Brāhmaṇadūtavatthuvaṇṇanā
359. Evaṃ
M2.329V2.288 kūṭadantasuttaṃ saṃvaṇṇetvā idāni mahālisuttaṃ saṃvaṇṇento yathānupubbaṃ saṃvaṇṇanokāsassa pattabhāvaṃ vibhāvetuṃ , kūṭadantasuttassānantaraṃ saṅgītassa suttassa mahālisuttabhāvaṃ vā pakāsetuṃ ‘‘ evaṃ me sutaṃ … pe … vesāliyanti mahālisuttan ’’ ti āha .Punappunaṃ visālabhāvūpagamanatoti etthāyaṃ saṅkhepo – bārāṇasirañño kira aggamahesiyā maṃsapesigabbhena dve dārakā nibbattā dhītā ca putto ca , tesaṃ aññamaññaṃ vivāhena soḷasakkhattuṃ puttadhītuvasena dve dve dārakā vijātā .
Tato tesaṃ dārakānaṃ yathākkamaṃ vaḍḍhentānaṃ paccekaṃ saparivārānaṃ ārāmuyyānanivāsaṭṭhānaparivārasampattiṃ gahetuṃ appahonakatāya nagaraṃ tikkhattuṃ gāvutantarena gāvutantarena parikkhipiṃsu , evaṃ tassa punappunaṃ tipākāraparikkhepena visālabhāvamupagatattā ‘‘ vesālī ’’ tveva nāmaṃ jātaṃ .
Tena vuttaṃ ‘‘ punappunaṃ visālabhāvūpagamanato vesālīti laddhanāmake nagare ’’ ti .
Vitthārakathā cettha mahāsīhanādasuttavaṇṇanāya ,( ma . ni . aṭṭha .1.146) ratanasuttavaṇṇanāya ( khu . pā . aṭṭha . vesālivatthu ; su . ni . aṭṭha .1. ratanasuttavaṇṇanā ) ca gahetabbā .
Bahinagareti nagarato bahi , na ambapālivanaṃ viya antonagarasmiṃ .
Sayaṃjātan ti sayameva jātaṃ aropimaṃ .
Mahantabhāvenāti rukkhagacchānaṃ , ṭhitokāsassa ca mahantabhāvena .
Tenevāha ‘‘ himavantena saddhiṃ ekābaddhaṃ hutvā ’’ ti .
Yaṃ pana venayikānaṃ matena vinayaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ –
‘‘ Tattha mahāvanaṃ nāma sayaṃjātaṃ aropimaṃ saparicchedaṃ mahantaṃ vanaṃ .
Kapilavatthusāmantā pana mahāvanaṃ himavantena saha ekābaddhaṃ aparicchedaṃ hutvā mahāsamuddaṃ āhacca ṭhitaṃ , idaṃ tādisaṃ na hotī ’’ ti ( pārā . aṭṭha .2.162).
Taṃ
V2.289 majjhimabhāṇakasaṃyuttabhāṇakānampi samānakathā .Majjhimaṭṭhakathāya ñhi ( ma . ni . aṭṭha .2.352) saṃyuttaṭṭhakathāya ñca ( saṃ . ni . aṭṭha .1.37) tatheva vuttaṃ .
Idha pana dīghabhāṇakānaṃ matena evaṃ vuttanti daṭṭhabbaṃ .
Yadi ca ‘‘ ahutvā ’’ ti katthaci pāṭho dissati , evaṃ sati sabbesampi
M2.330 samānavādo siyāti .Kūṭāgārasālāsaṅkhepenāti haṃsamaṇḍalākārasaṅkhātahaṃsavaṭṭakacchannena kūṭāgārasālāniyāmena , tathā katattā pāsādoyeva ‘‘ kūṭāgārasālā ’’ ti vutto , tabbohārena pana sakalopi saṅghārāmoti vuttaṃ hoti .
Vinayaṭṭhakathāyaṃ ( pārā . aṭṭha .2.162) tu evaṃ vuttaṃ –
‘‘ Kūṭāgārasālā pana mahāvanaṃ nissāya kate ārāme kūṭāgāraṃ antokatvā haṃsavaṭṭakacchadanena katā sabbākārasampannā buddhassa bhagavato gandhakuṭi veditabbā ’’ ti .
Kosalesu jātā , bhavā , te vā nivāso etesanti kosalakā .
Evaṃ māgadhakā .
Janapadavācino hi pāyato pulliṅgaputhuvacanā .
Yassa akaraṇe puggalo mahājāniyo hoti , taṃ karaṇaṃ arahatīti karaṇīyan ti vuccati .
Tenāha ‘‘ avassaṃ kattabbakammenā ’’ ti .
Akātumpi vaṭṭati asati samavāye , tasmā samavāye sati kattabbato taṃ kiccanti vuccatīti adhippāyo .
360. Yā buddhānaṃ uppajjanārahā nānattasaññā , tāsaṃ vasena ‘‘ nānārammaṇacārato ’’ ti vuttaṃ , nānārammaṇappavattitoti attho .
Sambhavantasseva hi paṭisedho , na asambhavantassa .
Paṭikkammāti nivattetvā tathā cittaṃ anuppādetvā .
Sallīnoti jhānasamāpattiyā ekattārammaṇaṃ allīno .
Nilīnoti tasseva vevacanaṃ .
Tena vuttaṃ ‘‘ ekībhāvan ’’ tiādi .
Saparivārattā anekopi tadā eko viya bhavatīti ekībhāvo , taṃ ekībhāvaṃ .
Yenāyasmā nāgito , taṃ sandhāya ‘‘ tasmā ṭhānā ’’ ti vuttaṃ .