Issues
Select Version
Sīlakkhandhavaggaabhinavaṭīkā
Sīlakkhandhavaggaabhinavaṭīkā

Brahmalokamaggadesanāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Brahmalokamaggadesanāvaṇṇanā

556-7.
‘‘ Apubban ti iminā saṃvaṇṇetabbatākāraṇaṃ dīpeti .
Yassa atisayena balaṃ atthi , so balavāti vuttaṃ ‘‘ balasampanno ’’ ti .
Saṅkhaṃ dhametīti saṅkhadhamako , saṅkhaṃ dhamayitvā tato saddapavattako .
‘‘ Balavā ’’ tiādivisesanaṃ kimatthiyanti āha ‘‘ dubbalo hī ’’ tiādi .
Balavato pana saṅkhasaddoti sambandho .
Appanāva vaṭṭati paṭipakkhato sammadeva cetaso vimuttibhāvato , tasmā evaṃ vuttanti adhippāyo .
Pamāṇakataṃ kammaṃ nāma kāmāvacaraṃ vuccati pamāṇakarānaṃ saṃkilesadhammānaṃ avikkhambhanato .
Tathā hi taṃ brahmavihārapubbabhāgabhūtaṃ pamāṇaṃ atikkamitvā odissakānodissakadisāpharaṇavasena vaḍḍhetuṃ na sakkā .
Vuttavipariyāyato pana rūpārūpāvacaraṃ appamāṇakataṃ kammaṃ nāma .
Tenāha ‘‘ tañhī ’’ tiādi .
Tattha arūpāvacare odissakānodissakavasena pharaṇaṃ na labbhati , tathā disāpharaṇañca .
Keci pana ‘‘ taṃ āgamanavasena labbhatī ’’ ti vadanti , tadayuttaṃ .
Na hi brahmavihāranissando āruppaṃ , atha kho kasiṇanissando , tasmā yaṃ subhāvitaṃ vasībhāvaṃ pāpitaṃ āruppaṃ , taṃ appamāṇakatan ti daṭṭhabbaṃ .
‘‘ Yaṃ vā sātisayaṃ brahmavihārabhāvanāya abhisaṅkhatena santānena nibbattitaṃ , yañca brahmavihārasamāpattitoV2.382 vuṭṭhāya samāpannaṃ arūpāvacarajjhānaṃ , taṃ iminā pariyāyena pharaṇapamāṇavasena appamāṇakatan ’’ ti apare .
Vīmaṃsitvā gahetabbaṃ .
Rūpāvacarārūpāvacarakammeti rūpāvacarakamme ca arūpāvacarakamme ca sati .
Na ohīyati na tiṭṭhatīti katūpacitampi kāmāvacarakammaṃ yathādhigate mahaggatajjhāne aparihīne taṃ abhibhavitvā paṭibāhitvā sayaṃ ohīyakaṃ hutvāM2.434 paṭisandhiṃ dātuṃ samatthabhāve na tiṭṭhati .
‘‘ Na avasissatī ’’ ti etassa hi atthavacanaṃ ‘‘ na ohīyatī ’’ ti , tadetaṃ ‘‘ na avatiṭṭhatī ’’ ti etassa visesavacanaṃ , pariyāyavacanaṃ vā .
Tenāha ‘‘ kiṃ vuttaṃ hotī ’’ tiādi .
Laggitun ti āvarituṃ nisedhetuṃ .
Ṭhātun ti paṭibalaṃ hutvā patiṭṭhātuṃ .
Pharitvāti paṭipharitvā .
Pariyādiyitvāti tassa sāmatthiyaṃ khepetvā .
Okāsaṃ gahetvāti vipākadānokāsaṃ gahetvā , iminā ‘‘ laggituṃ vā ṭhātuṃ vā ’’ ti vacanameva vitthāretīti daṭṭhabbaṃ .
‘‘ Atha kho ’’ tiādi atthāpattidassanaṃ .
Kammassa pariyādiyanaṃ nāma tassa vipākuppādanaṃ nisedhetvā attano vipākuppādanamevāti āha ‘‘ tassā ’’ tiādi .
Tassāti kāmāvacarakammassa vipākaṃ paṭibāhitvā .
Sayamevāti rūpārūpāvacarakammameva .
Brahmasahabyataṃ upaneti asati tādisānaṃ cetopaṇidhiviseseti adhippāyo .
Tissabrahmādīnaṃ viya hi mahāpuññānaṃ cetopaṇidhivisesena mahaggatakammaṃ parittakammassa vipākaṃ na paṭibāhatīti daṭṭhabbaṃ .
Atha mahaggatassa garukakammassa vipākaṃ paṭibāhitvā parittaṃ lahukakammaṃ kathamattano vipākassa okāsaṃ karotīti ?
Tīsupi kira vinayagaṇṭhipadesu evaṃ vuttaṃ ‘‘ nikantibaleneva jhānaṃ parihāyati , tato parihīnajhānattā parittakammaṃ laddhokāsan ’’ ti .
Keci pana vadanti ‘‘ anīvaraṇāvatthāya nikantiyā jhānassa parihāni vīmaṃsitvā gahetabbā ’’ ti .
Idamettha yuttatarakāraṇaṃ – asatipi mahaggatakammuno vipākapaṭibāhanasamatthe parittakamme ‘‘ ijjhati bhikkhave sīlavato cetopaṇidhi visuddhattā sīlassā ’’ ti ( dī . ni .1.504; saṃ . ni .4.352; a . ni .8.35) vacanato kāmabhave cetopaṇidhi mahaggatakammassa vipākaṃ paṭibāhitvā parittakammuno vipākokāsaṃ karotīti .
Evaṃ mettādivihārīti vuttanayena appanāpattānaṃ mettādīnaṃ brahmavihārānaṃ vasena vihārī .
559. Paṭhamamupanidhāya dutiyaṃ , kimetaṃ , yamupanidhīyatīti vuttaṃ ‘‘ paṭhamamevā ’’ tiādi .
Majjhimapaṇṇāsake saṅgītanti ajjhāharitvā sambandho .
Punappunaṃ saraṇagamanaṃ daḷhataraṃ , mahapphalatarañca , tasmā dutiyampi saraṇagamanaṃ katanti veditabbaṃ .
Katipāhaccayenāti dvīhatīhaccayenaV2.383 .
PabbajitvātiM2.435 sāmaṇerapabbajjaṃ gahetvā .
Aggaññasutta mpi ( dī . ni .3.112) amuṃyeva vāseṭṭhamārabbha kathesi , nāññanti ñāpetuṃ ‘‘ aggaññasutte ’’ tiādi vuttaṃ .
Tattha āgatanayena upasampadañceva arahattañca alatthuṃ paṭilabhiṃsūti attho .
Yamettha atthato na vibhattaṃ , tadetaṃ suviññeyyameva .
Iti sumaṅgalavilāsiniyā dīghanikāyaṭṭhakathāya paramasukhumagambhīraduranubodhatthaparidīpanāya suvimalavipulapaññāveyyattiyajananāya ajjavamaddavasoraccasaddhāsatidhitibuddhikhantivīriyādidhammasamaṅginā sāṭṭhakathe piṭakattaye asaṅgāsaṃhīravisāradañāṇacārinā anekappabhedasakasamayasamayantaragahanajjhogāhinā mahāgaṇinā mahāveyyākaraṇena ñāṇābhivaṃsadhammasenāpatināmatherena mahādhammarājādhirājagarunā katāya sādhuvilāsiniyā nāma līnatthapakāsaniyā tevijjasuttavaṇṇanāya līnatthapakāsanā .
Tevijjasuttasaṃvaṇṇanā niṭṭhitā .
Tatridaṃ sādhuvilāsiniyā sādhuvilāsinittasmiṃ hoti –
Byañjanañceva attho ca , vinicchayo ca sabbathā ;
Sādhakena vinā vutto , natthi cettha yato tato .
Sampassataṃ sudhīmataṃ , sādhūnaṃ cittatosanaṃ ;
Karoti vividhaṃ sāyaṃ , tena sādhuvilāsinīti .