Soḷasākāravaṇṇanā
344. Anumatipakkhādayo eva heṭṭhā yaññassa vatthuṃ katvā ‘‘ soḷasaparikkhārā ’’ ti vuttā , idha pana sandassanādivasena anumodanāya āraddhattā vuttaṃ ‘‘ soḷasahi ākārehī ’’ ti .
Dassetvāti attano desanānubhāvena paccakkhamiva phalaṃ dassetvā , anekavāraṃ pana dassanato ‘‘ dassetvā dassetvā ’’ ti byāpanavacanaṃ , tadeva ābhuso meḍanaṭṭhena āmeḍitavacanan ti ācariyena ( dī . ni . ṭī .1.344) vuttaṃ .
‘‘ Samādapetvā samādapetvā ’’ tiādīsupi eseva nayo .
Tamatthan ti dānaphalavasena kammaphalasambandhamatthaṃ .
Samādapetvāti sutamattaṃ akatvā yathā rājā tamatthaṃ sammadeva ādiyati citte karonto suggahitaṃ katvā gaṇhāti , tathā sakkaccaṃ ādāpetvā .
‘‘ Vippaṭisāravinodanenā ’’ ti
V2.274 idaṃ nidassanamattaṃ .Lobhadosamohaissāmacchariyamānādayopi hi dānacittassa upakkilesā , tesaṃ vinodanenapi taṃ vodāpitaṃ samuttejitaṃ nāma hoti tikkhavisadabhāvāpattito , āsannatarabhāvato pana vippaṭisāravinodanameva gahitaṃ .
Pavattite hi dāne tassa sambhavoti .
Yāthāvato vijjamānehi guṇehi haṭṭhapahaṭṭhabhāvāpādanaṃ sampahaṃsananti āha ‘‘ sundaran ’’ tiādi .
Dhammatoti saccato .
Tadatthameva dassetuṃ ‘‘ dhammena samena kāraṇenā ’’ ti vuttaṃ .
Saccañhi dhammato anapetattā dhammaṃ , upasamacariyabhāvato samaṃ , yuttabhāvena kāraṇan ti ca vuccati .
345. Tasmiṃ yaññe rukkhatiṇacchedopi nāma nāhosi , kuto pāṇavadhoti pāṇavadhābhāvasseva daḷhīkaraṇatthaṃ , sabbaso viparītaggāhehi avidūsitatādassanatthañca pāḷiyaṃ ‘‘ neva gāvo haññiṃsū ’’ tiādīni vatvāpi
M2.314 ‘‘ na rukkhā chijjiṃsū ’’ tiādi vuttanti dassento ‘‘ ye yūpanāmake ’’ tiādimāha .Barihisatthāyāti paricchedatthāya .
Vanamālāsaṅkhepenāti vanapupphehi gandhitamālāniyāmena .
Evaṃ ācariyena ( dī . ni . ṭī .1.345) vuttaṃ , vanapantiākārenāti attho .
Bhūmiyaṃ vā pattharantīti vedibhūmiṃ parikkhipantā tattha tattha pattharanti .
Mantādinā hi parisaṅkhatā bhūmi vindati assa lābhasakkāreti katvā ‘‘ vedī ’’ ti vuccati .
Tepi rukkhā tepi dabbāti sambandho , kammakattā cetaṃ dvayaṃ , abhihitakammaṃ vā .
Vatticchāya hi yathāsattiṃ kārakā bhavanti .
Vuttanayena pāṇavadhābhāvassa daḷhīkaraṇatthaṃ , viparītaggāhena avidūsitabhāvadassanatthañcetanti dasseti kiṃ panā ’’ tiādinā .
Antogehadāso antojāto .
Ādi saddena dhanakkītakaramarānītasāmaṃdāsabyūpagatānaṃ saṅgaho .
Pubbamevāti bhatikaraṇato pageva .
Dhanaṃ gahetvāti divase divase yathākammaṃ gahetvā .
Bhattavetanan ti devasikaṃ bhattañceva māsikādiparibbayañca .
Vuttovāyamattho .
Tajjitāti santajjitā .
Parikammānīti sabbabhāgiyāni kammāni , uccāvacāni kammānīti attho .
Piyasamudācārenevāti iṭṭhavacaneneva .
Yathānāmavasenevāti pākaṭanāmānurūpeneva .
Sappitelanavanītadadhimadhuphāṇitena cevāti ettha ca -saddo avuttasamuccayattho , tena paṇītapaṇītānaṃ nānappakārānaṃ khādanīyabhojanīyādīnañceva vatthayānamālāgandhavilepanaseyyāvasathādīnañca saṅgaho daṭṭhabbo , tenāha ‘‘ paṇītehi sappitelādisammissehevā ’’ tiādi .
Tassa tassa kālassa anurūpehi yāgu … pe … pānakādīhīti sambandho .
Sappiādīnan ti sappiādīhi .
346. Paṭisāmetabbato , attano attano santakabhāvato ca saṃ nāma dhanaṃ vuccati , tassa patīti sapati niggahitalopena , dhanavā , diṭṭhadhammikasamparāyikahitāvahattā tassa hitanti sāpateyyaṃ
V2.275 , tadeva dhanaṃ .Tenāha ‘‘ pahūtaṃ dhanan ’’ ti .
Akkhayadhammamevāti akhayasabhāvameva .
Gāmabhāgenāti saṃkittanavasena gāme vā gahetabbabhāgena , evaṃ ācariyena ( dī . ni . ṭī .1.346) vuttaṃ , paccekaṃ sabhāgagāmakoṭṭhāsenātipi attho .
Sesesupi eseva nayo .
347. Yaññāvāṭoti
M2.315 khaṇitāvāṭassa assamedhādiyaññayajanaṭṭhānassetaṃ adhivacanaṃ , tabbohārena pana idha dānasālāya eva , tāya ca puratthimanagaradvāre katāya puratthimabhāge evāti atthaṃ dasseti ‘‘ puratthimato nagaradvāre ’’ tiādinā .Taṃ pana ṭhānaṃ rañño dānasālāya nātidūre evāti āha ‘‘ yathā ’’ tiādi .
Yato tattha pātarāsaṃ bhuñjitvā akilantarūpāyeva sāyanhe rañño dānasālaṃ sampāpuṇanti .
‘‘ Dakkhiṇena yaññāvāṭassā ’’ tiādīsupi eseva nayo .
Yāguṃ pivitvāti hi yāgusīsena pātarāsabhojanamāha .
348. Madhuran ti sādurasaṃ .
Upari vattabbamatthan ti ‘‘ apica me bho evaṃ hotī ’’ tiādinā vuccamānamatthaṃ .
Parihārenāti bhagavantaṃ garuṃ katvā agāravaparihārena , ujukabhāvāpanayanena vā , ujukavuttiṃ pariharitvā vaṅkavuttiyāva yathācintitamatthaṃ pucchanto evamāhāti vuttaṃ hoti .
Tenāha ‘‘ ujukameva pucchayamāno agāravo viya hotī ’’ ti .