Pakudhakaccāyanavādavaṇṇanā
174.‘‘ Akaṭā ’’ ti ettha ta-kārassa ṭa-kārādesoti āha ‘‘ akatā ’’ ti , samena , visamena vā kenacipi hetunā akatā , na vihitāti attho .
Tathā akaṭavidhāti etthāpi .
Natthi katavidho karaṇavidhi etesanti akaṭavidhā .
Padadvayenāpi loke kenaci hetupaccayena nesaṃ anibbattabhāvaṃ dasseti .
Tenāha ‘‘ evaṃ karohī ’’ tiādi .
Iddhiyāpi na nimmitāti kassaci iddhimato cetovasippattassa puggalassa , devassa , issarādino ca iddhiyāpi na nimmitā .
Animmāpitāti kassaci
M2.51 animmāpitā .Kāmaṃ saddato yuttaṃ , atthato ca purimena samānaṃ , tathāpi pāḷiyamaṭṭhakathāyañca anāgatameva agahetabbabhāve kāraṇanti dasseti ‘‘ taṃ neva pāḷiyan ’’ tiādinā .
Brahmajālasuttasaṃvaṇṇanāyaṃ ( dī . ni . aṭṭha .1.30) vuttatthameva .
Idamettha yojanāmattaṃ – vañjhāti hi vañjhapasuvañjhatālādayo viya aphalā kassaci ajanakā , tena pathavikāyādīnaṃ rūpādijanakabhāvaṃ paṭikkhipati .
Rūpasaddādayo hi pathavikāyādīhi appaṭibaddhavuttikāti tassa laddhi .
Pabbatassa kūṭamiva ṭhitāti kūṭaṭṭhā , yathā pabbatakūṭaṃ kenaci anibbattitaṃ kassaci ca anibbattakaṃ , evametepi sattakāyāti adhippāyo .
Yamidaṃ ‘‘ bījato aṅkurādi jāyatī ’’ ti vuccati , taṃ vijjamānameva tato nikkhamati , na avijjamānaṃ , itarathā aññatopi aññassa upaladdhi siyā , evametepi sattakāyā , tasmā esikaṭṭhāyiṭṭhitāti .
Ṭhitattāti nibbikārabhāvena suppatiṭṭhitattā .
Na calantīti na vikāramāpajjanti .
Vikārābhāvato hi tesaṃ sattannaṃ kāyānaṃ esikaṭṭhāyiṭṭhitatā , aniñjanañca attano pakatiyā avaṭṭhānameva .
Tenāha ‘‘ na vipariṇamantī ’’ ti .
Pakatin ti sabhāvaṃ
V2.45 .Avipariṇāmadhammattā eva na aññamaññaṃ upahananti .
Sati hi vikāramāpādetabbabhāve upaghātakatā siyā , tathā anuggahetabbabhāve sati anuggāhakatāpīti tadabhāvaṃ dassetuṃ pāḷiyaṃ ‘‘ nālan ’’ tiādi vuttaṃ .
Pathavīyeva kāyekadesattā pathavikāyo yathā ‘‘ samuddo diṭṭho ’’ ti , pathavisamūho vā kāyasaddassa samūhavācakattā yathā ‘‘ hatthikāyo ’’ ti .
Jīvasattamānaṃ kāyānaṃ niccatāya nibbikārabhāvato na hantabbatā , na ghātetabbatā ca , tasmā neva koci hantā , ghātetā vā atthīti dassetuṃ pāḷiyaṃ ‘‘ sattannaṃ tveva kāyānan ’’ tiādi vuttaṃ .
Yadi koci hantā natthi , kathaṃ tesaṃ satthappahāroti tattha codanāyāha ‘‘ yathā ’’ tiādi .
Tattha sattannaṃ tvevāti sattannameva .
Iti saddo hettha nipātamattaṃ .
Pahatan ti paharitaṃ .
Ekatodhārādikaṃ satthaṃ .
Antareneva pavisati , na tesu .
Idaṃ vuttaṃ hoti – kevalaṃ ‘‘ ahaṃ imaṃ jīvitā voropemī ’’ ti tesaṃ tathā saññāmattameva , hananaghātanādi pana paramatthato nattheva kāyānaṃ avikopanīyabhāvatoti .