၁) သမ္ဗောဓိသုတ်၌ ရေးခဲ့ပြီ။]
(သော ဘိက္ခု၊ သည်။)
ပညဝါ၊ ဝိပဿနာပညာရှိသည်။
ဥဒယတ္ထ ဂါမိနိယာ၊ ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ အဖြစ်အပျက်ကို ထိုးထွင်းသိနိုင်သော။
အရိယာယ၊ ကိလေသာ အညစ်အကြေး ကင်းဝေးစင်ကြယ်သော။
နိဗ္ဗေဓိကာယ၊ (လောဘအတုံးအခဲစသည်ကို) ဖြိုခွဲနိုင်သော။
သမ္မာ၊ အကြောင်းမှန်နည်းလမ်းမှန်အားဖြင့်။
ဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာ၊ ဝဋ်ဒုက္ခကို ကုန်စေတတ်သော အရိယမဂ်သို့ ဦးတည်သွားတတ်သော။
ပညာယ၊ ဝိပဿနာပညာနှင့်။
သမန္နာဂတော၊ ပြည့်စုံသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဧဝံ၊ ဤ ဆိုအပ်ပြီးသော အခြင်းအရာအားဖြင့်။
(ဤသို့ သဒ္ဓါတရားနှင့် ပြည့်စုံ၍ တထာဂတဗောဓိကို ယုံကြည်ကြည်ညိုခြင်း, ရောဂါကင်းကွာ ကျမ်းမာ၍ ကမ္မဇဝမ်းမီးနှင့်ပြည့်စုံခြင်း, မာယာသာဌေယျမရှိခြင်း, ဝီရိယရှိခြင်း, ဝိပဿနာပညာရှိခြင်းအာဖြင့်)။
ဘိက္ခု၊ သည်။
ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတော၊ ငါးပါးသောဂုဏ်အင်္ဂါနှင့် ပြည့်စုံသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ကထဉ္စ၊ ဖြင့်။
သေနာသနံ၊ သည်။
ပဉ္စင်္ဂသမ္မန္နာဂတံ၊ သည်။
ဟောတိ၊ ဟူမူ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဣဓ၊ ဤသာသနာတော်၌။
သေနာသနံ၊ အိပ်ရာနေရာကျောင်းသည်။
နာတိဒူရံ၊ (ဆွမ်းခံရွာမှ) အလွန်မဝေးသည်။
(ဆွမ်းခံရွာနှင့် ဂါဝုတ်ထက်ဝက် မကွာလှမ်းသည်ဖြစ်၍ အလွန်မဝေးသည်။)
နာစ္စာသန္နံ၊ ဆွမ်းခံရွာမှ အလွန်မနီးသည်။
(အောက်ထစ်ဆုံးအားဖြင့် ဆွမ်းခံရွာနှင့် ကုပ်လုပ်လေးတာ အပြန်ငါးရာ ကွာလှမ်းသည်ဖြစ်၍ ဆွမ်းခံရွာနှင့် အလွန်မနီးသည်။)
ဂမနာဂမနသမ္ပန္နံ၊ (ဘေးရန်ကင်းရှင်း) သွားနိုင်ခြင်း, ပြန်လာနိုင်ခြင်းနှင့် ပြည့်စုံသည်။
(ဘေးရန်မသန်းခရီးလမ်းရှိသဖြင့် အေးချမ်းသာယာ ဆွမ်းခံရွာသို့ သွားနိုင်ခြင်း, ကျောင်းသို့ပြန်လာနိုင်ခြင်းနှင့် ပြည့်စုံသည်။)
ဒိဝါ၊ နေ့အခါ၌။
အပ္ပါကိဏ္ဏံ၊ လူတို့နှင့်မရောပြွမ်းသည်ဇ။
[အပ္ပသဒ္ဒါသည် "အပ္ပိစ္ဆော" စသော ပုဒ်တို၌ကဲသို့ အဘာဝ အနက်ဟောတည်း။]
ရတ္တိံ၊ ညဉ့်အခါ၌။
အပ္ပသဒ္ဒံ၊ လူသံမရှိသည်။
အပ္ပနိဂ္ဃေါသံ၊ လူစုလူဝေး ဟစ်ကြွေးဆူညံ အသံဗလံ မရှိသည်။
အပ္ပဍံသမကသဝါတာတပသရိသမသမ္မဿံ၊ မှတ်, ခြင်, လေ, နေပူ, မြွေကင်းတို့၏ ကိုက်ခဲ ထိပါး အတွေ့နှစ်ပါး မရှိသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ပန၊ ထို့အပြင်။
တသ္မိံ သေနာသနေ၊ ထိုအိပ်ရာနေရာကျောင်း၌။
ဝိဟရန္တဿ၊ နေထိုင်လသော်။
ဝါ၊ နေထိုင်သော ရဟန်းမှာ။
စီဝရ, ပိဏ္ဍပါတ, သေနာသန, ဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာ၊ သင်္ကန်း, ဆွမ်း, အိပ်ရာနေရာကျောင်း, ဂိလာန၏ ပစ္စည်းဖြစ်သော ဆေးအသုံးအဆောင်တို့သည်။
အပ္ပကသိရေန၊ မခက်ခဲသောအားဖြင့်။
ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဖြစ်ပေါ်ရရှိကုန်၏။
ပန၊ ထို့အပြင်။
တသ္မိံ သေနာသနေ၊ ၌။
ဗဟုဿုတာ၊ သုတ္တဂေယျ စသည်များစွာ ကြားနာသင်ယူအပ်ပြီးသော ဘုရားစကားတော်ရှိကုန်သော။
အာဂတာပမာ၊ နှုတ်တက်လာငြား ဆောင်ထားသင်ယူအပ်ပြီးသော အာရုံပရိယတ်ကျမ်းဂန်ရှိကုန်သော။
ဓမ္မဓရာ၊ သုတ်အဘိဓမ္မာ တရားကိုဆောင်ကုန်သော။
ဝိနယဓရာ၊ ဝိနည်းပိဋကတ်ကို ဆောင်ကုန်သော။
မာကိရာဓရာ၊ (ထိုသုတ်အဘိဓမ္မာဝိနည်းတို့၏) ခေါင်းစဉ်မာတိကာကို ဆောင်ကုန်သော။
ထေရာ၊ ထေရ်ရှင်ဆရာတော်ဖြစ်ကုန်သော။
ဝါ၊ သီလစသောဂုဏ်တို့၏ မြဲမြံခိုင်ခံ့သည်အဖြစ်သို့ ရောက်သော ဆရာတော်ဖြစ်ကုန်သော။
[ထိရ၊
ထိရဘာဝ၊ မြဲမြံသည်အဖြစ်။
ဝိရံ အာပဇ္ဇန္တီတိ ထေရာ၊ ]
ဝါ၊ မြဲမြံခိုင်ခံ့သော သီလစသော ဂုဏ်တော်ပိုင်ရှင်ဆရာတော်သခင်ဖြစ်ကုန်သော။
[ထိရာ သီလာဒိဂုဏာ ဧတေသံ အတ္ထီတိထေရာ။]
ဘိက္ခူ၊ ရဟန်းတို့သည်။
ဝိဟရန္တိ၊ နေတော်မူကြကုန်၏။
(သော ဘိက္ခု၊ ထိုရဟန်းသည်။)
တေ၊ ထိုထေရ်ရှင်ဆရာတော် တို့ထံသို.
ကာလေန ကာလံ၊ သင့်လျော်သည့် အခါတိုင်းအခါတိုင်း၌။
ဝါ၊ မကြာမကြာ။
ဥပသင်္ကမိတွာ၊ သွားရောက်၍။
ဘန္တေ၊ အရှင်ဘုရား။
ဣဒံ၊ ဤပါဠိပုဒ်သည်ကား။
ကထံ၊ အဘယ်သို့ပါနည်း။
ဝါ၊ အဘယ်သို့သော နည်းအားဖြင့် ဤအနက်ကို ဟောရပါသနည်း။
ဣမဿ၊ ဤပါဠိပုဒ်၏။
အတ္ထော၊ အနက်ဓိပ္ပာယ်ကား။
ကော၊ အဘယ်ပါနည်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ပရိပုစ္ဆတိ၊ ပါဠိကိုလည်း မေးမြန်း၏။
ပရိပဉှတိ၊ ပါဠိ၏အနက်ကိုလည်း မေးမြန်းစူးစမ်း၏။
[ဆက္ကနိပါတ်စာပိုဒ် (၅၁) အာနန္ဒသုတ်ဋီကာအဖွင့်အတိုင်း အနက်ပြန်ဆိုသည်။၊
ဧကာဒသကနိပါတ်စာပိုဒ် (၁၇) ဂေါပါလကသုတ်ဋ္ဌဋီအဖွင့်နှင့် မတူချေ။]
တဿ၊ ထိုရဟန်းအား။
တေ အာယသ္မန္တော၊ ထိုထေရ်အရှင်မြတ်တို့သည်။
အဝိဝဋဉ္စေဝ၊ မဖွင့်ပြအပ်သေးသော ပါဠိအနက်ကိုလည်း။
ဝိဝရန္တိ၊ ဖွင့်ပြကြကုန်၏။
(အခြားနေရာ အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဠိသာဓက ဆောင်ပြဖွင့်ဆိုပေးကြကုန်၏။)
အနုတ္တာနကတဉ္စ၊ ပေါ်လွင်အောင် မပြုအပ်သေးသော ပါဋိအနက်ကိုလည်း။
ဥတ္တာနိံ ကရောန္တိ၊ (ယုတ္တိဖွင့်ဖော်) ထင်ပေါ်အောင် ပြုကြကုန်၏။
အနေကဝိဟိတေသု၊ များသော အမျိုးအစား အပြားရှိကုန်သော။
ကင်္ခါဌာနိယေသု၊ ယုံမှားသံသယ၏ တည်ရာအကြောင်းဖြစ်ကုန်သော။
ဓမ္မေသု စ၊ ခက်ဆစ်ခက်ရာ ပါဠိရပ်တို့၌လည်း။
ကင်္ခ၊ ယုံမှားတွေဝေခြင်းကို။
ပဋိဝိနောဒေန္တိ၊ (မှန်ကန်စွာ ဆုံးဖြတ်ပေးခြင်းဖြင့်) ပယ်ဖျောက်ကြကုန်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဧဝံ၊ (မဝေးလွန်း မနီးလွန်းခြင်း စသော) ဤဆိုအပ်ပြီးသော အခြင်းအရာအားဖြင့်။
သေနာသနံ၊ သည်။
ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတံ၊ သည်။ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတ သေနာသန ။ ။ ဤ၌ ကျောင်းအင်္ဂါငါးပါးဟူသည် (၁)"နာတိဒူရံ နစ္စာသန္နံ ဂမနာဂမနသမ္ပန္နံ" ဟူသော အင်္ဂါတပါး။ (၂) ဒိဝါ အပ္ပါကိဏ္ဏံ ရတ္တိံ အပ္ပသဒ္ဒံ အပ္ပနိဂ္ဃေါသံ" ဟူသော အင်္ဂါတပါး။ (၃) "အပ္ပဍံ သမကသဝါတာတပသရီသပသမ္မဿံ" ဟူသော အင်္ဂါတပါး။ (၄) "တသ္မိံ ခေါ ပန သေနာသနေ ဝိဟရန္တဿ ။ပ။ ပရိက္ခာရာ" ဟူသော အင်္ဂါတပါး။ (၅) "တသ္မိံ ခေါ ပန သေနာသနေ ထေရာ။ ပ။ ကင်္ခံ ပဋိဝိနောဒေန္တိ" ဟူသော အင်္ဂါတပါးအားဖြင့် ငါးပါးဟု ဋီကာများအတိုင်း ရေတွက်ရာ၏ ၊ ဝိသုဒ္ဓါရုံဆရာတော်ကြီး၏ ပရမတ္ထသရူပဘေဒနီကျမ်း၊ ဒု-၁၇၉- ၌လည်း-
"မဝေးနီးမော၊ မရောလူရှင်၊ မှတ်ခြင်ငါးနည်း၊ ပစ္စည်း, မိတ်ဆွေ၊ ရလွယ်လေ၊ ငါးထွေကျောင်းအင်္ဂါ" ဟူ၍ ဆောင်ပုဒ်စပ်ဆိုတော်မူ၏။ ဟောတိ၊ ၏။ ။ပ။၊
"မဝေးနီးမော၊ မရောလူရှင်၊ မှတ်ခြင်ငါးနည်း၊ ပစ္စည်း, မိတ်ဆွေ၊ ရလွယ်လေ၊ ငါးထွေကျောင်းအင်္ဂါ" ဟူ၍ ဆောင်ပုဒ်စပ်ဆိုတော်မူ၏။ ဟောတိ၊ ၏။ ။ပ။၊
ဝိဟရေယျ၊ ၏။
ဣတိ (အဝေါစ)၊
ပဌမံ၊ ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနော၊ ပယ်အပ်ပြီးသော ငါးပါးသော အကြောင်းအင်္ဂါရှိသော။
ဝါ၊ ငါးပါးသော အကြောင်းအင်္ဂါကို ပယ်ရှား ပြီးသော။
ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတော၊ ငါးပါးသော ဂုဏ်အင်္ဂါနှင့် ပြည့်စုံသော။
ဘိက္ခု၊ ရဟန်းကို။
ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ၊ ဤတရားဖြင့် ဆုံးမရာ သာသနာတော်၌။
ဝါ၊ သုတ်, အဘီဓမ္မာ, ဝိနယာပိဋကတ်၊ ဤသာသနာတော်မြတ်၌။
ကေဝလီ၊ အားလုံးစုံသော ဂုဏ်ရှိသော။
ဝုသိတဝါ၊ မြတ်သော အရိယမဂ်အကျင့်ကို ကျင့်သုံးပြီးသော။
ဥတ္တမပုရိသောတိ၊ မြတ်သောယောင်္ကျားဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ကထဉ္စ၊ အဘယ်သို့သော အခြင်းအရာအားဖြင့်။
ဘိက္ခု၊ ရဟန်းသည်။
ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနော၊ ပယ်အပ်ပြီးသော ငါးပါးသော အကြောင်းအင်္ဂါရှိသည်။
ဝါ၊ ငါးပါးသော အကြောင်းအင်္ဂါကို ပယ်ရှားပြီးသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်သနည်းဟူမူ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဣဓ၊ ဤသာသနာတော်၌။
ဘိက္ခုနော၊ ရဟန်းသည်။
ကမစ္ဆန္ဒော၊ ကမစ္ဆန္ဒကို။
ဝါ၊ ကာမဂုဏ်အာရုံတို့၌ လိုလားတပ်မက်သော လောဘကို။
ဝါ၊ သည်။
ပဟီနော၊ ပယ်အပ်ပြီးသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဗျာပါဒေါ၊ ဒေါသကို။
(စီးပွားချမ်းသာကို ဖျက်ဆီးတတ်သော ဒေါသကို။)
ဝါ၊ သည်။
ပဟီနော၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ထိနမိဒ္ဓံ၊ ထိနနှင့် မိဒ္ဓကို။
ဝါ၊ စိတ်၏ လေးလံထိုင်းမှိုင်းခြင်းသဘောနှင့် စေတသိက်တို့၏ လေးလံထိုင်းမှိုင်းခြင်းသဘောကို။
ဝါ၊ သည်။
။ပ။၊
ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ၊ ဥဒ္ဓစ္စနှင့် ကုက္ကုစ္စကို။
ဝါ၊ စိတ်ပျံ့လွင့်ခြင်းသဘောနှင့် နောင်တတဖန်ပူပန်ခြင်းသဘောကို။
ဝါ၊ သည်။
။ပ။၊
ဝိစိကိစ္ဆာ၊ ဝိစိကိစ္ဆာကို။
ဝါ၊ ရတနာသုံဖြာ, အကျင့်သိက္ခာ စသည်တို့၌ သို့လောသို့လော တွေးတောယုံမှားခြင်းသဘောကို။
ပဟီနော၊ ပယ်အပ်ပြီးသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဧဝံ၊ ဤသို့သော် အခြင်းအရာအားဖြင့်။
(ဤသို့ ကမစ္ဆန္ဒစသည်ကို ပယ်ပြီးခြင်းဟူသော အခြင်းအရာအားဖြင့်။)
ဘိက္ခု၊ သည်။
ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနော၊ ရှိသည်။
ဝါ၊ ပြီးသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ကထဉ္စ၊ ဖြင့်။
ဘိက္ခု၊ သည်.
ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတော၊ သည်။
ဟောတိ၊ ဟူမူ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဣဓ၊ ၌။
ဘိက္ခု၊ သည်။
အသေခေန၊ ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ဥစ္စာဖြစ်သော။
ဝါ၊ ရဟန္တာတို့၏ ဥစ္စာဖြစ်သောတရား၌ ပါဝင်သော။
သီလက္ခန္ဓေန၊ လောကုတ္တရာသီလ အစုအဝေးနှင့်။
သမန္နာဂတော၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
[တိက နိပါတ်စာပိုဒ် (၅၈) ဝစ္ဆဂေါတ္တသုတ်နှင့် ဤဒသကနိပါတ်စာပိုဒ် (၁၁၁) ပဌမအသေခသုတ်လည်းကြည့်။]
အသေခေန၊ သော။
သမာဓိက္ခန္ဓေန၊ လောကုတ္တရာ သမာဓိအစုအဝေးနှင့်။
။ပ။ ပညာက္ခန္ဓေန၊ လောကုတ္တရာပညာ အစုအဝေးနှင့်။
။ပ။ ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓေန၊ ဖိုလ်ဝိမုတ္တိအစုအဝေးနှင့်။
(ထိုသီလသမာဓိ ပညာအစုအဝေးမျ ကြွင်းကျန်သော ဖိုလ်စိတ္တုပ္ပါဒ်ဟူသော ဖိုလ်ဝိမုတ္တိအစုအဝေးနှင့်။)
။ပ။ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနက္ခန္ဓေန၊ (ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ် ဟူသော) ဝိမုတ္တိဉာဏ်အမြင်အစုအဝေးနှင့်။
သမန္နာဂတော၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဧဝံ၊ ဖြင့်။
(ဤသို့ အသေခသီလက္ခန္ဓစသည်နှင့် ပြည့်စုံခြင်းအားဖြင့်။)
ဘိက္ခု၊ သည်။
ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတော ဟောတိ၊ ။
။ပ။၊
[ဂါထာ] ဘိက္ခုနော၊ ရဟန်းမှာ။
ကာမစ္ဆန္ဒော စ၊ ကာမစ္ဆန္ဒသည်လည်းကောင်း။
ဗျာပါဒေါ စ၊ ဒေါသသည်လည်းကောင်း။
ထိနမိဒ္ဓဉ္စ၊ ကောင်း။
ဥဒ္ဓစ္စံ စ၊ ဥဒ္ဓစ္စနှင့် ကုက္ကုစ္စသည်လည်းကောင်း။
ဝိစိကိစ္ဆာ စ၊ ကောင်း။
သဗ္ဗသောဝ၊ အားလုံးစုံပင်။
န ဝိဇ္ဇတိ၊ မရှိ။
တထာဝိဓော၊ ထိုသို့သဘောရှိသော။
(ထိုသို့ ကမစ္ဆန္ဒစသော အကုသိုလ်ကို ပယ်ပြီးခြင်းသဘောရှိသော။)
ဘိက္ခု၊ သည်။
အသေခေန၊ သော။
သီလေန စ၊ လောကုတ္တရာသီလနှင့်လည်းကောင်း။
အသေခေန၊ သော။
သမာဓိနာ စ၊ လောကုတ္တရာသမာဓိနှင့်လည်းကောင်း။
အသေက္ခာယ၊ ရဟန္တာတို့၏ ဥစ္စာဖြစ်သော။
ဝိမုတ္တိယာ စ၊ ဖိုလ်ဝိမုတ္တိနှင့်လည်းကောင်း။
အသေခေန၊ သော။
ဉာဏေန စ၊ ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်နှင့် လည်းကောင်း။
သမ္ပန္နော၊ ပြည့်စုံ၏။
ဝေ၊ မှတ်တကယ်ပင်။
ပဉ္စင်္ဂသမ္ပန္နော၊ (အသေခသီလစသော) ငါးမျိုးသော ဂုဏ်အင်္ဂါနှင့် ပြည့်စုံသော။
ပဉ္စ၊ ငါးမျိုးကုန်သော။
အင်္ဂေ၊ (ကာမစ္ဆန္ဒစသော) အကြောင်းအင်္ဂါတို့ကို။
ဝိဝဇ္ဇယံ (ဝိဝဇ္ဇယန္တော)၊ ရှောင်ရှားသော။
သ (သောဘိက္ခု)၊ ထိုရဟန်းကို။
ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ၊ ၌။
ကေဝလီ ဣတိ၊ အားလုံးစုံသော ဂုဏ်တော်ပိုင်ရှင်ဟူ၍။
ဝုစ္စဆိ၊ ခေါ်ဆိုအပ်၏။
(အဝေါစ၊ မိန့်တော်မူပြီ။)
ဒုတိယံ၊ ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
သံယောဇနာနိ၊ အနှောင်အဖွဲ့တို့သည်။
(မိမိတည်ရာ သတ္တဝါကို ဝဋ်ဆင်းရဲ၌ ဖွဲ့တုပ်ချည်နှောင်တတ်သော အနှောင်အဖွဲ့တို့သည်။)
ဣမာနိ ဒသ၊ ဤဆယ်မျိုးတို့ပေတည်း။
ဒသ၊ ဆယ်မျိုးတို့ဟူသည်။
ကတမာနိ၊ အဘယ်တို့နည်းဟူမူ။
ဩရမ္ဘာဂိယာနိ၊ အောက်ကာမဓာတ်သို့ ချဉ်းကပ်တတ်ကုန်သော။
ဝါ၊ ကုန်သော။
ပဉ္စ၊ ငါးမျိုးကုန်သော။
သံယောဇနာနိ၊ သံယောဇဉ်တို့လည်းကောင်း။
ဝါ၊ အနှောင်အဖွဲတို့သည်လည်း။
ဥဒ္ဓမ္ဘာဂိယာနိ၊ အထက်ရူပအရူဓာတ်သို့ ချည်းကပ်တတ်ကုန်သော။
ဝါ၊ ကုန်သော။
ပဉ္စ၊ ကုန်သော။
သံယောဇနာနိ၊ တို့လည်းကောင်းတည်း။
[နဝက နိပါတိ စာပိုဒ် (၆၇) ဩရမ္ဘာဂိယသုတ်၊ စာပိုဒ် (၇၀) ဥဒ္ဓမ္ဘာဂိယသုတ်တို့နှင့် ဒုကနိပါတ် စာပိုဒ် (၃၇)သုတ်တို့လည်း ကြည့်။]
ပဉ္စ၊ ကုန်သော။
ဩရမ္ဘာဂိယာနိ၊ ဩရမ္ဘာဂိယမည်ကုန်သော။
သံယောဇနာနိ၊ အနှောင်အဖွဲ့တို့ဟူသည်။
ကတမာနိ၊ အဘယ်တို့နည်းဟူမူ။
။ပ။၊
တတိယံ၊ ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ယဿ ကဿစိ၊ အမှတ်မထား တပါးပါးသော။
ဘိက္ခုဿ ဝါ၊ ရဟန်းသည်လည်းကောင်း။
ယာယ ကာယစိ၊ အမှတ်မထားတပါးပါးသော။
["ယဿ ကဿစိ" ပုဒ်ကိုပင် ဣတ္ထိလိင်ပြင်၍ လိုက်ပေးသည်။]
ဘိက္ခုနိယာ ဝါ၊ ရဟန်းမသည်လည်းကောင်း။
ပဉ္စ၊ ငါးမျိုးကုန်သော။
စေတောခီလာ၊ စိတ်၏ ကြမ်းတမ်းခက်ထန်ကြောင်းတရားတို့ကို။
ဝါ၊ တို့ကို။
[နဝကနိပါတ်စာပိုဒ် (၇၁) စေတောဓိလသုတ်လည်းကြည့်။]
အပ္ပဟီနာ၊ မပယ်သတ်အပ်သေးကုန်အံ့။
ပဉ္စ၊ ကုန်သော။
စေတသော ဝိနိဗန္ဓာ၊ (ဖြစ်ခွင့်မပေးသောအားဖြင့်) ကုသိုလ်စိတ်ကို ဖမ်းဆုပ်ချုပ်နှောင်တတ်သော တရာတို့ကို။
အသမုစ္ဆိန္နာ၊ မပယ်ဖြတ်အပ်သေးကုန်အံ့။
တဿ၊ ထိုရဟန်းရဟန်းမ၏။
[ယာ ရတ္တိ ဝါ ဒိဝသော ဝါ, ဟာနိ ဝုဒ္ဓိ- တို့၌စပ်။]
ဝါ၊ ထိုရဟန်း , ရဟန်းမသည်။
[ပါဋိကင်္ခါ- ၌စပ်။]
ယာ ရတ္တိ ဝါ၊ အကြင်ညဉ့်သည်လည်းကောင်း။
ယော ဒိဝသော ဝါ၊ အကြင်နေ့သည်လည်းကောင်း။
အာဂစ္ဆတိ၊ ဆိုက်ရောက်လာ၏။
တေသု ရတ္တိဒိဝသေသု၊ ထိုညဉ့်နေ့တို့၌။
[တနည်း- တေ ရတ္တိ ဒိဝသေ၊ ထိုညဉ့်နေတို့ပတ်လုံး။]
ကုသလေသု၊ ကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်သော။
ဓမ္မေသု၊ တရားတို့၌။
ဟာနိယေဝ၊ ဆုတ်ယုတ်မှုသည်သာလျှင်။
ပါဋိကင်္ခါ၊ အလိုရှိအပ်သည်။
ဝါ၊ မချွတ်ဧကန်ဖြစ်လတ္တံ့သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဝုဒ္ဓိ၊ ကြီးပွားမှုသည်။
ပါဋိကင်္ခါ၊ သည်။
နော ဟောတိ၊ မဖြစ်။
အဿ၊ ထိုရဟန်းသည်။
ကတမေ၊ အဘယ်မည်ကုန်သော။
ပဉ္စ၊ ငါးပါးကုန်သော။
စေတောခိလာ၊ တို့ကို။
ဝါ၊ တို့သည်။
အပ္ပဟီနာ၊ မပယ်သတ်အပ်သေးကုန်သည်။
ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်သနည်းဟူမူ။
[ထို့နောက် (နဝကနိပါတ်) စာပိုဒ် (၇၁) စေတောခိလ သုတ်ကြည့်။]
။ပ။၊
ဧဝံ၊ ဤသို့ မညတ်ကိုင်းခြင်းအားဖြင့်။
အဿ၊ ထိုရဟန်းသည်။
အယံ၊ ဤမည်သော။
(ဤမြတ်စွာဘုရား၌ ယုံမှားတွေးတောမှု ဝိစိကိစ္ဆာ ဟူသော။)
ပဌမော၊ ရှေးဦးစွာသော။
စေတောခိလော၊ ကို။
ဝါ၊ သည်။
အပ္ပဟီနော၊ မပယ်သတ်အပ်သေးသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ပုန စပရံ၊ နောက်ထပ် မပယ်သတ်အပ်သေးသော စေတောခိလတရားကား။
ဘိက္ခု၊ သည်။
ဓမ္မေ၊ ၌။
ကင်္ခတိ၊ ၏။
။ပ။၊
ဧဝံ၊ ဤသို့ မညွတ်ကိုင်းခြင်းအားဖြင့်။
အဿ၊ ထိုရဟန်းသည်။
အယံ၊ ဤမည်သော။
(ဤသို့ သီတင်းသုံးဖော်တို့၌ စိတ်ဆိုခြင်းဟူသော။)
ပဉ္စမော၊ ငါးခုမြောက်သော။
စေတောခိလော၊ ကို။
ဝါ၊ သည်။
အပ္ပဟီနော၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
[ဣမဿ၊ ဣမေ + အဿ။]
အဿ၊ ထိုရဟန်းသည်။
ဣမေ၊ ဤမည်ကုန်သော။
ပဉ္စ၊ ကုန်သော။
စေတောခိလာ၊ တို့ကို။
ဝါ၊ တို့သည်။
အပ္ပဟိနာ၊ ကုန်သည်။
ဟောန္တိ၊ ။
အဿ၊ ထိုရဟန်းသည်။
ကတမေ၊ ကုန်သော။
ပဉ္စ၊ ကုန်သော။
စေတသောဝိနိဗန္ဓာ၊ တို့ကို။
ဝါ၊ တို့သည်။
အသမုစ္ဆိန္နာ၊ မပယ်ဖြတ်အပ်သေးကုန်သည်။
ဟောန္တိ၊ ဟူမူ။
[ ထို့နောက် နဝကနိပါတ်စာပိုဒ် (၇၂) စေတသောဝိနဗန္ဓသုတ်ကြည့်။]
။ပ။၊
ဧဝံ၊ ဖြင့်။
အဿ၊ သည်။
အယံ၊ ဤမည်သော။
(ဤသို့ ကာမတို့၌ မကင်းရှင်းသော ရာဂရှိသည် အဖြစ်ဟူသော။)
ပဌမော၊ သော။
စေတသောဝိနိဗန္ဓော၊ ကို။
ဝါ၊ သည်။
အသမုစ္ဆိနော၊ မပယ်ဖြတ်အပ်သေးသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ပုနစပရံ၊ နောက်ထပ် မပယ်ဖြတ်အပ်သေးသော အခြားသော စေတသောဝိနိဗန္ဓတရားကား။
ဘိက္ခု၊ သည်။
ကာယေ၊ ၌။
။ပ။၊
ဧဝံ၊ ဖြင့်။
အဿ၊ သည်။
အယံ၊ ဤမည်သော။
(ဤသို့ မိမိ၏ကာယ၌ ရာဂမကင်းသည်အဖြစ်ဟူသော။)
ဒုတိယော၊ သော။
စေတသော ဝိနိဗန္ဓော၊ ကို။
အသမုစ္ဆိနော၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ပုနစပရံ၊ ကား။
ဘိက္ခု၊ သည်။
ရူပေ၊ ၌။
။ပ။၊
ဧဝံ၊ ဖြင့်။
အဿ၊ သည်။
အယံ၊ ဤမည်သော။
(ဤသို့ ဗဟိဒ္ဓရုပ်၌ ရာဂမကင်းသည် အဖြစ်ဟူသော။)
တတိယော ။ပ။၊ ။
ဧဝံ၊ ဖြင့်။
အဿ၊ ထိုရဟန်းသည်။
အယံ၊ ဤမည်သော။
(ဤသို့ နတ်ဘဝကို တောင့်တ၍ ဗြဟ္မစရိယကို ကျင့်ခြင်း ဟူသော။)
ပဉ္စမော၊ ငါးခုမြောက်သော။
စေတသောဝိနိဗန္ဓော၊ ကို။
ဝါ၊ သည်။
အသမုစ္ဆိန္နော၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
အဿ၊ ထိုရဟန်းသည်။
ဣမေ၊ ဤမည်ကုန်သော။
ပဉ္စ၊ ကုန်သော။
စေတသောဝိနိဗန္ဓာ၊ တို့ကို။
ဝါ၊ တို့သည်။
အသမုစ္ဆိန္နာ၊ ကုန်သည်။
ဟောန္တိ၊
။ပ။၊
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
သေယျထာပိ၊ ဥပမာပြရသော်ကား။
ကာဠပက္ခေ၊ လဆုတ်ရက်ပိုင်း၌။
စန္ဒဿ၊ လ၏။
ယာ ရတ္တိ ဝါ၊ ကောင်း။
ယော ဒိဝ သောဝါ၊ ကောင်း။
အာဂစ္ဆတိ၊ ၏။
(တေန ရတ္တိဒိဝသေသု၊ တို့၌။
စန္ဒေါ၊ လသည်။)
ဝဏ္ဏေန၊ ပင်ကိုမူလသဘာဝအဆင်းအားဖြင့်လည်း။
(ဝန်းကျင်ပတ်ရံ၊ ရောင်လျှံမထွင်း၊ သဘာဝအဆင်းအားဖြင့်လည်း။)
ယာဝတိ ဧဝ၊ ဆုတ်ယုတ်သည်သာ။
မဏ္ဍလေန၊ အဝန်းအဝိုင်းအားဖြင့်လည်း။
ယာယတိ ဧတ၊ သာ။
အာဘာယ၊ ပတ်ရံဝင်းပြောင်၊ အဆင်းရောင်အားဖြင့်လည်း။
[အရောင်သေကို "ဝဏ္ဏ" ဟု ဆိုလို၍၊ အရောင်ရှင်ကို "အာဘာ" ဟု ဆိုလိုသည်။]
ယာယတိ ဧဝ၊ သာ။
အာရောဟပရိဏာဟေန၊ အရှည်အလျားနှင့် အကျယ်အပြန့်လုံးပတ်အားဖြင့် လည်း။
ဟာယတိ ဧဝ၊ ။
။ပ။၊
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ယဿ ကဿစိ၊ သော။
ဘိက္ခုဿ ဝါ၊ ကောင်း။
။ပ။၊
ပဟီနာ၊ ပယ်အပ်ပြီးကုန်အံ့။
။ပ။၊
သုသမုစ္ဆိန္ဓာ၊ ကောင်းစွာ ပယ်ဖြတ်အပ်ပြီးကုန်အံ့။
။ပ။၊
ပဟီနာ၊ ပယ်အပ်ပြီးကုန်သည်။
ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်သနည်း ဟူမူ။
။ပ။၊
န ကင်္ခတိ၊ မယုံမှား။
န ဝိစိတိစ္ဆတိ၊ စူးစမ်းဆင်ခြင်လသော် မတွေးတော မပင်ပန်း။
အဓိမုစ္စတိ၊ ဒီဟာပဲဟု သဲကွဲတိပြတ်ဆုံးဖြတ်နိုင်၏။
သမ္ပသီဒတိ၊ ယုံမှားကင်းစင် ကြည်လင်ပြတ်သား၏။
။ပ။၊
နာမတိ၊ ညွတ်ကိုင်း၏။
ဧဝံ၊ ဤသို့ ညွတ်ကိုင်းခြင်းဖြင့်။
အဿ၊ ထိုရဟန်းသည်။
အယံ၊ ဤဘုရား၌ ယုံမှားတွေဝေမှု ဝိစိကိစ္ဆာဟူသော။
ပဌမော၊ သော။
စေတောခိလော၊ ကို။
ဝါ၊ သည်။
ပဟီနော၊ ပယ်အပ်ပြီးသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ပုနစပရံ၊ နောက်ထပ် ပယ်အပ်ပြီးသော အခြားသော စေတောခိလတရားကား။
ဘိက္ခု၊ သည်။
ဓမ္မေ၊ ၌။
န ကင်္ခတိ၊
။ပ။၊
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ပုနစပရံ၊ ကား။
ဘိက္ခု၊ သည်။
သဗြဟ္မစာရီသု၊ တို့၌။
န ကုပိတော၊ စိတ်မဆိုးသည်။
အတ္တမနော၊ မိမိ၏ပင်ကိုယ်မနော, နှစ်သက်သောစိတ်ရှိသည်။
န အာဟာတစိတ္တော၊ ဒေါသရိုက်နှက် နှိပ်စက်အပ်သော စိတ်ရှိသူ မဟုတ်သည်။
န ခိလဇာတော၊ ဖြစ်သော ကြမ်းတမ်းခက်ထန်ကြောင်းဒေါသရှိသူ မဟုတ်သည်။
ဝါ၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
။ပ။၊
ဧဝံ၊ ဤသို့ စိတ်ညွတ်ကိုင်းခြင်းဖြင့်။
အဿ၊ သည်။
အယံ၊ ဤသို့ သီတင်းသုံးဖော်ရဟန်းတို့၌ စိတ်ဆိုးခြင်းဟူသော။
ပဉ္စမော၊ သော။
စေတောခိလော၊ ကို။
ပဟီနော ဟောတိ၊ ။
။ပ။၊
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဣဓ၊ ၌။
ဘိက္ခု၊ သည်။
ကာမေသု၊ တို့၌။
ဝီတရာဂေါ၊ ကင်းရှင်းသော တပ်မက်မှုရာဂရှိသည်။
ဝိဂတစ္ဆန္ဒေါ၊ ကင်းရှင်းသော လိုချင်တောင့်တမှုရှိသည်။
။ပ။၊
ဧဝံ၊ ဖြင့်။
အဿ၊ သည်။
အယံ၊ ဤကာမတို့၌ ရာဂမကင်းသည် အဖြစ်ဟူသော။
ပဌမော၊ သော။
စေတသော ဝိနိဗန္ဓော၊ ကို။
ဝါ၊ သည်။
သုသမုစ္ဆိန္နော၊ ကောင်းစွာ ပယ်ဖြတ်အပ်ပြီးသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ပုန စပရံ၊ နောက်ထပ် ပယ်ဖြတ်အပ်ပြီးသော အခြားသော စေတသောဝိနိဗန္ဓတရားကား။
။ပ။၊
[ပေယျာလဖော်ဆိုပါ။]
ဘိက္ခု၊ သည်။
ယာဝဒတ္ထံ၊ လောက်။
ဥဒရာဝဒေဟကံ၊ လျက်။
ဝါ၊ အောင်။
။ပ။၊
အနုယုတ္တော၊ လျက်။
န ဝိဟရတိ၊ မနေထိုင်။
[ထို့နောက် "ယော သော ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခုန ယာဝဒတ္ထံ ဥဒရာဝဒေဟကံ။ ပ။ ဝိဟရတိ၊ တဿ စိတ္တံ နမတိ ။ပ။ ဧဝမဿာယံ စတုတ္ထော စေတသော ဝိနိဗန္ဓော သုသမုစ္ဆိန္နော ဟောတိ" ဟု ဆိုပါ။]
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ပုနစပရံ၊ ကား။
ဘိက္ခု၊ သည်။
အညတရံ၊ သော။
ဒေဝနိကာယံ၊ ကို။
ပဏိဓာယ၊ ၍။
ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကို။
န စရတိ၊ ကျင့်သည် မဟုတ်။
(ကိန္တိ၊ ၍။
န စရတိ၊ ကျင့်သည်မဟုတ်သနည်းဟူမူ)။
။ပ။၊
ဧဝံ၊ ဖြင့်။
အဿ၊ သည်။
အယံ၊ မည်သို့သော။
(ဤသို့ နတ်ဘဝကို တောင့်တ၍ ဗြဟ္မစရိယကို ကျင့်ခြင်းတည်းဟူသော။)
ပဉ္စမော၊ သော။
။ပ။၊
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
သေယျထာပိ၊ ကား။
ဇုဏှပက္ခေ၊ လဆန်းရက်ပိုင်း၌။
စန္ဒဿ၊ လ၏။
။ပ။၊
ဝဍ္ဎတေဝ၊ တိုးပွားနေတော့သည်သာ။
။ပ။၊
စတုတ္ထံ၊ ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
အပ္ပဒါ၊ ခြေမရှိကုန်သော။
သတ္တာဝါ၊ (မြွေငါးအစရှိသော) သတ္တဝါတို့သည်လည်းကောင်း။
ဒွိပဒါ၊ ခြေနှစ်ချောင်း ရှိကုန်သော။
သတ္တာ ဝါ၊ (လူငှက်အစရှိသော) သတ္တဝါတို့သည်လည်းကောင်း။
စတုပ္ပဒါ၊ ခြေလေးချောင်းရှိကုန်သော။
သတ္တာဝါ၊ (ဆင်မြင်း အစရှိသော) သတ္တဝါတို့သည်လည်းကောင်း။
ဗဟုပ္ပဒါ၊ များသောခြေရှိကုန်သော။
သတ္တဝါ၊ (ကင်းခြေများ အစရှိသော) သတ္တဝါတို့သည်လည်းကောင်း။
ရူပိနော၊ ရုပ်ရှိကုန်သော။
သတ္တာဝါ၊ (ပဉ္စဝေါကာရ, ဧကဝေါကာရဘုံသားဖြစ်သော) သတ္တဝါတို့သည်လည်းကောင်း။
အရူပိနော၊ ရုပ်မရှိကုန်သော။
သတ္တာဝါ၊ (စတုဝေါကာရဘုံသား) သတ္တဝါတို့သည်လည်းကောင်း။
သညိနော၊ သညာရှိကုန်သော။
သတ္တာ ဝါ၊ (နေဝသညာ နာသညာယတနဘုံသားမှ တပါးသော စတုဂေါကာရဘုံသား, ပဉ္စဝေါကာရဘုံသား) သတ္တဝါတို့သည်လည်းကောင်း။
အသညိနော၊ သညာမရှိကုန်သော။
သတ္တာဝါ၊ (ဧကဝေါကာရဘုံသား) သတ္တဝါတို့သည်လည်းကောင်း။
နေဝသညိနာသညိနော၊ ရုန့်ရင်းပေါ်လွင်သော သညာရှိသည်လည်း မဟုတ်ကုန်, သိမ်မွေ့သော သညာ မရှိသည်လည်း မဟုတ်ကုန်သော။
သတ္တာဝါ၊ (နေဝသညာနာသညာယတနဘုံသားဖြစ်သော) သတ္တဝါတို့သည်လည်းကောင်း။
ယာဝတာ၊ အကြင်မျှလောက် အရေအတွက်ရှိကုန်၏။
တေသံ၊ ထိုသတ္တဝါအားလုံးတို့တွင်။
အရဟံ၊ ကိလေသာအားလုံးတို့မှ ဝေးကွာတော်မူသော။
သမ္မသမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ အမှားမပါ, မှန်စွာပိုင်နိုင်, ကိုယ်တိုင်စထွင်, ကုန်စင်ဓပင်း, ကျန်ကြွင်းမရှိ သိမြင်တော်မူသော။
တထာဂတော၊ မြတ်စွာဘုရားကို။
အဂ္ဂံ( အဂ္ဂေါ)၊ ဂုဏ်အားဖြင့် အမြင့်မြတ်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ်ဟူ၍။
အက္ခာယတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဧဝမေဝံ၊ ဤအတူပင်။
ယေ ကေစိ၊ ကြွင်းမဲ့ဥဿုံအားလုံးစုံကုန်သော။
ကုသလာ၊ စတုဘူမကကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်သော။
ဓမ္မာ၊ တရားတို့သည်။
(သန္တိ၊ ရှိကုန်၏။)
သဗ္ဗေ၊ အားလုံးကုန်သော။
တေ၊ ထိုစတုဘူမကကုသိုလ်တရားတို့သည်။
အပ္ပမာဒမူလကာ၊ မမေ့လျော့ကြောင်း သတိတရားဟူသော အရင်းခံအကြောင်း ရှိကုန်၏။
အပ္ပမာဒသမောသရဏာ၊ မမေ့လျော့ကြောင်း သတိတရားဟူသော ပေါင်းဆုံသက်ရောက်ရာရှိကုန်၏။
ဝါ၊ မမေ့လျော့ကြောင်း သတိတရား၌ ပေါင်းဆုံသက်ရောက်ကုန်၏။
တေသံ၊ ထိုစတုဘူမကကုသိုလ်တရား တို့တွင်။
အပ္ပမာဒေါ၊ မမေ့လျော့ကြောင်း သတိကို။
ဝါ၊ မေ့လျော့မှု အကုသိုလ်၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော သတိကို။
(ထိုစတုဘူမကကုသိုလ်တို့ကို ပြုလုပ်စေတတ်သော မမေ့လျော့ကြောင်းသတိဟူသော ကာမဝစရကုသိုလ်တရားကို။)
(ပဋိလာဘကတ္တေန၊ စတုဘူမကကုသိုလ်တို့ကို ရရှိစေတတ်သော တရား၏အဖြစ်အားဖြင့်။)
အဂ္ဂံ (အဂ္ဂေါ)၊ အမြတ်ဆုံးတရားဟူ၍။
အက္ခာယတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
သေယျထာပိ၊ ဥပမာပြရလျှင်ကား။
ယာနိ ကာနိစိ၊ ကြွင်းမဲ့ဥဿုံ အားလုံးစုံကုန်သော။
ဇင်္ဂလာနံ၊ ကြည်းကုန်းမြေအပြင်၌ ပေါက်ဖွားကျက်စားကုန်သော။
ပါဏာနံ၊ ခြေရှိသော သတ္တဝါတို့၏။
ပဒဇာတာနိ၊ ခြေရာတို့သည်။
(သန္တိ၊ ရှိကုန်၏။)
သဗ္ဗာနိ၊ အားလုံးကုန်သော။
တာနိ (ပဒဇာတာနိ)၊ ထိုခြေရာတို့သည်။
ဟတ္ထိပဒေ၊ ဆင်ခြေရာ၌။
သမောဓာနံ၊ ထည့်သွင်းနိုင်ခြင်းသို့။
ဝါ၊ ဝင်ဆံ့ခြင်းသို့။
ဂစ္ဆန္တိ သေယျထာပိ၊ ရောက်ကုန်သကဲ့သို့။
တေသံ၊ ထိုကြည်းကုန်းသတ္တဝါ တို့၏ ခြေရာအားလုံးတို့တွင်။
ဟတ္ထိပဒံ၊ ဆင်ခြေရာကို။
မဟန္တ တ္တေန၊ ကြီးမားသည်အဖြစ်အားဖြင့်။
အဂ္ဂံ၊ အသာဆုံးဟူ၍။
အက္ခာယတိ သေယျထာပိ၊ ဆိုအပ်သကဲ့သို့ ။
[ယဒိဒံကို အနက်မရှိကြံသည်၊
တနည်း- သမောဓနံ၊ သို့။
ဂစ္ဆန္တိ သေယျထာပိ၊ ကဲ့သို့။
ယဒိဒံ မဟန္တတ္တံ၊ အကြင်ကြီးမားသည်အဖြစ်သည်။
(အတ္ထိ၊ ရှိ၏။
တေန မဟန္တ တ္တေန၊ ထိုကြီးမား သည်အဖြစ်အားဖြင့်။
တေသံ၊ ထိုခြေရာအားလုံးတို့တွင်။
ဟတ္ထိပဒံ၊ ကို။
တေသံ၊ ထိုခြေရာအားလုံးတို့ထက်။
အဂ္ဂံ၊ ဟူ၍။
အက္ခာယတိ သေယျထာပိ၊ ။]
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဧဝမေဝံ၊
။ပ။၊
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
သေယျထာပိ၊ ကား။
ကူဋာဂါရဿ၊ အထွတ်ဆင်ထားအပ်သော အိမ်၏။
ယာ ကာစိ၊ ကြွင်းမဲ့ဥဿုံ အားလုံစုံကုန်သော။
ဂေါပါနသိယော၊ အခြင်ယနယ်တို့သည်။
(အတ္ထိ၊ ရှိကုန်၏။)
သဗ္ဗာ၊ အားလုံးကုန်သော။
တာ (ဂေါပါနသိယော)၊ ထိုအခြင်ယနယ်တို့သည်။
ကုဋင်္ဂမာ၊ အထွတ်သို့ ဆိုက်ရောက်ကုန်သည်။
ကူဋနိန္နာ၊ အထွတ်၌ ညွတ်ကိုင်းကုန်သည်။
ကူဋသမောသရဏာ၊ အထွတ်၌ ပေါင်းဆုံ ဆိုက်ရောက်ခြင်း ရှိကုန်သည်။
ဟောတိ သေယျထာပိ၊ ဖြစ်ကုန်သကဲ့သို့။
ကူဋော၊ အထွတ်သို့။
တာသံ၊ ထိုအခြင်ယနယ်အားလုံးတို့ထက်။
အဂ္ဂံ (အဂ္ဂေါ)၊ ဟူ၍။
အက္ခာယတိ သေယျထာပိ၊ ကဲ့သို့။
။ပ။၊
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ယေ ကေစိ၊ ကုန်သော။
မူလဂန္ဓာ၊ အမြစ်နံ့သာ တို့သည်။
(အတ္ထိ၊ ရှိကုန်၏။)
တေသံ၊ ထိုအမြစ်နံ့သာ အားလုံးတို့တွင်။
ကာဠာနုဿရိယံ၊ ကရမက်ကို။
ဝါ၊ စန္ဒကူးနက်ကို။
အဂ္ဂံ၊ ဟူ၍။
အက္ခာယတိ သေယျထာပိ၊ သို့။
။ပ။၊
သာရဂန္ဓာ၊ အနှစ်နံ့သာတို့သည်။
(အတ္ထိ) တေသံ၊ ထိုအနှစ်နံ့သာ အားလုံးတို့တွင်။
လောဟိတစန္ဒနံ၊ စန္ဒကူးနီကို။
။ပ။၊
ပုပ္ဖဂန္ဓာ၊ အပွင့်နံ့သာတို့သည်။
(အတ္ထိ) တေသံ၊ ထိုအပွင့်အနံ့သာ အားလုံတို့တွင်။
ဝဿိကံ၊ မြတ်လေးပန်းကို။
အဂ္ဂံ၊ ၍။
။ပ။၊
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ယေ ကေစိ၊ ကုန်သော။
ခုဒ္ဒရာဇာနော၊ (စတြဝတေးမင်း၏ လက်အောက်ခံဖြစ်၍) ငယ်သောမင်းတို့သည်။
ဝါ၊ စကြဝတေးမင်း မဟုတ်သော ပကတိရိုးရိုးသာမန်မင်းတို့သည်။
(အတ္ထိ) သဗ္ဗေ၊ အားလုံးကုန်သော။
တေ၊ ထိုငယ်သောမင်းတို့သည်။
ဝါ၊ ထိုပကတိရိုးရိုးသာမန်မင်းတို့သည်။
စက္ကဝတ္တိဿ၊ စကြဝတေးဖြစ်သော။
ဝါ၊ စကြာရတနာကိုလည်စေတတ်သော။
ရညော၊ မင်း၏။
အနုယန္တာ၊ နောက်လိုက်နောက်ပါတို့သည်။
ဘဝန္တိ သေယျထာပိ၊ ဖြစ်ကုန်သကဲ့သို့။
စက္ကဝတ္တီ၊ စကြဝတေးဖြစ်သော။
ဝါ၊ သော။
ရာဇာ၊ မင်းကို။
တေသံ၊ ထိုငယ်သော မင်းအားလုံးတို့ထက်။
ဝိဘတ္တအပါဒါန်နှင့် နိဒ္ဓါရဏအနက်နှစ်မျိုးစုံရမရ ။ ။ "ရာဇာ တေသံ စက္ကဝတ္တီ" ဟူသော ပုဒ်တို့တွင် တေသံပုဒ်၌ ခုဒ္ဒရာဇတို့သာ ပါဝင်နိုင်၍ စက္ကဝတ္တိရာဇာ မပါဝင်နိုင်၊ ထို့ကြောင့် တေသံပုဒ်သည် နိဒ္ဓါရဏသမုဒါယ မဟုတ်၍ စက္ကဝတ္တိရာဇာလည်း နိဒ္ဓါရဏီယ မဖြစ်နိုင်၊ သို့ဖြစ်၍ တေသံကို နိဒ္ဓါရဏအနက် မပြန်ဆိုသင့်သောကြောင့် ဝိဘတ္တအပါဒါန်အနက်ကိုသာ ပြန်ဆိုရ၏၊" ကူဋော တေသံ" တုန်းကလည်း ဤအတိုင်းပင်တည်း။ နိဒ္ဓါရဏအနက်ရနိုင်သော "အပ္ပမာဒေါ တေသံ" စသည်၌ကား ဝိဘတ္တအပါဒါန်အနက်လည်းရနိုင်၏၊ ထို့ကြောင့် "တေသံ- တို့တွင်၊ အပ္ပမာဒေါ- ကို၊ တေသံ- တို့ထက်၊ အဂ္ဂံ( အဂွေါ)- ဟူ၍၊အက္ခာ ယတိ- ၏" ဟူ၍ တေသံပုဒ်ကို နှစ်ကြိမ်အနက်ဆိုနိုင်သည်။
အဂ္ဂံ( အဂ္ဂေါ)၊ ဟူ၍။
အက္ခာယတိ သေယျထာပိ၊ သို့။
။ပ။၊
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ယာ ကာစိ၊ ကုန်သော။
တာရကရူပါနံ၊ ကြယ်တာရာတို့၏။
ပဘာ၊ အရောင်တို့သည်။
(အတ္ထိ၊ ရှိကုန်၏။)
သဗ္ဗာ၊ အားလုံးစုံကုန်သော။
တာ၊ ထိုကြယ်တာရာအရောင်တို့သည်။
စန္ဒပ္ပဘာယ၊ လအရောင်၏။
သောဠသိံ၊ (၁၆) ခုမြောက်သော။
ကလံ၊ အစိတ်တစိတ်ကိုမျှပင်။
န အဂ္ဃန္တိ သေယျထာပိ၊ မထိုက် (မမှီ) ကုန်သကဲ့သို့။
စန္ဒပ္ပဘာ၊ လအရောင်ကို။
တာသံ၊ ထိုကြယ်တာရာအရောင်အားလုံးတို့ထက်။
အဂ္ဂံ(အဂ္ဂါ)၊ အမြတ်ဆုံး အသာဆုံးဟူ၍။
အက္ခာယတိ သေယျထာပိ၊ သို့။
။ပ။၊
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
သေယျထာပိ၊ ကား။
သရဒသမယေ၊ တန်ဆောင်မုန်းလ သရဒရာသီအခါ၌။
ဒေဝေ၊ ကောင်းကင်သည်။
ဝိဒ္ဓေ၊ မိုးတိမ်ကင်းကွာ ဟာလာဟင်းလင်း ထုတ်ချင်းထွင်းလသော်။
ဝါ၊ မိုးတိမ်း ကင်းပြတ်, ဝေးရပ်အသွင် ထင်လာလသော်။
ဝိဂတတလာဟကေ၊ ကင်းရှင်းပြီးသောတိမ်တိုက်ရှိလသော်။
အာဒိစ္စော၊ ထွင်သစ်စ နေလုလင်သည်။
နဘံ၊ ကောင်းကင်သို့။
အဗ္ဘုဿက္ကမာနော၊ ရှေ့ရှုပေါ်ထွက်ခုံတက်လာလျက်။
သဗ္ဗံ၊ အားလုံးသော။
အာကာသဂတံ၊ ကောင်းကင်ပြင်၌ ရောက်ရှိနေသော။
တမဂတံ၊ အမိုက်မှောင်ထုကို။
အဘိဝိဟစ္စ၊ လွှမ်းမိုးဖြိုခွင်း ရှင်းလင်း၍။
ဘာသတေ စ၊ ထွန်းလင်းထွန်းခင်း၏။
တမတေ စ၊ တောက်ပလည်း တောက်ပ၏။
ဝိရောစတိ စ၊ တင့်တယ်ဝင်းလက် အဆင်းထွက်လည်း ထွက်၏။
။ပ။၊
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ယာ ကာစိ၊ ကုန်သော။
မဟာနဒိယော၊ မြစ်ကြီးတို့သည်။
(အတ္ထိ၊ ရှိကုန်၏။)
သေယျထိဒံ၊ ထိုမြစ်ကြီးတို့ဟူသည် အဘယ်နည်းဟူမူ။
ဂင်္ဂါ၊ ဂင်္ဂါမြစ်လည်းကောင်း။
ယမုနာ၊ ယမုနာမြစ်လည်းကောင်း။
အစိရဝတီ၊ အစိရဝတီမြစ်လည်းကောင်း။
သရဘူ၊ သရဘူမြစ်လည်းကောင်း။
မဟီ၊ မဟီမြစ်လည်းကောင်းတည်း။
သဗ္ဗာ၊ ကုန်သော။
တာ၊ ထိုမြစ်ကြီးတို့သည်။
သမုဒ္ဒင်္ဂမာ၊ သမုဒြာသို့ စီးဆင်းကုန်သည်။
သမုဒ္ဒနိန္နာ၊ သမုဒြာ၌ ညွတ်ယိမ်းကုန်သည်။
သမုဒ္ဒပေါဏာ၊ သမုဒြာ၌ ကိုင်းကုန်သည်။
သမုဒ္ဒပဗ္ဘာရာ၊ သမုဒြာ၌ ရှိုင်းကုန်သည်။
ဟောန္တိ သေယျထာပိ၊ ဖြစ်ကုန်သကဲ့သို့။
မဟာသမုဒ္ဒေါ၊ သမုဒြာကြီးကို။
တာသံ၊ ထိုမြစ်ကြီးတို့ထက်။
အဂ္ဂံ (အဂ္ဂေါ)၊ အသာဆုံးဟူ၍။
အက္ခာယတိ သေယျထာပိ၊ ကဲ့သို့။
။ပ။၊
ပဉ္စမံ၊ ငါးခုမြောက်သုတ်တည်း။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။'
အာဟုနေယျာ၊ ကုန်သော။
ပါဟုနေယျာ၊ ကုန်သော။
[နဝကနိပါတ်စာပိုဒ် (၁၀) အာဟုနေယျသုတ်ကြည့်။]
။ပ။၊
ပုညက္ခေတ္တံ၊ သော။
ပုဂ္ဂလာ၊ တို့သည်။
ဣမေ ဒဿ၊ ဤဆယ်ဦးတို့တည်း။
ဒသ၊ ဆယ်ဦးတို့ဟူသည်။
ကတမေ၊ အဘယ်တို့နည်းဟူမူ။
အရဟံ၊ ပူဇော်အထူးကို ခံယူတော်မူထိုက်သော။
သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ အမှားမပါ, မှန်စွာပိုင်နိုင်, ကိုယ်တိုင်စထွင်, ကုန်စင်ခပင်း, ကျန်းကြွင်းမရှိ သိမြင်တော်မူသော။
တထာဂတော၊ မြတ်စွာဘုရားလည်းကောင်း။
ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ၊ သစ္စာလေးပါး, သီးခြားကိုယ်တိုင်, သိမြင်တော်မူနိုင်သော ဒုတိယအဆင့် ဘုရားရှင်လည်းကောင်း။
ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော၊ ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တ ရဟန္တာအရှင်မြတ်လည်းကောင်း။
ဝါ၊ အရူပသမာပတ်နှင့် အရဟတ္တမဂ်ဟူသော နှစ်ပါးသော အဖို့တို့ဖြင့် ရူပကာယ နာမကာယဟူသော နှစ်ပါးအဖို့တို့မှ လွတ်မြောက်သော ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်လည်းကောင်း။
ပညာဝိမုတ္တော၊ ပညာဝိမုတ္တရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်လည်းကောင်း။
ဝါ၊ ( အရူပသမာပတ်မပါ) အရဟတ္တမဂ်ပညာဖြစ်သာ ကိလေသာအားလုံးတို့မှ လွတ်မြောက်သော ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်လည်းကောင်း။
ကာယသက္ခိ၊ နာမကာယဖြင့် နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုသော အလယ်သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်ခြောက်ဦးလည်းကောင်း။
[သတ္တကနိပါတ် စာပိုဒ် (၁၄) ပုဂ္ဂလ သုတ်လည်းကြည့်။]
ဒိဋ္ဌပ္ပတ္တော၊ သောတာပတ္တိမဂ်ဉာဏ်အမြင်၏ အခြားမဲ့၌ အလယ်မဂ်ဖိုလ် (၆) ပါးသို့ ရောက်သော အလယ်သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်ခြောက်ဦးလည်းကောင်း။
သဒ္ဓါဝိမုတ္တော၊ သဒ္ဓါတရားသက်သက်ဖြင့်သာ ကိလေသာ အချို့မှ လွတ်မြောက်သော အလယ်သေက္ခပုဂ္ဂိုလ် (၆) ဦးလည်းကောင်း။
သဒ္ဓါနုသာရဓိ၊ ပဌမမဂ်သဒ္ဓါတရားသို့ အစဉ်လိုက်သော သောတာပတ္တိမဂ်ပုဂ္ဂိုလ်လည်းကောင်း။
ဓမ္မာနုသာရီ၊ ပဌမမဂ်ပညာသို့ အစဉ်လိုက်သော သောတာပတ္တိမဂ်ပုဂ္ဂိုလ်လည်းကောင်း။
ဂေါတြဘူ၊ ဂေါတြဘုဉာဏ်ရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်လည်းကောင်းတည်း။
(ထိပ်ဆုံးရောက်သော ဝိပဿနာဖြစ်၍ နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြုသော ဂေါတြဘုဉာဏ်နှင့်ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်လည်းကောင်းတည်း။)
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
အာဟုနေယျာ၊ ကုန်သော။
။ပ။၊
ဣမေ ဒသ၊ တည်း။
ဣတိ (အဝေါစ)၊
[ဂေါတဘူပုဒ်၏ သဒ္ဒနီတိဝစနတ္ထကို နဝကနိပါတ် စာပိုဒ် (၁၀) အာဟုနေယျသုတ်ကြည့်။]
ဆဋ္ဌံ၊ ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
(တုမှေ၊ သင်တို့သည်။)
သနာထာ၊ မှီခိုအားထားရာ ဆွေမျိုးအုပ်စုများစွာနှင့် တကွဖြစ်ကုန်သည်။သနာထာ နာထကရဏာ ။ ။ အဋ္ဌကထာအဖွင့်ကို ရှေးဦးစွာ ပြပါမည်၊ အဋ္ဌကထာအလို နာတသဒ္ဒါသည် မှီခိုအားထားရာဟူသော (ပတိဋ္ဌာ) အနက်ကို ဟောသော ရုဠှီအနိပ္ပန္နပါဋိပဒိကပုဒ်တည်း၊ ထို့ကြောင့် ဓာတ်ပစ္စည်းခွဲ၍ ဝိဂြိုဟ်ဝစနတ်ပြုဖွယ်မလိုပါ၊ ဤသုတ်၌ နာထကရဏတရားအဖြစ်ဖြင့် ဟောတော်မူအပ်သော သီလ, ဗာဟုဿစ္စ, ကလျာဏ မိတ္တတာအစရှိသော တရားဆယ်ပါးကိုပင်မှီခိုအားထားရာ( နာထ) ဟု ခေါ်ဆိုရမည်ဖြစ်၏၊ အဋ္ဌကထာ၌ ထိုတရားဆယ်ပါးကို ဆွေမျိုးသားချင်း အဖြစ်ဖြင့် တင်စား၍ "သနာထာတိ သဉာတကာ ဗဟုဉာတိဝဂ္ဂါ" ဟု ဖွင့်ဆိုတော်မူ၏၊ သဟ နာထေဟိ ယေ တုမှေ ဝတ္တန္တီတိ သနာထာ-မှီခိုအားထားရာနှင့် အတူတကွဖြစ်သော (မှီခိုအားထားရာ ဆွေမျိုးအုပ်စုနှင့်တူသော တရားဆယ်ပါးနှင့်အတူတကွ ဖြစ်သော) ရဟန်းများ၊ဝါ- မှီခိုအားထားရာရှိသော ရဟန်းများ၊ ထို့နောက် နာထကရဏပုဒ်ကို-
နာထံ ကရောန္တီတိ နာထကရဏာ (မှီခိုအားထားရာကို ပြုတတ်သော တရားများ) အတ္တနော သနာထဘာဝကရာ( မိမိ၏ မှီခိုအားထားရာ ရှိသူ၏ အဖြစ်ကို ပြုတတ်သော တရားများ) ပတိဋ္ဌာကရာ (ထောက်တည်မှီခိုအားထားရာကို ပြုတတ်သော တရားများ) ဟူ၍ ဖွင့်တော်မူ၏၊ ယင်းသို့ဖွင့်ရာ၌-
ပါဠိတော်မှ နာထကရဏပုဒ်သည် အဋ္ဌကထာမှ ပတိဋ္ဌာကရပုဒ်နှင့် အနက်တူပရိယာယ်ဖြစ်သည်ကို ရုတ်တရက်သိနိုင်သော်လည်း သနာထ ဘာဝကရပုဒ်နှင့်ကား အနက်တူပရိယာယ်ပုဒ် ဟုတ်နိုင်ပါ၏ လောဟူ၍ တွေးတောဖွယ်ရှိနေ၏၊ ပုဒ်ချင်းယှဉ်ကြည့်လိုက်လျှင် နာထကရဏပုဒ်ကို သဟ၏ ကာရိယဖြစ်သော "သ" အက္ခရာနှင့်ဘာဝပုဒ်ထည့်စွက်ပြီး ကိတ်ပစ္စည်းတမျိုးပြောင်းကာ "သနာထဘတကရာ" ဟု အဖွင့်ပါဌ်ပြုလုပ်ဖွင့်ဆိုထားခြင်းဖြစ်၏၊ ထို့ပြင် ဋီကာ၌မူ သဟ၏ကာရိယဖြစ်သော သအက္ခရာ မပါဘဲ "နာထဘာဝကရာ" ဟု အဖွင့်ပါဌ်ရှိနေလေပြန်၏၊ ထို့ကြောင့် ထိုအဖွင့်များကို ကြည့်၍ ပါဠိတော်မနက်ပြန်ဆိုရာ၌ အခက်အခဲဖြစ်စရာ ရှိသည့်အတွက် ယင်းအခက်အခဲများ မရှိရအောင် ထိုအဖွင့်ပါဌ်များကိုပါ ရှင်းပြရဦးမည်ဖြစ်၏။
ထိုပါဌ်များတွင် နာထပုဒ်နှင့် သနာထဘာဝပုဒ်သည် အနက်တူ၏၊၊ တဖန် နာထကရဏပုဒ်နှင့် သနာထဘာဝကရပုဒ်သည်လည်း အနက်တူ၏၊ ထပ်မံရှင်းပြပါဉီးမည်- ယခင်ကပြခဲ့သည့်အတိုင်း မှီခိုအားထားရာရှိသော ရဟန်းကို သနာထဟုခေါ်ဆိုရ၏၊ သနာထပုဒ်အရ မှီခိုအားထားရာရှိသော ရဟန်းကို ယူရမည်ဟု ဆိုလို၏၊ ထို့နောက် ဘာဝပုဒ်ဆင့်လိုက်သောအခါ "သနာထဘာဝ- မှီခိုအားထားရာရှိသော ရဟန်း၏အဖြစ်၊ ဝါ- မှီခိုအားထားရာရှိသော ရဟန်း၏ အဖြစ်ကြောင်း" ဟူသည် အဘယ်နည်းဟု ဆိုလျှင် မှီခိုအားထားရာ (နာထ) ပင်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်၏၊ ဥပမာအားဖြင့် တုတ်တောင်ဝှေးရှိသူ (တုတ်ကိုင်ထားသူ) ကို ဒဏ္ဍီဟုခေါ်ပြီးလျှင် "ဒဏ္ဍိတ္တ" ဟု ဘာဝတဒ္ဓိတ်ပစ္စည်းဆင့်လိုက်သောအခါတုတ်ရှိသော သူ၏ဖြစ်ကြောင်းတုတ် (ဒဏ္ဍ)ကို ဒဏ္ဍိတ္တဟုခေါ်ဆိုရ၏၊ ထို့ကြောင့် ဒဏ္ဍနှင့် ဒဏ္ဍိတ္တသည် အနက်တူ၏၊ ထို့အတူပင် မှီခိုအားထားရာရှိသော သူ၏ ဖြစ်ကြော်ငးဖြစ်သော နာထ( မှီခိုအားထားရာ) ကို သနာထဘာဝဟု ခေါ်၏၊ ထို့ကြောင့် နာထပုဒ်နှင့် သနာထပုဒ်သည် အနက်တူဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။
ထိုနောင် ကရဏပုဒ်, ကရပုဒုဒ်ဆင့်ဘိုက်သောအခါ "နာထကရဏ-မှီခိုအားထားရာ (နာထ) ကို ပြုတတ်သောတရား၊ သနာထဘာဝကရ- မှီခိုအားထားရာရှိသောရဟန်း၏အဖြစ်တည်းဟူသော နာထ (မှီခိုအားထားရာ)ကို ပြုတတ်သောတရား၊ ဝါ- မှီခိုအားထားရာရှိသော ရဟန်း၏ ဖြစ်ကြောင်းဖြစ်သော နာထကို ပြုတတ်သော တရား " ဟု အနက်ပြန်ဆိုရသောကြောင့် နာထကရဏပုဒ်နှင့် သနာထဘာဝကရဏပုဒ်ကို "အတ္တနော သနာထဘာဝကရာ ပတိဋ္ဌာကရာတိ အတ္ထော" ဟု ဖွင့်ဆိုတော်မူခြင်းဖြစ်သည်။
နာထံ ကရောန္တီတိ နာထကရဏာ။ (ယေ- အကြင်သီလ, ဗာဟုဿစ္စအစှိသော တရားဆယ်ပါးတို့သည်၊ အတ္တာနံ- မိမိကိုယ်ကို) နာထံ- ရဟန်း၏မှီခိုအားထားရာကို၊ ဝါ- ရဟန်းမှီခိုအားထားရာဖြစ်အောင်၊ ကရောန္တိ- ပြုတတ်ကုန်၏၊ ဣတိ- ထို့ကြောင့်၊ တေ- ထိုတရားဆယ်ပါးတို့သည်၊ နာထကရဏာ- နာထကရဏတို့မည်၏။ ဤသို့ နိယမ, အနိယမထည့်စွက်၍ ဝိဂြိုဟ်နက်ဆိုပါ။
ဋီကာအဖွင့် ။ ။ ဋီကာ၌မူဤသုတ်အဋ္ဌကထာကို တိုက်ရိုက်မဖွင့်ပြဘဲဒီ,ပါတိကဝဂ် သင်္ဂီသုတ်ဋီကာ (၂၆၅) အဖွင့်ဝါကျများကို ယူပြထားပြီးလျှင် ထိုအဖွင့်ဝါကျများနှင့် အဋ္ဌကထာအဖွင့်ကို ဆက်သွယ်ပြထား၏၊ သဒ္ဒအတ္ထမတူ သော်လည်း အဓိပ္ပါယတ္ထတူကြောင်း သိရအောင် ဆက်သွယ်ပြခြင်းဖြစ်၏၊ ဋီကာအဖွင့်အလို နာထသဒ္ဒါသည် နာထဓာတ် အပစ္စည်းဖြင့်ပြီးသော နိပ္ဖန္နပါဋိပဒိကပုဒ်တည်း၊ ထို့ကြောင့် ဓမ္မေ နေဝ နာထတိ ဤသတိ အဘိဘဝတီတိ နာထော- တရားဖြင့်သာ အုပ်စိုးလွှမ်းမိုးသောရဟန်း၊ ဤသို့ ဝစနတ္ထပြု၍ အုပ်စိုးလွှမ်းမိုးသောရဟန်းကို နာထာဟုခေါ်၏၊ ထိုရဟန်းသည် သီလ, ဗာဟုဿစ္စစသော တရားဆယ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် အုပ်စိုးလွှမ်းသူ(နာထ) ဟူသော နာမည်ကို ရရှိခြင်းဖြစ်၏၊ ထို့ကြောင့် ထိုရဟန်း၏ နာထဖြစ်ကြောင်း တရားဆယ်ပါးကို (ဝါ- ထို ရဟန်းကို နာထဖြစ်အောင် ပြုတတ်သောတရားဆယ်ပါးကို) နာထကရဏခေါ်သည်ဟု ဖွင့်သည်၊ ဤအဖွင့်အတိုင်းဆိုလျှင် နာထကရဏပုဒ်၌ နာထကို ဘာဝပ္ပဓာန, ဘာဝလောကြံရမည်ဖြစ်၏၊ ထိုကြောင့် နာထဘာဝ (တရားဖြင့်သာ အုပ်စိုးလွှမ်းသော ရဟန်း၏ အဖြစ်၊ ဝါ- တရားဖြင့်သာ အုပ်စိုးလွှမ်းမိုးနိုင်သော အရည်အချင်း) ကို နာထဟု ဆိုရ၏၊ ထို့ကြောင့် နာထံ နာထဘာဝံ ကရောန္တီတိ နာထပရဏာ- တရားဖြင့်သာ အုပ်စိုးလွှမ်းမိုးသောရဟန်း၏ အဖြစ်ကို ပြုတတ်သော တရားတော်များ၊ ဤသို့ ဝစနတ္ထပြု။
ပါဠိအမှားအမှန် စိစစ်ချက် ။ ။ "နာထတိ ဤသတိ အဘိဘဝတိ" ဟူ၍ နာထပုဒ်ကိုဝိဂြိုလ်ပြုခဲ့၏၊ ထိုဝိဂြိုလ်၌ "ဤသတိ" ဖြင့် နာထဓာတ်၏ ဣဿရိယအနက်ကို ပြ၏၊ ဤသုတ်ဋီကာ၌မူ "အာသီသတိ" ဟု ပါဌ်ရှိနေ၏၊ နာထ ယာစနောပတာပိဿရိယာသီသာသု" ဟူသော နာထဓာတ်၏ အနက်လေးမျိုးတို့၌ အာသီသာအနက် ပါဝင်သော်လည်း အဘိဘဝတိဟူသော နောက်ထပ်အဖွင့်ကို ထောက်လျှင် ဣဿရိယအနက်ဟောဖြစ်သည်မှာ အလွန်ထင်ရှားနေသောကြောင့် အာသီသာအနက်ဟော မဖြစ်နိုင်၊ ထို့အပြင် ပြခဲ့သော သင ဝါ၊ .... ဆွေမျိုးအုပ်စုများစွာရှိကုန်သည်။ (ဟုတွာ၊ ဖြစ်ကြ၍။) ဝိဟရထ၊ နေကြကုန်လော။ အနာထာ၊ မှီခိုအားထားရာ ဆွေမျိုးအုပ်စု မရှိကုန်ဘဲ။ မာ ဝိဟရထ၊ မနေကြကုန်လင့်။
နာထံ ကရောန္တီတိ နာထကရဏာ (မှီခိုအားထားရာကို ပြုတတ်သော တရားများ) အတ္တနော သနာထဘာဝကရာ( မိမိ၏ မှီခိုအားထားရာ ရှိသူ၏ အဖြစ်ကို ပြုတတ်သော တရားများ) ပတိဋ္ဌာကရာ (ထောက်တည်မှီခိုအားထားရာကို ပြုတတ်သော တရားများ) ဟူ၍ ဖွင့်တော်မူ၏၊ ယင်းသို့ဖွင့်ရာ၌-
ပါဠိတော်မှ နာထကရဏပုဒ်သည် အဋ္ဌကထာမှ ပတိဋ္ဌာကရပုဒ်နှင့် အနက်တူပရိယာယ်ဖြစ်သည်ကို ရုတ်တရက်သိနိုင်သော်လည်း သနာထ ဘာဝကရပုဒ်နှင့်ကား အနက်တူပရိယာယ်ပုဒ် ဟုတ်နိုင်ပါ၏ လောဟူ၍ တွေးတောဖွယ်ရှိနေ၏၊ ပုဒ်ချင်းယှဉ်ကြည့်လိုက်လျှင် နာထကရဏပုဒ်ကို သဟ၏ ကာရိယဖြစ်သော "သ" အက္ခရာနှင့်ဘာဝပုဒ်ထည့်စွက်ပြီး ကိတ်ပစ္စည်းတမျိုးပြောင်းကာ "သနာထဘတကရာ" ဟု အဖွင့်ပါဌ်ပြုလုပ်ဖွင့်ဆိုထားခြင်းဖြစ်၏၊ ထို့ပြင် ဋီကာ၌မူ သဟ၏ကာရိယဖြစ်သော သအက္ခရာ မပါဘဲ "နာထဘာဝကရာ" ဟု အဖွင့်ပါဌ်ရှိနေလေပြန်၏၊ ထို့ကြောင့် ထိုအဖွင့်များကို ကြည့်၍ ပါဠိတော်မနက်ပြန်ဆိုရာ၌ အခက်အခဲဖြစ်စရာ ရှိသည့်အတွက် ယင်းအခက်အခဲများ မရှိရအောင် ထိုအဖွင့်ပါဌ်များကိုပါ ရှင်းပြရဦးမည်ဖြစ်၏။
ထိုပါဌ်များတွင် နာထပုဒ်နှင့် သနာထဘာဝပုဒ်သည် အနက်တူ၏၊၊ တဖန် နာထကရဏပုဒ်နှင့် သနာထဘာဝကရပုဒ်သည်လည်း အနက်တူ၏၊ ထပ်မံရှင်းပြပါဉီးမည်- ယခင်ကပြခဲ့သည့်အတိုင်း မှီခိုအားထားရာရှိသော ရဟန်းကို သနာထဟုခေါ်ဆိုရ၏၊ သနာထပုဒ်အရ မှီခိုအားထားရာရှိသော ရဟန်းကို ယူရမည်ဟု ဆိုလို၏၊ ထို့နောက် ဘာဝပုဒ်ဆင့်လိုက်သောအခါ "သနာထဘာဝ- မှီခိုအားထားရာရှိသော ရဟန်း၏အဖြစ်၊ ဝါ- မှီခိုအားထားရာရှိသော ရဟန်း၏ အဖြစ်ကြောင်း" ဟူသည် အဘယ်နည်းဟု ဆိုလျှင် မှီခိုအားထားရာ (နာထ) ပင်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်၏၊ ဥပမာအားဖြင့် တုတ်တောင်ဝှေးရှိသူ (တုတ်ကိုင်ထားသူ) ကို ဒဏ္ဍီဟုခေါ်ပြီးလျှင် "ဒဏ္ဍိတ္တ" ဟု ဘာဝတဒ္ဓိတ်ပစ္စည်းဆင့်လိုက်သောအခါတုတ်ရှိသော သူ၏ဖြစ်ကြောင်းတုတ် (ဒဏ္ဍ)ကို ဒဏ္ဍိတ္တဟုခေါ်ဆိုရ၏၊ ထို့ကြောင့် ဒဏ္ဍနှင့် ဒဏ္ဍိတ္တသည် အနက်တူ၏၊ ထို့အတူပင် မှီခိုအားထားရာရှိသော သူ၏ ဖြစ်ကြော်ငးဖြစ်သော နာထ( မှီခိုအားထားရာ) ကို သနာထဘာဝဟု ခေါ်၏၊ ထို့ကြောင့် နာထပုဒ်နှင့် သနာထပုဒ်သည် အနက်တူဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။
ထိုနောင် ကရဏပုဒ်, ကရပုဒုဒ်ဆင့်ဘိုက်သောအခါ "နာထကရဏ-မှီခိုအားထားရာ (နာထ) ကို ပြုတတ်သောတရား၊ သနာထဘာဝကရ- မှီခိုအားထားရာရှိသောရဟန်း၏အဖြစ်တည်းဟူသော နာထ (မှီခိုအားထားရာ)ကို ပြုတတ်သောတရား၊ ဝါ- မှီခိုအားထားရာရှိသော ရဟန်း၏ ဖြစ်ကြောင်းဖြစ်သော နာထကို ပြုတတ်သော တရား " ဟု အနက်ပြန်ဆိုရသောကြောင့် နာထကရဏပုဒ်နှင့် သနာထဘာဝကရဏပုဒ်ကို "အတ္တနော သနာထဘာဝကရာ ပတိဋ္ဌာကရာတိ အတ္ထော" ဟု ဖွင့်ဆိုတော်မူခြင်းဖြစ်သည်။
နာထံ ကရောန္တီတိ နာထကရဏာ။ (ယေ- အကြင်သီလ, ဗာဟုဿစ္စအစှိသော တရားဆယ်ပါးတို့သည်၊ အတ္တာနံ- မိမိကိုယ်ကို) နာထံ- ရဟန်း၏မှီခိုအားထားရာကို၊ ဝါ- ရဟန်းမှီခိုအားထားရာဖြစ်အောင်၊ ကရောန္တိ- ပြုတတ်ကုန်၏၊ ဣတိ- ထို့ကြောင့်၊ တေ- ထိုတရားဆယ်ပါးတို့သည်၊ နာထကရဏာ- နာထကရဏတို့မည်၏။ ဤသို့ နိယမ, အနိယမထည့်စွက်၍ ဝိဂြိုဟ်နက်ဆိုပါ။
ဋီကာအဖွင့် ။ ။ ဋီကာ၌မူဤသုတ်အဋ္ဌကထာကို တိုက်ရိုက်မဖွင့်ပြဘဲဒီ,ပါတိကဝဂ် သင်္ဂီသုတ်ဋီကာ (၂၆၅) အဖွင့်ဝါကျများကို ယူပြထားပြီးလျှင် ထိုအဖွင့်ဝါကျများနှင့် အဋ္ဌကထာအဖွင့်ကို ဆက်သွယ်ပြထား၏၊ သဒ္ဒအတ္ထမတူ သော်လည်း အဓိပ္ပါယတ္ထတူကြောင်း သိရအောင် ဆက်သွယ်ပြခြင်းဖြစ်၏၊ ဋီကာအဖွင့်အလို နာထသဒ္ဒါသည် နာထဓာတ် အပစ္စည်းဖြင့်ပြီးသော နိပ္ဖန္နပါဋိပဒိကပုဒ်တည်း၊ ထို့ကြောင့် ဓမ္မေ နေဝ နာထတိ ဤသတိ အဘိဘဝတီတိ နာထော- တရားဖြင့်သာ အုပ်စိုးလွှမ်းမိုးသောရဟန်း၊ ဤသို့ ဝစနတ္ထပြု၍ အုပ်စိုးလွှမ်းမိုးသောရဟန်းကို နာထာဟုခေါ်၏၊ ထိုရဟန်းသည် သီလ, ဗာဟုဿစ္စစသော တရားဆယ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် အုပ်စိုးလွှမ်းသူ(နာထ) ဟူသော နာမည်ကို ရရှိခြင်းဖြစ်၏၊ ထို့ကြောင့် ထိုရဟန်း၏ နာထဖြစ်ကြောင်း တရားဆယ်ပါးကို (ဝါ- ထို ရဟန်းကို နာထဖြစ်အောင် ပြုတတ်သောတရားဆယ်ပါးကို) နာထကရဏခေါ်သည်ဟု ဖွင့်သည်၊ ဤအဖွင့်အတိုင်းဆိုလျှင် နာထကရဏပုဒ်၌ နာထကို ဘာဝပ္ပဓာန, ဘာဝလောကြံရမည်ဖြစ်၏၊ ထိုကြောင့် နာထဘာဝ (တရားဖြင့်သာ အုပ်စိုးလွှမ်းသော ရဟန်း၏ အဖြစ်၊ ဝါ- တရားဖြင့်သာ အုပ်စိုးလွှမ်းမိုးနိုင်သော အရည်အချင်း) ကို နာထဟု ဆိုရ၏၊ ထို့ကြောင့် နာထံ နာထဘာဝံ ကရောန္တီတိ နာထပရဏာ- တရားဖြင့်သာ အုပ်စိုးလွှမ်းမိုးသောရဟန်း၏ အဖြစ်ကို ပြုတတ်သော တရားတော်များ၊ ဤသို့ ဝစနတ္ထပြု။
ပါဠိအမှားအမှန် စိစစ်ချက် ။ ။ "နာထတိ ဤသတိ အဘိဘဝတိ" ဟူ၍ နာထပုဒ်ကိုဝိဂြိုလ်ပြုခဲ့၏၊ ထိုဝိဂြိုလ်၌ "ဤသတိ" ဖြင့် နာထဓာတ်၏ ဣဿရိယအနက်ကို ပြ၏၊ ဤသုတ်ဋီကာ၌မူ "အာသီသတိ" ဟု ပါဌ်ရှိနေ၏၊ နာထ ယာစနောပတာပိဿရိယာသီသာသု" ဟူသော နာထဓာတ်၏ အနက်လေးမျိုးတို့၌ အာသီသာအနက် ပါဝင်သော်လည်း အဘိဘဝတိဟူသော နောက်ထပ်အဖွင့်ကို ထောက်လျှင် ဣဿရိယအနက်ဟောဖြစ်သည်မှာ အလွန်ထင်ရှားနေသောကြောင့် အာသီသာအနက်ဟော မဖြစ်နိုင်၊ ထို့အပြင် ပြခဲ့သော သင ဝါ၊ .... ဆွေမျိုးအုပ်စုများစွာရှိကုန်သည်။ (ဟုတွာ၊ ဖြစ်ကြ၍။) ဝိဟရထ၊ နေကြကုန်လော။ အနာထာ၊ မှီခိုအားထားရာ ဆွေမျိုးအုပ်စု မရှိကုန်ဘဲ။ မာ ဝိဟရထ၊ မနေကြကုန်လင့်။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
အနာထော၊ မှီခိုအားထားရာမရှိသောသူသည်။
ဒုက္ခံ၊ ဆင်းရဲစွာ။
ဝိဟရတိ၊ နေထိုင်ရ၏။
[တနည်း- အနာထော၊ မှီခိုအားထားရာ မရှိဘဲ။
ယံ ဝိဟရတိ၊ အကြင်နေထိုင်ရ၏။
တံ ဝိဟရတိ၊ ထိုနေထိုင်ရခြင်းသည်။
ဒုက္ခံ၊ ဆင်းရဲကြောင်းပေတည်း။]
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
နာထကရဏာ၊ မှီခိုအားထားရာကိုပြုတတ်ကုန်သော။
(မိိမိကိုယ်ကို မှီခိုအားထားရာဖြစ်အောင် ပြုတတ်ကုန်သော။)
ဝါ၊ အုပ်စိုးလွှမ်းနိုင်သူ၏ အဖြစ်ကို ပြုတတ်ကုန်သော။
ဓမ္မာ၊ တရားတို့သည်။
ဣမေ ဒသ၊ ဤဆယ်ပါးတို့ပေတည်း။
ဒသ၊ ဆယ်ပါးတို့ဟူသည်။
ကတမေ၊ အဘယ်တို့နည်းဟူမူ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဣဓ၊ ဤသာသနာတော်၌။
ဘိက္ခု၊ ရဟန်းသည်။
သီလဝါ၊ သီလရှိသည်။
(ပါတိမောက္ခသံဝရသီလရှိသည်)။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ပါတိမောက္ခ+သံဝရ+ သံဝုတော၊ ပါတိမောက်သီလတည်းဟူသော+ ပိတ်ဆီးကြောင်းတရားဖြင့်+ (ကာယဒွါရဝစီဒွါရတို့ကို) ပိတ်ဆို့စောင့်စည်းလျက်။
ဝါ၊ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလနှင့် ပြည့်စုံလျက်။
အာစာရ+ဂေါစရ+သမ္ပန္နော၊ အကျင့် + ကျက်စားရာဌာနနှင့်+ ပြည့်စုံလျက်။
(ရဟန်းတို့အားလျောက်ပတ်သော အကျင့်နှင့်လည်းကောင်း + ဆွမ်းစသည်အတွက် သွားလာဝင်ထွက် ကျက်စားသင့်ရာ ဌာနနှင့်လည်းကောင်း+ ပြည့်စုံလျက်)။
ဝိဟရတိ၊ နေ၏။
အဏုမတ္တေသု၊ အဏုမြူပမာဏရှိကုန်သော။
ဝါ၊ အဏုမြူသဖွယ် အလွန်းသေးငယ်ကုန်သော။
ဝဇ္ဇေသု၊ အကုသိုလ်အပြစ်တို့၌။
ဘယဒဿာဝီ၊ ကြောင်ဖွယ်ဘေးဟု ရှုလေ့ရှိလျက်။
သိက္ခာပဒေသု၊ သိက္ခာပုဒ်တို့တွင်။
(တံ တံ သိက္ခာပဒံ၊ ထိုထိုသိက္ခာပုဒ်ကို)။
သမာဒါယ၊ ကောင်းစွာခံယူ၍။
ဝါ၊ ဆောက်တည်၍။
သိက္ခတိ၊ ဖြည့်ကျင့်၏။
[တနည်း-သိက္ခပဒေသု၊ သီလသိက္ခာကုသိုလ်အဖို့တို့၌။
(သိက္ခိတဗ္ဗံ၊ ဖြည့်ကျင့်ဖွယ်ရာ သိလသိက္ခာအားလုံးကို။)
သမာဒါယ၊ ၍။
သိက္ခတိ၊ ၏။
အာစာရ ဂေါစရသမ္ပန္နော၌ အာစာရနှင့် ဂေါစရကို ဒုကနိပါတ်စာပိုဒ် (၃၇) သုတ်၌ရေးခဲ့ပြီ။]
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဘိက္ခု၊ သည်။
သီလဝါ၊ သည်။
ယမ္ပိ ဟောတိ၊ အကြင်ဖြစ်၏။
ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော၊ လျက်။
အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော၊ လျက်။
ယံ ဝိဟရတိ၊ အကြင်နေ၏။
အဏုမတ္တေသု၊ ကုန်သော။
။ပ။ ယံ သိက္ခတိ၊ အကြင်ဖြည့်ကျင့်၏။
အယမ္ပိ ဓမ္မော၊ ဤသီလရှိသူဖြစ်ခြင်းသဘောတရားသည်လည်း။
(ဤသို့ သီလရှိ၍ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလ, အာစာရဂေါစရနှင့် ပြည့်စုံလျက် သိက္ခာပုဒ် ဆောင်တည်ဖြည့်ကျင့်ခြင်း သဘောတရားသည်လည်း။)
နာထ ကရဏော၊ မှီခိုအားထားရာကို ပြုတတ်သာ တရားမည်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ပုနစပရံ၊ နောက်ထပ်အခြားသော နာထကရဏတရားကား။
ဘိက္ခု၊ သည်။
ဗဟုဿုတော၊ များစွာသော ပရိယတ္တိဓမ္မဟူသောသုတရှိသည်။
ဝါ၊ များစွာကြားနာသင်မှတ်ထားအပ်သော သုံးဖြာပိဋကတ်ပရိယတ်ရှိသည်။
သုတဓရော၊ ပရိယတ္တိဓမ္မဟူသော သုတကို မမေ့မပျောက် နှုတ်ရောက်ဆောင်ထား မှတ်သားနိုင်သည်။
သုတသန္နိစယော၊ (စိတ်နှလုံးဟူသော သေတ္တာအတွင်း၌) မပျက်မယွင်း ထည့်သွင်းသိုမှီး သိမ်းဆည်းထားအပ်သော ပရိယတ္တိဓမ္မသုတ်ရှိသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ယေ တေ ဓမ္မာ၊ အကြင်ပရိယတ္တိတရားတော်တို့သည်။
အာဒိကလျာဏာ၊ အစ၌ ကောင်းမွန်ကုန်သည်။
မဇ္ဈေကလျာဏာ၊ အလယ်၌ ကောင်းမွန်ကုန်သည်။
ပရိယောသာနကလျာဏာ၊ အဆုံး၌ ကောင်းမွန်ကုန်သည်။
သာတ္ထာ၊ (သတိပဋ္ဌာန်, သမ္မပ္ပဓာန်အစရှိသော) အနက်သဘောနှင့် ပြည့်စုံကုန်သည်။
သဗျဉ္ဇနာ၊ (အက္ခရာ ပုဒ် ဝါကျစသော) သဒ္ဒါနှင့် ပြည့်စုံကုန်သည်။
ဝါ၊ သိထိလ, ဓနိတစသောအက္ခရာနှင့် ပြည့်စုံကုန်သည်။
[သိထိလ, ဓနိတအစရှိသော အက္ခရာနှင့် ပြည့်စုံပီသာစွာ ဟောကြားအပ်ကုန်သည်ဟူဟို။]
ကေဝလပရိပုဏ္ဏာ၊ အားလုံးစုံ ထက်ဝန်းကျင်ပြည့်စုံကုန်သည်။
ပရိသုဒ္ဓါ၊ ထက်ဝန်းကျင်သန့်ရှင်းစင်ကြယ်ကုန်သည်။
(ဟုတွာ၊ ဖြစ်ကုန်၍။)
ဗြဟ္မစရိယံ၊ (သိက္ခာသုံးရပ်ဖြင့် သိမ်းယူအပ်သော) မြတ်သော အကျင့်ကို။
အဘိဝဒန္တိ၊ ဟောဖော်ညွှန်ပြကုန်၏။
[ဤနေရာ၌ အာဒိကလျာဏာ- စသော ဝိသေသန (၇) ပုဒ်လုံးပင် " ယေ တေ ဓမ္မာ" ၏ ဝိသေသနအဖြစ်ဖြင့် ပဌမာ ဗဟုဝုစ်ယောဝိဘတ်နှင့် ချည်းရှိသင့်ကြောင်းကို စတုက္ကနိပါတ်စာပိုဒ် (၂၂) ဒုတိယ ဥရုဝေလာသုတ်၌ ရေးခဲ့ပြီ]။
အဿ၊ ထိုရဟန်းသည်။
တထာရူပါ၊ ထိုသို့သဘောရှိကုန်သော။
(ထိုသို့အာဒိကလျာဏအစရှိသေ ဂုဏ်တို့နှင့် ပြည့်စုံ၍ သိက္ခာသုံးရပ်ဖြင့် သွင်းယူအပ်သော အကျင့်မြတ်ကို ဟောဖော်ညွှန်ပြခြင်းသဘောရှိကုန်သော)။
ဓမ္မာ၊ သုံးဖြာပိဋကတ် ပရိယတ်တရားတော်တို့ကို။
ဝါ၊ တို့သည်။
ဗဟုဿုတာ၊ များစွာကြားနာသင်ယူထားအပ်ပြီးကုန်သည်။
ဓာတာ၊ အာဂုံနှုတ်တက်, အရကျက်မှတ်, ဆောင်ထားအပ်ကုန်သည်။
ဝစသာ၊ နှုတ်ဖြင့်။
ပရိစိတာ၊ ဆည်းပူးရွတ်အံအပ်ကုန်သည်။
ပနသာ၊ စိတ်ဖြင့်။
အနုပေက္ခိတာ၊ အဖန်ဖန်ထပ်ထပ် ရှုမှတ်ဆင်ခြင်ကုန်သည်။
ဒိဋ္ဌိတာ၊ ပညာဖြင့်။
သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ၊ (အကျိုးကြောင်းအားဖြင့်) ကောင်းစွာထိုးထွင်းသိအပ်ပြီး ကုန်သည်။
ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဘိက္ခု၊ သည်။
။ပ။၊
သုတသန္နိစယော၊ သည်။
ယံ ပိ ဟောတိ၊ အကြင်ဖြစ်၏။
။ပ။၊
သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ၊ ကုန်သည်။
အယမ္ပိ ဟောန္တိ၊ အကြင်ဖြစ်ကုန်၏။
အယမ္ပိ ဓမ္မော၊ ဤဗဟုဿုတပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ခြင်းသဘောတရားသည်လည်း။
နာထကရဏော၊ မည်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ပုနစပရံ၊ နောက်ထပ်အခြားသော နာထကရဏ တရားကား။
ဘိက္ခု၊ သည်။
ကလျာဏမိတ္တော၊ (သီလစသောဂုဏ်နှင့်ပြည့်စုံသော) ကောင်းသော မိတ်ဆွေရှိသည်။
ကလျာဏသဟာယော၊ ကောင်းသောဖော်သဟဲရှိသည်။
(သွားရပ်ထိုင်လျောင်း၊ ညီညာပေါင်းလျက်၊ တကွဖြစ်ဖက် အဖော်သဟဲကောင်းရှိသည်။)
ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကော၊ ကောင်းသော မိတ်ဆွေတို့၌ ကိုယ်စိတ်အားဖြင့် ညွတ်ကိုင်းသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဘိက္ခု၊ သည်။
။ပ။၊
ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကော၊ သည်။
ယမ္ပိ ဟောတိ၊ ၏။
အယမ္ပိ ဓမ္မော၊ ဤကလျာဏမိတ်ဆွေရှိသူဖြစ်ခြင်းသဘော တရားသည်လည်း။
နာထကရဏော၊ မည်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ပုနစပရံ၊ ကား။
ဘိက္ခု၊ သ်။
သုဝစော၊ လွယ်ကူသော ဆိုဆုံးမစကားရှိသည်။
ဝါ၊ ဆိုဆုံးမခြင်းငှာ လွယ်ကူသည်။
သောဝစဿကရဏေဟိ၊ ဆိုဆုံးမလွယ်ကူသူ လူလိမ္မာ၏ အဖြစ်ကို ပြုတတ်ကုန်သော။
ဓမ္မေဟိ၊ ကုသိုလ်တရားတို့နှင့်။
(အပါပိစ္ဆတာ, အနုတ္တုက္ကံသက အပရဝမ္ဘိတာ, အက္ကောဓနတာ အစရှိသော ကုသိုလ်တရားတို့နှင့်။)
[အပြည့်အစုံကို မူလပဏ္ဏာသပါဠိတော် အနုမာနသုတ် (၁၃၃) ကြည့်၊ သောဝစဿပုဒ်ကို ဒုကနိပါတ်စာပိုဒ်(၉၅) သုတ်၌ ရေးခဲ့ပြီ။]
သမန္နာဂတော၊ ပြည့်စုံသည်။
ခမော၊ သည်းခံနိုင်သည်။
(ခက်ထန်ကြမ်းစွာ၊ ငေါက်ငမ်းပါလျက်၊ အမျက်မပြန်၊ သည်းခံနိုင်သည်။)
အနုသာသနိံ၊ အဆုံအမဩဝါဒကို။
ပဒက္ခိဏဂ္ဂါဟီ၊ ကောင်းမွန်ရိုသေစါာ နာယူလေ့ရှိသည်။
ပဒက္ခိဏဂ္ဂါဟီ ။ ။ "ပဒက္ခိဏံ ဂဏှာတီတိ သမ္မာ ယောနိသော ဝါ ဂဏှာတိ" ဟု ဤသိုတ်ဋီကာနှင့် ယခင် သင်္ဂီသုတ်ဋီကာ (၂၆၆) ဖွင့်၏၊ စတုက္ကနိပါတ်စာပိုဒ် (၁၆၀) သုဂတဝိနယသုတ်၌ ရေးခဲ့သည့်အတိုင်း ပဒက္ခိတသဒ္ဒါသည် လက်ယာဘက်ဟူသော အနက်ကို ဟော၏၊ ထို့ကြောင့် "ပဒက္ခိဏံ ဂဏှာတီတိ ပဒက္ခိဏဂ္ဂါဟီ- လက်ယာဘက်အနေအထား၍နာယူသော ပုဂ္ဂိုလ်" ဟု ဝိဂြိုလ်နက် (သဒ္ဒတ္ထ) ဖြစ်၏၊ အဆုံးအမ ဩဝါဒကို လက်ယာဘက်အနေထား၍ နာယူခြင်းဟူသည် (၁) ကောင်းမွန်ရိုသေစွာနာယူခြင်းပင်ဖြစ်သောကြောင့် "သမ္မာ ဂဏှာတိ" ဟုလည်းကောင်း, (၂) နောက်ထပ်တဖန် ဆုံးမနိုင်ခြ်း၏ အကြောင်းဖြစ်သောကြောင့် "ယောနိသော ဂဏှာတိ" ဟုလည်းကောင်း ဋီကာဖွင့်သည်ဟု ကြံသင့်၏။
ဝါ၊ ဆုံးမနိုင်ရန်၊ အကြောင်းမှန်မသွေ၊တရိုတသေနာယူလေ့ရှိသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဘိက္ခု၊ သည်။
။ပ။၊
ပဒဏ္ခိဏဂ္ဂါဟီ၊ သည်။
ယမ္ပိ ဟောတိ၊ ၏။
အယမ္ပိ ဓမ္မော၊ ဤတရားသည်လည်း။
(အဆုံးအမစကား လေးစားစွာ နာယူခြင်းဟူသော ဤတရားသည်လည်း။)
နာထကရဏော၊ ၏။
ဘိက္ခတေ၊ တို့။
ပုနစပရံ၊ ကား။
ဘိက္ခု၊ သည်။
သဗြဟ္မစာရိနံ၊ သီတင်းသုံးဖော် ရဟန်းတော်တို့၏။
ဥစ္စာဝစာနိ၊ မြင့်မြတ်ကုန်နိမ့်ကျကုန်သော။
ဝါ၊ ကြီးမားကုန် သေးငယ်ကုန်သော။
ကိံ ကရဏီယာနိ၊ အဘယ်ကို ပြုရပါမည်နည်းဟု မေးမြန်း၍ ပြုသင့်ကုန်သော။
ယာနိ ယာနိ (ကမ္မာနိ)၊ အကြင်လုပ်ငန်းကိစ္စတို့သည်။
(အတ္ထိ၊ ရှိကုန်၏။)
တတ္ထ၊ ထိုလုပ်ငန်းကိစ္စတို့၌။
ဒက္ခော၊ ကျွမ်းကျင်သည်။
အနလသော၊ မပျင်းရိသည်။
တကြူပါယာယ၊ ထိုထိုလုပ်ငန်းငယ်ကြီး၊ ပြီးစီးနိုင်ကောင်း အကြောင်းဥပါယ်ဖြင့် ကပ်ရောက်တတ်သော။တတြူပါယာယ ။ ။ "တတြူပါယာယာတိ တတြုပဂမနိယာမ" ဟု အဋ္ဌကထာဖွင့်၏၊ ထိုအဖွင့်နှင့်အညီ "တတြ တတြ ဥပေတီတိ တတြူပါယာ " ဟု ဝစနတ္ထပြု၊ တတြ တတြ- ထိုထိုလုပ်ငန်းကြီးငယ် အသွယ်သွယ်၌၊(သာဓနဝသေန- ပြီးစီးစေခြင်းအားဖြင့်၊ ဥပါယေန- အကြောင်းနည်းလမ်းဖြင့်) ဥပေတိ- ကပ်ရောက်တတ်၏၊ ဣတိ- ထို့ကြောင့်၊ တတြူပါယာ- မည်၏၊ ထိုထိုလုပ်ငန်းကြီးငယ်အသွယ်သွယ်၌ ပြီးစီးစေနိုင်သော (ပြီးစီးအောင်စွမ်းဆောင်နိုင်သော) ဝီမံသာ- ပညာ- ဟုဆိုလို၏၊ နိဿယ ခန်း၌ ဤဝစနတ္ထနှင့်အညီ အနက်ပြန်ဆိုခဲ့၏။ တတြူပဂမနိယာယာတိ တ တြ တတြ မဟန္တေ ခုဒ္ဒကေ စ ကမ္မေ သာဓနဝသေန ဥပါယေန ဂစ္ဆန္တိယာ၊ တဿ တဿ ကမ္မဿ နိပ္ဖါဒနေ သမတ္ထာယာတိ အတ္ထော။ ဋီကာ။
(တနည်း) တတြ တတြ ကမ္မေ သာဓေတဗ္ဗေ ဥပါယာ တတြူပါယာ- ထိုထိုပြီးစီးဖွယ် လုပ်ငန်းကြီးငယ်၌ အကြောင်းဥပါယ်ဖြစ်သော (ဝီမံသာ)။ ဤဒုတိယနည်း၌ "သာဓေတဗ္ဗဥပါယာ" ဟု ပါဌ်ရှိ၏၊ ပဉ္စကနိပါတ် စာပိုဒ် (၈၆) ပဋိသမ္ဘိဒါပ္ပတ်တသုတ်၌ ထိုပါဌ်အတိုင်း အနက်ရေးခဲ့၏။ [ထိုထိုလုပ်ငန်းငယ်ကြီး၊ ပြီးစီးအောင် စွမ်းဆောင်နိုင်သော ဟူလို။] ဝါ၊ ထိုထိုပြီးစီးစေဖွယ် လုပ်ငန်းကြီးငယ်၌ အကြောင်းဥပါယ်ဖြစ်သော။ ဝီမံသာယ၊ စူးစမ်းဆင်ခြင်တတ်သောဉာဏ်ပညာနှင့်။ သမန္နဂတော၊ ပြည့်စုံသည်။ ကာတုံ၊ ကိုယ်တိုင်ပြုလုပ်ခြင်းငှာ။ အလံ၊ စွမ်းနိုင်သည်။ သံဝိဓာတုံ၊ စီမံခန့်ခွဲခြင်းငှာ။ ဝါ၊ သူတပါးကို စေခိုင်းခြင်းငှာ။ အလံ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။
(တနည်း) တတြ တတြ ကမ္မေ သာဓေတဗ္ဗေ ဥပါယာ တတြူပါယာ- ထိုထိုပြီးစီးဖွယ် လုပ်ငန်းကြီးငယ်၌ အကြောင်းဥပါယ်ဖြစ်သော (ဝီမံသာ)။ ဤဒုတိယနည်း၌ "သာဓေတဗ္ဗဥပါယာ" ဟု ပါဌ်ရှိ၏၊ ပဉ္စကနိပါတ် စာပိုဒ် (၈၆) ပဋိသမ္ဘိဒါပ္ပတ်တသုတ်၌ ထိုပါဌ်အတိုင်း အနက်ရေးခဲ့၏။ [ထိုထိုလုပ်ငန်းငယ်ကြီး၊ ပြီးစီးအောင် စွမ်းဆောင်နိုင်သော ဟူလို။] ဝါ၊ ထိုထိုပြီးစီးစေဖွယ် လုပ်ငန်းကြီးငယ်၌ အကြောင်းဥပါယ်ဖြစ်သော။ ဝီမံသာယ၊ စူးစမ်းဆင်ခြင်တတ်သောဉာဏ်ပညာနှင့်။ သမန္နဂတော၊ ပြည့်စုံသည်။ ကာတုံ၊ ကိုယ်တိုင်ပြုလုပ်ခြင်းငှာ။ အလံ၊ စွမ်းနိုင်သည်။ သံဝိဓာတုံ၊ စီမံခန့်ခွဲခြင်းငှာ။ ဝါ၊ သူတပါးကို စေခိုင်းခြင်းငှာ။ အလံ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဘိက္ခု၊ သည်။
သဗြဟ္မစာရီနံ၊ တို့၏။
။ပ။၊
သဝိဓာတုံ၊ ငှာ။
အလံ၊ သည်။
ယမ္ပိ ဟောတိ၊ အကြင်ဖြစ်၏။
အယမ္ပိ ဓမ္မော၊ ဤတရားသည်လည်း။
(သီတင်းသုံးဖော်တို့၏ ကိစ္စကြီးငယ်တို့၌ ကျွမ်းကျင်လိမ်မာ ဉာဏ်ပညာဖြင့်ကိုယ်တိုင်လည်း ပြုစွမ်းနိုင်၍ သူတပါးကိုလည်း စေခိုင်းစီမံခန့်ခွဲနိုင်ခြင်း သဘောတရားသည်လည်း။)
။ပ။၊
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ပုနစပရံ၊ ကား။
ဘိက္ခု၊ သည်။
ဓမ္မကာမော၊ ဘုရားဟော ပိဋကတ်ပရိယတ်တရား၌လိုလားချစ်ခင်မှုရှိသည်။ဓမ္မကာမော ပိယသမုဒါဟာရော ။ ။ ဓမ္မ- ဘုရားဟောပိဋကတ်တရားတော်၌၊ ကာမ- ချစ်ခင်မြတ်နိုးခြင်း၊ ဤသို့ အနက်ယူ၍ ဓမ္မပုဒ်နှင့် ကာမပုဒ်တို့ ဟောနက်အရကောက်မတူ၍ တုလျာဓိကရဏမဟုတ်သည်ကို ဗျဓိကရဏဖြစ်သည်ဟု ဋီကာမိန့်ဆို၏၊ ထိုဗျဓိကရဏဖြစ်သော ပုဒ်နှစ်ပုဒ်ကို "ဓမ္မေ အဿ ကာမော သိနေဟောတိ ဓမ္မကာမော" ဟူ၍ အဋ္ဌအထာ၌ ဗာဟိရတ္ထသမာသ် (ဗဟုဗ္ဗိဟိသမာသ်) တွဲစပ်သည်။
နောင်တနည်းဋီကာအဖွင့်ကား- ကာမေတဗ္ဗော ပိယာယိတဗ္ဗောတိကာမော- လိုလားချစ်ခင်မြတ်နိုးဖွယ်ဖြစ်သော၊ ဓမ္မ- ဘုရားဟောပိဋကတ်တရားတော်၊ ဤသို့ အနက်ယူလျှင်ကား ထိုနှစ်ပုဒ် တုလျာဓိကရဏဖြစ်၏၊ ထို့နောက် "ဓမ္မော ကာမော အဿာတိ ဓမ္မကာမော" ဟု ဗဟုဗ္ဗီဟိတွဲ။
ပိယ- ချစ််မြတ်နိုင်းဖွယ်ဖြစ်သော၊ သမုဒါဟရဏံ ကထနံ သမုဒါဟာရော- ပြောဆိုမြွက်ကြားခြင်း၊ သူတပါးက ဟောလျှင်လည်း ရိုသေစွာ နာယူ၍ မိမိကလည်း သူတပါးအား လေးလေးစားစား ဟောကြားခြင်းငှာ အလိုရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်ကို "ဝိယသမုဒါဟာရ" ဟု ဆိုလို၏၊ ပိယော သမုဒါဟာရောဧတဿာတိ ပိယသမုဒါဟာရော။ ဝါ၊ ချစ်မြတ်နိုးဖွယ် သုံးသွယ်ပိဋကတ် တရားတော်မြတ်ရှိသည်၊ ပိယသမုဒါဟာရော- ချစ် မြတ်နိုးဖွယ်ပြောဆိုမြွက်ကားမှုရှိသည်။ (ရိုသေစွာ နာယူဟောပြောခြင်း အားဖြင့် ချစ်ခြင်မြတ်နိုးဖွယ်ဖြစ်သော ပြောဆိုမြွက်ကြားမှုရှိသည်။) အဘိဓမ္မေ၊ သုတ္တန်ပိဋကဟူသော ဓမ္မနှင့် ဓမ္မသင်္ဂဏီစသော (၇)ကျမ်း သောပိဋကဟူသော လွန်ကဲထူးခြားသော ဓမ္မ၌လည်းကောင်း။အဘိဓမ္မ အဘိဝိနယ ။ ။ အဋ္ဌကထာဖွင့်သည့်အတိုင်း နိဿယခန်း၌ အနက်ပြန်ဆိုခဲ့သည်၊ ထိုအဖွင့်နှင့်အညီ "ဓမ္မော စ အဘိဓမ္မာ စ အဘိဓမ္မော၊ ဝိနယော စ အဘိဝိနယော စ အဘိဝိနယော" ဟု ဧကဒေသ သရူပေကသေသ်ပြုသင့်၏၊ ထို၌ ဓမ္မအရ သုတ္တန်ပိဋကဓမ္မကို ယူ၍ "အဓိကော အဘိဝိသိဋ္ဌော စ ဓမ္မော အဘိဓမ္မော" ဟူသော ဝစနတ္ထနှင့်အညီ အဘိဓမ္မအရ လွန်ကဲထူးခြားသော ဓမ္မဖြစ်သော ဓမ္မသင်္ဂဏီစသော အဘိဓမ္မာ (၇)ကျမ်းကို ယူရ၏၊ ထို့အပြင် ဘိက္ခုဝိဘင်း၊ ဘိက္ခုနီဝိဘင်းဟူသော ဥဘတောဝိဘင်းကို ဝိနယဟု ဆို၍ အဓိကော အဘိဝိသိဋ္ဌော စ ဝိနယော အဘိဝိနယော- ဩူသော ဝစနတ္ထနှင့်အညီ မဟာဝဂ္ဂခန္ဓက, စူဠဝဂ္ဂခန္ဓကနှင့် ပရိဝါရကို အဘိဝိနယ (လွန်ကဲထူးခြားသော ဝိနည်း၊ ဝါ- အဘိဝိနည်း) ဟု ဆိုရ၏။
(တနည်း) သတ္တန်ပိဋကနှင့် အဘိဓမ္မာပိဋကကို ဓမ္မဟု ဆိုပြီလျှင် နိဗ္ဗာနဓမ္မဿ အဘိမုခေါ ဓမ္မော အဘိဓမ္မော ဟူသောဝစနတ္ထနှင့်အညိ မဂ်ဖိုလ်တရားကို အဘိဓမ္မ (နိဗ္ဗာန်တရား၏ ရှေ့ရှုတူရူဖြစ်သော တရား)ဟု ဆိုရ၏၊ တဖန် အားလုံးသော ဝိနည်းပဋကကို ဝိနယဟု ယူပြီးလျှင် အဘီဝိသေသတော ကိလေသေ ဝိနေတီတိ အဘိဝိနယော ဟူသော ဝစနတ္ထနှင့်အညီ ကိလေသာတို့ကို အထူးအားဖြင့် ပယ်ရှားငြိမ်းသတ်တတ်သော သိက္ခာသုံးပါးနှင့် ဝိဝဋ္ဋနိဿိတဖြစ်သော သမထဝိပဿနာတို့ကို အဘိဝိနယဟု ယူရ၏၊ ဤအဖွင့်များကို တိကနိပါတ်စာပိုဒ် (၁၄၁) အဿခဠုင်္ကသုတ်အဖွင့် (ဒုတိယအကြိမ်ရိုက်နှိပ်စာအုပ်) နှင့် ယှဉ်ကြည့်ပါ။ အဘိဝိနယေ၊ ဥဘတောဝိဘင်းဟူသော ဝိနည်းနှင့် ခန္ဓကပရိဝါရဟူသော လွန်ကဲထူးခြားသော ဝိနည်း၌လည်းကောင်း။ [တနည်း- အဘိဓမ္မေ၊ သုတ္တန် အဘိဓမ္မာ၊ နှစ်ဖြာသော ပိဋက ဟူသော ဓမ္မနှင့် မဂ်ဖိုလ်ဟုသော အဘိဓမ္မ၌လည်းကောင်း။ အဘိဝိနယေ၊ အားလုံးသော ဝိနည်းပိဋကဟူသော ဝိနည်းနှင့် သိက္ခာသုံးဖြာ, ဝိဝဋ္ဋနိဿိတ သမထဝိပဿနာဟူသော အဘိဝိနည်း ၌လည်းကောင်း။] ဥဠာရပါမောဇ္ဇော၊ အားကြီးသော နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်ခြင်းရှိသည်။ ဟောတိ၊ ၏။
နောင်တနည်းဋီကာအဖွင့်ကား- ကာမေတဗ္ဗော ပိယာယိတဗ္ဗောတိကာမော- လိုလားချစ်ခင်မြတ်နိုးဖွယ်ဖြစ်သော၊ ဓမ္မ- ဘုရားဟောပိဋကတ်တရားတော်၊ ဤသို့ အနက်ယူလျှင်ကား ထိုနှစ်ပုဒ် တုလျာဓိကရဏဖြစ်၏၊ ထို့နောက် "ဓမ္မော ကာမော အဿာတိ ဓမ္မကာမော" ဟု ဗဟုဗ္ဗီဟိတွဲ။
ပိယ- ချစ််မြတ်နိုင်းဖွယ်ဖြစ်သော၊ သမုဒါဟရဏံ ကထနံ သမုဒါဟာရော- ပြောဆိုမြွက်ကြားခြင်း၊ သူတပါးက ဟောလျှင်လည်း ရိုသေစွာ နာယူ၍ မိမိကလည်း သူတပါးအား လေးလေးစားစား ဟောကြားခြင်းငှာ အလိုရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်ကို "ဝိယသမုဒါဟာရ" ဟု ဆိုလို၏၊ ပိယော သမုဒါဟာရောဧတဿာတိ ပိယသမုဒါဟာရော။ ဝါ၊ ချစ်မြတ်နိုးဖွယ် သုံးသွယ်ပိဋကတ် တရားတော်မြတ်ရှိသည်၊ ပိယသမုဒါဟာရော- ချစ် မြတ်နိုးဖွယ်ပြောဆိုမြွက်ကားမှုရှိသည်။ (ရိုသေစွာ နာယူဟောပြောခြင်း အားဖြင့် ချစ်ခြင်မြတ်နိုးဖွယ်ဖြစ်သော ပြောဆိုမြွက်ကြားမှုရှိသည်။) အဘိဓမ္မေ၊ သုတ္တန်ပိဋကဟူသော ဓမ္မနှင့် ဓမ္မသင်္ဂဏီစသော (၇)ကျမ်း သောပိဋကဟူသော လွန်ကဲထူးခြားသော ဓမ္မ၌လည်းကောင်း။အဘိဓမ္မ အဘိဝိနယ ။ ။ အဋ္ဌကထာဖွင့်သည့်အတိုင်း နိဿယခန်း၌ အနက်ပြန်ဆိုခဲ့သည်၊ ထိုအဖွင့်နှင့်အညီ "ဓမ္မော စ အဘိဓမ္မာ စ အဘိဓမ္မော၊ ဝိနယော စ အဘိဝိနယော စ အဘိဝိနယော" ဟု ဧကဒေသ သရူပေကသေသ်ပြုသင့်၏၊ ထို၌ ဓမ္မအရ သုတ္တန်ပိဋကဓမ္မကို ယူ၍ "အဓိကော အဘိဝိသိဋ္ဌော စ ဓမ္မော အဘိဓမ္မော" ဟူသော ဝစနတ္ထနှင့်အညီ အဘိဓမ္မအရ လွန်ကဲထူးခြားသော ဓမ္မဖြစ်သော ဓမ္မသင်္ဂဏီစသော အဘိဓမ္မာ (၇)ကျမ်းကို ယူရ၏၊ ထို့အပြင် ဘိက္ခုဝိဘင်း၊ ဘိက္ခုနီဝိဘင်းဟူသော ဥဘတောဝိဘင်းကို ဝိနယဟု ဆို၍ အဓိကော အဘိဝိသိဋ္ဌော စ ဝိနယော အဘိဝိနယော- ဩူသော ဝစနတ္ထနှင့်အညီ မဟာဝဂ္ဂခန္ဓက, စူဠဝဂ္ဂခန္ဓကနှင့် ပရိဝါရကို အဘိဝိနယ (လွန်ကဲထူးခြားသော ဝိနည်း၊ ဝါ- အဘိဝိနည်း) ဟု ဆိုရ၏။
(တနည်း) သတ္တန်ပိဋကနှင့် အဘိဓမ္မာပိဋကကို ဓမ္မဟု ဆိုပြီလျှင် နိဗ္ဗာနဓမ္မဿ အဘိမုခေါ ဓမ္မော အဘိဓမ္မော ဟူသောဝစနတ္ထနှင့်အညိ မဂ်ဖိုလ်တရားကို အဘိဓမ္မ (နိဗ္ဗာန်တရား၏ ရှေ့ရှုတူရူဖြစ်သော တရား)ဟု ဆိုရ၏၊ တဖန် အားလုံးသော ဝိနည်းပဋကကို ဝိနယဟု ယူပြီးလျှင် အဘီဝိသေသတော ကိလေသေ ဝိနေတီတိ အဘိဝိနယော ဟူသော ဝစနတ္ထနှင့်အညီ ကိလေသာတို့ကို အထူးအားဖြင့် ပယ်ရှားငြိမ်းသတ်တတ်သော သိက္ခာသုံးပါးနှင့် ဝိဝဋ္ဋနိဿိတဖြစ်သော သမထဝိပဿနာတို့ကို အဘိဝိနယဟု ယူရ၏၊ ဤအဖွင့်များကို တိကနိပါတ်စာပိုဒ် (၁၄၁) အဿခဠုင်္ကသုတ်အဖွင့် (ဒုတိယအကြိမ်ရိုက်နှိပ်စာအုပ်) နှင့် ယှဉ်ကြည့်ပါ။ အဘိဝိနယေ၊ ဥဘတောဝိဘင်းဟူသော ဝိနည်းနှင့် ခန္ဓကပရိဝါရဟူသော လွန်ကဲထူးခြားသော ဝိနည်း၌လည်းကောင်း။ [တနည်း- အဘိဓမ္မေ၊ သုတ္တန် အဘိဓမ္မာ၊ နှစ်ဖြာသော ပိဋက ဟူသော ဓမ္မနှင့် မဂ်ဖိုလ်ဟုသော အဘိဓမ္မ၌လည်းကောင်း။ အဘိဝိနယေ၊ အားလုံးသော ဝိနည်းပိဋကဟူသော ဝိနည်းနှင့် သိက္ခာသုံးဖြာ, ဝိဝဋ္ဋနိဿိတ သမထဝိပဿနာဟူသော အဘိဝိနည်း ၌လည်းကောင်း။] ဥဠာရပါမောဇ္ဇော၊ အားကြီးသော နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်ခြင်းရှိသည်။ ဟောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဘိက္ခု၊ သည်။
။ပ။၊
ဥဠာရပါမောဇ္ဇော၊ သည်။
ယမ္ပိ ဟောတိ၊ ၏။
အယမ္ပိ ဓမ္မော၊ ဤဓမ္မကာမ စသည်ဖြစ်ခြင်းသဘောတရားသည်လည်း။
နာထကရဏော၊ မှီခိုအားထားရာကို ပြုတတ်သော တရာမည်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ပုနစပရံ၊ ကား။
ဘိက္ခု၊ သည်။
အကုသလာနံ၊ အကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်သော။
ဓမ္မာနံ၊ တရာတို့ကို။
ပဟာနာယ၊ ပယ်ခြင်းငှာလည်းကောင်း။
ကုသလာနံ၊ ကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်သော။
ဓမ္မာနံ၊ တရားတို့ကို။
ဥပသမ္ပဒါယ၊ ပြီးစီးပြည့်စုံခြင်းငှာလည်းကောင်း။
ဝါ၊ ရရှိခြင်းငှာလည်းကောင်း။
အာရဒ္ဓဝီရိယော၊ မတွန့်မဆုတ်အားထုတ်အပ်သော ဝီရိယရှိသည်။
ထာမဝါ၊ ဝီရိယစွမ်းအားရှိသည်။
ဒဠပရက္ကမော၊ မြဲမြံသော လုံ့လရှိသည်။
ကုသလေသု၊ စတုဘူမကကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်သော။
ဓမ္မေသု၊ တရားတို့ကြောင့်။ကုသလေသု ဓမ္မေသု-၌ ဝိဘတ်အနက် ။ ။ "ကုသလေသု ဓမ္မေသု၌ သတ္တမီဝိဘတ်သည် ကာရဏအနက် (နိမိတ်အနက်) ကို ဟော၏ဟု အဋ္ဌကထာဋီကာတို့ ဖွင့်ပြတော်မူကြ၏၊ ကုသလေသု ဓမ္မေသု- စတုဘူမကကုသိုလ်တရားတို့ဟူသော အကြောင်းကြောင့်။ ဝါ- စတုဘူမကကုသိုလ်တရားတို့ကို ရခြင်းငှာ(မလျှော့ချအပ်သော လုံ့လဝီရိယရှိသော ရဟန်းဖြစ်သည်) ဟု ဆိုလို၏၊ ဤသုတ်ဋီကာနှင့် ယခင် သင်္ဂီတိသုတ်ဋီကာ၌မူ-
"ကုသလေသု ဓမ္မေသူတိ ဝါနိပ္ပါဒေတဗ္ဗေ (ပယောဇနေ) ဘုမ္မံ" ဟူ၍လည်းဖွင့်၏၊ ကုသိုလ်တရားတို့သည် နိပ္ပါဒေတဗ္ဗပယောဇန (ဝီရိယကို အားထုတ်၍ ပြီးစီးထမြောက်စေအပ်သော အကျိုးတရား) ဖြစ်၏၊ ကုသိုလ်တရားတို့သည် ဝီရိယကို အားထုတ်ခြင်းကြောင့် ရရှိအပ်သော အကျိုးတရားများဖြစ်သည်ဟု ဆိုလို၏၊ ထို့ကြောင့် ဝီရိယသည် အကြောင်းဖြစ်၍ ကုသိုလ်တရားတို့သည် အကျိုးဖြစ်၏၊ သို့သော် ထိုအကျိုးကို ရလိုခြင်းကြောင့် ဝီရိယကို အားထုတ်ရသည်ဖြစ်သောကြောင့် "ကုသလေသု ဓမ္မေသု- ကုသိုလ်တရားတို့ကြောင့်" ဟူ၍ အကြောင်းနိမိတ်ပြုလုပ်ထားသည်၊ ဤ နေရာမျိုးဝယ် ဓမ္မသင်္ဂဏီအနုဋီကာ အကုသိုလ်စိတ်အဖွင့် (၁၂၇) ၌-
"နိပ္ပါဒေတဗ္ဗေ ပယောဇနေ ဘုမ္မံ၊ စမ္မသ္မိံ ဒိပိနံ ဟန္တီတိ ဝိယ" ဟုမိန့်ဆို၏၊ ဆိုလိုသည်မှာ"စမ္မသ္မိံ ဒီပိနံ ဟန္တိ- အရေကြောင့် သစ်ကို သတ်၏" ဟု ဆိုရာ၌ အရေသည် သစ်ကိုသတ်ခြင်းကြောင့် ရရှိသော အကျိုးတရားဖြစ်၏၊ သို့သော် ထိုအရေဟူသော အကျိုးကို ရလိုခြင်းကြောင့် သတ်သည်ဖြစ်ရကား အရေသည် အကြောင်းနိမိတ် ဖြစ်နေပြန်သောကြောင့် "စမ္မသ္မိံ" ၌သတ္တမီဝိဘတ်သည် နိမိတ်အနက်ဟောဖြစ်ရသည်၊ "ကုသလေသု ဓမ္မေသု" ၌ သတ္တမီဝိဘတ်သည်လည်း ထိုနည်းတူ ပင်ဖြစ်သည်၊ ဤသုတ်ဋီကာနှင့် ယခင် သင်္ဂီတိသုတ်ဋီကာ၌မူ "စေတသော အဝူပသမေ (စိတ် မငြိမ်သက်ခြင်းကြောင့်) အယောနိသောမနသိကာရပဒဋ္ဌာနံ" ဟူသော အဋ္ဌသာလိနီ အကုသိုလ်စိတ်အဖွင့် (၂၉၂) ကို ဥပမာပြထားသည်။ ဝါ၊ တရားတို့ကို ရဘို့အကြောင်းကြောင့်။ [စတူဘူမကကုသိုလ်တရားတို့ကို ရဘို့အတွက်။] အနိက္ခိတ္တဓုရော၊ မလျှော့ချအပ်သော ဝီရိယရှိသည်။ (အရဟတ္တမဂ်ဖိုလ်မရသေးသမျှ မလျှော့ချအပ်သော ဝီရိယရှိသည်။) ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍။ ဝိဟရတိ၊ နေ၏။
"ကုသလေသု ဓမ္မေသူတိ ဝါနိပ္ပါဒေတဗ္ဗေ (ပယောဇနေ) ဘုမ္မံ" ဟူ၍လည်းဖွင့်၏၊ ကုသိုလ်တရားတို့သည် နိပ္ပါဒေတဗ္ဗပယောဇန (ဝီရိယကို အားထုတ်၍ ပြီးစီးထမြောက်စေအပ်သော အကျိုးတရား) ဖြစ်၏၊ ကုသိုလ်တရားတို့သည် ဝီရိယကို အားထုတ်ခြင်းကြောင့် ရရှိအပ်သော အကျိုးတရားများဖြစ်သည်ဟု ဆိုလို၏၊ ထို့ကြောင့် ဝီရိယသည် အကြောင်းဖြစ်၍ ကုသိုလ်တရားတို့သည် အကျိုးဖြစ်၏၊ သို့သော် ထိုအကျိုးကို ရလိုခြင်းကြောင့် ဝီရိယကို အားထုတ်ရသည်ဖြစ်သောကြောင့် "ကုသလေသု ဓမ္မေသု- ကုသိုလ်တရားတို့ကြောင့်" ဟူ၍ အကြောင်းနိမိတ်ပြုလုပ်ထားသည်၊ ဤ နေရာမျိုးဝယ် ဓမ္မသင်္ဂဏီအနုဋီကာ အကုသိုလ်စိတ်အဖွင့် (၁၂၇) ၌-
"နိပ္ပါဒေတဗ္ဗေ ပယောဇနေ ဘုမ္မံ၊ စမ္မသ္မိံ ဒိပိနံ ဟန္တီတိ ဝိယ" ဟုမိန့်ဆို၏၊ ဆိုလိုသည်မှာ"စမ္မသ္မိံ ဒီပိနံ ဟန္တိ- အရေကြောင့် သစ်ကို သတ်၏" ဟု ဆိုရာ၌ အရေသည် သစ်ကိုသတ်ခြင်းကြောင့် ရရှိသော အကျိုးတရားဖြစ်၏၊ သို့သော် ထိုအရေဟူသော အကျိုးကို ရလိုခြင်းကြောင့် သတ်သည်ဖြစ်ရကား အရေသည် အကြောင်းနိမိတ် ဖြစ်နေပြန်သောကြောင့် "စမ္မသ္မိံ" ၌သတ္တမီဝိဘတ်သည် နိမိတ်အနက်ဟောဖြစ်ရသည်၊ "ကုသလေသု ဓမ္မေသု" ၌ သတ္တမီဝိဘတ်သည်လည်း ထိုနည်းတူ ပင်ဖြစ်သည်၊ ဤသုတ်ဋီကာနှင့် ယခင် သင်္ဂီတိသုတ်ဋီကာ၌မူ "စေတသော အဝူပသမေ (စိတ် မငြိမ်သက်ခြင်းကြောင့်) အယောနိသောမနသိကာရပဒဋ္ဌာနံ" ဟူသော အဋ္ဌသာလိနီ အကုသိုလ်စိတ်အဖွင့် (၂၉၂) ကို ဥပမာပြထားသည်။ ဝါ၊ တရားတို့ကို ရဘို့အကြောင်းကြောင့်။ [စတူဘူမကကုသိုလ်တရားတို့ကို ရဘို့အတွက်။] အနိက္ခိတ္တဓုရော၊ မလျှော့ချအပ်သော ဝီရိယရှိသည်။ (အရဟတ္တမဂ်ဖိုလ်မရသေးသမျှ မလျှော့ချအပ်သော ဝီရိယရှိသည်။) ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍။ ဝိဟရတိ၊ နေ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဘိက္ခု၊ သည်။
အကုသလာနံ၊ ကုန်သော။
။ပ။၊
အနိက္ခိတ္တဓုရော၊ သည်။
(ဟုတွာ) ယမ္ပိ ဝိဟရတိ၊ အကြင်နေ၏၊
အယမ္ပိ ဓမ္မော၊ ဤ မတွန့်ဆုတ်အားထုတ်လုံလဝီရိယရှိခြင်းဟူသော သဘောတရားသည်လည်း။
နာထကရဏော၊ မည်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ပုနစပရံ၊ ကား။
ဣတရီတရစီဝရ....က္ခာရေန၊ အကောင်းအဆိုး, မမျှော်ကိုးဘဲ, တမျိုးမျိုးရရှိလာသော သင်္ကန်း, ဆွမ်း, အိပ်ရာနေရာကျောင်း, လူမမာ၏ ဆေးပစ္စည်း အသုံးအဆောင်ဖြင့်။
သန္တုဋ္ဌော၊ ရောင့်ရဲကျေနပ်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဘိက္ခု၊ သည်။
ဣတရီ....က္ခာရေန၊ ဖြင့်။
သန္တုဋ္ဌော၊ သည်။
ယမ္ပိ ဟောတိ၊ အကြင်ဖြစ်၏။
အယမ္ပိ ဓမ္မော၊ ဤရောင့်ရဲကျေနပ်လွယ်ခြင်း သဘောတရားသည်လည်း။
။ပ။၊
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ပုနစပရံ၊ ကား။
ဘိက္ခု၊ သည်။
သတိမာ၊ သတိရှိသည်။
ပရမေန၊ မြတ်သော။
သတိနေပက္ကေန၊ သတိပညာနှင့်။
ဝါ၊ သတိ၏ ထက်မြက်သန့်ရှင်းရဲရင့်သည်အဖြစ်နှင့်။
[သတိနေပက္ကပုဒ်အဖွင့်ကို ပဉ္စက နိပါတ် စာပိုဒ် (၁၄) ဝိတ္ထတသုတ်၌ ရေးခဲ့ပြီ။]
သမန္နာဂတော၊ ပြည့်စုံသည်။
စီရကတမ္ပိ၊ (မိမိနှင့် သူတပါးတို့) ကြာမြင့်စွာ ကာလတုန်းက ကိုယ်ဖြင့် ပြုလုပ်အပ်ခဲ့ဖူးသော ကျင့်ဝတ်ဖြည့်ကျင့်ခဲ့ခြင်းကိုလည်းကောင်း။
ဝါ၊ မိမိနှင့်သူတပါးတို့ ကြာမြင့်စွာ ကာလတုန်းက ကိုယ်ဖြင့် ပြုလုပ်အပ်ခဲ့ဖူးသော ကျင့်ဝတ်ဖြည့်ကျင့်ခဲ့ခြင်း သဘောအားဖြင့် ဖြစ်သော ရုပ်နာမ်တရားတို့၏ အဖြစ်အပျက်ကိုလည်းကောင်း။
စိရဘာသိတမ္ပိ၊ (မိမိနှင့် သူတပါးတို့) ကြာမြင့်စွာ ကာလတုန်းက နှုတ်ဖြင့် မြွက်ဆိုအပ်ခဲ့ဖူးသော ပါဠိသင်ယူပို့ချ ဟောပြောခဲ့ခြင်းကိုလည်းကောင်း။
ဝါ၊ မိမိနှင့် သူတပါးသို့ ကြာမြင့်စွာ ကာလတုန်းက နှုန်ဖြင့် မြွတ်ဆိုအပ်ခဲ့ဖူးသော ပါဠိသင်ယူဖို့ ဟောပြောခြင်း ဟူသော သဘောအားဖြင့်ဖြစ်သော ရုပ်နာမ်တရားတို့၏ အဖြစ်အပျက်ကိုလည်းကောင်း။
သရိတာ၊ တကြိမ်တခါ အောင်မေ့အမှတ်ရနေသည်။
ဝါ၊ တကြိမ်တခါ အောင်မေ့အမှတ်ရမှု သတ်သမ္မောဇ္ဈင်ကို ဖြစ်စေသည်။
အနုဿရိတာ၊ အထပ်ထပ် အောင်မေ့အမှတ်ရနေသည်။
ဝါ၊ အထပ်ထပ်အောက်မေ့အမှတ်ရမှု သတိသမ္မောဇ္ဈင်ကို ဖြစ်စေသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဘိက္ခု၊ သည်။
သတိမာ၊ သည်။
။ပ။၊
အနုဿရိတာ၊ သည်။
အယမ္ပိ ဟောတိ၊ ၏။
အယမ္ပိ ဓမ္မော၊ ဤသတိရှိသူဖြစ်ခြင်းသဘောတရားသည်လည်း။
နထကရဏော၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ပုနစပရံ၊ ကား။
ဘိက္ခု၊ သည်။
ပညဝါ၊ သည်။
[စာပိုဒ် (၁၁) သေနာသနသုတ်ကြည့်။]
။ပ။၊
သမန္နာဂတော၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဘိက္ခု၊ သည်။
။ပ။၊
သမန္နာဂတော၊ သည်။
ယမ္ပိ ဟောတိ၊ ၏။
အယမ္ပိ ဓမ္မော၊ ဤဝိပဿနာပညာနှင့် ပြည့်စုံခြင်းသည်လည်း။
နာထကရဏော၊ မည်၏။
။ပ။၊
သတ္တမံ၊ တည်း။
တတြ၊ (ဇေတဝန်ကျောင်းတိုက်၌ မြတ်စွာဘုရား သီတင်းသုံးနေတော်မူရာ) ထိုအခါ၌။
ဘဂဝါ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။
ဘိက္ခူ၊ ရဟန်းတို့ကို။
ဘိက္ခဝေါ၊ ရဟန်းတို့။
ဣတိ၊ ဤသို့။
အာမန္တေသိ၊ မိန့်ခေါ်တော်မူပြီ။
ဘဒန္တေ၊ အရှင်ဘုရား။
ဣတိ၊ ဤသို့။
တေ ဘိက္ခူ၊ ထိုရဟန်းတို့သည်။
ဘာဂဝတာ၊ မြတ်စွာဘုရား၏။
(အာမန္တနံ၊ အမိန့်စကားတော်ကို။)
ပစ္စဿောသုံ၊ ရှေ့ရှုနာယူကြကုန်ပြီ။
ဘဂဝါ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။
ဧတံ၊ ဤတရားစကားတော်ကို။
အဝေါစ၊ မိန့်တော်မူပြိီ။
(ကိန္တိ၊ အဘယ်သို့။
အဝေါစ၊ နည်းဟူမူ။)
။ပ။၊
ဝတ၊ အမှန်တကယ်ပင်။
အယံ ဘိက္ခု၊ ဤရဟန်းသည်။
သီလဝါ၊ သီလရှိ၏။
။ပ။၊
သမာဒါယ၊ ၍။
ဘိက္ခတိ၊ ၏။
ဣတိ၊ ဤသို့ သိကြသောကြောင့်။
ထေရာ၊ ဆယ်ဝါပြည့်ပြီး သီတင်းကြီးထေရ်ဖြစ်ကုန်သော။
ဘိက္ခူပိ၊ ရဟန်းတို့သည်လည်း။
နံ၊ ထိုသီလရှိသော ရဟန်း ကို။
ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ပြောဆိုထိုက်သူဟူ၍။
(ပြောလွယ်ဆိုလွယ်, အပြောအဆိုခံနိုင်၍ ပြောဆိုထိုက်သူ ဟူ၍။)
အနုဿာသိတဗ္ဗံ၊ ဆုံးမသွန်သင်ထိုက်သူဟူ၍။
(အဆုံးအမစကား လေးစားလိုက်နာသဖြင့် ဆုံးမသွန်သင်ရန် ထိုက်တန်သူ, သင့်လျော်သူဟူ၍။)
မညန္တိ၊ ထင်မြင်မှတ်သား သဘောထားကြကုန်၏။
ပဇ္ဈိမာ၊ (ငါးဝါစပျိုး, ကိုးဝါတိုင်မှတ်) သီတင်းလတ်ဖြစ်ကုန်သော။
ဘိက္ခူပီ၊ ရဟန်းတို့သည်လည်း။
ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ဟူ၍။
အနုသာသိတဗ္ဗံ၊ ၍။
မညန္တိ၊ ကုန်၏။
နဝါ၊ ငါးဝါမကြွယ် သီတင်းငယ်ဖြစ်ကုန်သော။
ဘိက္ခူပိ၊ ။
။ပ။၊
ထေရာနုကမ္ပိတဿ၊ သီတင်းကြီးထေရ်တို့ကလည်း ဆုံးမသွန်သင်အစဉ်အစောင့် ရှောက်ချီးမြှောက်အပ်သော။
မဇ္ဈိမာနုကမ္ပိတဿ၊ သီတင်းလတ်တို့ကလည်း ဆုံမသွန်သင် အစဉ်အစောင့်ရှောက်ချီးမြှောက်အပ်သော။
နဝါနုကမ္ပိတဿ၊ သီတင်းငယ်တို့ကလည်း ဆုံးမသွန်သင် အစဉ်စောင့်ရှောက်ချီးမြှောက်အပ်သော။
တဿ၊ ထိုရဟန်း၏။
ဝါ၊ ထိုရဟန်းမှာ။
ကုသလေသု၊ ကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်သော။
ဓမ္မေသု၊ တရားတို့၌။
ဝုဒ္ဓိယေဝ၊ ကြီးပွား တို့တက်မှုသည်သာလျှင်။
ပါဋိကင်္ခါ၊ အလိုရှိအပ်သည်။
ဝါ၊ မချွတ် ဧကန် ဖြစ်လတ္တံ့သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ပရိဟာနိ၊ ဆုတ်ယုတ်မှုသည်။
ပါဋိကင်္ခါ၊ သည်။
နောဟောတိ၊ မဖြစ်။
အယမ္ပိ ဓမ္မော၊ ဤတရားသည်လည်း။
(ဤ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလနှင့်ပြည့်စုံခြင်းသဘောတရားသည်လည်း။
ဝါ၊ ပါတိ မောက္ခသံဝရသီလနှင့် ပြည့်စုံ၍ ထေရနဝ ပဇ္ဈီမရဟန်းတို့က ပြောဆိုဆုံးမထိုက်သူဟု သဘောထားကြခြင်းဟူသော ဤသဘောတရားသည်လည်း။)
နာထကရဏော၊ မည်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ပုနစပရံ၊ နောင်ထပ်အခြားသော နာထကရဏ တရားကား။
ဘိက္ခု၊ သည်။
ဗဟုဿူတော၊ ရှိသည်။
။ပ။၊ ။
အယံ ဘိက္ခု၊ သည်။
ဝတ၊ အမှန်တကယ်ပင်။
ဗဟုဿုတော၊ ရှိ၏။
သုတဓရော၊ နိုင်၏။
သုတသန္နိစယော၊ ရှိ၏။
။ပ။ သုပဋိဝိဒ္ဓါ၊ ကုန်သည်။
ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။
ဣတိ၊ ဤသို့ သိကြခြင်းကြောင့်။
နံ၊ ထိုရဟန်းကို။
(ဗဟုဿုတ သုတဓရစသည်ဖြစ်သော ထိုရဟန်းကို။)
ထေရာ၊ ကုန်သော။
ဘိက္ခူပိ၊ တို့သည်လည်း။
ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ဟူ၍။
။ပ။၊
အယမ္ပိ ဓမ္မော၊ သည်လည်း။
(ဗဟုဿုတ သုတဓရစသည်ဖြစ်၍ ထေရနဝမဇ္ဈိမရဟန်းတို့က ပြောဆိုဆုံးမထိုက်သူဟု သဘောထားကြခြင်းဟူသော ဤတရားသဘောသည်လည်း။)
။ပ။၊
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ပုနစပရံ၊ ကား။
ဘိက္ခု၊ သည်။
။ပ။၊ ။
အယံ ဘိက္ခု၊ သည်။
ဝတ၊ ပင်။
ကလျာဏမိတ္တော၊ ရှိ၏။
။ပ။၊
ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကော၊ ရှိ၏။
ဣတိ၊ ဤသို့ သိကြခြင်းကြောင့်။
နံ၊ ထိုရဟန်းကို။
(ထိုကလျာဏမိတ်ဆွေရှိသော ရဟန်းကို။)
ထေရာ၊ ကုန်သော။
ဘိက္ခူပိ၊ လည်း။
။ပ။၊
အယမ္ပိ ဓမ္မော၊ သည်လည်း။
(ကလျာဏ မိတ်ဆွေရှိသူဖြစ်ခြင်းကြောင့် ထေရ နဝ မဇ္ဈိမ ရဟန်းတို့က ပြောဆိုဆုံးမထိုက်သူဟု သဘောထားကြခြင်းတည်း ဟူသော ဤသဘောတရားသည်လည်း။)
။ပ။၊
အယံ ဘိက္ခု၊ သည်။
ဝတ၊ ပင်။
သုဝစော၊ ရှိ၏။
။ပ။၊
အယမ္ပိ ဓမ္မော၊ လည်း။
(သုဝစ, ခမ, ပဒက္ခိဏဂ္ဂါဟီ ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ထေရ နဝ ပဇ္ဈိမ ရဟန်းတို့က ပြောဆိုဆုံးမထိုက်သူဟု သဘောထားကြခြင်း ဟူသော ဤသဘောတရားသည်လည်း။)
နာထကရဏော၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ပုနစပရံ၊ ကား။
။ပ။၊
တတ္ထ၊ တို့၌။
အယံ ဘိက္ခု၊ သည်။
ဝတ၊ အမှန်တကယ်ပင်။
ဒက္ခေါ၊ ကျွမ်းကျင်လိမ််မာ၏။
အနလသော၊ ပျင်းရိသူမဟုတ်။
။ပ။၊
သံဝိဓာတုံ၊ ငှာ။
အလံ၊ စွမ်းနိုင်၏။
ဣတိ၊ ဤသို့ သိကြသောကြောင့်။
နံ၊ ထိုရဟန်းကို။
(သဗြဟ္မစာရီတို့၏ ကြီးငယ်လုပ်ငန်း, ကျွမ်းကျင်လိမာ, ဉာဏ်ပညာဖြင့်, သေချာကိုယ်တိုင်, ပြုစွမ်းနိုင်ငြား, သူတပါးလည်း, မိန့်ကြားစေပိုင်, ခန့်ခွဲနိုင်စွမ်း ထိုရဟန်းကို။)
ထေရာ၊ ကုန်သော။
ဘိက္ခူပိ၊ လည်း။
။ပ။၊
အယံ ပိ ဓမ္မော၊ သည်လည်း။
(သဗြဟ္မစာရီတို့၏ ကြီးငယ်လုပ်ငန်း၊ ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ၊ ဉာဏ်ပညာဖြင့်၊ သေချာကိုယ်တိုင်၊ ပြုစွမ်းနိုင်ငြား၊ သူတပါးလည်း၊ မိန့်ကြားစေပိုင်၊ ခန့်ခွဲနိုင်ငြား၊ ဤတရားသည်လည်း။)
။ပ။၊
အယံ ဘိက္ခု၊ သည်။
ဝတ၊ ပင်။
ဓမ္မကာမော၊ ရှိ၏။
။ပ။ ဥဠာရပါမောဇ္ဇော၊ ရှိ၏။
ဣတိ၊ ဤသို့ သိကြခြင်းကြောင့်။
နံ၊ ထိုရဟန်းကို။
(ဓမ္မကာမစသည်ဖြစ်သော ထိုရဟန်းကို။)
။ပ။၊
အယမ္ပိ ဓမ္မော၊ သည်လည်း။
(ဓမ္မကာမစသည်ဖြစ်ခြင်းဟူသော ဤသဘောတရားသည်လည်း။)
။ပ။၊
အယံ ဘိက္ခု၊ သည်။
ဝတ၊ ပင်။
။ပ။၊
အနိက္ခိတ္တဓုရော၊ သည်။
(ဟုတွာ) ဝိဟရတိ၊ ၏။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
နံ၊ ထိုရဟန်းကို။
(ထိုအာရဒ္ဓဝီရိယ ရဟန်းကို။)
။ပ။၊
အယမ္ပိ ဓမ္မော၊ လည်း။
(အာရဒ္ဓဝီရိယဖြစ်ခြင်းဟူသော ဤသဘောတရားသည်လည်း။)
။ပ။၊
နံ၊ ထိုသန္တုဋ္ဌဖြစ်သော ရဟန်းကို။
။ပ။၊
အယမ္ပိ ဓမ္မော၊ ဤသန္တုဋ္ဌဖြစ်ခြင်းဟူသော သဘာတရားသည်လည်း။
ထေရကရဏော၊ ၏။
။ပ။၊
နံ၊ ထိုသတိရှိသော ရဟန်းကို။
။ပ။၊
အယမ္ပိ ဓမ္မော၊ သတိရှိသူဖြစ်ခြင်းဟူသော ဤသဘောတရားသည်လည်း။
။ပ။၊
နံ၊ ထိုဝိပဿနာ ပညာရှိသောရဟန်းကို။
။ပ။၊
အယမ္ပိ ဓမ္မော၊ ဝိပဿနာပညာရှိသူဖြစ်ခြင်းဟူသော ဤသဘောတရားသည်လည်း။
နာထပရဏော၊ ၏။
။ပ။၊
ဘိက္ခဝေ၊ တိို့။
နာထကရဏာ၊ ကုန်သော။
ဓမ္မာ၊ တို့သည်။
ဣမေဒသ၊ တည်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
(အဝေါစ၊ မိန့်တော်မူပြီ။)
ဘဂဝါ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။
ဣဒံ၊ ဤတရားစကားတော်ကို။
အဝေါစ၊ ပြီ။
တေ ဘိက္ခူ၊ ထိုရဟန်းတို့သည်။
အတ္တမနာ၊ မိမိ၏ ပင်ကို မနော၊နှစ်သက်သောစိတ်ရှိကြကုန်လျက်။
ဘဂဝတော၊ မြတ်စွာဘုရား၏။
ဝါ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။
ဘာသိတံ၊ ဟောတော်မူအပ်သော တရားတော်ကို။
အဘိနန္ဒုံ၊ ဝမ်းမြောက် ဝမ်းသာ လက်ခံနာယူကြကုန်ပြီ။
ဣတိ၊ ဤသို့။
(သုတံ၊ နာယူမှတ်သားထားအပ်ပါပြီ။
ဣတိ၊ ဤတွင် အပြီးတည်း။)
အဋ္ဌမံ၊
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
အရိယာဝါသာ၊ ရဟန္တာအရိယာအရှင်မြတ်တို့၏ သာလျှင် စံတော်အိမ်တို့သည်။
(ရဟန္တာဖြစ်သော အရိယာသူတော်ကောင်းတို့၏ သာလျှင် မှီခိုနေထိုင်ရာ တရားတို့သည်။)
ဣမေ ဒသ၊ ဤဆယ်ပါးတို့တည်း။
[အာတသန္တိ နိဿယ ဝသန္တိ ဧတ္ထာတိ အာဝါသာ၊ အရိယနံ ဧဝ အာဝါသာ အရိယာဝါသာ။ သာရတ္ထဋီကာ၊ တ-၂၁၆ (မဟာဝါ၊ မဟာခန္ဓက)။ အရိယအပုဒ်အရ ဥက္ကဋ္ဌနိဒ္ဒေသအားဖြင့် ခီဏာသဝကို ယူအပ်၏ ဟု ယခင်သင်္ဂီတိသုတ်ဋီကာ (၂၇၂) နှင့် ဤသုတ်ဋီကာဖွင့်၏။]
ယေ၊ ယင်းအရိယာ ဝါသတရားဆယ်ပါးတို့ကို။
အရိယာ၊ (ရဟန္တာ ဖြစ်သော) အရိယာသူတော်ကောင်းတို့သည်။
အာဝသိံ သုဝါ၊ မှီခို၍ နေလည်းနေခဲ့ဖူးကုန်ပြီ။
အာဝသန္တိ ဝါ၊ မှီခို၍နေလည်းနေကြကုန်ဆဲ။
အာဝသိဿန္တိ ဝါ၊ မှီခို၍ နေလည်းနေကြကုန်လတ္တံ့။
။ပ။၊
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဣဓ၊ ဤသာသနာတော်၌။
ဘိက္ခု၊ သည်။
ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနော၊ ပယ်အပ်ပြီးသော ငါးပါးသော အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းအရှိသည်လည်းကောင်း။
ဆဠင်္ဂသမန္နာဂတော၊ ခြောက်ပါးသော အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းရှိသော ဥပေက္ခာနှင့် ပြည့်စုံသည်လည်းကောင်း။
ဧကာရက္ခေါ၊ တခုသော အစောင့်အရှောက်တရားရှိသည်လည်းကောင်း။
စတုရာပဿေနော၊ လေးပါးသော မှီရာတရားရှိသည်လည်းကောင်း။
ပဏုန္နပစ္စေကသစ္စော၊ ပယ်နုတ်အပ်ပြီးသော တဦးတည်း, တယူသန် အမှန်ဟု စွဲကိုင်ထားအပ်သော ဒိဋ္ဌိသစ္စာရှိသည်လည်းကောင်း။ပဏုန္န, ပနုဏ္ဏ, ပနုန္န, ပဏုဏ္ဏ ။ ။ ပဏုန္နပစ္စေက သစ္စောပုဒ်အနက်ရှင်းလင်းချက်ကို စတုက္ကနိပါတ်စာပိုဒ် (၃၈) ပတိလီနသုတ်၌ ရေးခဲ့ပြီ၊ ဤနေရာ၌ ရှေ့နောက် ဏကြီး, နငယ်များဖြင့် "ပဏုန္န, ပနဏ္ဏ, ပနုန္န, ပဏုဏ္ဏ" ဟူသော ပါဌ်လေးမျိုးနှင့်စပ်၍ ပါဠိနှင့် သက္ကတဆက်စပ်ပုံနှင့် အာစရိယဝါဒများကို ပြဆိုသင့်၏၊ သက္ကတဘာသာ၌ မုဒ္ဓဇအက္ခရာမများဖြစ်ကြသော (၁)ရ၊ (၂) ရိဝဏ်သရ၊ (၃)) မ(ရှ) ဟူသော အက္ခသုံးမျိုး တမျိုးမျိုးပါရှိလျှင် ပါဠိ၌ ဒန္တဇအက္ခရာနေရာ၌ မုဒ္ဓဇအက္ခရာရှိရသည်ဟု သက္ကတပညာရှင်တို့ မိန့်ဆိုတော်မူကြ၏။ ဥပမာအားဖြင့်-
(၁) ရအက္ခရာပါရှိရာ၌ ပူရဓါတ်ဖြင့် ပုဏ္ဏော၊ တရဓာတ်ဖြင့် တိဏ္ဏော၊ စရဓာတ်ဖြင့် စိဏ္ဏော, ဇရဓာတ်ဖြင့် ဇိဏ္ဏောစသည်ဖြင့် မုဒ္ဓဇဏကြီး နှစ်လုံးဆင့်ရှိရ၏၊ "ရဟာဒိတော ဏ" သုတ်ဖြင့် ကရဏ, စရဏ စသည်တို့၌နငယ်ကို ဏကြီးပြန်ရခြင်းသည်လည်း ထိုရအက္ခရာပါခြင်းကြောင့် ဖြစ်၏၊ သို့သော ရူပသိဒ္ဓိ၌မူ ထိုအရအက္ခရာ မပါသော ဉာဓာတ်၌ ဉာနဟု ရုပ်မစီရင်ဘဲ နငယ်ကို ဏကြီးပြန်၍ "ဉာဏ" ဟု စီရင်ထား၏၊ ထိုအတိုင်းပင် အသုံးများ၏။
(၂) ရရီဟူသော ရိဝဏ်သရပါရှိရာ၌ ဣဏ (ရိဏ)- ကြွေးမြီ၊ ကပဏ (ကြိပဏ) - လူမွဲ လူဆင်းရဲ၊ တိဏ (ကြီဏ)- မြက်စသည်ဖြစ်၏၊ ဝြိဒ္ဓိဟူသော သက္ကတပြယုဂ်၌ကား ဝုဍ္ဎိ, ဝုဒ္ဓိဟူ၍ မုဒ္ဓဇ, ဒန္တဇ အက္ခရာနှစ်မျိုးလုံးဖြင့် ပါဠိအသုံးရှိ၏၊ ပြိထိဝီ- ၌မူ ရိသရပါသော်လည်း ပါဠိ၌ ဒန္တဇအက္ခရာဖြင့် ပထဝီဟူ၍သာ အသုံးများ၏၊ ကစ္စည်းဥဏာဒိ, ရူပသိဒ္ဓိ, သဒ္ဒနီတိကိတ် (၁၃၀၉) သုတ်, မောဂ္ဂလ္လန်သမာသ် (၃၉) သုတ်တို့၌လည်း ထိုအတိုင်း ရုပ်စီရင်ထား၏၊ မုဒ္ဓဇအက္ခရာဖြင့် "ပဌဝီ" ဟူ၍ကား ကစ္စည်းဥဏာဒိနှင့် မောဂ္ဂလ္လာန်သမာသ် (၃၉) တို့၌ တွေ့ရသော်လည်း အသုံးနည်းလှ၏၊ "ရိတု, မြိတ္တိကာ, ပြိတု" တို၌မူ "ဥတု, မတ္တိကာ, ပုထု" ဟူ၍ ဒန္တဇဖြင့်သာ တွေ့ရပြီမုဒ္ဓဇဖြင့် "ဥဋု, မဋ္ဋိကာ, ပုဌု" ဟူ၍ ရုပ်စီရင်ထားသည်ကို ဘယ်နေရာမျှ မတွေ့ရ။
(၃) သက္ကတ၌ မုဒ္ဓဇ "မ"အက္ခရာ ပါရှိသော က္မီဓာတ်သည် ပါဠိ၌ ခီဓာတ်ဖြစ်၏၊ ထို့ကြောင့် ခီဓာတ်နောင် တပစ္စည်းကို မုဒ္ဓဇဏကြီးဖြင့် ဤဏပြု၍ (မောဂ္ဂလ္လာန်အလို ဏပြု၍) ခီဏဟု ဖြစ်၏၊ ဣက္ခဏ, ပစ္စဝေက္ခဏာ, ရက္ခဏာ စသည်တို့၌ ဏကြီးဖြင့်ရှိခြင်းမှာလည်း သက္ကတဘာသာ၌ "အက္ပဏ, ရက္ခဏ" စသည်ဖြင့် မအက္ခရာပါခြင်းကြောင့် ဖြစ်၏။
ထို့အပြင် နီဓာတ်ဖြင့် ပဏီတ (ပြဏီတ) , ပရိဏာယက၊ နာမုဓာတ်ဖြင့် ပရိဏာမ, ပရိဏတ, နဟဓာတ်ဖြင့် ပရိဏာဟ စသည်ဖြင့် ရှိခြင်း၊ အတ္ထကထာ (အရ်ထကထာ)၌ ဒန္တဇ တ္ထအက္ခရာမှ မုဒ္ဓဇ ဋ္ဌအက္ခရာသို့ ပြောင်း၍ "အဋ္ဌကထာ" ဟူ၍ ဖြစ်ခြင်းတို့သည် ထိုရအက္ခရာပါခြင်းကြောင့် ဖြစ်၏၊ သို့သော် ပြတိပတ္တိ၌ ပဋိပတ္တိ, ပတိပတ္တိ, ပြတိက္ကမတိ၌ ပဋိက္ကမတိ, ပတိက္ကမတိ, ပြထမ၌ ပဌမ, ပထမစသည်ဖြင့် မုဒ္ဓဇ, ဒန္တဇ နှစ်မျိုးလုံး တွေ့နိုင်၏၊ ထိုတွင် ကစ္စည်းဥဏာဒိနှင့် ရူပသိဒ္ဓိတို့၌ ပထမဟု ဒန္တဇဖြင့် ရုပ်စီရင်၍ ထိုကစ္စည်းနှင့်ပင် သဒ္ဒနီတိ (၁၃၀၉၊ ၁၃၁၂) သုတ်, ဏွာဒိမောဂ္ဂလ္လာန် (၁၃၃) သုတ် တို၌ ပဌမဟူ၍ မုဒ္ဓဇအက္ခရာဖြင့် ရုပ်စီရင်ထား၏၊ ပထမ, ပဌမ နှစ်မျိုးလုံးပင် ယခုအခါ အသုံးပြု၏။
နုမဓာတ်၌ ဏကြီး နငယ်ပြဿနာ ။ ။ နုဒဓာတ်သက်သက်၌ကား ထိုရအစရှိသော အက္ခရာသုံးမျိုးမပါရှိ။ ထို့ကြောင့် နုဒဓာတ် တပစ္စည်းဖြင့် ရုပ်စီရင်ရာ၌ မုဒ္ဓဇဏကြီးဖြင့် ရုပ်မစီရင်ရ၊ တကို နငယ်ပြုဟု ထောမနိဓိ၌ ရုပ်စီရင်၏၊ ထို့ကြောင့် "နုန္န" ဟု နငယ်ဖြင့် ချည်းသာရှိ၍ "ဏုန္န, ဏုဏ္ဏ" ဟု ဏကြီးဖြင့် မရှိရ၊ သို့သော် နုဒဓာတ်၏ ရှေ့၌ ရနှင့်တကွ သော ပြ(ပ) ဥပသာရ ရှိနေလျှင်ကြား နု၍ နငယ်ကို ဏကြီးပြောင်းလဲ၍ "ပဏုန္န" ဟုရှိရ၏၊ ရူပသီဒ္ဓိကိတ်ပိုင်း ယခုကမ္ဘာအေး ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာစာမူ (နှာ- ၃၈၅) ၌လည်း "နုဒ ခေပေ၊ ပနုဇ္ဇိတ္ထာတိ ပဏုန္နော၊ နဿ ဏတ္တံ" ဟု တွေ့ရ၏၊ သက္ကတဥပဒေသို့ လိုက်၍ ပြင်ဆင်ထားသော ပါဌ်ဖြစ်တန်ရာ၏၊ ဝိသုဒ္ဓါရုံစည်ရှင် ပိဋကအဘိဓာန်ဆရာတော်အား နုဒဓာတ်မှ နငယ်ကို ဏကြီးမပြန်ဘဲ "ပနုန္န" လည်း အသင့်ပင်ဟု မိန့်ဆို၏။
နောက်ထပ်ဆိုဖွယ်။ ။ ဤ၌ နောက်ထပ်ဆိုဖွယ်ရှိသေးသည်ကား ရူပသိဒ္ဓိနိဿယအစောင်စောင်တို့၌ နငယ်ကို ဏကြီးပြန်ရန်အတွက် "နဿ ဏတ္တံ" ဟူသော စာမူကို မတွေ့ရ၊ ထို့ကြောင့် မြန်မာပြန်ရိုက်နှိပ်သော ရှေးရူပသိဒ္ဓိစာအုပ်မျိား၌ ထိုစာမူပါဟန်မတူ၊ ထို့အပြင် ရူပသိဒ္ဓိကိတ်ပိုင်းတရာဒီဟိ ဣဏ္ဏော- သုတ်၏ နယ်ပယ်အတွင်း၌ "စိဏ္ဏော ပုဏ္ဏော" ဟူသော ဏကြီးနှစ်လုံးဆင့် ဣဏ္ဏပြုထားသော ပြယုဂ်တို့နှင့် တဆက်တည်းပင် နုဒဓာတ်, ဒါဓာတ်တို့၏ ပြယုဂ်များကို ရုပ်စီရင်ထား၏၊ထို့ကြောင့် ဤနေရာမှ ပြယုဂ်အားလုံးပင် တရာဒီဟိ ဣဏ္ဏောသုတ်နှင့် သက်ဆိုင်သည့် အတွက် စိဏ္ဏော ပုဏ္ဏောပြယုဂ်တို့ကဲ့သို့ပင် နုဒဓာတ်၊ ဒါဓာတ်တို့၌တပစ္စည်းကို ဏကြီးနှစ်လုံးဆင့် ဣဏ္ဏပြု၍ "ပနုဏ္ဏော အာဒိဏ္ဏော " ဟု ရှိသင့်၏(ရှေးမြန်မာမူ ရူပသိဒ္ဓိအလို ယင်းသို့ ရှိသင့်သည်ဟု ဆိုလိုပါသည်။) ဆရာတော်ဦးဗုဓ်၏ ရူပသိဒ္ဓိနိဿယနှင့် ရူပသီဒ္ဓိဘာသာဋီကာစသည်တို့၌လည်း ထိုအတိုင်းပင် ရှိ၏။
အကယ်၍ "နဿ ဏတ္တံ" ဟူသော ယခုကမ္ဘာအေး ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာစာမူအတိုင်း နငယ်ကို ဏကြီးပြန်လျှင်ကား ရှေ့နောက်နှစ်ရပ်လုံးပင် ဏကြီးများဖြင့်ချည်း "ပဏုဏ္ဏ" ဟု ရှိရမည်ဖြစ်၏၊ ထို့အပြင် ကစ္စည်း, မောဂ္ဂလ္လာန်, သဒ္ဒနီတိ စသည်တို့၌ သာမက ရူပသိဒ္ဓိမှာပင် "ဘိဒါဒိတော" စသောသုတ်၌ ဒါဓာတ်နောင် တပစ္စည်းကို နငယ်နှစ်လုံးဆင့် "ဣန္န" ပြု၍ "ဒိန္န" ဟု ရုပ်စီရင်ထားပြီး ဖြစ်ပါလျက် ထိုရူပသိဒ္ဓိမှာပင် အာရှေးရှိသော ဒါဓာတ်ကျမှ ဏကြိးနှစ်လုံးဆင့် ဣဏ္ဏပြု၍ "အာဒိဏ္ဏ" ဟု ရုပ်စီရင်ထားခြင်းနှင့် ယခင်ပြခဲ့သော "ဉာဏ" ဟု ဏကြီးဖြင့်ရုပ်စီရင်ထားခြင်းတို့ကို သက္ကတပညာရှင်တချို့က မနှစ်သက်ကြ၊ သို့သော် သက္ကတပညာရှင်တဦးပင် ဖြစ်တော်မူသော မော်လမြိုင်မြို့ တောင်ပေါ် (မန္တလေးမဟာဝေယန်ဘုံသာ) ဆရာတော်ကြီးကမူ-
ရူပသီဒ္ဓိရုပ်စီရင်ပုံနည်းသည် သီးခြားမာဂဓနည်းဖြစ်၍ အလွန်ကျနသိပ်သည်းလှကြောင်း, ထိုနည်းကို ဝုတ္တိမောဂ္ဂလ္လာန်၊ ပဒသာဓန, သဒ္ဒနီတိ စသော နောက်ဆရာတို့ကလည်း မပယ်ဖြစ်ခဲ့ကြောင်း စသည်ဖြင့် ဗာလာဝတာရဂဏ္ဌိပဒတ္ထဝိနိစ္ဆယသာရကျမ်း (ဒု- ၁၂၅၊ ၁၅၆) ၌ ရူပသီဒ္ဓိရုပ်စီရင်ပုံကို ချီးမွမ်းထောမနာပြုကာ ထောင်ခံထားသည်သာမက သက္ကတနည်းဥပဒေသို့လိုက်၍ ရူပသီဒ္ဓိကို ဆန့်ကျင်ကြသော ဆရာများကိုလည်း "နောင်ပေါ်ကဝိ ကေစိ" ဟု ဂရဟာသံပြုထား၏။
ဤသို့ အားဖြင့် မုဒ္ဓဇအက္ခရာဖြင့် အာဒိဏ္ဏပုဒ်, ဉာဏပုဒ် ရုပ်စီရင် ထားခြင်းနှင့် ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိတော်စသည်တို့၌ "ဥပါဒိဏ္ဏ" ဟု ဏကြီး နှစ်လုံးဆင့် ရှိခြင်းတို့ကို ကြိုက်မကြိုက် ဝါဒနှစ်မျိုးရှိသကဲ့ပင် ပပုဗ္ဗ နုဒ ဓာတ်ဖြင့် ရုပ်စီရင်ရာ၌လည်း သက္ကတာဥပဒေသို့ လိုက်မလိုက် ဆရာအကြိုက်နှစ်မျိုးရှိသောကြောင့် ယခုပါဠိအဋ္ဌကထာ ဋီကာစာအုပ်များ၌ ထိုအကြိုက်နှစ်မျိုးအားလျှော်စွာ ဏကြီးနငယ်နှစ်မျိုးဖြင့် "ပဏုန္န, ပနုဏ္ဏ" ဟု ပါဌ်နှစ်မျိုးတွေ့နေရခြင်းဖြစ် ဟန်တူ၏။ ဝါ၊ တဦးတည်း, တယူသန် အမှန်ဟု စွဲကိုင်ထားအပ်သော ဒိဋ္ဌိသစ္စာကို ပယ်နုတ်ပြီးသည်လည်းကောင်း။ သမဝယ သဋ္ဌေသနော၊ ကောင်းမွန်စွာ စွန့်လွှတ်အပ်ပြီးသော အားလုံးစုံသော ရှာမှီးခြင်းရှိသည်လည်းကောင်း။ ဝါ၊ အားလုံးစုံသော ရှာမှီးခြင်းတို့ကို ကောင်းမွန်စွာ စွန့်လွှတ်ပြီးသည်လည်းကောင်း။ နာဝိလသင်္ကပ္ပေါ၊ နောက်ကျုကင်းစင် ကြည်လင်သန့်ရှင်းသော အကြံအစည်ရှိသည်လည်းကောင်း။ ပဿဒ္ဓကာယသင်္ခါရော၊ ချုပ်ငြိမ်းပြီးသော ထွက်သက်ဝင်သက်လေရှိသည်လည်းကောင်း။ သုဝိမုတ္တစိတ္တော၊ ကောင်းစွာလွတ်မြောက်သော စိတ်ရှိသည် လည်းကောင်း။ သုဝိမုတ္တပညော၊ ကောင်းစွာလွတ်မြောက်သော ပညာရှိသည်လည်းကောင်း။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။ ။ပ။၊
(၁) ရအက္ခရာပါရှိရာ၌ ပူရဓါတ်ဖြင့် ပုဏ္ဏော၊ တရဓာတ်ဖြင့် တိဏ္ဏော၊ စရဓာတ်ဖြင့် စိဏ္ဏော, ဇရဓာတ်ဖြင့် ဇိဏ္ဏောစသည်ဖြင့် မုဒ္ဓဇဏကြီး နှစ်လုံးဆင့်ရှိရ၏၊ "ရဟာဒိတော ဏ" သုတ်ဖြင့် ကရဏ, စရဏ စသည်တို့၌နငယ်ကို ဏကြီးပြန်ရခြင်းသည်လည်း ထိုရအက္ခရာပါခြင်းကြောင့် ဖြစ်၏၊ သို့သော ရူပသိဒ္ဓိ၌မူ ထိုအရအက္ခရာ မပါသော ဉာဓာတ်၌ ဉာနဟု ရုပ်မစီရင်ဘဲ နငယ်ကို ဏကြီးပြန်၍ "ဉာဏ" ဟု စီရင်ထား၏၊ ထိုအတိုင်းပင် အသုံးများ၏။
(၂) ရရီဟူသော ရိဝဏ်သရပါရှိရာ၌ ဣဏ (ရိဏ)- ကြွေးမြီ၊ ကပဏ (ကြိပဏ) - လူမွဲ လူဆင်းရဲ၊ တိဏ (ကြီဏ)- မြက်စသည်ဖြစ်၏၊ ဝြိဒ္ဓိဟူသော သက္ကတပြယုဂ်၌ကား ဝုဍ္ဎိ, ဝုဒ္ဓိဟူ၍ မုဒ္ဓဇ, ဒန္တဇ အက္ခရာနှစ်မျိုးလုံးဖြင့် ပါဠိအသုံးရှိ၏၊ ပြိထိဝီ- ၌မူ ရိသရပါသော်လည်း ပါဠိ၌ ဒန္တဇအက္ခရာဖြင့် ပထဝီဟူ၍သာ အသုံးများ၏၊ ကစ္စည်းဥဏာဒိ, ရူပသိဒ္ဓိ, သဒ္ဒနီတိကိတ် (၁၃၀၉) သုတ်, မောဂ္ဂလ္လန်သမာသ် (၃၉) သုတ်တို့၌လည်း ထိုအတိုင်း ရုပ်စီရင်ထား၏၊ မုဒ္ဓဇအက္ခရာဖြင့် "ပဌဝီ" ဟူ၍ကား ကစ္စည်းဥဏာဒိနှင့် မောဂ္ဂလ္လာန်သမာသ် (၃၉) တို့၌ တွေ့ရသော်လည်း အသုံးနည်းလှ၏၊ "ရိတု, မြိတ္တိကာ, ပြိတု" တို၌မူ "ဥတု, မတ္တိကာ, ပုထု" ဟူ၍ ဒန္တဇဖြင့်သာ တွေ့ရပြီမုဒ္ဓဇဖြင့် "ဥဋု, မဋ္ဋိကာ, ပုဌု" ဟူ၍ ရုပ်စီရင်ထားသည်ကို ဘယ်နေရာမျှ မတွေ့ရ။
(၃) သက္ကတ၌ မုဒ္ဓဇ "မ"အက္ခရာ ပါရှိသော က္မီဓာတ်သည် ပါဠိ၌ ခီဓာတ်ဖြစ်၏၊ ထို့ကြောင့် ခီဓာတ်နောင် တပစ္စည်းကို မုဒ္ဓဇဏကြီးဖြင့် ဤဏပြု၍ (မောဂ္ဂလ္လာန်အလို ဏပြု၍) ခီဏဟု ဖြစ်၏၊ ဣက္ခဏ, ပစ္စဝေက္ခဏာ, ရက္ခဏာ စသည်တို့၌ ဏကြီးဖြင့်ရှိခြင်းမှာလည်း သက္ကတဘာသာ၌ "အက္ပဏ, ရက္ခဏ" စသည်ဖြင့် မအက္ခရာပါခြင်းကြောင့် ဖြစ်၏။
ထို့အပြင် နီဓာတ်ဖြင့် ပဏီတ (ပြဏီတ) , ပရိဏာယက၊ နာမုဓာတ်ဖြင့် ပရိဏာမ, ပရိဏတ, နဟဓာတ်ဖြင့် ပရိဏာဟ စသည်ဖြင့် ရှိခြင်း၊ အတ္ထကထာ (အရ်ထကထာ)၌ ဒန္တဇ တ္ထအက္ခရာမှ မုဒ္ဓဇ ဋ္ဌအက္ခရာသို့ ပြောင်း၍ "အဋ္ဌကထာ" ဟူ၍ ဖြစ်ခြင်းတို့သည် ထိုရအက္ခရာပါခြင်းကြောင့် ဖြစ်၏၊ သို့သော် ပြတိပတ္တိ၌ ပဋိပတ္တိ, ပတိပတ္တိ, ပြတိက္ကမတိ၌ ပဋိက္ကမတိ, ပတိက္ကမတိ, ပြထမ၌ ပဌမ, ပထမစသည်ဖြင့် မုဒ္ဓဇ, ဒန္တဇ နှစ်မျိုးလုံး တွေ့နိုင်၏၊ ထိုတွင် ကစ္စည်းဥဏာဒိနှင့် ရူပသိဒ္ဓိတို့၌ ပထမဟု ဒန္တဇဖြင့် ရုပ်စီရင်၍ ထိုကစ္စည်းနှင့်ပင် သဒ္ဒနီတိ (၁၃၀၉၊ ၁၃၁၂) သုတ်, ဏွာဒိမောဂ္ဂလ္လာန် (၁၃၃) သုတ် တို၌ ပဌမဟူ၍ မုဒ္ဓဇအက္ခရာဖြင့် ရုပ်စီရင်ထား၏၊ ပထမ, ပဌမ နှစ်မျိုးလုံးပင် ယခုအခါ အသုံးပြု၏။
နုမဓာတ်၌ ဏကြီး နငယ်ပြဿနာ ။ ။ နုဒဓာတ်သက်သက်၌ကား ထိုရအစရှိသော အက္ခရာသုံးမျိုးမပါရှိ။ ထို့ကြောင့် နုဒဓာတ် တပစ္စည်းဖြင့် ရုပ်စီရင်ရာ၌ မုဒ္ဓဇဏကြီးဖြင့် ရုပ်မစီရင်ရ၊ တကို နငယ်ပြုဟု ထောမနိဓိ၌ ရုပ်စီရင်၏၊ ထို့ကြောင့် "နုန္န" ဟု နငယ်ဖြင့် ချည်းသာရှိ၍ "ဏုန္န, ဏုဏ္ဏ" ဟု ဏကြီးဖြင့် မရှိရ၊ သို့သော် နုဒဓာတ်၏ ရှေ့၌ ရနှင့်တကွ သော ပြ(ပ) ဥပသာရ ရှိနေလျှင်ကြား နု၍ နငယ်ကို ဏကြီးပြောင်းလဲ၍ "ပဏုန္န" ဟုရှိရ၏၊ ရူပသီဒ္ဓိကိတ်ပိုင်း ယခုကမ္ဘာအေး ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာစာမူ (နှာ- ၃၈၅) ၌လည်း "နုဒ ခေပေ၊ ပနုဇ္ဇိတ္ထာတိ ပဏုန္နော၊ နဿ ဏတ္တံ" ဟု တွေ့ရ၏၊ သက္ကတဥပဒေသို့ လိုက်၍ ပြင်ဆင်ထားသော ပါဌ်ဖြစ်တန်ရာ၏၊ ဝိသုဒ္ဓါရုံစည်ရှင် ပိဋကအဘိဓာန်ဆရာတော်အား နုဒဓာတ်မှ နငယ်ကို ဏကြီးမပြန်ဘဲ "ပနုန္န" လည်း အသင့်ပင်ဟု မိန့်ဆို၏။
နောက်ထပ်ဆိုဖွယ်။ ။ ဤ၌ နောက်ထပ်ဆိုဖွယ်ရှိသေးသည်ကား ရူပသိဒ္ဓိနိဿယအစောင်စောင်တို့၌ နငယ်ကို ဏကြီးပြန်ရန်အတွက် "နဿ ဏတ္တံ" ဟူသော စာမူကို မတွေ့ရ၊ ထို့ကြောင့် မြန်မာပြန်ရိုက်နှိပ်သော ရှေးရူပသိဒ္ဓိစာအုပ်မျိား၌ ထိုစာမူပါဟန်မတူ၊ ထို့အပြင် ရူပသိဒ္ဓိကိတ်ပိုင်းတရာဒီဟိ ဣဏ္ဏော- သုတ်၏ နယ်ပယ်အတွင်း၌ "စိဏ္ဏော ပုဏ္ဏော" ဟူသော ဏကြီးနှစ်လုံးဆင့် ဣဏ္ဏပြုထားသော ပြယုဂ်တို့နှင့် တဆက်တည်းပင် နုဒဓာတ်, ဒါဓာတ်တို့၏ ပြယုဂ်များကို ရုပ်စီရင်ထား၏၊ထို့ကြောင့် ဤနေရာမှ ပြယုဂ်အားလုံးပင် တရာဒီဟိ ဣဏ္ဏောသုတ်နှင့် သက်ဆိုင်သည့် အတွက် စိဏ္ဏော ပုဏ္ဏောပြယုဂ်တို့ကဲ့သို့ပင် နုဒဓာတ်၊ ဒါဓာတ်တို့၌တပစ္စည်းကို ဏကြီးနှစ်လုံးဆင့် ဣဏ္ဏပြု၍ "ပနုဏ္ဏော အာဒိဏ္ဏော " ဟု ရှိသင့်၏(ရှေးမြန်မာမူ ရူပသိဒ္ဓိအလို ယင်းသို့ ရှိသင့်သည်ဟု ဆိုလိုပါသည်။) ဆရာတော်ဦးဗုဓ်၏ ရူပသိဒ္ဓိနိဿယနှင့် ရူပသီဒ္ဓိဘာသာဋီကာစသည်တို့၌လည်း ထိုအတိုင်းပင် ရှိ၏။
အကယ်၍ "နဿ ဏတ္တံ" ဟူသော ယခုကမ္ဘာအေး ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာစာမူအတိုင်း နငယ်ကို ဏကြီးပြန်လျှင်ကား ရှေ့နောက်နှစ်ရပ်လုံးပင် ဏကြီးများဖြင့်ချည်း "ပဏုဏ္ဏ" ဟု ရှိရမည်ဖြစ်၏၊ ထို့အပြင် ကစ္စည်း, မောဂ္ဂလ္လာန်, သဒ္ဒနီတိ စသည်တို့၌ သာမက ရူပသိဒ္ဓိမှာပင် "ဘိဒါဒိတော" စသောသုတ်၌ ဒါဓာတ်နောင် တပစ္စည်းကို နငယ်နှစ်လုံးဆင့် "ဣန္န" ပြု၍ "ဒိန္န" ဟု ရုပ်စီရင်ထားပြီး ဖြစ်ပါလျက် ထိုရူပသိဒ္ဓိမှာပင် အာရှေးရှိသော ဒါဓာတ်ကျမှ ဏကြိးနှစ်လုံးဆင့် ဣဏ္ဏပြု၍ "အာဒိဏ္ဏ" ဟု ရုပ်စီရင်ထားခြင်းနှင့် ယခင်ပြခဲ့သော "ဉာဏ" ဟု ဏကြီးဖြင့်ရုပ်စီရင်ထားခြင်းတို့ကို သက္ကတပညာရှင်တချို့က မနှစ်သက်ကြ၊ သို့သော် သက္ကတပညာရှင်တဦးပင် ဖြစ်တော်မူသော မော်လမြိုင်မြို့ တောင်ပေါ် (မန္တလေးမဟာဝေယန်ဘုံသာ) ဆရာတော်ကြီးကမူ-
ရူပသီဒ္ဓိရုပ်စီရင်ပုံနည်းသည် သီးခြားမာဂဓနည်းဖြစ်၍ အလွန်ကျနသိပ်သည်းလှကြောင်း, ထိုနည်းကို ဝုတ္တိမောဂ္ဂလ္လာန်၊ ပဒသာဓန, သဒ္ဒနီတိ စသော နောက်ဆရာတို့ကလည်း မပယ်ဖြစ်ခဲ့ကြောင်း စသည်ဖြင့် ဗာလာဝတာရဂဏ္ဌိပဒတ္ထဝိနိစ္ဆယသာရကျမ်း (ဒု- ၁၂၅၊ ၁၅၆) ၌ ရူပသီဒ္ဓိရုပ်စီရင်ပုံကို ချီးမွမ်းထောမနာပြုကာ ထောင်ခံထားသည်သာမက သက္ကတနည်းဥပဒေသို့လိုက်၍ ရူပသီဒ္ဓိကို ဆန့်ကျင်ကြသော ဆရာများကိုလည်း "နောင်ပေါ်ကဝိ ကေစိ" ဟု ဂရဟာသံပြုထား၏။
ဤသို့ အားဖြင့် မုဒ္ဓဇအက္ခရာဖြင့် အာဒိဏ္ဏပုဒ်, ဉာဏပုဒ် ရုပ်စီရင် ထားခြင်းနှင့် ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိတော်စသည်တို့၌ "ဥပါဒိဏ္ဏ" ဟု ဏကြီး နှစ်လုံးဆင့် ရှိခြင်းတို့ကို ကြိုက်မကြိုက် ဝါဒနှစ်မျိုးရှိသကဲ့ပင် ပပုဗ္ဗ နုဒ ဓာတ်ဖြင့် ရုပ်စီရင်ရာ၌လည်း သက္ကတာဥပဒေသို့ လိုက်မလိုက် ဆရာအကြိုက်နှစ်မျိုးရှိသောကြောင့် ယခုပါဠိအဋ္ဌကထာ ဋီကာစာအုပ်များ၌ ထိုအကြိုက်နှစ်မျိုးအားလျှော်စွာ ဏကြီးနငယ်နှစ်မျိုးဖြင့် "ပဏုန္န, ပနုဏ္ဏ" ဟု ပါဌ်နှစ်မျိုးတွေ့နေရခြင်းဖြစ် ဟန်တူ၏။ ဝါ၊ တဦးတည်း, တယူသန် အမှန်ဟု စွဲကိုင်ထားအပ်သော ဒိဋ္ဌိသစ္စာကို ပယ်နုတ်ပြီးသည်လည်းကောင်း။ သမဝယ သဋ္ဌေသနော၊ ကောင်းမွန်စွာ စွန့်လွှတ်အပ်ပြီးသော အားလုံးစုံသော ရှာမှီးခြင်းရှိသည်လည်းကောင်း။ ဝါ၊ အားလုံးစုံသော ရှာမှီးခြင်းတို့ကို ကောင်းမွန်စွာ စွန့်လွှတ်ပြီးသည်လည်းကောင်း။ နာဝိလသင်္ကပ္ပေါ၊ နောက်ကျုကင်းစင် ကြည်လင်သန့်ရှင်းသော အကြံအစည်ရှိသည်လည်းကောင်း။ ပဿဒ္ဓကာယသင်္ခါရော၊ ချုပ်ငြိမ်းပြီးသော ထွက်သက်ဝင်သက်လေရှိသည်လည်းကောင်း။ သုဝိမုတ္တစိတ္တော၊ ကောင်းစွာလွတ်မြောက်သော စိတ်ရှိသည် လည်းကောင်း။ သုဝိမုတ္တပညော၊ ကောင်းစွာလွတ်မြောက်သော ပညာရှိသည်လည်းကောင်း။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။ ။ပ။၊
နဝမံ၊ ။
ဧကံ၊ တပါးသော။
သမယံ၊ အခါ၌။
ဘဂဝါ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်.
ကုရှုသု၊ ကုရုမည်သော ဇနပုဒ်၌။
ဝါ၊ ကုရုတိုင်းပြည်၌။
ကမ္မာသဓမ္မံ နာမ၊ ကမ္မာသဓမ္မမည်သော။ကမ္မသဓမ္မံ နာမ ကုရူနံ နိဂမော ။ ။ ကမ္မာသဓမ္မမည်သော ဤနိဂုံး၌ မြတ်စွာဘုရားသီတင်းသုံးဘို့ရာ ကျောင်းမရှိသောကြောင့် "ကမ္မာသဓမ္မေနာမ ကုရူနံ နိဂမေ" ဟူ၍ သတ္တမိဝိဘတ်ဖြင့် မိန့်ဆိုခြင်းမပြုဘဲ "ကမ္မာသဓမ္မံ နာမကုရူနံ နိဂမော" ဟူ၍ ပဌမာဝိဘတ်ဖြင့် မိန့်တော်မူ၏။ ထို့ကြောင့် "ကမ္မာသဓမ္မမည်သော နိဂုံး၌ မြတ်စွာဘုရား သီတင်းသုံးနေတော်မူ၏" ဟူ၍ အနက်ပြန်ဆိုမှု မပြုနိုင်သည့်အတွက် "တံ (နိဂမံ) ဂေါစရဂါမံ ကတွာ" ဟူ၍ ပါဌသေသထွက်စွက်၍ အနက်ပြန်ဆိုရသည်၊ (ဒီ, မဟာဝဂ္ဂ၊ မဟာနိဒါနသုတ်အဋ္ဌကထာ၊ ၇၄)။
သမာသဓမ္မပုဒ်၏ ဝစနတ္ထနှင့် နပုလ္လိုင်ရှိရပုံ ။ ။ လူသားစာသော ပေါရိသာဒ၏ ခြေဖဝါး၌ ရှားငုတ်စူးသော အနာနေရာတွင် အသားနု တက်သောအခါ ဆန့်ကြယ်ပြောက်ကျားသော သစ်သား (စိတ္တဒါရု) အသွင်ဖြင့် အမာရွတ်ထင်နေ၏၊ ထို့ကြောင့် ပေါရိသာဒကို ကမ္မာသပါဒ (ပြောက်ကျားသောခြေရှိသောသူ) ဟု ခေါ်၏၊ သို့သော် ဤ၌ ပါဒဟူသော နောက်ပုဒ်၌ ခြေဖျက်၍ "ကမ္မာဿ" တပုဒ်ကိုသာ ယူထားသည်။
ထို့နောက် ဓမ္မသုတ်၌ ဒမုဓာတ် ဏျပစ္စည်းဖြင့် ဒမ္မ( ဆုံးမအပ်သူ) ဟု အနက်ဖြစ်၏၊ မဟာသုတသောမဇာတ်၌ (သို့မဟုတ်) ဇယဒ္ဒိသဇာတ်၌ ဘုရားအလောင်းတော်သည် သမ္မာသမည်သော ပေါရိသာဒကို လူသားမစားအောင် ဤနိဂုံးနေရာဒေသမှာပင် မြစ်တားဆုံးမမှု ပြုခဲ့၏ ၊ထို့ကြောင့် "ကမ္မာသော ဧတ္ထ ဒမ္မော ဒမိတောတ် ကမ္မာသဒမ္မော" ဟု သတ္တမီဗဟု ဗွီဟိသမာသ်ဝစနတ္ထပြု၍ နိရုတ္တိနည်းဖြင့် တတိယက္ခရာ ဒဒွေးကိုလည်း စတုတ္ထက္ခရာ ဓအောင်ခြိုက်ပြုကာ ကမ္မာသဓမ္မ (ပြောက်ကျားသော ခြေရှိသော ပေါရိသာဒကို ဆုံမရာဌာန ဖြစ်သော နိဂုံး) ဟု ခေါ်တွင်လေသည်။
အချို့သော ဆရာတော်အရှင်မြတ်တို့ အလိုအားဖြင့်မူ ဒဒွေးမှ ဓအောင် ခြိုက်ပြောင်းသည်ဟု မဆိုဘဲ နဂိုမူလ ဓအောက်ခြိုက်ဖြင့်ပင် ဓမ္မပုဒ်အရ ငါးပါးသီလကျင့်ဝတ်တရားဟူသော အနက်ကို ဟူ၍ ကုရုတိုင်းသားတို့ အစဉ်အလာအားဖြင့် စောင့်ထိန်းလာခဲ့သော ထိုငါးပါးသီလ ကျင့်ဝတ် တရားသည် ဤနိဂုံးနေရာဒေသ၌ ညှိုးနွမ်းပျက်ပြား ပြောက်တိပြောက်ကျား ဖြစ်လာ၏၊ ထို့ကြောင့် ဤနိဂုံးကို ကမ္မာသဓမ္မ ( ပြောက်ကျားသော ငါးပါးသီလကျင့်ဝတ်တရားရှိရာဒေသ) ဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်သမုတ်သည်။
ထိုအနက်နှစ်နည်းလုံးပင် ကမ္မာသဓမ္မပုဒ်ကို ဗဟုဗ္ဗိဟိသမာသ် တွဲစပ်ရသည်ချည်း ဖြစ်သောကြောင့် နိဂမောပုဒ်နှင့် လိင်တူထား၍ "ကမ္မာ သဓမ္မော" ဟူ၍ ဩကာရန္တပုလ္လိုင်ဖြင် ့ပါဠိရှိသင့်သော်လည်း ဒေဝဒဟမည်သော နိဂုံးကို နိဂ္ဂဟီတန္တနပုလ္လိင်ဖြင့် "ဒေဝဒဟံ" ဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်ရိုးအစဉ်အလာရှိသကဲ့သို့ ဤ၌လည်း ထိုဒေသခေါ်ဝေါ်ရိုးအစဉ်အလာရှိသည့် အတိုင်း "သမ္မာသဓမ္မံ" ဟူ၍ နိဂ္ဂဟီတန္တ နပုလ္လိင်ဖြင့် ပါဠိဖြင့်ဟု မိမိစဉ်းစားမိသည်။ ဒေဝဒဟန္တိ နပုံသကလိင်္ဂေန လဒ္ဓနာမော နိဂမော။ သံယုတ်အဋ္ဌကထာ၊ တ-၄၄ (သဠာယတနသံယုတ်စာပိုဒ်_၁၃၄_ ဒေဝဒဟ သုတ်အဖွင့်)။ (ပြောက်ကျားသော ခြေရှိသော ပေါရိသာဒကို ဆုံးမအပ်ရာဌာန၏ အဖြစ်ကြောင့် သမ္မာသဓမ္မမည်သော။ ဝါ၊ ကုရုတိုင်းသားတို့၏ ညစ်နွမ်းပျက်ပြား ပြောက်ကျားသော ငါးပါးသီလကျင့်ဝတ်တရားရှိရာဌာန၏အဖြစ်ကြောင့် ကမ္မသဓမ္မမည်သော။) ကုရူနံ၊ ကုရုဇနပုဒ်၏။ ဝါ၊ ကုရုတိုင်းပြည်၏။ ဝါ၊ ကုရုမင်းသားတို့၏။ ယော နိဂမော၊ အကြင်နိဂုံးသည်။ (အတ္တိ၊ ရှိ၏။ တံ နိဂမံ၊ ထိုနိဂုံးကို။ ဂေါစရာဂါမံ၊ ဆွမ်းခံရွာကို။ ကတွာ၊ ပြု၍။) ဝိဟရတိ၊ သီတင်းသုံးနေတော်မူ၏။ [ဤနေရာဝယ် ကုရူသုပုဒ်၌ ဧကဝုစ်အနက်ပေးရခြင်းနှင့် ကူရူနံ၌မူ ဧကဝုစ် ဗဟုဝုစ် အနက်နှစ်မျိုးပေးရခြင်းနှင့်စပ်ရ ရေးသင့်သမျှကို တိကနိပါတ် စာပိုဒ် (၆၄) ဝေနာဂပုရသုတ်၌ ရေးခဲ့ပြီ။]
သမာသဓမ္မပုဒ်၏ ဝစနတ္ထနှင့် နပုလ္လိုင်ရှိရပုံ ။ ။ လူသားစာသော ပေါရိသာဒ၏ ခြေဖဝါး၌ ရှားငုတ်စူးသော အနာနေရာတွင် အသားနု တက်သောအခါ ဆန့်ကြယ်ပြောက်ကျားသော သစ်သား (စိတ္တဒါရု) အသွင်ဖြင့် အမာရွတ်ထင်နေ၏၊ ထို့ကြောင့် ပေါရိသာဒကို ကမ္မာသပါဒ (ပြောက်ကျားသောခြေရှိသောသူ) ဟု ခေါ်၏၊ သို့သော် ဤ၌ ပါဒဟူသော နောက်ပုဒ်၌ ခြေဖျက်၍ "ကမ္မာဿ" တပုဒ်ကိုသာ ယူထားသည်။
ထို့နောက် ဓမ္မသုတ်၌ ဒမုဓာတ် ဏျပစ္စည်းဖြင့် ဒမ္မ( ဆုံးမအပ်သူ) ဟု အနက်ဖြစ်၏၊ မဟာသုတသောမဇာတ်၌ (သို့မဟုတ်) ဇယဒ္ဒိသဇာတ်၌ ဘုရားအလောင်းတော်သည် သမ္မာသမည်သော ပေါရိသာဒကို လူသားမစားအောင် ဤနိဂုံးနေရာဒေသမှာပင် မြစ်တားဆုံးမမှု ပြုခဲ့၏ ၊ထို့ကြောင့် "ကမ္မာသော ဧတ္ထ ဒမ္မော ဒမိတောတ် ကမ္မာသဒမ္မော" ဟု သတ္တမီဗဟု ဗွီဟိသမာသ်ဝစနတ္ထပြု၍ နိရုတ္တိနည်းဖြင့် တတိယက္ခရာ ဒဒွေးကိုလည်း စတုတ္ထက္ခရာ ဓအောင်ခြိုက်ပြုကာ ကမ္မာသဓမ္မ (ပြောက်ကျားသော ခြေရှိသော ပေါရိသာဒကို ဆုံမရာဌာန ဖြစ်သော နိဂုံး) ဟု ခေါ်တွင်လေသည်။
အချို့သော ဆရာတော်အရှင်မြတ်တို့ အလိုအားဖြင့်မူ ဒဒွေးမှ ဓအောင် ခြိုက်ပြောင်းသည်ဟု မဆိုဘဲ နဂိုမူလ ဓအောက်ခြိုက်ဖြင့်ပင် ဓမ္မပုဒ်အရ ငါးပါးသီလကျင့်ဝတ်တရားဟူသော အနက်ကို ဟူ၍ ကုရုတိုင်းသားတို့ အစဉ်အလာအားဖြင့် စောင့်ထိန်းလာခဲ့သော ထိုငါးပါးသီလ ကျင့်ဝတ် တရားသည် ဤနိဂုံးနေရာဒေသ၌ ညှိုးနွမ်းပျက်ပြား ပြောက်တိပြောက်ကျား ဖြစ်လာ၏၊ ထို့ကြောင့် ဤနိဂုံးကို ကမ္မာသဓမ္မ ( ပြောက်ကျားသော ငါးပါးသီလကျင့်ဝတ်တရားရှိရာဒေသ) ဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်သမုတ်သည်။
ထိုအနက်နှစ်နည်းလုံးပင် ကမ္မာသဓမ္မပုဒ်ကို ဗဟုဗ္ဗိဟိသမာသ် တွဲစပ်ရသည်ချည်း ဖြစ်သောကြောင့် နိဂမောပုဒ်နှင့် လိင်တူထား၍ "ကမ္မာ သဓမ္မော" ဟူ၍ ဩကာရန္တပုလ္လိုင်ဖြင် ့ပါဠိရှိသင့်သော်လည်း ဒေဝဒဟမည်သော နိဂုံးကို နိဂ္ဂဟီတန္တနပုလ္လိင်ဖြင့် "ဒေဝဒဟံ" ဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်ရိုးအစဉ်အလာရှိသကဲ့သို့ ဤ၌လည်း ထိုဒေသခေါ်ဝေါ်ရိုးအစဉ်အလာရှိသည့် အတိုင်း "သမ္မာသဓမ္မံ" ဟူ၍ နိဂ္ဂဟီတန္တ နပုလ္လိင်ဖြင့် ပါဠိဖြင့်ဟု မိမိစဉ်းစားမိသည်။ ဒေဝဒဟန္တိ နပုံသကလိင်္ဂေန လဒ္ဓနာမော နိဂမော။ သံယုတ်အဋ္ဌကထာ၊ တ-၄၄ (သဠာယတနသံယုတ်စာပိုဒ်_၁၃၄_ ဒေဝဒဟ သုတ်အဖွင့်)။ (ပြောက်ကျားသော ခြေရှိသော ပေါရိသာဒကို ဆုံးမအပ်ရာဌာန၏ အဖြစ်ကြောင့် သမ္မာသဓမ္မမည်သော။ ဝါ၊ ကုရုတိုင်းသားတို့၏ ညစ်နွမ်းပျက်ပြား ပြောက်ကျားသော ငါးပါးသီလကျင့်ဝတ်တရားရှိရာဌာန၏အဖြစ်ကြောင့် ကမ္မသဓမ္မမည်သော။) ကုရူနံ၊ ကုရုဇနပုဒ်၏။ ဝါ၊ ကုရုတိုင်းပြည်၏။ ဝါ၊ ကုရုမင်းသားတို့၏။ ယော နိဂမော၊ အကြင်နိဂုံးသည်။ (အတ္တိ၊ ရှိ၏။ တံ နိဂမံ၊ ထိုနိဂုံးကို။ ဂေါစရာဂါမံ၊ ဆွမ်းခံရွာကို။ ကတွာ၊ ပြု၍။) ဝိဟရတိ၊ သီတင်းသုံးနေတော်မူ၏။ [ဤနေရာဝယ် ကုရူသုပုဒ်၌ ဧကဝုစ်အနက်ပေးရခြင်းနှင့် ကူရူနံ၌မူ ဧကဝုစ် ဗဟုဝုစ် အနက်နှစ်မျိုးပေးရခြင်းနှင့်စပ်ရ ရေးသင့်သမျှကို တိကနိပါတ် စာပိုဒ် (၆၄) ဝေနာဂပုရသုတ်၌ ရေးခဲ့ပြီ။]
တတြ၊ ထိုအခါ၌။
(ကုရုတိုင်းပြည်ဝယ် ကမ္မာသဓမ္မနိဂုံးကို ဆွမ်းခံရာပြု၍ မြတ်စွာဘုရားသီတင်းသုံးနေတော်မူရာ ထိုအခါ၌။)
ဘဂဝါ၊ သည်။
ဘိက္ခူ၊ တို့ကို။
ဘိက္ခဝေါ၊ ရဟန်းတို့။
ဣတိ၊ ဤသို့။
အာမန္တေသိ၊ မိန့်တော်မူပြီ။
။ပ။၊
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ကထဉ္စ၊ အဘယ်သို့ သော အခြင်းအရာအားဖြင့်။
ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနော၊ သည်။
[ဤဝါကျအနက်ကို စာပိုဒ် (၁၂) ပဉ္စင်္ဂသုတ်၌ကြည့်။]
။ပ။ ဆဠင်္ဂသမန္နာဂတော၊ ခြောက်ပါးသော အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းရှိသော ဥပေက္ခာပြည့်စုံသည်။
ဝါ၊ ဆဠင်္ဂုပေက္ခာနှင့် ပြည့်စုံသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်သတည်းဟူမူ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဣဓ၊ ဤသာသနာတော်၌။
ဘိက္ခု၊ ရဟန်းသည်။
စက္ခုနာ၊ မျက်စိဖြင့်။
ဝါ၊ စက္ခုဝိညာဏ်ဖြင့်။
ရူပံ၊ အဆင်းရူပါနံကို။
ဒိသွာ၊ မြင်၍။
ဝါ၊ မြင်ခြင်းကြောင့်။
သုမနော၊ နှစ်သက်ရွှင်လန်း ဝမ်းမြောက်သော စိတ်ရှိသည်။
(ဣဋ္ဌာရုံဖြင့် စွဲမက်မှုရာဂနှင့် တကွ ဖြစ်သော သောမနဿဖြင့် ဝမ်းမြောက်သောစိတ်ရှိသည်။)
နေဝ ဟောတိ၊ မဖြစ်။
ဒုမ္မနော၊ မကောင်းသော စိတ်ရှိသည်။
(အနိဋ္ဌာရုံ၌ ဒေါသနှင့် တကွဖြစ်သော ဒေါမနဿဖြင့် ဖောက်ပြန်ပျက်စီး မုန်းတီးသော စိတ်ရှိသည်။)
န ဟောတိ၊ မဖြစ်။
သတော၊ သတိမလပ်အမှတ်ရသည်။
(ကောင်းဆုံးနှစ်ရပ်၊ အလယ်အလတ်အာရုံ, တွေ့ကြုံရမှု သတိပြုသည်။)
သမ္ပဇာနော၊ ကောင်းစွာဆင်ခြင်သိမြင်သည်။
ဝါ၊ သမ္ပဇာဉ်ဉာဏ်ပညာရှိသည်။
(ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍။)
ဥပေက္ခကော၊ လျစ်လျူရှုလျက်။
(ကောင်းဆုံးနှစ်ရပ်, အယ်အလတ်အာရုံ, တွေ့ကြုံရမှု, လျစ်လျူရှုလျက်။)
ဝါ၊ မုန်းချစ်နှစ်ဝ, မောဟကင်းကွာ, သင့်လျော်ညီမျှစွာ ရှုလျက်။
ဝိဟရတိ၊ နေ၏။
သောတေန၊ အားဖြင့်။
ဝါ၊ သောတဝိညာဏ်ဖြင့်။
သဒ္ဒံ၊ အသံသဒ္ဒါရုံကို။
သုတွာ၊ ကြားရ၍။
ဝါ၊ ကြားရခြင်းကြောင့်။
သုမနော၊ သည်။
နေဝ ဟောတိ၊ ။
။ပ။ ဥပေက္ခကော၊ လျက်။
ဝိဟရတိ၊ ၏။
ဃာနေန၊ နှာခေါင်းဖြင့်။
ဝါ၊ ဃာနဝိညာဏ်ဖြင့်။
ဂန္ဓံ၊ အနံ့ဂန္ဓာရုံကို။
ဃာသိတွာ၊ နမ်းရှု၍။
။ပ။ ဝိဟရတိ၊ ၏။
ဇိဝှါယ၊ လျှာဖြင့်။
ဝါ၊ ဇိဝှါဝိညာဏ်ဖြင့်။
ရသံ၊ အရဿာရသာရုံကို။
သာယိတွာ၊ လျက်၍။
ဝါ၊ အရသာခံ၍။
။ပ။ ကာယေန၊ ကိုယ်ဖြင့်။
ဝါ၊ ကာယဝိညာဏ်ဖြင့်။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ၊ အတွေ့အထိဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံကို။
ဖုသိတွာ၊ တွေ့ထိ၍။
။ပ။ မနသာ၊ မနောဝိညာဏ်ဖြင့်။
ဓမ္မံ၊ သဘော ဓမ္မာရုံကို။
ဝိညာယ၊ သိ၍။
သုမနော၊ သည်။
နေဝ ဟောတိ၊ မဖြစ်။
ဒုမ္မနော၊ သည်။
နဟောတိ၊ မဖြစ်။
။ပ။၊
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဧဝံ၊ ဤသို့သော အခြင်းအရာအားဖြင့်။
(ဤသို့ အာရုံခြောက်မျိုး, ကောင်းအဆိုးကြောင့်, နှစ်မျိုးဉာဏ်မြင်, သတိယှဉ်၍, ချစ်ခင်မုန်းမှု, မပြုအလျှင်း, လျစ်လျူရှုခြင်းအားဖြင့်)။
ဘိက္ခု၊ သည်။
ဆဠင်္ဂသမန္နာဂတော၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တိို့။
ကထဉ္စ၊ ဖြင့်။
ဘိက္ခု၊ သည်။
ဧကာရက္ခော၊ တခုသော အစောင့်အရှောက်တရားရှိသည်။
ဟောတိ၊ ဟူမူ။
။ပ။၊
သတာရက္ခေန၊ သတိဟူသော အစောင့်အရှောက်ရှိသော။
စေတသာ၊ စိတ်နှင့်။
သမန္နာဂတော၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဧဝံ၊ ဖြင့်။
(ဤသို့ သတိဟူသော အစောင့်အရှောက်ရှိခြင်းအားဖြင့်။)
ဘိက္ခု၊ သည်။
ဧကာရက္ခော၊ တခုသော အစောင့်အရှောက်တရားရှိသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ကထဉ္စ၊ ဖြင့်။
ဘိက္ခု၊ သည်။
စတုရာပဿေနော၊ လေးပါးသော မှီရာတရားရှိသည်။
ဟောတိ၊ မူ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဣဓ၊ ၌။
ဘိက္ခု၊ သည်။
သင်္ခါယ၊ ၍။
ဧကံ၊ ကို။
ပဋိသေဝတိ၊ ၏။
။ပ။၊
[နဝကနိပါတ် စာပိုဒ် (၂) နိဿယသုတ်ကြည့်။]
ဝိနောဒေိ၊ ပယ်ထုတ်၏။
ဘိက္ခတေ၊ တို့။
ဧဝံ၊ ဤသို့သော အခြင်းအရားအားဖြင်။
(ဤသို့ ဉာဏ်ဖြင့် ဆင်ခြင်သိမြင်၍ မှီဝဲသုံးစွဲသင့်သော ပစ္စည်းလေးပါးကို မှီဝဲသုံးစွဲခြင်းစသည်အားဖြင့်။)
ဘိက္ခု၊ သည်.
စတုရာပဿေနော၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
[စတ္တာရိ အပဿေ နာနိ အပဿဘာ ဧတဿာတိ စတုပဿေနော။ သာရတ္ထဋိကာ၊ တ- ၂၁၇။ ဝိနည်းမဟာဝါ၊ မဟာခန္ဓကအဖွင့်။]
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ကထဉ္စ၊ ဖြင့်။
ဘိက္ခု၊ သည်။
မဏုန္နမစ္စေကသစ္စော၊ ရှိသည်။
ဝါ၊ ပြီးသည်။
ဟောတိ၊ ဟူမူ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဣဓ၊ ၌။
ဘိက္ခုနော၊ ရဟန်းသည်။
[နောက်စာကြောင်း (၈) ကြောင်းလောက်၌ရှိသော "နုန္နာနိပဏုန္နာနိ" စသည်၌ လှမ်းစပ်ပါ။ ]
ပုထုသမဏဗြာဟ္မဏာနံ၊ များစွာသော ရဟန်းပုဏ္ဏားတို့၏။
ယာနိ ယာနိ ပုထုပစ္စေကသစ္စာနိ၊ အကြင်များစွာသော ပစ္စေကသစ္စာတို့သည်။
ဝါ၊ အကြင်များစွာသော တဦးတည်း, တယူသန် အမှန်ဟု စွဲကိုင်ထားအပ်သော ဒိဋ္ဌိသစ္စာတို့သည်။
ဝါ၊ အကြင်တဦးတည်း တယူသတ အမှန်ဟု စွဲကိုင်ထားအပ်သော ဒိဋ္ဌိသစ္စာမြောက်မြားစွာ တို့သည်။
သန္တိ၊ ရှိကုန်၏။
သေယျထိဒံ၊ ထိုပုထုပစ္စေကသစ္စာတို့ဟူသည် အဘယ်နည်းဟူမူ။
[တနည်း- ဣဒံ (ဣမာနိ ပုထုပစ္စေကသစ္စာနိ)၊ ဤများစွာသော ပစ္စေကသစ္စာတို့ဟူသည်။
သေယျထာ၊ အဘယ်တို့နည်းဟူမူ။]
လောကော၊ လောကသည်။
(အတ္ထဟူသော လောကသည်။
ဝါ၊ ခန္ဓာငါးပါးဟူသောလောကသည်။)
သဿတော၊ မြဲ၏။
ဣတိ ဝါ၊ ဤသို့သော အယူအဆ ပစ္စေကသစ္စာလည်းကောင်း။
လောကော၊ လောကသည်။
အသဿတော၊ မမြဲ။
ဣတိ ဝါ၊ ဤသို့သော အယူအဆ ပစ္စေကသစ္စာ လည်းကောင်း။
[ဤအနက်များနှင့် စပ်၍ ရေးသင့်သမျှကို စတုက္ကနိပါတ် စာပိုဒ် (၃၉) ပတိလီနသုတ်၌ ရေးခဲ့ပြီ။]
လောကော၊ လောကသည်။
(ကသိုဏ်းပဋိဘာဂနိမိတ်ဟူသော လောကသည်။
ဝါ၊ ကသိုဏ်းပဋိဘာဂနိမိတ်ကို အာရုံပြုသောစိတ်ဟူသော လောကသည်။
ဝါ၊ ကသိုဏ်းပဋိဘာဂနိမိတ်ကို အာရုံပြုလျက် ဝင်စားအပ်သော ဈာန်သမာပတ်အတွင်း၌ဖြစ်သော ရုပ်နာမ်ဟူသော လောကသည်။)
အန္တဝါ၊ အဆုံးအပိုင်းအခြားရှိ၏။
ဣတိဝါ၊ .... သစ္စာလည်းကောင်း။
လောကော၊ သည်။
အနန္တဝါ၊ အဆုံးအပိုင်းအခြားမရှိ။
ဣတိ ဝါ၊ ကောင်း။
တံ၊ ထိုကိုယ်ဟူသည်။
(ထိုခန္ဓာငါးပါး အစုအဝေးဖြစ်သော ကိုယ်ဟူသည်။)
ဇီဝံ၊ အသက်ရှင်ကောင်အတ္တပင်တည်း။
တံ၊ ထိုအသက်ရှင်ကောင် အတ္တဟူသည်။
သရီရံ၊ ကိုယ်ပင်တည်း။
(ခန္ဓာငါးပါး အစုအဝေးဖြစ်သော ကိုယ်ပင်တည်း။)
ဣတိ ဝါ၊ ကောင်း။
ဇီဝံ၊ အသက်ရှင်ကောင်အတ္တသည်။
အညံ၊ ကိုယ်မှ တမျိုးတခြားတည်း။
သရီရံ၊ ကိုယ်သည်။
အညံ၊ အသက်ရှင်ကောင်အတ္တမှ တမျိုးတခြားတည်း။
ဣတိ ဝါ၊ ကောင်း။
[ဇီဝေါဟူသော ပုလ္လိင်မှ ဇီဝံဟု နပုလ္လိင်ပြောင်းထားသည်။]
တထာဂတော၊ သတ္တဝါသည်။
မရဏာ၊ သေသည်မှ။
ပရံ၊ နောက်ဖြစ်သော လောက၌။
ဟောတိ၊ ရှိသေး၏။
ဝါ၊ မပျက်စီးသေး။
ဣတိ ဝါ၊ ကောင်း။
တထာဂတော၊ သည်။
မရဏာ၊ မှ။
ပရံ၊ ၌။
နဟောတိ၊ မရှိတော့။
ဣတိ ဝါ၊ ကောင်း။
တထာဂတော၊ သည်။
မရဏာ၊ မှ။
ပရံ၊ ၌။
ဟောတိ စ၊ တချို့လည်းရှိ၏။
န စ ဟောတိ၊ တချို့လည်းမရှိ။
ဣတိ ဝါ၊ ကောင်း။
တထာဂတော၊ သည်။
မရဏာ၊ မှ။
ပရံ၊ ၌။
နေဝဟောတိ၊ ရှိသည်လည်းမဟုတ်။
နနဟောတိ၊ မရှိသည်လည်းမဟုတ်။
ဣတိဝါ၊ ဤသို့သော အယူအဆ ပစ္စေကသစ္စာလည်းကောင်းတည်း။
သဗ္ဗာနိ၊ အားလုံးကုန်သော။
တာနိ (ပုထုပစ္စေကသစ္စာနိ)၊ ထိုများစွာသော ပစ္စေကသစ္စာတို့ကို။
ဝါ၊ တို့သည်။
နုန္နာနိ၊ ပယ်နုတ်အပ်ပြီးကုန်သည်။
ပဏုန္နာနိ၊ ကောင်းစွာပယ်နုတ်အပ်ပြီးကုန်သည်။
စတ္တာနိ၊ စွန့်ပစ်အပ်ပြီးကုန်သည်။
ဝန္တာနိ၊ ထွေးအံအပ်ပြီးကုန်သည်။
(နောက်ထပ်တဖန် ယူရန် ဆန္ဒကင်းပရေးအမှန် ထွေးအံအပ်ပြီးကုန်သည်။)
မုတ္တာနိ၊ စွန့်လွှတ်အပ်ပြီးကုန်သည်။
(စိတ်အစဉ်ဝယ်, မတွယ်မကပ်, စွန့်လွှတ်အပ်ပြီးကုန်သည်။)
ပဟီနာနိ၊ ပယ်အပ်ပြီးကုန်သည်။
(ကြွေကျပြီးကာ, တနေရာဝယ်, မှီတွယ်သစ်သီး, ပုံနည်းမတူ, တမူရပ်ခြား, ဝေးကွာသွားအောင်, ပယ်ရှားအပ်ပြီးကုန်သည်။)
ပဋိနိဿဋ္ဌာနိ၊ တဖန်စွန့်အပ်ပြီးကုန်သည်။
(နောက်ထပ်စိတ်အထက်သို့ မတက်စီးနိုင်လောက်အောင် တဖန်စွန့်အပ်ပြီးကုန်သည်။)
ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဧဝံ၊ ဤဆိုအပ်ပြီူသော အခြင်းအရာအားဖြင့်။
(ဤသို့ သဿတဒိဋ္ဌီစသည်တို့ကို ပယ်စွန့်ခြင်းအားဖြင့်။)
ဘိက္ခု၊ သည်။
။ပ။၊
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဣဓ၊ ၌။
ဘိက္ခုနော၊ ရဟန်းသည်။
ကာမေသနာ၊ ဝတ္ထုကာမတို့ကို ရှာမှီးတတ်သော ရာဂကို။
ဝါ၊ ကိလေသာကာမတည်း ဟူသော ရှာမှီးတတ်သောရာဂကို။
ပဟီနာ၊ (အနာဂါမိမဂ်ဖြင့်) ပယ်အပ်ပြီးသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဘဝေသနာ၊ ရူပအရူပဘဝကို ရှာမှီးတတ်သော ရာဂကို။
ဝါ၊ သည်။
ပဟီနာ၊ (အရဟတ္တမဂ်ဖြင့်) ပယ်အပ်ပြီးသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
(ဘိက္ခုနော၊ ရဟန်း၏။
ဝါ၊ ရဟန်းမှာ။)
ဗြဟ္မစရိယေသနာ၊ မြတ်သော အရိယမဂ်အကျင့်ကို ရှာမှီးလိုသော ဆန္ဒသည်။
ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ၊ (အရဟတ္တမဂ်ဖြင့်) ချုပ်ငြိမ်းသည်။
[ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်သည် မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယကို နောက်ထပ်ကျင့်ဖွယ်မလိုလောက်အောင် အပြီးအစီးကျင့်သုံးပြီးဖြစ်သောကြောင့် ထိုမဂ္ဂဗြဟ္မစရိယကို ရှာမှီးလိုသော ဆန္ဒ ပြီးပြတ်ချုပ်ငြိမ်းသွားပြီဟူလို။]
(တနည်း) ဘိက္ခုနော၊ ၏။
ဝါ၊ မှာ။
ဗြဟ္မစရိယေသနာ၊ (မိစ္ဆာအယူရှိသူ တို့က သမုတ်ထားအပ်သော) မြတ်သောအကျင့်ကို ရှာမှီးတတ်သော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိသည်။
ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ၊ (သောတာပတ္တိမဂ်ဖြင့်) ချုပ်ငြိမ်းပြီ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဧဝံ၊ ဖြင့်။
(ဤသို့ ကာမေသနာကို ပယ်ပြီးခြင်းစသော အခြင်းအရာအားဖြင့်။)
ဘိက္ခု၊ သည်။
သမဝယသဋ္ဌေသနော၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
။ပ။၊
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဣဓ၊ ၌။
ဘိက္ခုနော၊ သည်။
ကာမသင်္ကပ္ပေါ၊ ကာမဝိတက်ကို။
ဝါ၊ ဝတ္ထုကာမတို့ကို အာရုံပြု၍ဖြစ်သော ကြံစည်တွေးတောခြင်းကို။
ဝါ၊ ကာမရာဂနှင့်ယှဉ်သော ကြံစည်တွေးတောခြင်းကို။
ဝါ၊ သည်။
ပဟီနော၊ ပယ်အပ်ပြီးသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဗျာပါဒသင်္ကပ္ပေါ၊ ဗျာပါဒဝိတက်ကို။
ဝါ၊ ဒေါသနှင့်ယှဉ်သော ကြံစည်တွေးတောခြင်းကို။
ဝါ၊ သည်။
ပဟီနော၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဝိဟိံ သာသင်္ကပ္ပေါ၊ ဝိဟိံ သာဝိတက်ကို။
ဝါ၊ သတ္တဝါတို့ကို ညှင်းဆဲနှိပ်စက်ကြောင်း ဒေါသစသော အကုသိုလ်နှင့် ယှဉ်သော ကြံစည်တွေးတောခြင်းကို။
ဝါ၊ သည်။
မဟီနော၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဧဝံ၊ ဤဆိုအပ်ပြီးသော အခြင်းအရာအားဖြင့်။
(ဤသို့ ကာမသင်္ကပ္ပစသည်ကို ပယ်ရှားခြင်းအားဖြင့်.)
ဘိက္ခု၊ သည်။
အနာဝိလသင်္ကပ္ပေါဟောတိ၊
။ပ။၊
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဣဓ၊ ၌။
ဘိက္ခု၊ သည်။
ပုဗ္ဗေဝ၊ ၌သာလျှင်။
သုခဿ၊ ကို။
။ပ။၊
[နဝကနိပါတ်စာပိုဒ် (၃၅)ဂါဝီဥပမာသုတ်ကြည့်။]
ဥပသမ္ပဇ္ဇ၊ ၍။
ဝိဟရတိ၊ နေ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဧဝံ၊ ဖြင့်.
(ဤသို့ စတုတ္ထဈာန်သို့ ဆိုက်ရောက်ဝင်စားနေခြင်းဖြင့်။)
ဘိက္ခု၊ သည်။
မဿဒ္ဓကာယသင်္ခါရောဟောတိ၊
။ပ။၊
ဘိက္ခုနော၊ ၏။
စိတ္တံ၊ စိတ်သည်။
ရာဂါ၊ ရာဂမှ။
ဝါ၊ စွဲမက်မှုအကုသိုလ်မှ။
ဝိမုတ္တံ၊ လွတ်မြောက်သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
စိတ္တံ၊ စိတ်သည်။
ဒေါသာ၊ ဒေါသမှ။
ဝါ၊ စိတ်ဆိုးမုန်းတီးမှုအကုသိုလ်မှ။
ဝိမုတ္တံ၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
စိတ္တံ၊ သည်။
မောဟာ၊ မောဟမှ။
ဝါ၊ အသိဉာဏ်ကင်းတွေဝေခြင်းမှ။
ဝိမုတ္တံ၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဧဝံ၊ ဖြင့်။
(ဤသို့ ရာဂစသည်မှ စိတ်၏ လွတ်မြောက်ခြင်းအားဖြင့်။)
ဘိက္ခု၊ သည်။
သုဝိမုတ္တစိတ္တော၊ သည်။
ဟောတိ၊
။ပ။၊
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဣဓ၊ ၌။
ဘိက္ခု၊ သည်။
မေ၊ ငါသည်။
ဝါ၊ ငါ့မှာ။
ရာဂေါ၊ ရာဂကို။
ဝါ၊ ရာဂသည်။
ပဟီနော၊ ပယ်အပ်ပြီးပြီ။
[တနည်း- မေ၊ ငါ၏။
စိတ္တသန္တာနတော၊ စိတ်အစဉ်မှ။
ရာဂေါ၊ ရာဂသည်။
မဟီနော၊ ကင်းကွာပြီ။]
ဥစ္ဆိန္နမူလော၊ (အရဟတ္တမဂ်ဟူသော ဓားဖြင့်) ပယ်ဖြတ်အပ်ပြီးသော အဝိဇ္ဇာတဏှာအမြစ်အရင်းရှိ၏။
တာလာဝတ္ထု ကတော၊ ထန်းပင်၏ တည်နေရာဖြစ်ခဲ့ဖူးသော မြေနေရာကွက်ကဲ့သို့ ပြုအပ်ပြီးသောတည်နေရာစိတ်အစဉ်ရှိ၏။
ဝါ၊ (လည်ဆင်လည်သီး ပြတ်လေပြီး၍) အရွက်အသီးစသည်တို့၏ တည်ရာ မဟုတ်သော ထန်းပင်ငုတ်ကဲ့သို့ပြုအပ်ပြီ။
အနဘာဝံကတော၊ နောင်၌ဖြစ်ခြင်းမရှိအောင် ပြုအပ်ပြီ။
အာယတိံ၊ နောင်အခါ၌။
အနုပ္ပါဒဓမ္မော၊ အဖြစ်ခြင်းသဘောရှိ၏။
ဣတိ၊ အသို့။
ပဇာနာတိ၊ သိ၏။
[တာလာဝတ္ထုကတပုဒ်၏ အဖွင့် အပြည့်အစုံကို ပဋ္ဌကနိပါတ်စာပိုဒ် (၁၁) ဝေရဉ္စသုတ်၌ ရေးခဲ့ပြီ။]
မေ၊ ငါသည်။
ဝါ၊ ငါ့မှာ။
ဒေါသော၊ ဒေါသကို။
ဝါ၊ သည်။
ပဟီနော၊ ပြီ။
။ပ။ ဣတိ၊ ဤသို့။
ပဇာနာတိ၊ ၏။
မေ၊ ငါသည်။
ဝါ၊ မှာ။
မောဟော၊ မောဟကို။
ဝါ၊ သည်။
ပဟီနော၊ ပြီ။
။ပ။ ပဇာနာတိ၊ သိ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဧဝံ၊ ဖြင့်။
(ဤသို့ ရာဂစသည်ကို ပယ်သတ်ပြီးခြင်းအားဖြင့်။)
ဘိက္ခု၊ သည်။
သုဝိမုတ္တပညော၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
အတီတံ၊ လွန်ခဲ့ပြီးသော။
အဒ္ဓါနံ၊ ကာလ၌။
ဝါ၊ အခါကာလတုန်းက။
ယေ ကေစိ၊ အားလုံးစုံကုန်သော။
အရိယာ၊ အရိယာသူတော်ကောင်းတို့သည်။
အရိယာဝါသေ၊ အရိယာဝါသတရားတို့ကို။
အာဝသိံ သု၊ မှီခိုနေထိုင်ခဲ့ကြကုန်ပြီ။
သဗ္ဗေ၊ အားလုံးကုန်သော။
တေ၊ ထိုအရိယာသူတော်ကောင်းတို့သည်။
ဒသ၊ ဆယ်ပါးကုန်သော။
ဣမေဝ အရိယာဝါသေ၊ ဤအရိယာဝါသတရားတို့ကိုပင်။
အာဝသိံသု၊ ကုန်ပြီ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
အနာဂတံ၊ နောင်ရောက်လာလတ္တံသော။
အဒ္ဓါနံ၊ ၌။
ယေ ကေစိ၊ ကုန်သော။
အရိယာ၊ တို့သည်။
အရိယာဝါသေ၊ တို့ကို။
အာဝသိဿန္တိ၊ မှီခိုနေထိုင်ကြကုန်လတ္တံ့။
။ပ။၊
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဧတရဟိ၊ ဤယခုအခါ၌။
ယေ ကေစိ၊ ကုနသော။
အရိယာ၊ တို့သည်။
အရိယာဝါသေ၊ တို့ကို။
အာဝသန္တိ၊ မှီခိုနေထိုင်ကြကုန်၏။
။ပ။၊
ဒသမံ၊
ဒုတိယော၊ နှစ်ခုမြောက်သော။
နာထဝဂ္ဂေါ၊ နာထဝဂ်တည်း။