အထခေါ၊ ထိုအခါ၌။
အညတရော၊ တပါးသော။
ဘိက္ခု၊ ရဟန်းသည်။
။ပ။၊
ဘန္တေ၊ မြတ်စွာဘုရား။
အသေခေါ၊ (သိက္ခာသုံးပါးကို) ဖြည့်ကျင့်ဆဲမဟုတ်သော ရဟန်း။
(နောက်ထပ်ဖြည့်ကျင့်ဖွယ် မလိုရအောင် သိက္ခာသုံးပါးကို အပြီးအစီးဖြည့်ကျင့်ပြီးသဖြင့် ဖြည့်ကျင့်ဆဲ မဟုတ်သောရဟန်း)။
အသေခေါ၊ (သိက္ခာသုံးပါးကို) ဖြည့်ကျင့်ဆဲမဟုတ်သော ရဟန်း။
ဣတိ၊ ဤသို့ ။
ဝုစ္စတိ၊ ခေါ်ဆိုအပ်၏။
ဘန္တေ၊ ရား။
ကိတ္တာဝတာ၊ အဘယ်မျှလောက် ပမာဏရှိသော တရားနှင့် ပြည့်စုံခြင်းကြောင့်။
ဘိက္ခု၊ သည်။
အသေခေါ၊ သိက္ခာသုံးပါးကို ဖြည့်ကျင့်ဆဲမဟုတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်မည်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်ပါသနည်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
(အဝေါစ၊ လျှောက်ပြီ)။
ဘိက္ခု၊ ရဟန်း။
ဣဓ၊ ဤသာသနာတော်၌။
ဘိက္ခု၊ ရဟန်းသည်။
အသေခါယ၊ ဖြည့်ကျင့်ဆဲ ဆရာမဟုတ်သော။အသေခေါ, အသေခါ ။ ။ သေက္ခ, အသေက္ခပုဒ်တို့၌ က အက္ခရာကို လျေလျှင် သေခ, အသေခဟုဖြစ်၏၊ ထို့ကြောင့် က အက္ခရာပါခြင်း မပါခြင်းကလွဲ၍ ထိုပုဒ်များ ထူးခြားချက် ဘာမျှမရှိပါ။ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို လည်းကောင်း, သမ္မာဒိဋ္ဌိစသည်ပါဝင်သော သိက္ခာသုံးပါးကိုလည်းကောင်း သေက္ခ, အသေက္ခ၊ သေခ, အသေခဟု ခေါ်၏၊ အဋ္ဌသာလိနီ တိကမာတိကာအဖွင့် (၈၆,၈၇)နှင့် သာရတ္ထဋီကာ (ပ- ၄၆) ဝစနတ္ထများကား-
သိက္ခတီတိ သေက္ခေါ သေခေါ- သိက္ခာသုံးပါးကို ဖြည့်ကျင့်ဆဲပုဂ္ဂိုလ် (သေက္ခအရိယာပုဂ္ဂိုလ်)၊ ဝါ- သိက္ခာသုံးပါးကို ဖြည့်ကျင့်ဆဲတရား၊ (ဖြည့်ကျင့်ဆဲ အနေအားဖြင့် ဖြစ်ပေါ်ဥပါဒ်သော သမ္မာဒိဋ္ဌိသမ္မာသင်္ကပ္ပ အစရှိသော တရား) သိက္ခဓာတ် ဏပစ္စည်း၊ န သေခေါ အသေခေါ- သိက္ခာသုံးပါးကို ဖြည်ကျင့်ဆဲမဟုတ်သော ပုဂ္ဂိုလ် (နောက်ထပ် ဖြည့်ကျင့်ဖွယ်မလိုရအောင် သိက္ခာသုံးပါးကို အပြီးအစီး ဖြည့်ကျင့်ပြီး ဖြစ်သဖြင့် ဖြည့်ကျင့်ဆဲ မဟုတ်သော ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်) အသေခေါ (အသေခါ)- ဖြည့်ကျင့်ဆဲ မဟုတ်သော တရား၊ (နောက်ထပ် ဖြည့်ကျင့်ဖွယ်မလိုတော့သဖြင့် ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်တို့ သန္တာန်၌ ဖြည့်ကျင့်ပြီး အနေအားဖြင့် ဖြစ်ပေါ်ဥပါဒ်သော သမ္မာဒိဋ္ဌိ, သမ္မာသင်္ကပ္ပအစရှိသော တရား)။ တနည်း ဝစနတ္ထကား-
သိက္ခနံ သိက္ခာ၊ ဖြည့်ကျင့် ခြင်း ၊ သိက္ခာ ဧတဿ သီလန္တိ သေခေါ- ဖြည့်ကျင့်လေ့ရှိသော ပုဂ္ဂိုလ် (သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်)၊ န သေခေါ အသေခေါ- ဖြည့်ကျင့်လေ့ရှိသည် မဟုတ်သော ပုဂ္ဂိုလ် (ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်)၊ ဝါ- ဖြည့်ကျင့်လေ့ရှိသည် မဟုတ်သော တရား (သမ္မာဒိဋ္ဌိအစရှိသော တရား) ဤ၌ သမ္မာဒိဋ္ဌိဟူသော ဣတ္ထိလိင်ပုဒ်ကိုငဲ့လျှင် "သိက္ခာ ဧတိဿ သီလန္တိ သေခါ၊ နသေခါ အသေခါ" ဟု ဝစနတ္ထပြု၊ [ဤနည်း၌ သိက္ခာပုဒ် ဏပစ္စည်းဖြင့် သေက္ခ, သေခ ဟု ရပ်ပြီး၏။]
တနည်းအားဖြင့် အသေခ၌ အသဒ္ဒါကို ဝုဒ္ဓိအနက်ဟောကြံ၍ ဝုဒ္ဓိပတ္တော သေခေါတိ အသေခေါ၊ ဝုဒ္ဓိပတ္တာ သေခါတိ အသေခါ- ကြီးပွားတိုးတက်ပြီးသော ဖြည့်ကျင့်လေ့ရှိသော တရား ၊ (တနည်း) အသေဓဿ အယန္တိ အသေခေါ- ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၏ ဥစ္စာဖြစ်သော တရား၊ ဝါ- ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌ ဖြစ်သော တရား၊ ဤဝစနတ္ထအလို ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌ဖြစ်သော ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်ဟူသော လောကီတရားကိုလည်း အသေခဟု ခေါ်နိုင်၏။ထို့အပြင်-
သိက္ခိတဗ္ဗာတိ သိက္ခာ- ဖြည့်ကျင့်ထိုက်သော သိက္ခာသုံးပါး၊ (သမ္မာဒိဋ္ဌိစသော မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးတည်းဟူသော သီလ, သမာဓိ, ပညာသိက္ခာသုံးပါး) သိက္ခာသု ဇာတောတိ သေက္ခေါ- သိက္ခာသုံးပါးတို့၌ ဖြစ်သော ပုဂ္ဂိုလ်၊ ဝါ- သိက္ခာသုံးပါးတို့၌ အပါအဝင်ဖြစ်သော သမ္မာဒိဋ္ဌိစသော မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး၊ န သေက္ခေါ အသေက္ခေါ- သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်မဟုတ်သော ပုဂ္ဂိုလ် (ရဟန္တာ ပုဂ္ဂိုလ်)၊ ဝါ- သေက္ခတရာမဟုတ်သော တရား (အသေက္ခတရာ) ဤသို့လည်း ဝစနတ္ထပြုနိုင်သေး၏။ (နောက်ထပ် ဖြည့်ကျင့်ဖွယ် မလိုတော့သဖြင့် ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်တို့သန္တာန်၌ ဖြည့်ကျင့်ပြီးအနေအားဖြင့် ဥပါဒ် ဖြစ်ပေါ်လာသော တရားဖြစ်သော)။ ဝါ၊ ကြီးပွားတိုးတက်သော ဖြည့်ကျင့်လေ့ရှိသော တရားဖြစ်သော။ ဝါ၊ ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၏ ဥစ္စာဖြစ်သော။ (ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌ဖြစ်သော တရားဖြစ်သော)။ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ၊ (အရဟတ္တဖိုလ်ဖြစ်သော) မှန်ကန်သော ဉာဏ်အမြင်နှင့် ။ သမန္နာဂတော၊ ပြည့်စုံသည်။ ဟေတိ၊ ဖြစ်၏။ အသေခေန၊ ဖြည့်ကျင့်ဆဲ တရား မဟုတ်သော။ ဝါ၊ ကြီးပွားတိုးတက်သော ဖြည့်ကျင့်လေ့ရှိသော တရားဖြစ်သော။ ဝါ၊ ရဟန္တာ ပုဂ္ဂိုလ်၏ ဥစ္စာဖြစ်သော။ သမ္မာသင်္ကပ္ပေန၊ (အရဟတ္တဖိုလ်ဖြစ်သော) မှန်ကန်သော အကြံအစည်နှင့်။ သမန္နာဂတော၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ အသေခါယ၊ သော။ သမ္မာဝါစာယ၊ (အရဟတ္တဖိုလ်ဖြစ်သော) မှန်ကန်စွာ ပြောဆိုကြောင်း တရားသဘောနှင့်။ သမန္နာဂတော၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ အသေခေန၊ သော။ သမ္မာကမ္မန္တေန၊ (အရဟတ္တဖိုလ်ဖြစ်သော)မှန်ကန်စွာ ပြုလုပ်ကြောင်းတရားသဘောနှင့်။ ။ပ။ အသေခေန၊ သော။ သမ္မာအာဇီဝေန၊ (အရဟတ္တဖိုလ်ဖြစ်သော) မှန်ကန်စွာ အသက်မွေးကြောင်းတရားသဘောနှင့်။ ။ပ။ အသေခေန၊ သော။ သမ္မာဝါယာမေန၊ (အရဟတ္တဖိုလ် ဖြစ်သော) မှန်ကန်သော ဝီရိယနှင့်။ ။ပ။ အသေခါယ၊ သော။ သမ္မာသတိယာ၊ (အရဟတ္တဖိုလ်ဖြစ်သော) မှန်ကန်သော သတိနှင့်။ ။ပ။ အသေခေန၊ သော။ သမ္မာသမာဓိနာ၊ (အရဟတ္တဖိုလ်ဖြစ်သော) မှန်ကန်သော တည်ကြည်သော တရားနှင့်။ ။ပ။ အသေခေန၊ သော။ သမ္မာဉာဏေန၊ မှန်ကန်သော အရဟတ္တဖိုလ်ဉာဏ်, ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်နှင့်။ ။ပ။ အသေခါယ၊ သော။ သမ္မဝိမုတ္တိယာ၊ မှန်ကန်သော အရဟတ္ထဖိုလ် ဝိမုတ္တိနှင့်။ သမန္နာဂတော၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။
သိက္ခတီတိ သေက္ခေါ သေခေါ- သိက္ခာသုံးပါးကို ဖြည့်ကျင့်ဆဲပုဂ္ဂိုလ် (သေက္ခအရိယာပုဂ္ဂိုလ်)၊ ဝါ- သိက္ခာသုံးပါးကို ဖြည့်ကျင့်ဆဲတရား၊ (ဖြည့်ကျင့်ဆဲ အနေအားဖြင့် ဖြစ်ပေါ်ဥပါဒ်သော သမ္မာဒိဋ္ဌိသမ္မာသင်္ကပ္ပ အစရှိသော တရား) သိက္ခဓာတ် ဏပစ္စည်း၊ န သေခေါ အသေခေါ- သိက္ခာသုံးပါးကို ဖြည်ကျင့်ဆဲမဟုတ်သော ပုဂ္ဂိုလ် (နောက်ထပ် ဖြည့်ကျင့်ဖွယ်မလိုရအောင် သိက္ခာသုံးပါးကို အပြီးအစီး ဖြည့်ကျင့်ပြီး ဖြစ်သဖြင့် ဖြည့်ကျင့်ဆဲ မဟုတ်သော ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်) အသေခေါ (အသေခါ)- ဖြည့်ကျင့်ဆဲ မဟုတ်သော တရား၊ (နောက်ထပ် ဖြည့်ကျင့်ဖွယ်မလိုတော့သဖြင့် ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်တို့ သန္တာန်၌ ဖြည့်ကျင့်ပြီး အနေအားဖြင့် ဖြစ်ပေါ်ဥပါဒ်သော သမ္မာဒိဋ္ဌိ, သမ္မာသင်္ကပ္ပအစရှိသော တရား)။ တနည်း ဝစနတ္ထကား-
သိက္ခနံ သိက္ခာ၊ ဖြည့်ကျင့် ခြင်း ၊ သိက္ခာ ဧတဿ သီလန္တိ သေခေါ- ဖြည့်ကျင့်လေ့ရှိသော ပုဂ္ဂိုလ် (သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်)၊ န သေခေါ အသေခေါ- ဖြည့်ကျင့်လေ့ရှိသည် မဟုတ်သော ပုဂ္ဂိုလ် (ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်)၊ ဝါ- ဖြည့်ကျင့်လေ့ရှိသည် မဟုတ်သော တရား (သမ္မာဒိဋ္ဌိအစရှိသော တရား) ဤ၌ သမ္မာဒိဋ္ဌိဟူသော ဣတ္ထိလိင်ပုဒ်ကိုငဲ့လျှင် "သိက္ခာ ဧတိဿ သီလန္တိ သေခါ၊ နသေခါ အသေခါ" ဟု ဝစနတ္ထပြု၊ [ဤနည်း၌ သိက္ခာပုဒ် ဏပစ္စည်းဖြင့် သေက္ခ, သေခ ဟု ရပ်ပြီး၏။]
တနည်းအားဖြင့် အသေခ၌ အသဒ္ဒါကို ဝုဒ္ဓိအနက်ဟောကြံ၍ ဝုဒ္ဓိပတ္တော သေခေါတိ အသေခေါ၊ ဝုဒ္ဓိပတ္တာ သေခါတိ အသေခါ- ကြီးပွားတိုးတက်ပြီးသော ဖြည့်ကျင့်လေ့ရှိသော တရား ၊ (တနည်း) အသေဓဿ အယန္တိ အသေခေါ- ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၏ ဥစ္စာဖြစ်သော တရား၊ ဝါ- ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌ ဖြစ်သော တရား၊ ဤဝစနတ္ထအလို ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌ဖြစ်သော ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်ဟူသော လောကီတရားကိုလည်း အသေခဟု ခေါ်နိုင်၏။ထို့အပြင်-
သိက္ခိတဗ္ဗာတိ သိက္ခာ- ဖြည့်ကျင့်ထိုက်သော သိက္ခာသုံးပါး၊ (သမ္မာဒိဋ္ဌိစသော မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးတည်းဟူသော သီလ, သမာဓိ, ပညာသိက္ခာသုံးပါး) သိက္ခာသု ဇာတောတိ သေက္ခေါ- သိက္ခာသုံးပါးတို့၌ ဖြစ်သော ပုဂ္ဂိုလ်၊ ဝါ- သိက္ခာသုံးပါးတို့၌ အပါအဝင်ဖြစ်သော သမ္မာဒိဋ္ဌိစသော မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး၊ န သေက္ခေါ အသေက္ခေါ- သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်မဟုတ်သော ပုဂ္ဂိုလ် (ရဟန္တာ ပုဂ္ဂိုလ်)၊ ဝါ- သေက္ခတရာမဟုတ်သော တရား (အသေက္ခတရာ) ဤသို့လည်း ဝစနတ္ထပြုနိုင်သေး၏။ (နောက်ထပ် ဖြည့်ကျင့်ဖွယ် မလိုတော့သဖြင့် ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်တို့သန္တာန်၌ ဖြည့်ကျင့်ပြီးအနေအားဖြင့် ဥပါဒ် ဖြစ်ပေါ်လာသော တရားဖြစ်သော)။ ဝါ၊ ကြီးပွားတိုးတက်သော ဖြည့်ကျင့်လေ့ရှိသော တရားဖြစ်သော။ ဝါ၊ ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၏ ဥစ္စာဖြစ်သော။ (ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌ဖြစ်သော တရားဖြစ်သော)။ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ၊ (အရဟတ္တဖိုလ်ဖြစ်သော) မှန်ကန်သော ဉာဏ်အမြင်နှင့် ။ သမန္နာဂတော၊ ပြည့်စုံသည်။ ဟေတိ၊ ဖြစ်၏။ အသေခေန၊ ဖြည့်ကျင့်ဆဲ တရား မဟုတ်သော။ ဝါ၊ ကြီးပွားတိုးတက်သော ဖြည့်ကျင့်လေ့ရှိသော တရားဖြစ်သော။ ဝါ၊ ရဟန္တာ ပုဂ္ဂိုလ်၏ ဥစ္စာဖြစ်သော။ သမ္မာသင်္ကပ္ပေန၊ (အရဟတ္တဖိုလ်ဖြစ်သော) မှန်ကန်သော အကြံအစည်နှင့်။ သမန္နာဂတော၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ အသေခါယ၊ သော။ သမ္မာဝါစာယ၊ (အရဟတ္တဖိုလ်ဖြစ်သော) မှန်ကန်စွာ ပြောဆိုကြောင်း တရားသဘောနှင့်။ သမန္နာဂတော၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ အသေခေန၊ သော။ သမ္မာကမ္မန္တေန၊ (အရဟတ္တဖိုလ်ဖြစ်သော)မှန်ကန်စွာ ပြုလုပ်ကြောင်းတရားသဘောနှင့်။ ။ပ။ အသေခေန၊ သော။ သမ္မာအာဇီဝေန၊ (အရဟတ္တဖိုလ်ဖြစ်သော) မှန်ကန်စွာ အသက်မွေးကြောင်းတရားသဘောနှင့်။ ။ပ။ အသေခေန၊ သော။ သမ္မာဝါယာမေန၊ (အရဟတ္တဖိုလ် ဖြစ်သော) မှန်ကန်သော ဝီရိယနှင့်။ ။ပ။ အသေခါယ၊ သော။ သမ္မာသတိယာ၊ (အရဟတ္တဖိုလ်ဖြစ်သော) မှန်ကန်သော သတိနှင့်။ ။ပ။ အသေခေန၊ သော။ သမ္မာသမာဓိနာ၊ (အရဟတ္တဖိုလ်ဖြစ်သော) မှန်ကန်သော တည်ကြည်သော တရားနှင့်။ ။ပ။ အသေခေန၊ သော။ သမ္မာဉာဏေန၊ မှန်ကန်သော အရဟတ္တဖိုလ်ဉာဏ်, ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်နှင့်။ ။ပ။ အသေခါယ၊ သော။ သမ္မဝိမုတ္တိယာ၊ မှန်ကန်သော အရဟတ္ထဖိုလ် ဝိမုတ္တိနှင့်။ သမန္နာဂတော၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခု၊ ရဟန်း။
ဧဝံ၊ ဤသို့ သမ္မာဒိဋ္ဌိစသော တရားနှင့် ပြည့်စုံခြင်းကြောင့်။
ဘိက္ခု၊ သည်။
အသေခေါ၊ သိက္ခာသုံးပါးကို ဖြည့်ကျင့်ဆဲ မဟုတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်မည်သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဣတိ (အဝေါစ)၊
ဧကာဒသမံ၊ ။