Ādesanāpāṭihāriyavaṇṇanā
485. Kāmaṃ
M2.411V2.362 ‘‘ cetasikan ’’ ti idaṃ ye cetasi niyuttā cittena sampayuttā , tesaṃ sādhāraṇavacanaṃ , sādhāraṇe pana gahite cittaviseso dassito nāma hoti .Sāmaññajotanā ca visese avatiṭṭhati , tasmā cetasikapadassa yathādhippetamatthaṃ dassento ‘‘ somanassadomanassaṃ adhippetan ’’ ti āha .
Somanassa ggahaṇena cettha tadekaṭṭhā rāgādayo , saddhādayo ca dhammā dassitā honti , domanassa ggahaṇena dosādayo .
Vitakkavicārā pana sarūpeneva dassitā .
Pi-saddassa vattabbasampiṇḍanattho suviññeyyoti āha ‘‘ evaṃ tava mano ’’ ti , iminā pakārena tava mano pavattoti attho .
Kena pakārenāti vuttaṃ ‘‘ somanassito vā ’’ tiādi .
‘‘ Evampi te mano ’’ ti idaṃ somanassitatādimattadassanaṃ , na pana yena somanassito vā domanassito vā , taṃ dassananti taṃ cittaṃ dassetuṃ pāḷiyaṃ ‘‘ itipi te cittan ’’ ti vuttaṃ .
Itisaddo cettha nidassanattho ‘‘ atthīti kho kaccāna ayameko anto ’’ tiādīsu ( saṃ . ni .2.15;3.90) viya .
Tenāha ‘‘ idañcidañca atthan ’’ ti .
Pi -saddo idhāpi vuttasampiṇḍanattho .
Parassa cintaṃ manati jānāti etāyāti cintāmaṇi na-kārassa ṇa-kāraṃ katvā , sā eva pubbapadamantarena maṇikā .
Cintā nāma na cittena vinā bhavatīti āha ‘‘ paresaṃ cittaṃ jānātī ’’ ti .
‘‘ Tassā kira vijjāya sādhako puggalo tādise dese , kāle ca mantaṃ parijappitvā yassa cittaṃ jānitukāmo , tassa diṭṭhasutādivisesasañjānanamukhena cittācāraṃ anuminanto kathetī ’’ ti keci .
‘‘ Vācaṃ niccharāpetvā tattha akkharasallakkhaṇavasena kathetī ’’ ti apare .
Sā pana vijjā padakusalajātakena ( jā .1.9.49 ādayo ) dīpetabbā .