Soṇadaṇḍaupāsakattapaṭivedanākathāvaṇṇanā
321. Daharo yuvāti ettha dahara vacanena paṭhamayobbanabhāvaṃ dasseti .
Paṭhamayobbanakālagato hi ‘‘ daharo ’’ ti vuccati .
Puttassa putto nattā nāma .
Nappahotīti na sampajjati , puttanattappamāṇopi na hotīti attho .
‘‘ Āsanā me taṃ vuṭṭhānan ’’ ti etassa atthāpattiṃ dassetuṃ ‘‘ mama agāravenā ’’ tiādi vuttaṃ .
Etan ti añjalipaggahaṇaṃ .
Ayañhi yathā tathā attano mahājanassa sambhāvanaṃ uppādetvā kohaññena pare vimhāpetvā lābhuppādanaṃ nijigīsanto vicarati , tasmāssa ativiya kuhakabhāvaṃ dassento ‘‘ iminā kirā ’’ tiādiṃ vadati
V2.260 .Agāravaṃ nāma natthīti agāravavacanaṃ nāma natthi , nāyaṃ bhagavati agāravena ‘‘ ahañceva kho panā ’’ tiādimāha , atha kho attano lābhaparihānibhayenevāti vuttaṃ hoti .
322. Taṅkhaṇānurūpāyāti yādisī tadā tassa ajjhāsayappavatti , tadanurūpāyāti majjhepadalopena attho .
Tadā tassa vivaṭṭasannissitassa tādisassa ñāṇaparipākassa abhāvato kevalaṃ abbhudayasannissito eva attho dassitoti āha ‘‘ diṭṭhadhammikasamparāyikaṃ atthaṃ sandassetvā ’’ ti , paccakkhato vibhāvetvāti attho .
Kusale dhammeti tebhūmake kusaladhamme , ayamettha nippariyāyato attho .
Pariyāyato pana ‘‘ catubhūmake ’’ tipi vattuṃ vaṭṭati lokuttarakusalassapi āyatiṃ labbhamānattā .
Tathā hi vakkhati ‘‘ āyatiṃ nibbānatthāya , vāsanābhāgiyāya
M2.299 vā ’’ ti .Tatthāti kusale dhamme yathāsamādapite .
Nan ti soṇadaṇḍabrāhmaṇaṃ .
Samuttejetvāti sammadeva uparūpari nisānetvā puññakiriyāya tikkhavisadabhāvamāpādetvā .
Taṃ pana atthato tattha ussāhajananameva hotīti āha ‘‘ saussāhaṃ katvā ’’ ti .
Tāya ca saussāhatāyāti evaṃ puññakiriyāya saussāhatā niyamato diṭṭhadhammikādiatthasampādanīti yathāvuttāya saussāhatāya ca sampahaṃsetvāti sambandho .
Aññehi ca vijjamānaguṇehīti evarūpā te guṇasamaṅgitā ca ekantena diṭṭhadhammikādiatthanipphādanīti tasmiṃ vijjamānehi , aññehi ca guṇehi sampahaṃsetvā sammadeva haṭṭhatuṭṭhabhāvamāpādetvāti attho .
Yadi bhagavā dhammaratanavassaṃ vassi , atha kasmā so visesaṃ nādhigacchīti codanaṃ sodhetuṃ ‘‘ brāhmaṇo panā ’’ tiādi vuttaṃ .
Kuhakatāyāti vuttanayena kohaññakattā , iminā payogasampattiabhāvaṃ dasseti .
Yajjevaṃ kasmā bhagavā tassa tathā dhammaratanavassaṃ vassīti paṭicodanampi sodhento ‘‘ kevalamassā ’’ tiādimāha .
Tattha kevalan ti nibbedhāsekkhabhāgiyena asammissaṃ .
Nibbānatthāyāti nibbānādhigamatthāya , parinibbānatthāya vā .
Āyatiṃ visesādhigamanūpāyabhūtā puññakiriyāsu paricayasaṅkhātā vāsanā eva bhāgo , tasmiṃ upāyabhāvena pavattāti vāsanābhāgiyā .
Na hi bhagavato niratthakā catuppadikagāthāmattāpi dhammadesanā atthi .
Tenāha ‘‘ sabbā purimapacchimakathā ’’ ti .
Ādito cettha pabhuti yāva brāhmaṇassa vissajjanāpariyosānaṃ , tāva purimakathā , bhagavato pana sīlapaññāvissajjanā pacchimakathā .
Brāhmaṇena vuttāpi hi buddhaguṇādipaṭisaññuttā kathā āyatiṃ nibbānatthāya vāsanābhāgiyā evāti .
Sesaṃ suviññeyyameva .
Iti sumaṅgalavilāsiniyā dīghanikāyaṭṭhakathāya paramasukhumagambhīraduranubodhatthaparidīpanāya suvimalavipulapaññāveyyattiyajananāya
V2.261 sādhuvilāsiniyā nāma līnatthapakāsaniyā soṇadaṇḍasuttavaṇṇanāya līnatthapakāsanā .Soṇadaṇḍasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .