Cittahatthisāriputtapoṭṭhapādavatthuvaṇṇanā
422. Hatthiṃ sāreti dametīti hatthisārī , hatthācariyo .
Sukhumesu atthantaresūti khandhāyatanādīsu sukhumañāṇagocaresu dhammesu .
Abhidhammiko kiresa .
Kusaloti pubbepi buddhasāsane kataparicayatāya cheko .
Tādise citteti gihibhāvacitte .
Itaro pana taṃ sutvāva na vibbhami , pabbajjāyameva abhiramīti adhippāyo .
Gihibhāve ānisaṃsakathāya kathitattāti ettha sīlavantassa bhikkhuno tathā kathanena vibbhamane niyojitattā idāni sayampi sīlavā eva hutvā cha vāre
M2.391 vibbhamīti adhippāyo gahetabbo .Kammasarikkhakena hi kammaphalena bhavitabbaṃ .
Kathentānan ti anādare sāmivacanaṃ .
Mahāsāvakassa kathiteti mahāsāvakabhūtena mahākoṭṭhikattherena apasādanavasena kathite , kathananimittaṃ patiṭṭhaṃ laddhuṃ asakkontoti attho .
‘‘ Vibbhamitvā gihī jāto ’’ ti idaṃ sattamavāramiva vuttaṃ .
Dhammapadaṭṭhakathāyaṃ ( dha . pa . aṭṭha .1.3 cittahatthattheravatthu ) pana kudālapaṇḍitajātake ( jā . aṭṭha .1.1.7 kuddālajātakavaṇṇanā ) ca chakkhattumeva vibbhamanavāro vutto .
Gihisahāyakoti gihikāle sahāyako .
Apasakkantopi nāmāti api nāma apasakkanto , gārayhavacanametaṃ .
Pabbajituṃ vaṭṭatīti pabbajjā vaṭṭati .
423. Paññācakkhuno
V2.344 natthitāyāti suvuttaduruttasamavisamadassanasamatthassa paññācakkhuno abhāvena .Yādisena cakkhunā so ‘‘ cakkhumā ’’ ti vutto , taṃ dassetuṃ ‘‘ subhāsitā ’’ tiādi vuttaṃ .
Ayaṃ aṭṭhakathāto aparo nayo – ekaṃsikāti ekantikā , nibbānavahabhāvena nicchitāti vuttaṃ hoti .
Paññattāti vavatthapitā .
Na ekaṃsikāti na ekantikā nibbānāvahabhāvena nicchitā vaṭṭantogadhabhāvatoti adhippāyo .
Ayamattho hi ‘‘ kasmā cete poṭṭhapāda mayā ekaṃsikā dhammā desitā paññattā , ete poṭṭhapāda atthasaṃhitā … pe … nibbānāya saṃvattantī ’’ tiādisuttapadehi saṃsandati sametīti .