Samādhikkhandhavaṇṇanā
454. Kasmā panettha thero samādhikkhandhaṃ puṭṭhopi indriyasaṃvarādike vissajjesi , nanu evaṃ sante aññaṃ puṭṭho aññaṃ byākaronto ambaṃ puṭṭho labujaṃ byākaronto viya hotīti īdisī codanā idha anokāsāti dassento ‘‘ kathañca … pe … ārabhī ’’ ti āha , tenettha indriyasaṃvarādayopi samādhiupakārakataṃ upādāya samādhikkhandhapakkhikabhāvena uddiṭṭhāti dasseti .
Ye te indriyasaṃvarādayoti sambandho .
Rūpāvacaracatutthajjhānadesanānantaraṃ abhiññādesanāya avasaroti katvā rūpajjhānāneva āgatāni , na arūpajjhānāni .
Rūpāvacaracatutthajjhānapādikā hi saparibhaṇḍā chapi abhiññāyo .
Yasmā pana lokiyābhiññāyo
V2.359 ijjhamānā aṭṭhasu samāpattīsu cuddasavidhena cittaparidamanena vinā na ijjhanti , tasmā abhiññāsu desiyamānāsu arūpajjhānānipi desitāneva honti nānantarikabhāvato .Tenāha ‘‘ ānetvā pana dīpetabbānī ’’ ti , vuttanayena desitāneva katvā saṃvaṇṇakehi pakāsetabbānīti attho .
Aṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘ catutthajjhānaṃ upasampajja viharatī ’’ ti imināva arūpajjhānampi saṅgahitanti dassetuṃ ‘‘ catutthajjhānena hī ’’ tiādi vuttaṃ .
Catutthajjhānameva hi rūpavirāgabhāvanāvasena pavattaṃ ‘‘ arūpajjhānan ’’ ti vuccati .
471-480.
Na cittekaggatāmattakenevāti ettha heṭṭhā vuttanayānusārena ṭhānāṭhānapayuttassa evasaddassānurūpamattho veditabbo .
Lokiyasamādhikkhandhassa
M2.408 pana adhippetattā ‘‘ na cittekaggatā … pe … atthī ’’ ti vuttaṃ .Ariyo samādhikkhandhoti ettha hi ariyasaddo suddhamattapariyāyova , na lokuttarapariyāyo .
Yathā cettha , tathā ariyo sīlakkhandhoti etthāpi .
Itoti paññākkhandhato , so ca ukkaṭṭhato arahattaphalapariyāpanno evāti āha ‘‘ arahattapariyosānan ’’ tiādi .
Lokiyābhiññāpaṭisambhidāhi vināpi hi arahatte adhigate ‘‘ nattheva uttarikaraṇīyan ’’ ti sakkā vattuṃ yadatthaṃ bhagavati brahmacariyaṃ vussati , tassa siddhattā .
Idha pana lokiyābhiññāyopi āgatāyeva .
Sesamettha suviññeyyaṃ .
Iti sumaṅgalavilāsiniyā dīghanikāyaṭṭhakathāya paramasukhumagambhīraduranubodhatthaparidīpanāya suvimalavipulapaññāveyyattiyajananāya sādhuvilāsiniyā nāma līnatthapakāsaniyā subhasuttavaṇṇanāya līnatthapakāsanā .
Subhasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .