Brahmalokamaggadesanāvaṇṇanā
556-7.
‘‘ Apubban ti iminā saṃvaṇṇetabbatākāraṇaṃ dīpeti .
Yassa atisayena balaṃ atthi , so balavāti vuttaṃ ‘‘ balasampanno ’’ ti .
Saṅkhaṃ dhametīti saṅkhadhamako , saṅkhaṃ dhamayitvā tato saddapavattako .
‘‘ Balavā ’’ tiādivisesanaṃ kimatthiyanti āha ‘‘ dubbalo hī ’’ tiādi .
Balavato pana saṅkhasaddoti sambandho .
Appanāva vaṭṭati paṭipakkhato sammadeva cetaso vimuttibhāvato , tasmā evaṃ vuttanti adhippāyo .
Pamāṇakataṃ kammaṃ nāma kāmāvacaraṃ vuccati pamāṇakarānaṃ saṃkilesadhammānaṃ avikkhambhanato .
Tathā hi taṃ brahmavihārapubbabhāgabhūtaṃ pamāṇaṃ atikkamitvā odissakānodissakadisāpharaṇavasena vaḍḍhetuṃ na sakkā .
Vuttavipariyāyato pana rūpārūpāvacaraṃ appamāṇakataṃ kammaṃ nāma .
Tenāha ‘‘ tañhī ’’ tiādi .
Tattha arūpāvacare odissakānodissakavasena pharaṇaṃ na labbhati , tathā disāpharaṇañca .
Keci pana ‘‘ taṃ āgamanavasena labbhatī ’’ ti vadanti , tadayuttaṃ .
Na hi brahmavihāranissando āruppaṃ , atha kho kasiṇanissando , tasmā yaṃ subhāvitaṃ vasībhāvaṃ pāpitaṃ āruppaṃ , taṃ appamāṇakatan ti daṭṭhabbaṃ .
‘‘ Yaṃ vā sātisayaṃ brahmavihārabhāvanāya abhisaṅkhatena santānena nibbattitaṃ , yañca brahmavihārasamāpattito
V2.382 vuṭṭhāya samāpannaṃ arūpāvacarajjhānaṃ , taṃ iminā pariyāyena pharaṇapamāṇavasena appamāṇakatan ’’ ti apare .Vīmaṃsitvā gahetabbaṃ .
Rūpāvacarārūpāvacarakammeti rūpāvacarakamme ca arūpāvacarakamme ca sati .
Na ohīyati na tiṭṭhatīti katūpacitampi kāmāvacarakammaṃ yathādhigate mahaggatajjhāne aparihīne taṃ abhibhavitvā paṭibāhitvā sayaṃ ohīyakaṃ hutvā
M2.434 paṭisandhiṃ dātuṃ samatthabhāve na tiṭṭhati .‘‘ Na avasissatī ’’ ti etassa hi atthavacanaṃ ‘‘ na ohīyatī ’’ ti , tadetaṃ ‘‘ na avatiṭṭhatī ’’ ti etassa visesavacanaṃ , pariyāyavacanaṃ vā .
Tenāha ‘‘ kiṃ vuttaṃ hotī ’’ tiādi .
Laggitun ti āvarituṃ nisedhetuṃ .
Ṭhātun ti paṭibalaṃ hutvā patiṭṭhātuṃ .
Pharitvāti paṭipharitvā .
Pariyādiyitvāti tassa sāmatthiyaṃ khepetvā .
Okāsaṃ gahetvāti vipākadānokāsaṃ gahetvā , iminā ‘‘ laggituṃ vā ṭhātuṃ vā ’’ ti vacanameva vitthāretīti daṭṭhabbaṃ .
‘‘ Atha kho ’’ tiādi atthāpattidassanaṃ .
Kammassa pariyādiyanaṃ nāma tassa vipākuppādanaṃ nisedhetvā attano vipākuppādanamevāti āha ‘‘ tassā ’’ tiādi .
Tassāti kāmāvacarakammassa vipākaṃ paṭibāhitvā .
Sayamevāti rūpārūpāvacarakammameva .
Brahmasahabyataṃ upaneti asati tādisānaṃ cetopaṇidhiviseseti adhippāyo .
Tissabrahmādīnaṃ viya hi mahāpuññānaṃ cetopaṇidhivisesena mahaggatakammaṃ parittakammassa vipākaṃ na paṭibāhatīti daṭṭhabbaṃ .
Atha mahaggatassa garukakammassa vipākaṃ paṭibāhitvā parittaṃ lahukakammaṃ kathamattano vipākassa okāsaṃ karotīti ?
Tīsupi kira vinayagaṇṭhipadesu evaṃ vuttaṃ ‘‘ nikantibaleneva jhānaṃ parihāyati , tato parihīnajhānattā parittakammaṃ laddhokāsan ’’ ti .
Keci pana vadanti ‘‘ anīvaraṇāvatthāya nikantiyā jhānassa parihāni vīmaṃsitvā gahetabbā ’’ ti .
Idamettha yuttatarakāraṇaṃ – asatipi mahaggatakammuno vipākapaṭibāhanasamatthe parittakamme ‘‘ ijjhati bhikkhave sīlavato cetopaṇidhi visuddhattā sīlassā ’’ ti ( dī . ni .1.504; saṃ . ni .4.352; a . ni .8.35) vacanato kāmabhave cetopaṇidhi mahaggatakammassa vipākaṃ paṭibāhitvā parittakammuno vipākokāsaṃ karotīti .
Evaṃ mettādivihārīti vuttanayena appanāpattānaṃ mettādīnaṃ brahmavihārānaṃ vasena vihārī .
559. Paṭhamamupanidhāya dutiyaṃ , kimetaṃ , yamupanidhīyatīti vuttaṃ ‘‘ paṭhamamevā ’’ tiādi .
Majjhimapaṇṇāsake saṅgītanti ajjhāharitvā sambandho .
Punappunaṃ saraṇagamanaṃ daḷhataraṃ , mahapphalatarañca , tasmā dutiyampi saraṇagamanaṃ katanti veditabbaṃ .
Katipāhaccayenāti dvīhatīhaccayena
V2.383 .Pabbajitvāti
M2.435 sāmaṇerapabbajjaṃ gahetvā .Aggaññasutta mpi ( dī . ni .3.112) amuṃyeva vāseṭṭhamārabbha kathesi , nāññanti ñāpetuṃ ‘‘ aggaññasutte ’’ tiādi vuttaṃ .
Tattha āgatanayena upasampadañceva arahattañca alatthuṃ paṭilabhiṃsūti attho .
Yamettha atthato na vibhattaṃ , tadetaṃ suviññeyyameva .
Iti sumaṅgalavilāsiniyā dīghanikāyaṭṭhakathāya paramasukhumagambhīraduranubodhatthaparidīpanāya suvimalavipulapaññāveyyattiyajananāya ajjavamaddavasoraccasaddhāsatidhitibuddhikhantivīriyādidhammasamaṅginā sāṭṭhakathe piṭakattaye asaṅgāsaṃhīravisāradañāṇacārinā anekappabhedasakasamayasamayantaragahanajjhogāhinā mahāgaṇinā mahāveyyākaraṇena ñāṇābhivaṃsadhammasenāpatināmatherena mahādhammarājādhirājagarunā katāya sādhuvilāsiniyā nāma līnatthapakāsaniyā tevijjasuttavaṇṇanāya līnatthapakāsanā .
Tevijjasuttasaṃvaṇṇanā niṭṭhitā .
Tatridaṃ sādhuvilāsiniyā sādhuvilāsinittasmiṃ hoti –
Byañjanañceva attho ca , vinicchayo ca sabbathā ;
Sādhakena vinā vutto , natthi cettha yato tato .
Sampassataṃ sudhīmataṃ , sādhūnaṃ cittatosanaṃ ;
Karoti vividhaṃ sāyaṃ , tena sādhuvilāsinīti .