Issues
Select Version
Sīlakkhandhavaggaabhinavaṭīkā
Sīlakkhandhavaggaabhinavaṭīkā

Komārabhaccajīvakakathāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Komārabhaccajīvakakathāvaṇṇanā

157. SabbathāV2.16M2.18 tuṇhībhūtabhāvaṃ sandhāya ‘‘ esa nāga … pe … viyā ’’ ti vuttaṃ .
Supaṇṇoti garuḷo , garuḍo vā sakkaṭamatena .
‘‘ Ḍa-ḷāna ’ maviseso ’’ ti hi tattha vadanti .
Yathādhippāyaṃ na vattatīti katvā ‘‘ anattho vata me ’’ ti vuttaṃ .
Upasantassāti sabbathā saññamena upasamaṃ gatassa .
Jīvakassa tuṇhībhāvo mama adhippāyassa maddanasadiso , tasmā tadeva tuṇhībhāvaṃ pucchitvā kathāpanena mama adhippāyo sampādetabboti ayamettha rañño adhippāyoti dassento ‘‘ hatthimhi kho panā ’’ tiādimāha .
Kin ti kāraṇapucchāyaṃ nipātoti dasseti ‘‘ kena kāraṇenā ’’ ti iminā , yena tuvaṃ tuṇhī , kiṃ taṃ kāraṇanti vā atthaṃ dasseti .
Tattha yathāsambhavaṃ kāraṇaṃ uddharitvā adhippāyaṃ dassetuṃ ‘‘ imesan ’’ tiādi vuttaṃ .
Yathā etesan ti etesaṃ kulūpako atthi yathā , imesaṃ nu kho tiṇṇaṃ kāraṇānaṃ aññatarena kāraṇena tuṇhī bhavasīti pucchatīti adhippāyo .
Kathāpetīti kathāpetukāmo hoti .
Pañcapatiṭṭhitenāti ettha pañcahi aṅgehi abhimukhaṃ ṭhitenāti attho , pādajāṇu kappara hattha sīsasaṅkhātāni pañca aṅgāni samaṃ katvā onāmetvā abhimukhaṃ ṭhitena paṭhamaṃ vanditvāti vuttaṃ hoti .
Yampi vadanti ‘‘ navakatarenupāli bhikkhunā vuḍḍhatarassa bhikkhuno pāde vandantena ime pañca dhamme ajjhattaṃ upaṭṭhāpetvā pādā vanditabbā ’ tiādikaṃ ( pari .469) vinayapāḷimāharitvā ekaṃsakaraṇaañjalipaggahaṇapādasambāhanapemagāravupaṭṭhāpanavasena pañcapatiṭṭhitavandanā ’’ ti , tametthānadhippetaṃ dūrato vandane yathāvuttapañcaṅgassa aparipuṇṇattā .
Vandanā cettha paṇamanā añjalipaggahaṇakarapuṭasamāyogo .
‘‘ Pañcapatiṭṭhitena vanditvā ’’ ti ca kāyapaṇāmo vutto ,‘‘ mama satthuno ’’ tiādinā pana vacīpaṇāmo , tadubhayapurecarānucaravasena manopaṇāmoti .
Kāmaṃ sabbāpi tathāgatassa paṭipatti anaññasādhāraṇā acchariyabbhutarūpāva , tathāpi gabbhokkanti abhijāti abhinikkhamana abhisambodhi dhammacakkappavattana ( saṃ . ni .5.1081; paṭi . ma .3.30) yamakapāṭihāriyadevorohanāni sadevake loke ativiya supākaṭāni , na sakkā kenaci paṭibāhitunti tāniyevettha uddhaṭāni .
ItthaṃM2.19 imaṃ pakāraṃ bhūto pattoti itthambhūto , tassa ākhyānaṃ itthambhūtākhyānaṃ , soyevattho itthambhūtākhyānattho .
Atha vā itthaṃ evaṃpakāro bhūto jātoti itthambhūto , tādisoti ākhyānaṃ itthambhūtākhyānaṃ , tadevattho itthambhūtākhyānattho , tasmiṃ upayogavacananti attho .
Abbhuggatoti etthaV2.17 hi abhi saddo padhānavasena itthambhūtākhyānatthajotako kammappavacanīyo abhibhavitvā uggamanakiriyāpakārassa dīpanato , tena payogato ‘‘ taṃ kho pana bhagavantan ’’ ti idaṃ upayogavacanaṃ sāmiatthe samānampi appadhānavasena itthambhūtākhyānatthadīpanato ‘‘ itthambhūtākhyānatthe ’’ ti vuttaṃ .
Tenevāha ‘‘ tassa kho pana bhagavatoti attho ’’ ti .
Nanu ca ‘‘ sādhu devadatto mātaramabhī ’’ ti ettha viya ‘‘ taṃ kho pana bhagavantan ’’ ti ettha abhisaddo appayutto , kathamettha taṃpayogato upayogavacanaṃ siyāti ?
Atthato payuttattā .
Atthasaddapayogesu hi atthapayogoyeva padhānoti .
Idaṃ vuttaṃ hoti – yathā ‘‘ sādhu devadatto mātaramabhī ’’ ti ettha abhisaddapayogato itthambhūtākhyāne upayogavacanaṃ kataṃ , evamidhāpi ‘‘ taṃ kho pana bhagavantaṃ abhi evaṃ kalyāṇo kittisaddo uggato ’’ ti abhisaddapayogato itthambhūtākhyāne upayogavacanaṃ katanti .
Yathā hi ‘‘ sādhu devadatto mātaramabhī ’’ ti ettha ‘‘ devadatto mātaramabhi mātuvisaye , mātuyā vā sādhū ’’ ti evaṃ adhikaraṇatthe , sāmiatthe vā bhummavacanassa , sāmivacanassa vā pasaṅge itthambhūtākhyānajotakena kammappavacanīyena abhisaddena payogato upayogavacanaṃ kataṃ , evamidhāpi sāmiatthe sāmivacanappasaṅge yathā ca tattha ‘‘ devadatto mātuvisaye , mātu sambandhī vā sādhuttappakārappatto ’’ ti ayamattho viññāyati , evamidhāpi ‘‘ bhagavato sambandhī kittisaddo abbhuggato abhibhavitvā uggamanappakārappatto ’’ ti ayamattho viññāyati .
Tattha hi devadattaggahaṇaṃ viya idha kittisaddaggahaṇaṃ ,‘‘ mātaran ’’ ti vacanaṃ viya ‘‘ bhagavantan ’’ ti vacanaṃ , sādhusaddo viya uggatasaddo veditabbo .
Kalyāṇoti bhaddako .
Kalyāṇabhāvo cassa kalyāṇaguṇavisayatāyāti āha ‘‘ kalyāṇaguṇasamannāgato ’’ ti , kalyāṇehi guṇehi samannāgato tabbisayatāya yuttoti attho .
Taṃ visayatā hettha samannāgamo , kalyāṇaguṇavisayatāya tannissitotiM2.20 adhippāyo .
Seṭṭhoti pariyāyavacanepi eseva nayo .
Seṭṭhaguṇavisayatā eva hi kittisaddassa seṭṭhatā ‘‘ bhagavāti vacanaṃ seṭṭhaṃ , bhagavāti vacanamuttaman ’’ tiādīsu ( visuddhi .1.142; pārā . aṭṭha .1. verañjakaṇḍavaṇṇanā ; udā . aṭṭha .1; itivu . aṭṭha . nidānavaṇṇanā ; mahāni . aṭṭha .49) viya .
‘‘ Arahaṃ sammāsambuddho ’’ tiādinā guṇānaṃ saṃkittanato , saddanīyato ca vaṇṇoyeva kittisaddo nāmāti āha ‘‘ kittiyevā ’’ ti .
Vaṇṇo eva hi kittetabbato kitti , saddanīyato saddoti ca vuccati .
Kittipariyāyo hi saddasaddo yathā ‘‘ uḷārasaddā isayo , guṇavanto tapassino ’’ ti .
Kittivasena pavatto saddo kittisaddoti bhinnādhikaraṇataṃ dasseti ‘‘ thutighoso ’’ ti iminā .
Kittisaddo hettha thutipariyāyo kittanamabhitthavanaṃ kittīti .
Thutivasena pavatto ghoso thutighoso , abhitthavudāhāroti attho .
Abhisaddo abhibhavane , abhibhavanañcetthaV2.18 ajjhottharaṇamevāti vuttaṃ ‘‘ ajjhottharitvā ’’ ti , anaññasādhāraṇe guṇe ārabbha pavattattā abhibyāpetvāti attho .
Kinti-saddo abbhuggatoti codanāya ‘‘ itipi so bhagavā ’’ tiādimāhāti anusandhiṃ dassetuṃ ‘‘ kintī ’’ ti vuttaṃ .
Padānaṃ sambajjhanaṃ padasambandho .
So bhagavāti yo so samatiṃsa pāramiyo pūretvā sabbakilese bhañjitvā anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho devānamatidevo sakkānamatisakko brahmānamatibrahmā lokanātho bhāgyavantatādīhi kāraṇehi sadevake loke ‘‘ bhagavā ’’ ti patthaṭakittisaddo , so bhagavā .
Yaṃ taṃ-saddā hi niccasambandhā .
‘‘ Bhagavā ’’ ti ca idamādipadaṃ satthu nāmakittanaṃ .
Tenāha āyasmā dhammasenāpati ‘‘ bhagavāti netaṃ nāmaṃ mātarā kataṃ , na pitarā katan ’’ tiādi ( mahāni .6; cūḷani .2).
Parato pana ‘‘ bhagavā ’’ ti padaṃ guṇakittanaṃ .
Yathā kammaṭṭhānikena ‘‘ arahan ’’ tiādīsu navasu ṭhānesu paccekaṃ itipisaddaṃ yojetvā buddhaguṇā anussarīyanti , evamidha buddhaguṇasaṃkittakenāpīti dassento ‘‘ itipi arahaṃ … pe … itipi bhagavā ’’ ti āha .
Evañhi sati ‘‘ arahan ’’ tiādīhi navahi padehi ye sadevake loke ativiya pākaṭā paññātā buddhaguṇā , te nānappakārato vibhāvitā honti ‘‘ itipī ’’ ti padadvayena tesaṃ nānappakāratādīpanato .
‘‘ Itipetaṃ bhūtaṃ , itipetaṃM2.21 tacchan ’’ tiādīsu ( dī . ni .1.6) viya hi iti -saddo idha āsannapaccakkhakaraṇattho , pi -saddo sampiṇḍanattho , tena ca nesaṃ nānappakārabhāvo dīpito , tāni ca guṇasallakkhaṇakāraṇāni saddhāsampannānaṃ viññujātikānaṃ paccakkhāni honti , tasmā tāni saṃkittentena viññunā cittassa sammukhībhūtāneva katvā saṃkittetabbānīti dassento ‘‘ iminā ca iminā ca kāraṇenāti vuttaṃ hotī ’’ ti āha .
Evañhi nirūpetvā kittente yassa saṃkitteti , tassa bhagavati ativiya pasādo hoti .
Ārakattāti kilesehi suvidūrattā .
Arīnan ti kilesārīnaṃ .
Arānan ti saṃsāracakkassa arānaṃ .
Hatattāti viddhaṃsitattā .
Paccayādīnan ti cīvarādipaccayānañceva pūjā visesānañca .
Rahābhāvāti cakkhurahādīnamabhāvato .
Rahopāpakaraṇābhāvo hi padamanatikkamma rahābhāvoti vuttaṃ .
Evampi hi yathādhippetamattho labbhatīti .
Tatoti visuddhimaggato ( visuddhi .1.123).
Yathā ca visuddhimaggato , evaṃ taṃsaṃvaṇṇanāya paramatthamañjūsāyaṃ ( visuddhi . ṭī .1.124) nesaṃ vitthāro gahetabbo .
Yasmā jīvako bahuso satthu santike buddhaguṇe sutvā ṭhito , diṭṭhasaccatāya ca satthusāsaneV2.19 vigatakathaṃkatho , satthuguṇakathane ca vesārajjappatto , tasmā so evaṃ vitthārato eva āhāti vuttaṃ ‘‘ jīvako panā ’’ tiādi .
‘‘ Ettha cā ’’ tiādinā sāmatthiyatthamāha .
Thāmo desanāñāṇameva , balaṃ pana dasabalañāṇaṃ .
Vissatthan ti bhāvanapuṃsakapadaṃ , anāsaṅkanti attho .
Pañcavaṇṇāyāti khuddikādivasena pañcapakārāya .
Nirantaraṃ phuṭaṃ ahosi katādhikārabhāvato .
Kammantarāyavasena hissa rañño guṇasarīraṃ khatūpahataṃ hoti .
Kasmā panesa jīvakameva gamanasajjāya āṇāpetīti āha ‘‘ imāyā ’’ tiādi .
158.‘‘ Uttaman ’’ ti vatvā na kevalaṃ uttamabhāvoyevettha kāraṇaṃ , atha kho appasaddatāpīti dassetuṃ ‘‘ assayānarathayānānī ’’ tiādi vuttaṃ .
Hatthiyānesu ca nibbisevanameva gaṇhanto hatthiniyopi kappāpesi .
Padānupadan ti padamanugataṃ padaṃ purato gacchantassa hatthiyānassa pade tesaṃ padaṃ katvā , padasaddo cettha padavaḷañje .
Nibbutassāti sabbakilesadarathavūpasamassaM2.22 .
Nibbutehevāti appasaddatāya saddasaṅkhobhanavūpasameheva .
Kareṇūti hatthinipariyāyavacanaṃ .
Kaṇati saddaṃ karotīti hi kareṇu , karova yassā , na dīgho dantoti vā kareṇu ,‘‘ kareṇukā ’’ tipi pāṭho , niruttinayena padasiddhi .
Ārohanasajjanaṃ kuthādīnaṃ bandhanameva .
Opavayhan ti rājānamupavahituṃ samatthaṃ .
‘‘ Opaguyhan ’’ tipi paṭhanti , rājānamupagūhituṃ gopituṃ samatthanti attho .
‘‘ Evaṃ kirassā ’’ tiādi paṇḍitabhāvavibhāvanaṃ .
Kathā vattatīti laddhokāsabhāvena dhammakathā pavattati .
‘‘ Rañño āsaṅkānivattanatthaṃ āsannacārībhāvena hatthinīsu itthiyo nisajjāpitā ’’ ti ( dī . ni . ṭī .1.158) ācariyadhammapālattherena vuttaṃ .
Aṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘ itthiyo nissāya purisānaṃ bhayaṃ nāma natthi , sukhaṃ itthiparivuto gamissāmī ’’ ti tattha kāraṇaṃ vuttameva .
Imināpi kāraṇena bhavitabbanti pana ācariyena evaṃ vuttaṃ siyā .
Rañño paresaṃ dūrupasaṅkamanabhāvadassanatthaṃ tā purisavesaṃ gāhāpetvā āvudhahatthā kāritā .
Hatthinikāsatānīti ettha hatthiniyo eva hatthinikā .
‘‘ Pañca hatthiniyā satānī ’’ tipi katthaci pāṭho , so ayuttova ‘‘ pañcamattehi bhikkhusatehī ’’ tiādīsu ( pārā .1) viya īdisesu pacchimapadassa samāsasseva dassanato .
Kassacidevāti sannipatite mahājane yassa kassaci eva , tadaññesampi āyatiṃ maggaphalānamupanissayoti āha ‘‘ sā mahājanassa upakārāya bhavissatī ’’ ti .
Paṭivedesīti ñāpesi .
Upacāravacanan ti vohāravacanamattaṃ teneva adhippetatthassa apariyosānatoV2.20 .
Tenāha ‘‘ tadeva attano ruciyā karohī ’’ ti .
Imināyeva hi tadatthapariyosānaṃ .
Maññasīti pakatiyāva jānāsi .
Tadevāti gamanāgamanameva .
Yadi gantukāmo , gaccha , atha na gantukāmo , mā gaccha , attano ruciyevettha pamāṇanti vuttaṃ hoti .
159. Pāṭiekkāyeva sandhivasena paccekā .
‘‘ Mahañcan ’’ ti pade karaṇatthe paccattavacananti āha ‘‘ mahatā ’’ ti .
Mahantassa bhāvo mahañcaṃ .
Na kevalaṃ niggahītantavaseneva pāṭho , atha kho ākārantavasenāpīti āhaM2.23 ‘‘ mahaccātipi pāḷī ’’ ti .
Yathā ‘‘ khattiyā ’’ ti vattabbe ‘‘ khatyā ’’ ti , evaṃ ‘‘ mahatiyā ’’ ti vattabbe mahatyā .
Puna ca-kāraṃ katvā mahaccāti sandhivasena padasiddhi .
Pulliṅgavasena vattabbe itthiliṅgavasena vipallāso liṅgavipariyāyo .
Visesanañhi bhiyyo visesyaliṅgādigāhakaṃ .
Tiyojanasatānan ti paccekaṃ tiyojanasataparimaṇḍalānaṃ .
Dvinnaṃ mahāraṭṭhānaṃ issariyasirīti aṅgamagadharaṭṭhānamādhipaccamāha .
Tadatthaṃ vivarati ‘‘ tassā ’’ tiādinā .
Paṭimukkaveṭhanānīti ābandhasiroveṭhanāni .
Āsattakhaggānīti aṃse olambanavasena sannaddhāsīni .
Maṇidaṇḍatomareti maṇidaṇḍaṅkuse .
‘‘ Aparāpī ’’ tiādinā padasā parivārā vuttā .
Khujjavāmanakā vesavasena , kirātasavaraandhakādayo jātivasena tāsaṃ paricārakiniyo dassitā .
Vissāsikapurisāti vassavare sandhāyāha .
Kulabhogaissariyādivasena mahatī mattā pamāṇametesanti mahāmattā , mahānubhāvā rājāmaccā .
Vijjādharataruṇā viyāti mantānubhāvena vijjāmayiddhisampannā vijjādharakumārakā viya .
Raṭṭhiyaputtāti bhojaputtā .
Raṭṭhe paricarantīti hi luddakā raṭṭhiyā , tesaṃ nānāvudhaparicayatāya rājabhaṭabhūtā puttāti attho , antararaṭṭhabhojakānaṃ vā puttā raṭṭhiyaputtā , khattiyā bhojarājāno .
‘‘ Anuyuttā bhavantu te ’’ tiādīsu viya hi ṭīkāyaṃ ( dī . ni . ṭī .1.159) vutto bhojasaddo bhojakavācakoti daṭṭhabbaṃ .
Ussāpetvāti uddhaṃ pasāretvā .
Jayasaddan ti ‘‘ jayatu mahārājā ’’ tiādijayapaṭibaddhaṃ saddaṃ .
Dhanupantiparikkhepoti dhanupantiparivāro .
Sabbattha taṃgāhakavasena veditabbo .
Hatthighaṭāti hatthisamūhā .
Paharamānāti phusamānā .
Aññamaññasaṅghaṭṭanāti avicchedagamanena aññamaññasambandhā .
Seṇiyoti gandhikaseṇīdussikaseṇīādayo ‘‘ anapaloketvā rājānaṃ vā saṅghaṃ vā gaṇaṃ vā pūgaṃ vā seṇiṃ vā aññatra kappā vuṭṭhāpeyyā ’’ tiādīsu ( pāci .682) viya .
‘‘ Aṭṭhārasa akkhobhiṇī seniyo ’’ ti katthaci likhanti , so anekesupi potthakesu na diṭṭho .
Anekasaṅkhyā ca senā heṭṭhāV2.21 gaṇitāti ayuttoyeva .
Tadā sabbāvudhato sarova dūragāmīti katvā sarapatanātikkamappamāṇena rañño parisaṃ saṃvidahati .
Kimatthanti āha ‘‘ sace ’’ tiādi .
SayaṃM2.24 bhāyanaṭṭhena cittutrāso bhayaṃ yathā tathā bhāyatīti katvā .
Bhāyitabbe eva vatthusmiṃ bhayato upaṭṭhite ‘‘ bhāyitabbamidan ’’ ti bhāyitabbākārena tīraṇato ñāṇaṃ bhayaṃ bhayato tīretīti katvā .
Tenevāha visuddhimagge ( visuddhi .2.751)‘‘ bhayatupaṭṭhānañāṇaṃ pana bhāyati , na bhāyatīti ?
Na bhāyati .
Tañhi ‘ atītā saṅkhārā niruddhā , paccuppannā nirujjhanti , anāgatā nirujjhissantī ’ ti tīraṇamattameva hotī ’’ ti .
Bhāyanaṭṭhānaṭṭhena ārammaṇaṃ bhayaṃ bhāyati etasmāti katvā .
Bhāyanahetuṭṭhena ottappaṃ bhayaṃ pāpato bhāyati etenāti katvā .
Bhayānakan ti bhāyanākāro .
Tepīti dīghāyukā devāpi .
Dhammadesanan ti pañcasu khandhesu pannarasalakkhaṇapaṭimaṇḍitaṃ dhammadesanaṃ .
Yebhuyyenāti ṭhapetvā khīṇāsavadeve tadaññesaṃ vasena bāhullato .
Khīṇāsavattā hi tesaṃ cittutrāsabhayampi na uppajjati .
Kāmaṃ sīhopamasuttaṭṭhakathāyaṃ ( a . ni . aṭṭha .2.4.33) cittutrāsabhayampi tadatthabhāvena vuttaṃ , idha pana pakaraṇānurūpato ñāṇabhayameva gahitaṃ .
Saṃvegan ti sahottappañāṇaṃ .
Santāsan ti sabbaso ubbijjanaṃ .
Bhāyitabbaṭṭhena bhayameva bhīmabhāvena bheravanti bhayabheravaṃ , bhītabbavatthu .
Tenāha ‘‘ āgacchatī ’’ ti , etaṃ naraṃ taṃ bhayabheravaṃ āgacchati nūnāti attho .
Bhīruṃ pasaṃsantīti pāpato bhāyanato utrāsanato bhīruṃ pasaṃsanti paṇḍitā .
Na hi tattha sūran ti tasmiṃ pāpakaraṇe sūraṃ pagabbhadhaṃsinaṃ na hi pasaṃsanti .
Tenāha ‘‘ bhayā hi santo na karonti pāpan ’’ ti .
Tattha bhayāti pāputrāsato , ottappahetūti attho .
Chambhitassāti thambhitassa , tha-kārassa cha-kārādeso .
Tadatthamāha ‘‘ sakalasarīracalanan ’’ ti , bhayavasena sakalakāyapakampananti attho .
Uyyodhanaṃ sampahāro .
Eketi uttaravihāravāsino .
‘‘ Rājagahe ’’ tiādi tesamadhippāyavivaraṇaṃ .
Ekekasmiṃ mahādvāre dve dve katvā catusaṭṭhi khuddakadvārāni .
‘‘ Tadā ’’ tiādinā akāraṇabhāve hetuṃ dasseti .
Idāni sakavādaṃ dassetuṃ ‘‘ ayaṃ panā ’’ tiādi vuttaṃ .
‘‘ Jīvako kirā ’’ tiādi āsaṅkanākāradassanaṃ .
Assāti ajātasatturañño .
Ukkaṇṭhitoti anabhirato .
Chattaṃ ussāpetukāmoV2.22 maññeti sambandhoM2.25 .
Bhāyitvāti bhāyanahetu .
Tassāti jīvakassa .
Sammasaddo samānattho , samānabhāvo ca vayenāti āha ‘‘ vayassābhilāpo ’’ ti .
Vayena samāno vayasso yathā ‘‘ ekarājā harissavaṇṇo ’’ ti ( jā .1.2.17).
Samānasaddassa hi sādesamicchanti saddavidū , tena abhilāpo ālapanaṃ tathā , ruḷhīniddeso esa ,‘‘ mārisā ’’ ti ālapanamiva .
Yathā hi mārisāti niddukkhatābhilāpo sadukkhepi nerayike vuccati ‘‘ yadā kho te mārisa saṅkunā saṅku hadaye samāgaccheyyā ’’ tiādīsu ,( ma . ni .1.512) evaṃ yo koci sahāyo asamānavayopi ‘‘ sammā ’’ ti vuccatīti , tasmā sahāyābhilāpo icceva attho .
Kacci na vañcesīti pāḷiyā sambandho .
‘‘ Na palambhesī ’’ ti vuttepi idha parikappatthova sambhavatīti vuttaṃ ‘‘ na vippalambheyyāsī ’’ ti , na palobheyyāsīti attho .
Kathāya sallāpo , so eva nigghoso tathā .
Vinasseyyāti cittavighātena vihaññeyya .
‘‘ Na taṃ devā ’’ tiādivacanaṃ sandhāya ‘‘ daḷhaṃ katvā ’’ ti vuttaṃ .
Turitavasenidamāmeḍitanti dasseti ‘‘ taramānovā ’’ ti iminā .
‘‘ Abhikkama mahārājā ’’ ti vatvā tattha kāraṇaṃ dassetuṃ ‘‘ ete ’’ tiādi vuttanti sasambandhamatthaṃ dassento ‘‘ mahārāja corabalaṃ nāmā ’’ tiādimāha .