Tapopakkamaniratthakatāvaṇṇanā
397. Sīlasampadādīhīti sīlasampadā , samādhisampadā , paññāsampadāti imāhi lokuttarāhi sampadāhi .
Vināti virahitattā , vinā vā tāhi na kadācipi sāmaññaṃ vā brahmaññaṃ vā sambhavati , tasmā tesaṃ tapopakkamānaṃ niratthakataṃ dassentoti sapāṭhasesayojanā .
Dosaveravirahitan ti dosasaṅkhātaverato virahitaṃ .
Idañhi dosassa mettāya ujupaṭipakkhato vuttaṃ .
Yaṃ pana ācariyena vuttaṃ ‘‘ dosaggahaṇena vā sabbepi jhānapaṭipakkhā saṃkilesadhammā gahitā .
Veraggahaṇena paccatthikabhūtā sattā .
Yadaggena hi dosarahitaṃ , tadaggena verarahitan ’’ ti ( dī . ni . ṭī .1.397), tadetaṃ pāḷiyaṃ verasaddasseva vijjamānattā , aṭṭhakathāyañca tadatthameva dassetuṃ dosasaddassa vuttattā vicāretabbaṃ .
398. Ettakamattan ti naggacariyādimattaṃ .
Pākaṭabhāvena kāyati atthaṃ gametīti pakati , lokasiddhavādo .
Tenāha ‘‘ pakatikathā esā ’’ ti .
‘‘ Mattā sukhapariccāgā ’’ tiādīsu ( dha . pa .290) viya mattāsaddo appattaṃ antonītaṃ katvā
M2.359 pamāṇavācakoti āha ‘‘ iminā ’’ tiādi .Tena pana pamāṇena pahātabbo eva paṭipattikkamo pakaraṇappatto .
Iminā ‘‘ tapopakkamenā ’’ ti saddantarena vā adhigatoti dasseti ‘‘ paṭipattikkamenā ’’ ti iminā .
Tatoti tasmā sāmaññabrahmaññassa appamattakeneva paṭipattikkamena sudukkarabhāvato .
Imaṃ hetusambandhaṃ sandhāya ‘‘ padasambandhena saddhin ’’ ti vuttaṃ .
Sabbatthāti sabbavāresu .
399. Aññathāti yadi acelakabhāvādinā sāmaññaṃ vā brahmaññaṃ vā abhavissa , evaṃ sati suvijānova samaṇo , suvijāno brāhmaṇo .
Yasmā pana tumhe ito aññathāva sāmaññaṃ , aññathā brahmaññaṃ vadatha , tasmā dujjānova samaṇo dujjāno brāhmaṇoti attho .
Tenāha ‘‘ idaṃ sandhāyāhā ’’ ti .
Taṃ pakativādaṃ paṭikkhipitvāti yaṃ pubbe pākatikaṃ sāmaññaṃ , brahmaññañca hadaye ṭhapetvā tena acelakassapena ‘‘ dukkaraṃ sudukkaran ’’ ti vuttaṃ , bhagavatā ca tameva
V2.316 sandhāya ‘‘ pakati kho esā ’’ tiādi bhāsitaṃ , tameva idha pākatikasāmaññabrahmaññavisayaṃ kathaṃ paṭisaṃharitvā .Sabhāvatova paramatthato eva samaṇassa , brāhmaṇassa ca dujjānabhāvaṃ āvikaronto punapi ‘‘ pakati kho ’’ tiādimāha .
Tatrāpīti samaṇabrāhmaṇavādepi .
Padasambandhan ti hetupadena saddhiṃ pubbāparavākyasambandhaṃ .