Issues
Select Version
Sīlakkhandhavaggaabhinavaṭīkā
Sīlakkhandhavaggaabhinavaṭīkā

Indriyasaṃvarakathāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Indriyasaṃvarakathāvaṇṇanā

213. SāmaññassaV2.70 visesāpekkhatāya idhādhippetopi viseso tena apariccatto eva hotīti āha ‘‘ cakkhusaddo katthaci buddhacakkhumhi vattatī ’’ tiādi .
Vijjamānameva hi abhidheyyabhāvena visesatthaṃ visesantaranivattanena visesasaddo vibhāveti , na avijjamānaṃ .
Sesapadesupi eseva nayo .
Aññehi asādhāraṇaṃ buddhānameva cakkhu dassanantiM2.81 buddhacakkhu , āsayānusayañāṇaṃ , indriyaparopariyattañāṇañca .
Samantato sabbaso dassanaṭṭhena cakkhūti samantacakkhu , sabbaññutaññāṇaṃ .
Tathūpaman ti pabbatamuddhūpamaṃ , dhammamayaṃ pāsādanti sambandho .
Sumedha samantacakkhu tvaṃ janatamavekkhassūti attho .
Ariyamaggattayapaññāti heṭṭhimāriyamaggattayapaññā .
‘‘ Dhammacakkhu nāma heṭṭhimā tayo maggā , tīṇi ca phalānī ’’ ti saḷāyatanavaggaṭṭhakathāyaṃ ( saṃ . ni . aṭṭha .3.4.418) vuttaṃ , idha pana maggeheva phalāni saṅgahetvā dasseti .
Catusaccasaṅkhāte dhamme cakkhūti hi dhammacakkhu .
Paññāyeva dassanaṭṭhena cakkhūti paññācakkhu , pubbenivāsāsavakkhayañāṇaṃ .
Dibbacakkhumhīti dutiyavijjāya .
Idhāti ‘‘ cakkhunā rūpaṃ disvā ’’ ti imasmiṃ pāṭhe .
Ayan ti cakkhusaddo .
‘‘ Pasādacakkhuvohārenā ’’ ti iminā idha cakkhusaddo cakkhupasādeyeva nippariyāyato vattati , pariyāyato pana nissayavohārena nissitassa vattabbato cakkhuviññāṇepi yathā ‘‘ mañcā ukkuṭṭhiṃ karontī ’’ ti dasseti .
Idhāpi sasambhārakathā avasiṭṭhāti katvā sesapadesupīti pi -saddaggahaṇaṃ ,‘‘ na nimittaggāhī ’’ tiādipadesupīti attho .
Vividhaṃ asanaṃ khedanaṃ byāseko , kileso eva byāseko , tena virahito tathā , virahitatā ca asammissatā , asammissabhāvo ca sampayogābhāvato parisuddhatāti āha ‘‘ asammissaṃ parisuddhan ’’ ti , kilesadukkhena avomissaṃ , tato ca suvisuddhanti attho .
Sati ca suvisuddhe indriyasaṃvare nīvaraṇesu padhānabhūtapāpadhammavigamena adhicittānuyogo hatthagato eva hoti , tasmā adhicittasukhameva ‘‘ abyāsekasukhan ’’ ti vuccatīti dasseti ‘‘ adhicittasukhan ’’ ti iminā .