Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
Kathāvatthupakaraṇa-mūlaṭīkā
Kathāvatthupakaraṇa-mūlaṭīkā

1. Puggalakathā

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

၁။ မာယာယ၊ မျက်လှည့်အတတ်ကြောင့်။ (ဒိဿမာနာ-၌ စပ်။) မဏိအာဒိအာကာရေန၊ ပတ္တမြား အစရှိသည်တို့၏ အခြင်းအရာအားဖြင့်။ ဒိဿမာနာ၊ မြင်အပ်ကုန်သော။ အမဏိအာဒယော၊ ပတ္တမြားမဟုတ်သော အုတ်ခဲ အစရှိသော အရာဝတ္ထုတို့ကို။ မာယာတိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တာ၊ ပြီ။
အဘူတေန၊ မဟုတ်မမှန်သော။ မဏိ ဥဒကာဒိအာကာရေန၊ ပတ္တမြားရေ အစရှိသည်တို့၏ အခြင်းအရာအားဖြင့်။ [တံလျှပ်ကို ရည်ရွယ်၍ ဥဒကကို ထည့်သည်။ ] ဂယုမာနာ၊ စိတ်ဖြင့် ယူအပ်ကုန်သော။ မာယာ, မရီစိအာဒယော၊ မျက်လှည့်ရုပ်, တံလျှပ် အစရှိသော အရာဝတ္ထုတို့သည်။ အဘူတညေယျာ ကာရတ္တာ၊ မဟုတ်မမှန်သည်ဖြစ်၍ သိထိုက်သော အခြင်းအရာရှိကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ အသစ္စိကဋ္ဌာ၊ မှန်သောအနက် မဟုတ်ကုန်။
ယော၊ အကြင်ရုပ်,ဝေဒနာ အစရှိသော အနက်သည်။ တထာ၊ ထိုမျက်လှည့်ရုပ်, တံလျှပ် အစရှိသည်တို့ ကဲ့သို့ မမှန်သည် ဖြစ်၍ သိထိုက်သော အခြင်းအရာရှိသည်။ န ဟောတိ၊ မဟုတ်။ သော၊ ထို ရုပ်ဝေဒနာ အစရှိသော အနက်သည်။ သစ္စိကဋ္ဌော၊ သစ္စိကဋ္ဌ မည်၏။ ဝါ၊ မှန်သောအနက် သဘောမည်၏။ ဣတိ၊ ဤ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို။ ဒဿေန္တော၊ ပြလိုသည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ **မာယာ၊ ပေ ၊ ဘူတတ္ထော**တိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရော) အာဟ၊ ပြီ။
အနုဿဝါဒိဝသေန၊ တဆင့်စကားကြားရခြင်း အစရှိသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့်။ ဂယှမာနော၊ စိတ်ဖြင့် မှတ်ယူအပ်သော အနက်သည်။ တထာပိ၊ ထို ကြားအပ်တိုင်းသော အခြင်းအရာအားဖြင့်လည်း။ ဟောတိ၊ ဖြစ်တတ်၏။ အညထာပိ၊ ကြားအပ်တိုင်းသော အခြင်းအရာမှ တပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့်လည်း။ ဟောတိ၊ ဖြစ်တတ်၏။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ တာဒိသော၊ ထိုအနုဿဝ အစရှိသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့် ယူအပ်သော အနက်ကဲ့သို့ ရှုအပ်သော။ ဉေယျော၊ သိအပ်သောအနက်သည်။ ပရမတ္ထော၊ မဖောက်မပြန် မြတ်သောအနက်သည်။ န၊ မဟုတ်။ အတ္တပစ္စက္ခော ပန၊ မိမိ၏ မျက်မှောက်ဖြစ်သော အနက်သည်ကား။ ပရမတ္ထော၊ မဖောက်မပြန် မြတ်သောအနက်သည်။ ဟောတိ၊ ဣတိ၊ ဤ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို။ ဒသောန္တော၊ ကြောင့်။ **အနုဿဝါ ။ ပေ ။ ဥတ္တမတ္ထော**တိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရော) အာဟ၊
**ဆလဝါဒဿာ**တိ(ဧတ္ထ)၊ ဟူသော ဤပါဌ်၌။ အတ္တီတိဝစနသာမညေန၊ “အတ္ထိ ပုဂ္ဂလော အတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော” စသည်၌လာသော အတ္ထိ ဟူသော သဒ္ဒါသာမညအားဖြင့်။ (ဝုတ္တေဟိ-၌စပ်။) အတ္တီတိ၊ အတ္ထိ ဟူ၍။ ဝုတ္တေဟိ၊ ဟောတော်မူအပ်ကုန်သော။ ရူပါဒီဟိ၊ ရုပ်အစရှိသောတရားတို့နှင့်။ သာမည ဝစနဿ၊ တူသည်၏ အဖြစ်ကို ဟောသော သဒ္ဒါအား။ ဝါ၊ သဒ္ဒါ၏။ (“ဩကာသံ အဒဒမာနော”တို့ ၌ စပ်။) ဣတိ၊ ဤသည်ကား။ အဓိပ္ပါယော၊ အဋ္ဌကထာဆရာ၏အလိုတည်း။
[ထို–ဆလဝါဒဿ” ဟူသော စကားကို မနှစ်သက်သောကြောင့် “သော သစ္စိ ၊ ပေ၊ ဝတ္တုံ”ဟု မိန့်သည်။] ပန၊ ထိုသို့ပင် အလိုဖြစ်ပါသော်လည်း။ သော သစ္စိ ၊ ပေ ၊ လဒ္ဓိံ ဂဟေတွာ အာမန္တာတိ ပဋိဇာနာတိတိ၊ ဟူ၍။ ဝစနတော၊ ဆိုခဲ့ခြင်းကြောင့်။ ထလဝါဒဿာတိ၊ ဟူ၍။ ဝတ္တုံ၊ ဆိုခြင်းငှါ။၁။ ဆလဝါဒဿ။ ။"ဆသဝါဒ”အရ “အယူဝါဒ ဟူသော အနက်ကို ယူမည် စိုး၍ “သာမညဝစနဿ”ဟု ဖွင့်သည်။ ဆလကို သာမည၎င်း, ဝါဒကို “ဝစနဿ”ဟု၎င်း ဖွင့်ခြင်းတည်း၊ “သမာနဿ+ဘာဝေါ သာမညံ”နှင့်အညီ တခုနှင့်တခု၏ တူသည်၏ အဖြစ် (တူခြင်း) သည် သာမည မည်၏။ ဤ နေရာ၌ကား"အတ္ထိ ပုဂ္ဂလော အတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော”ဝယ် လာသော ပုဂ္ဂလအတ္ထိနှင့် “ရူပံ အတ္ထိ” စသည် ဝယ်လာသော ရုပ-အတ္ထိ စသည်၏ အတ္ထိချင်း တူသည်၏ အဖြစ်ကို သာမည ဟု ခေါ်သည်။ ထို တူသော အနက်ကို ဟောသော အတ္ထိ သဒ္ဒါလည်း သာမညဝစန ပင်ဖြစ်သည်။ အနုဋီကာ။ ။"အတ္ထဝိကပ္ပုပပတ္တိယာ၊ တမျိုးတဖုံ ကြံဆအပ်သော အနက်၏ (ဤနေရာ၌) သင့်လျော်ခြင်း အားဖြင့်။ ဝစနစိယာတော၊ သဒ္ဓါကို ဖျက်ခြင်းသည်။ ဆလံ၊ ဆလ မည်၏။ ဣတိ ဝဒန္တိ"ဟု အနူဋိကာ၌ ဝဒန္တိဝါဒကို ပြ၏။ ပုံစံကား ဂန္ထာရမ္ဘ၌ ပြအပ်ခဲ့သော “နဝကမ္ဗလော”တည်း။ ဤ ပုံစံ၌ အလိုရှိအပ်သော မူလ အနက်သည် “နဝ-အသစ်”ဟူသော အနက်တည်း။ "နဝကမ္ဗလော-အသစ် ကမ္ဗလာ ရှိသူ”စကားကို ကတ်သီးကတ်သတ်ပြောလေ့ရှိသော"ဆလဝါဒိ-လေသဝါဒီ”ပုဂ္ဂိုလ် ကား “နဝ”အတွက် ၉-သင်္ချာအနက်ကို ယူ၍ “န+နဝကမ္ဗလော-ကမ္ဗလာ ကိုးထည်ရှိသူ မဟုတ်ပါ”ဟု ပြောဆိုလေသည်။ ဤသို့ ပြောဆိုခြင်းသည် နဝကမ္ဗလ၏ မူလ အနက်ကို ဖုံးသောအားဖြင့် သဒ္ဒါကို ဖျက်ခြင်းပင်တည်း။ [ဆောင်] မူလအနက်, ဖုံးကွယ်ဝှက်၍, အနက်တဖန်, သင့်အောင်ကြံလျက်, သဒ္ဒါဖျက်, ခေါ်မြွက် ဆလ တည်း။
န သက္ကာ၊ မတတ်ကောင်း။ ဟိ၊ မှန်။ လဒ္ဓိ၊ အယူသည်။ ဆလံ၊ ဆလသည်။ န၊ မဟုတ်။ ဣတိ၊ ဤသို့မှတ်အပ်၏။ (တနည်း) ကသ္မာသော၊ ပေ ၊ ပဋိဇာနာတီတိ ဝစနတော ဆလဝါဒဿာတိ ဝတ္ထုံ န သက္ကာ၊ နည်း။ ဟိ(ယသ္မာ) လဒ္ဓိ၊ သည်။ ဆလံ၊ သည်။ န၊ မဟုတ်။ ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ သော ပေ။ ပဋိဇာနာတီတိ၊ ဟူ၍။ ဝစနတော၊ အဋ္ဌကထာ၌ ဆိုခဲ့ခြင်းကြောင့်။ ဆလဝါဒဿာတိ၊ ဟူ၍။ ဝတ္ထုံ န သက္ကာ၊
**ဩကာသံ အဒဒမာနော**တိ၊ ကား။ ပတိဋ္ဌံ၊ တည်ရာဖြစ်သောအကြောင်းကို။ ပစ္ဆိန္ဒန္တော၊ ဖြတ်လိုသော။ (သကဝါဒီ-၌စပ်။) ဝါ၊ ဖြတ်လိုသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
(အဋ္ဌကထာ ဝယ်လာသော“အာဟ”ပုဒ်-၌ စပ်။) (ပုဂ္ဂလော၊ ပုဂ္ဂိုလ်ကို။) သစ္စိကဋ္ဌေန၊ မှန်သောအနက်၏ အဖြစ်ဖြင့်။ ယဒိ၊ ဥပလဗ္ဘတိ၊ ပညာဖြင့် ကပ်၍ ရှုမှတ်သည်ရှိသော်အကယ်၍ ရအပ်သည်ဖြစ်အံ့။ (ဧဝံ သတိ)၊ ရူပါဒယောဝိယ၊ ရုပ်အစရှိသော သဘောတရားတို့ကို ကဲ့သို့။၁။ သော သစ္စိ။ ပေ ။ န သက္ကာ ဝတ္တုံ။ ။ အဋ္ဌကထာ (ရှေ့နား)၌ “သော သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနေဝ အတ္တီတိ လဒ္ဓိံ ဂဟေတွာ အာမန္တာတိ ပဋိဇာနာတိ”ဟု ဆိုခဲ့၏။ ထို အဆိုအတိုင်းပင် ပရဝါဒီသည် “ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုတာ အမှန်ရှိ၏”ဟု အယူရှိသောကြောင့်“အာမန္တာ”ဟု ဝန်ခံသည်။ ကတ်သီးကတ်သတ် ပြောဆိုလိုသော ဆလဝါဒ ကြောင့် ဝန်ခံသည်မဟုတ်။ ပရဝါဒီ၏ ဝန်ခံခြင်း၏ အကြောင်းသည် ဆလ မဟုတ်။ အယူ လဒ္ဓိသာ ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ဤ နေရာ၌ ပရဝါဒီ၏အယူကို “ဆလ”ဟု မဆို သင့်ပါ-ဟူလို။ ၂။ ဩကာသံ အဒဒမာနော။ ။“အဝကသန္တိ ပတိဋ္ဌန္တိ ဧတ္ထ” ဟူသောဝစနတ္ထ နှင့် အညီ ဩကာသ” သဒ္ဒါသည် တည်ရာ ဟူသော အနက်ကို ဟော၏။ ထို့ကြောင့် "ပတိဋ္ဌံ”ဟု ဖွင့်သည်။ “ပတိဋ္ဌံ”ကိုလည်း အနူဋီကာ၌ “ဟေတုံ”ဟု ဖွင့် သောကြောင့် “ပတိဋ္ဌ” အရ တည်ရာ ဌာနကို မယူပဲ အကျိုးတရား၏ တည်ရာ အကြောင်းကို ယူပါ။ ဥပမာ- “အဌာနမေတံ”၌ အဌာနံ-သင့်သော အကြောင်း မဟုတ်-ဟု ဌာနအတွက် ဟေတုအနက်ကို ယူရသကဲ့သို့တည်း။ ပုဂ္ဂလအတွက် ထင်ရှား ရှိခြင်း၏ အကြောင်းကို ပရဝါဒီက သမ္မုတိသစ္စာကို ရည်ရွယ်၍ “သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထ” ဟု အကြောင်းပြ၏။ ထိုအကြောင်းကို ပယ်ဖျက်ခြင်းကို “ပတိဋ္ဌံ ပစ္ဆိန္ဒန္တော”ဟု ဆိုသည်။ “ယဒိ သစ္စိကဋ္ဌေန ။ ပေ ။ အဓိပ္ပါယော”ကား ထို တည်ရာ အကြောင်းကို ပယ်ဖျက်ပုံကို အဓိပ္ပါယ်ပြသော စကားတည်း။ ၃။ ယဒိ။ ပေ ။ ဥပလမ္ဘေယျ။ ။ပုဂ္ဂိုလ်ကို ဉာဏ်ဖြင့် ကပ်၍ ရှုမှတ်သောအခါ အကယ်၍ သစ္စိကဋ္ဌအားဖြင့် ရအပ် ရနိုင်လျှင် ရုပ်ဝေဒနာ စသော တရားတို့သည် ကံ စသောအကြောင်းတို့နှင့်တကွ ဖြစ်၍ ကံ စသော အကြောင်းတို့က ပြုစီမံထားအပ်သောကြောင့်" သပ္ပစ္စယ သင်္ခတ ဖြစ်ကြသကဲ့သို့အတ္တ, သတ္တ ,ဇီဝ ပုဂ္ဂလဟူသောအနက်သည်လည်း ထို အတိုင်းပင် ရအပ် ရနိုင်ရာ၏။ အမှန်အားဖြင့် ထို သပ္ပစ္စယ, သင်္ခတ အဖြစ်ဖြင့် မရအပ် မရနိုင်သောကြောင့် သင်၏ "အတ္ထိ ပုဂ္ဂလော၊ပုဂ္ဂိုလ်ဟူသည် ထင်ရှားရှိ၏”ဟူသော စကားသည် အကြောင်း မလုံလောက်သောကြောင့် မတည်တံ့ နိုင်တော့။ ဤသို့ တားမြစ်ရာ ရောက်သည်ကို “ဩကာသံ အဒဒမာနော”ဟု ဆိုသည်။ ဥပလဗ္ဘေယျ၊ ပညာဖြင့် ကပ်၍ ရှုမှတ်သည်ရှိသော် ရအပ်ရနိုင်ရာ၏။ တထာ၊ ထိုအခြင်း အရာအားဖြင့်။ အနုပလဗ္ဘနီယတော၊ ပုဂ္ဂိုလ်ဟူသော အနက်၏ မရအပ် မရနိုင်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ တဝ၊ သင်၏။ ဝါဒေါ။ "ပုဂ္ဂိုလ်ကို သစ္စိကဋ္ဌ အဖြစ်ဖြင့် ရနိုင်၏”ဟု ပြောဆိုကြောင်း စကားသည်။ နတိဋ္ဌတိ၊ မတည်တော့။ ဣတိ၊ ဤသို့။ နိဝတ္တေန္တော၊ ဆုတ်နစ်စေလိုသော။ ဝါ၊ တားမြစ်လိုသော။ (သကဝါဒီ-၌စပ်။) ဣတိ၊ ဤ သည်ကား။ အဓိပ္ပါယော၊ အဋ္ဌကထာ ဆရာ၏ အလိုတည်း။
**တံ သန္ဓာယာ**တိ၊ ဟူသော ဤ ပါဌ်ဖြင့်။ (ဒသောတိ-၌ စပ်။) ယော သစ္စိ ကဋ္ဌောတိ ဧတ္ထ၊ ဟူသော ဤပါဌ်၌။ [“ယော သစ္ဆိကဋ္ဌော ပရမတ္ထော" ဟူသောပါဠိတော် ပါဌ်၌။] ဝုတ္တော၊ ဟောတော်မူအပ်သော။ သစ္စိကဋ္ဌော၊ မှန်ကန်သောအနက်သဘောဖြစ်သော။ [ဤ၌ပိုဒ်မခတ်နှင့်။ ထို့နောက် “သော” လည်း မရှိရ]။ သပ္ပစ္စယာဒိ ဘာဝေန၊ သပ္ပစ္စယ အစရှိသည်တို့၏ အဖြစ်ဖြင့်။ ဒီပိတော၊ ပြအပ်သော။ [လက္ခဏယုတ္တိမှယူ၍ အဋ္ဌကထာ၌ ပြအပ်သော။] ရူပဉ္စ၊ ဥပလဗ္ဘတီတိ အာဒီသု၊ အစရှိသော ပါဠိရပ်တို့၌။ အာဂတော၊ လာသော။ [သုဒ္ဓိက သံသန္ဒန၌ လာသော။] ယော ဓမ္မပ္ပဘေဒေါ၊ အကြင် တရားအထူး အပြားသည်။ (အတ္ထိ)၊တံ၊ ထိုတရားအထူးအပြားကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ အာဟ၊ ပြီ။
“**တေန သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာ**တိ၊ ဟူ၍။ ဝတွာ၊ ရှေ့၌ ဆိုပြီး၍။ “တေနာကာရေနာတိ၊ ဟူ၍။ ဝဒတော၊ နောက်၌ဆိုသော အဋ္ဌကထာဆရာ၏။ အယံ၊ ဤဆိုလတ္တံ့ကား။ ၁။ တံ သန္ဓာယာတိ။ ။အဋ္ဌကထာ၌ “တံ သန္ဓာယာဟ”ဟု ရှိ၏။ ထို တံ၏ အနိယမတ္ထကို “ယော ။ပေ။ ဓမ္မပ္ပဘေဒေါ”ဟု ပြသည်။ အနက်အတိုင်း အဓိပ္ပါယ်သိပါ။ စာအုပ်တို့၌ “ယော သစ္ဆိကဋ္ဌော”နောက်ဝယ် “သော”ဟု တွေ့ရ၏။ “ယော သစ္စကဋ္ဌော”ဟု ရှိသောကြောင့် “သော”ဟု ထည့်ကြဟန် တူသည်။ “ယော သစ္စိကဋ္ဌော”၌ ယော သဒ္ဒါသည် ဓမ္မပ္ပဘေဒေါနှင့် တွဲရမည် ဖြစ်သောကြောင့် “သော သပ္ပစ္စယာဒိ"ဟူ သော သဒ္ဒါ မလိုပါ။ အမှန်အားဖြင့် “ယော သစ္စိကဋ္ဌော ။ပေ။ အာဂတော”ဟူသောဝါကျသည် အဋ္ဌကထာ၌လာသော “ယွာယံ။ပေ။ ဓမ္မပ္ပဘေဒေါ အာဂတော”ဟူသော အနိယမဝါကျကို အကျဉ်းချုံး၍ ပြအပ်သော ဝါကျပင်တည်း။ ဤသို့ အဋ္ဌကထာ၌ တိုက်ရိုက်ပါသော်လည်း "နသမ္မုတိသစ္စဝသေန ။ပေ။ အတ္တ ပစ္စက္ခတာယ စ ပရမတ္ထော"ဟု ဝိသေသန ၂.ဝါကျ အပိုခြားနေသောကြောင့် အသိခက်သည့်အတွက် ဋီကာက ထို ၂-ဝါကျကို အနိယမ ဝါကျအတွင်းသို့ သွင်း၍ ပြရသည်ဟု မှတ်ပါ။ အဓိပ္ပါယော၊ အလိုတည်း။ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထကာရေန၊ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထ အခြင်းအရာအားဖြင့်။ (ရုပ္ပနာဒိ အခြင်းအရာ သပ္ပစ္စယာဒိ အခြင်းအရာအားဖြင့်။) ဥပလဗ္ဘမာနံ၊ ပညာဖြင့်ကပ်၍ ရှုမှတ်သည် ရှိသော် ရအပ်သော အနက်သဘောသည်။ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေန၊ သစ္စိကဋ္ဌ ပရမတ္ထအားဖြင့်။ ဥပလဗ္ဘမာနံ နာမ၊ ပညာဖြင့်ကပ်၍ ရှုမှတ်သည် ရှိသော်ရအပ်သည် မည်သည်။ ဟောတိ၊ ဣတိ၊ ဤဆိုအပ်ပြီးကား။
အဓိပ္ပါယော၊ အလိုတည်း။ အညထာ၊ အာကာရ အာကာရဝန္တတို့၏ တူသည်၏ အဖြစ်ဟူသော အခြင်းအရာမှ တပါးသောအခြင်းအရာအားဖြင့်။ (အတ္ထေ၊ အနက်ကို။ ဂယှမာနေ၊ ယူအပ်သော။) တတောတိ၊ ဟူသောပုဒ်၏။ တဿ၊ ထိုသစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထ၏။ [သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထ ဖြစ်သော ရုပ် ဝေဒနာ စသော တရား၏။] တေနာကာရေန၊ ထို ရုပ္ပန စသော, သပ္ပစ္စယ စသော အခြင်းအရာ အားဖြင့်။ (ဥပလဗ္ဘတိ-၌စပ်။) ဣတိ၊ ဤသို့။ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ဆိုထိုက်သည်။ သိယာ၊ ဖြစ်ရာ၏။ (ထိုသို့ကား မဆိုပါ ဟူလို။)
ပန၊ ပရိဟာရပက္ခမှတပါး စောဒကပက္ခကို ဆိုဦးအံ့။ ဧတိဿာ၊ ဤ “တတော သော ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေန”ဟူသော ဒုတိယ ပုစ္ဆာ၏။ ပုရိမ ပုစ္ဆာယ စ၊ ရှေး ပဌမပုစ္ဆာနှင့်လည်း။ ဝိသေသော၊ အထူးသည်။၁။ အယမဓိပ္ပါယော။ ။အဋ္ဌကထာ၌ တတောကို ဖွင့်ရာဝယ် “တေန သစ္စိ ကဋ္ဌပရမတ္ထေန”ဟု ရှေ့၌ ဖွင့်ပြီးလျှင် “ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ”ဟု အဖြောင့်အနက်ကို ပြရာ၌ “တေနာကာရေန"ဟု ဖွင့်၏။ ထိုသို့ အနက်တမျိုး၌ပင် စကား ၂ -မျိုး သုံးစွဲသော အဋ္ဌကထာဆရာ၏ အလိုအားဖြင့် “သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထနှင့် သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထာ ကာရ”သည် အနက်အဓိပ္ပါယ် တူရကား သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထ အခြင်းအရာအားဖြင့် ရအပ်သော သဘောတရားသည် သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထအားဖြင့် ရအပ်သည် မည်၏ဟု ဆိုလိုသည်။ ၂။ အညထာ ။ ပေ ။ သိယာ။ ။အညထာကို “အညထာတိ အာကာရ အာကာရဝန္တာနံ ဘေဒေ”ဟု အနက် ဖွင့်၏။ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထ ဖြစ်သော သဘာဝဓမ္မနှင့် သစ္ဆိကဋ္ဌပရမတ္ထာကာရသည် အနက်အရ မပြားပဲ အာကာရနှင့် အာကာရဝန္တ အဖြစ် မျှသာ ပြား၏-ဟု ရှေးစကားအရ အဓိပ္ပါယ်ကျရောက်၏။ အကယ်၍ အခြင်းအရာ အာကာရနှင့် အာကာရဝန္တဖြစ်သော သဘာဝဓမ္မတို့သည် အနက်အရကောက်လည်းပြား၏-ဟု ယူလျှင် အဋ္ဌကထာဆရာသည် တတောကို ဖွင့်ရာ၌ တဿ တေနာ ကာရေန-ထို သစ္ဆိကဋ္ဌပရမတ္ထတရား၏+ထို သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထအခြင်းအရာအားဖြင့်-ဟုသမ္ဗန်+သမ္ဗန္ဓီခွဲ၍ ဆိုသင့်ရာ၏။ ထိုသို့ခွဲ၍ မဆိုသောကြောင့် “သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထနှင့် သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထာကာရသည် အနက်အရတူ၏”ဟု သိသာပါသည်-ဟူလို။ ဥပမာ- ရုပ္ပနသဘောနှင့် ရုပ္ပနာကာရသည် အနက်အရ တူသကဲ့သို့တည်း။
ကော၊ အဘယ်နည်း။ ဣတိ၊ ဤကား အမေးတည်း။ ပုရိမပုစ္ဆာယ၊ ရှေး၌ဖြစ်သော ပုစ္ဆာ၌။ (ဝုတ္တံ-၌စပ်။) သတ္တပညာသဝိဓော၊ ၅၇-ပါးအပြား ရှိသော။ ဓမ္မပ္ပဘေဒေါ၊ တရားအထူးအပြားကို။ ဘူတေန၊ ဟုတ်မှန်သော။ သဘာဝတ္ထေန၊ သဘာဝဖြစ်သော အနက်အားဖြင့်။ ဥပလဗ္ဘတိ ယထာ၊ ပညာဖြင့် ကပ်၍ ရှုမှတ်သည်ရှိသော် ရအပ်သကဲ့သို့။ ဧဝံ၊ ဤအတူ။ ပုဂ္ဂလာ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ကို။ ဥပလဗ္ဘတိ၊ ပညာဖြင့် ကပ်၍ ရှုမှတ်သည်ရှိသော် ရအပ်ပါသလော။ ဣတိ၊ သို့။ ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်ပြီ။
ဣဓ ပန၊ ဤဒုတိယပုစ္ဆာ၌ကား။ ဘူတသဘာဝတ္ထေန၊ ဟုတ်မှန်သော သဘာဝဖြစ်သော အနက်အားဖြင့်။ ဥပလဗ္ဘမာနော၊ ပညာဖြင့် ကပ်၍ ရှုမှတ်သည်ရှိသော် ရအင် ရနိုင်သော။ သောဓမ္မပ္ပဘေဒေါ၊ ထို တရားအထူးအပြားကို။ ယေန ရုပ္ပနာဒိ သပ္ပစ္စယာဒိ အာကာရေန၊ အကြင် ရုပ္ပန အစရှိသော အခြင်းအရာ, သပ္ပစ္စယ အစရှိသော အခြင်းအရာအားဖြင့်။ ဥပလဗ္ဘတိ၊ ပညာဖြင့် ကပ်၍ ရှူမှတ်သည်ရှိသော် ရအပ် ရနိုင်၏။ တေနာကာရေန၊ ထို ရုပ္ပန အစရှိသော အခြင်းအရာ, သပ္ပစ္စယ အစရှိသော အခြင်းအရာအားဖြင့်။ ပုဂ္ဂလောပိ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ကိုလည်း။ ဥပလဗ္ဘတိ ကိံ၊ ပညာဖြင့် ကပ်၍ ရှုမှတ်သည်ရှိသော် ရအပ် ရနိုင်သလော။ ဣတိ၊ ဤသို့။ (ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်ပြီ။) ဧသ၊ ဤသည်ကား။ ဝိသေသော၊ ပုစ္ဆာ ၂-ရပ်၏ အထူးတည်း။
ပန၊ ဆက်။ ရူပံ ဝိယ၊ ရုပ်ကိုကဲ့သို့။ ဘူတသဘာဝတ္ထေန၊ ဟုတ်မှန်သောသဘာဝအနက်အားဖြင့်။ ဥပလဗ္ဘမာနာ၊ ပညာဖြင့်ကပ်၍ ရှုမှတ်သည် ရှိသော် ရအပ် ရနိုင်သော။ ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာကို။ ရုပ္ပနာကာရေန၊ ရူပ္ပနအခြင်းအရာအားဖြင့်။၁။ ကော ပနေတိဿာ ။ ပေ ။ ဝိသေသော။ ။ပဌမ ပုစ္ဆာ၌ သစ္စိကဋ္ဌ ပရမတ္ထအားဖြင့် ပုဂ္ဂိုလ်ကို ရအပ်သလော-ဟု မေး၍, ဒုတိယပုစ္ဆာ၌ ထိုသစ္စိကဋ္ဌ ပရမတ္ထ အခြင်းအရာအားဖြင့် ပုဂ္ဂိုလ်ကို ရအပ်သလော- ဟု မေးရာဝယ် သစ္စိကဋ္ဌ ပရမတ္ထနှင့် သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထ အခြင်းအရာသည် အနက်တူ ဖြစ်လျှင် ထို ပုစ္ဆာ ၂-ရပ် သည် အဘယ်သို့ ထူးပါသနည်း-ဟု မေးသည်။ အဖြေမှာ-ဧသဝိသေသော"တိုင်အောင် ပါဌ်လျှောက်အတိုင်း သိနိုင်လောက်ပြီ။ **အချုပ်ကား**၊ ပဌမပုစ္ဆာ၌ သဘာဝတ္ထု ဖြစ်သော ရုပ် ဝေဒနာ စသော အနက် သဘောအားဖြင့် ပုဂ္ဂိုလ်ကို ရအပ်သလော- ဟု မေးခြင်း ဒုတိယပုစ္ဆာ၌ ရုပ်ဝေဒနာ စသောသဘာဝတ္ထ၏ ရုပ္ပန စသော အခြင်းအရာ သပ္ပစ္စယ စသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ပုဂ္ဂိုလ်ကို ရအပ်ပါသလော-ဟု မေးခြင်းသည် ပုစ္ဆာ ၂-ရပ်၏ အထူးတည်း။ [ဧသ ဝိသေသောတိ ယော ယထာဝုတ္တော ဒွိန္နံ ပုစ္ဆာနံ ဝိသယဿ (အရာဖြစ်သော အနက်၏) သဘာဝါကာရ ဘေဒေါ (သဘာဝ+အာကာရအားဖြင့် ကွဲပြားခြင်းသည်) အတ္ထိ။ ဧသ ဒွိန္နံ ပုစ္ဆာနံ ဝိသသော-အနူ။] န ဥပလဗ္ဘတိ ယထာ၊ ပညာဖြင့်ကပ်၍ ရှုမှတ်သည်ရှိသော် မရအပ် မရနိုင် သကဲ့သို့။ ဧဝံ၊ ဤအတူ။ ဓမ္မပ္ပဘေဒေါဝိယ၊ ၅၇-ပါး တရား အပြားကိုကဲ့သို့။ ဘူတသဘာဝတ္ထေန၊ ဟုတ်မှန်သော သဘာဝ အနက်၏ အဖြစ်ဖြင့်။ ဥပလဗ္ဘမာနော၊ ပညာဖြင့် ကပ်၍ ရှုမှတ်သည် ရှိသော် ရအပ် ရနိုင်သော။ [သမ္မုတိသစ္စာအဖြစ်ဖြင့် ရအပ် ရနိုင်သော။] ပုဂ္ဂလော၊ ပုဂ္ဂိုလ်ကို။ ရုပ္ပနာဒိသပ္ပစ္စယာဒိ အာကာရေန၊ ရုပ္ပနာဒိ အခြင်းအရာ, သပ္ပစ္စယာဒိ အခြင်းအရာ အားဖြင့်။ န ဥပလဗ္ဘတိ၊ ပညာဖြင့် ကပ်၍ ရှုမှတ်သည်ရှိသော် မရအပ် မရနိုင်။ ဣတိ၊ ဤသို့။ ပရဝါဒိနာ၊ ပရဝါဒီ ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ဝတ္တုံ၊ ဖြေဆိုခြင်းငှါ။ သက္ကာ၊ တတ်ကောင်း၏။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ ဧတံ၊ ဤ ဒုတိယ ပြဿနာသည်။ အစောဒနီယံ၊ မစောဒနာထိုက်သည်။ သိယာ၊ ဖြစ်ရာ၏။
တဿ၊ ထို ပရဝါဒီ၏။ အဝဇာနနဉ္စ၊ ပယ်ရှားခြင်းသည်လည်း။ ယုတ္တံ၊ သင့်၏။ ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ နိဂ္ဂဟော စ၊ နှိပ်ခြင်းကိုလည်း။ နကာတဗ္ဗော၊ မပြုထိုက်။
ပန၊ အနွယ ကား။ ဓမ္မပ္ပဘေဒတော၊ ၅၇-ပါးတရားအပြားမှ။ အညဿ၊ အခြားသော။ သစ္စိကဋ္ဌဿ၊ မှန်သော အနက် သဘော၏။ အသိဒ္ဓိတ္တာ၊ ပစ္စက္ခအားဖြင့်၎င်း, အနုမာနအားဖြင့်၎င်း မပြီးစီးသည်၏အဖြစ်ကြောင့်။၁။ ယထာ ပန ။ ပေ ။ဒဿေတိ။ ။ဤ ဒုတိယပုစ္ဆာ၌ ရထိုက်သော အပြစ်ကို ပြ၍ သကဝါဒီ၏ မေးလိုရင်း အနက်ကို ပြလိုသောကြောင့် " ယထာ ပန ။ ပေ။ ဒဿတိ”ဟု မိန့်သည်။ [ဧတိဿံ ဒုတိယပုစ္ဆာယံ ဒေါသံ နိဒ္ဓါရေတွာ ပရိဟာရံ(ထို အပြစ်ကို ပယ်ခြင်းကို) ကာတုံ ယထ ပနာတိ အာဒိ ဝုတ္တံ ။-မဓု။ ] ထိုတွင်… ၂။ ယထာ ပန ။ ပေ ။ န ကာတဗ္ဗော။ ။ဤဝါကျသည် အပြစ်ကို ပြသောစကားတည်း။ ရုပ်သည် သစ္စိကဋ္ဌ ပရမတ္ထ အားဖြင့် ရအပ် သကဲ့သို့ ဝေဒနာလည်း သစ္စိကဋ္ဌ ပရမတ္ထ အားဖြင့် ရအပ်၏။ သို့သော် ရုပ်သည် ရုပ္ပန အခြင်းအရာအားဖြင့် ရအပ်၍ ဝေဒနာသည် ရုပ္ပန အခြင်းအရာအားဖြင့် မရအပ်သည်မှာ အမှန်ဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ရုပ်ဝေဒနာ စသော ၅၇-ပါးသော တရားသည် သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထ အားဖြင့် ရအပ်သကဲ့သို့ သမ္မုတိသစ္စာဖြစ်သော ပုဂ္ဂလသည်လည်း သစ္စိကဋ္ဌ ပရမတ္ထအားဖြင့် ရအပ်၏၊သို့သော် ရုပ်ဝေဒနာ စသည်တို့မှာ ရုပ္ပန အခြင်းအရာ အနူဘဝန အခြင်းအရာ စသော အခြင်းအရာရှိသကဲ့သို့ ပုဂ္ဂလ၌ ထို အခြင်းအရာကို မရအပ်။ ထိုသို့ မရ အပ်သောကြောင့် ပရဝါဒီသည် ဒုတိယပုစ္ဆာ၌ “န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟု ဖြေဆိုခြင်းငှါ တတ်ကောင်း၏။ (ဖြေဆိုခွင့် ရှိ၏။) ထို့ကြောင့် ဒုတိယ ပြဿနာသည် စောဒနာ ထိုက်သော ပြဿနာမဟုတ်။ ပရဝါဒီက “န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟု ပယ်ခြင်းသည်လည်း သင့်လျော်သော ပယ်ခြင်းပင်ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ပရဝါဒီကို မနှိပ်ထိုက်။ ဤသို့ အပြစ် ပြသည်။ ၃။ ဓမ္မပ္ပဘေဒတော ပန ။ ဗေ ။ ဒဿေတိ။ ။သကဝါဒီ၏ မေးလိုရင်းကို ပြသော စကားတည်း။ ၅၇-ပါးသော တရားမှ တပါးသော အရာဝတ္ထု(ပုဂ္ဂလ)၏ ပစ္စက္ခသိဒ္ဓ အနူမာနသိဒ္ဓ အားဖြင့် ထင်ရှား မရှိသောကြောင့် ပုဂ္ဂလကို မေးရာ၌ “ထို ၅၇-ပါးသော အခြင်းအရာ အားဖြင့်သာ ရထိုက်ပါသလော”ဟု မေး၏။ ထိုအမေးကို "၅၇-ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ပုဂ္ဂလကို မရထိုက်ပါ”ဟု ဖြေ သင့်လျက် “န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟု ပယ်သောကြောင့် နှိပ်ကြောင်းအပြစ်ကိုသကဝါဒီ ပြရသည်။ ဓမ္မပ္ပဘေဒါကာရေနေဝ၊ ၅၇-ပါး တရားအပြားတို့၏ အခြင်းအရာအားဖြင့်သာ။ စောဒေတိ၊ သကဝါဒီစောဒနာ၏။
အဝဇာနနေနေဝ၊ ပရဝါဒီက ပယ်ရှားခြင်းကြောင့်ပင်။ နိဂ္ဂဟံ၊ နှိပ်ကြောင်းအပြစ်ကို။ ဒဿေတိ၊ သကဝါဒီ ပြ၏။
သာမည ဝိသေသေဟိ၊ သာမည အမေး, ဝိသေသ အမေးတို့ကြောင့်။ ပဋိညာ ပဋိက္ခေပပက္ခာ၊ ဝန်ခံကြောင်းပက္ခ ,ပယ်ရှားကြောင်း ပက္ခတို့သည်။ အနုဇာနနာဝဇာနနပက္ခာ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ရခြင်းကို ဝန်ခံရာပက္ခ, ပုဂ္ဂိုလ်ရခြင်းကို ပယ်ရှားရာပက္ခတို့သည်။ (ဟောန္တိ)၊ ပဌမ ဒုတိယ နယာ၊ ပဌမနည်း, ဒုတိယနည်းတို့သည်။၁။ အသိဒ္ဓတ္တာ ။ ပေ ။ စောဒေတိ။ ။ပစ္စက္ခသိဒ္ဓ (တိုက်ရိုက် အားဖြင့်ပြီး သောအနက်။) အနုမာနသိဒ္ဓ (အကြောင်းကို ဖြစ်စေ အကျိုးကို ဖြစ်စေ မှန်းဆ၍ ပြီးသောအနက်)ကို သိဒ္ဓဟု ခေါ်၏။ ပုဂ္ဂိုလ်ဟူသောအနက်သည် ပစ္စက္ခသိဒ္ဓအားဖြင့် လည်း မပြီး, အနူမာနသိဒ္ဓအားဖြင့်လည်း မပြီးသောကြောင့် ဒုတိယ ပြဿနာသည် ထို ပုဂ္ဂိုလ်၏ အခြင်းအရာအားဖြင့် မေးသော ပြဿနာ မဟုတ်။ ၅၇-ပါး ပြားသော တရားတို့၏ အခြင်းအရာ အားဖြင့်သာ မေးသော ပြဿနာ ဖြစ်သည် - ဟူလို။[အသိဒ္ဓတ္တာတိ ဧတေန ပစ္စက္ခတော အနူမာနတောစ ပုဂ္ဂလဿ အနူပလဗ္ဘမာဟ၊ တေန "ကိံ တဝ ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘမာနော ရုပ္ပနာကာရေန ဥပလဗ္ဘတိ၊ ဥဒါဟုအနူဘဝနသဉ္ဇာနနတိသင်္ခရဏ ဝိဇာနနေသု အညတရာကာရေနာ”တိ ဒဿေတိ၊ အနူ။] ၂။ အနုဇာနနာ။ ပေ။ ။ ပဋိက္ခိပပက္ခာ။ ။ [အဋ္ဌကထာ၌ ပဋိဇာနန” အဝဇာနန ဟူသော အသုံးကို တွေ့ရ၏။ အဘယ်အဖို့ကို ပဋိဇာနန, အဘယ်အဖို့ကို အဝဇာနန-ဟု သိရပါမည်နည်း-ဟု မေးဖွယ်ရှိသောကြောင့် “အနုဇာနနာ ။ ပေ ။ ပက္ခာ-ဟု မိန့်သည်။ (ပဋိဇာနနကိုပင် အနူဇာနန-ဟု သုံးစွဲသည့်။)] “အာမန္တာ” ဟု ဝန်ခံရာပက္ခကို ပဋိညာပက္ခ “န ဟေဝံ ဝတ္ထဗ္ဗေ-ဟု ပယ်မြစ်ရာပက္ခကို ပဋိက္ခေပ ပက္ခ ဟု ခေါ်၏။ ထိုတွင် ပဋိညာပက္ခကို မေးရာ၌ - ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္ဆိကဋ္ဌ ပရမတ္တေန-ဟု ဝိသေသနမပါပဲ သာမည အားဖြင့် မေး၏။ ပဋိက္ခေပပက္ခကို မေးရာ၌ “ယော သစ္စိကဋ္ဌောပရမတ္ထော,တတော”ဟု ဝိသေသန ထည့်၍ မေး၏။ ထို့ကြောင့် ““သာမညဝိသေသေဟိ ပဋိညာပဋိက္ခေပပက္ခာ” ဟု ဆိုသည်။ ထို ပဋိညာပက္ခကို “အနုဇာနာက္ခ”ဟု ခေါ်၍ ပဋိက္ခေပပက္ခကို “အဝဇာနနပက္ခ”ဟု ခေါ်သည် ဟူလို။ နိဿယ အနက် ပေးရာ၌ အနုဋီကာ ယောဇာနသည့်အတိုင်း ဤ ပုဒ်များကို ရှေးဦးစွာ ပေးရသည်။ [အဝိသေသ ဝိသေသေဟိ ပုဂ္ဂလုပလဗ္ဘဿ ပဋိညာပဋိက္ခေပ ပက္ခာ အနုဇာနနာပကာ။-အနူ။] အနုလောမ ပဋိလောမပက္ခာ၊ အနုလောမအဖို့ ပဋိလောမ အဖို့တို့သည်။ (ဟောန္တိ)၊ ဣတိ၊ ဤသို့။ ဧတေသံ၊ ဤအနုဇာနန, အဝဇာနန,အနုလောမ ပဋိလောမတို့၏။ အယံ ဝိသေသော၊ ဤ အထူးကို။ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ သိထိုက်၏။
**တေန ဝတ ရေ ဝတ္တဗ္ဗေ**တိ၊ ဟူ၍။ ဝဒန္တော၊ ဆိုသော သကဝါဒီပုဂ္ဂိုလ် သည်။ ဝတ္တဗ္ဗဿ၊ ဆိုထိုက်သော စကားကို။ အဝစနေ၊ မဆိုခြင်းကြောင့်။ ဒေါသံ၊ အဖြစ်သို့။ ပါပေတိ၊ ရောက်စေ၏။ ဣတိ ဣမိနာ အဓိပ္ပါယေန၊ ဤသို့သောအလိုဖြင့်။ **နိဂ္ဂဟဿ ပါပိတတ္တာ**တိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တံ၊ ဣတိ၊ ဤသို့။ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ မှတ်ချက်။ ။ ဤစကားအရ “ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌ ပရမတ္ထနာတိ အာမန္တာ”ဟူသောအဖို့ကို ပဋိညာပက္ခ, အနူဇာနနာပက္ခဟု၎င်း “ယော သစ္စိကဋ္ဌော ပရမတ္တော, တတော သော ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌ ပရမတ္ထေနာတိ န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟူသောအဖို့ကို ပဋိက္ခေပ ပက္ခ, အဝဇာနနပက္ခ-ဟု၎င်း မှတ်ပါ။ ၁။ အနုလောမ ပဋိလောပ ပက္ခာ။ ။[အဘယ်ကို အနုလောမပက္ခံ အဘယ်ကို ပဋိလောမပက္ခ- ဟု ခေါ်ပါသနည်း-ဟု မေးဘွယ် ရှိသောကြောင့် “အနုလောမ ပဋိလောမပက္ခာ” စသည်ကိုမိန့်။] အနုလောမပက္ခနှင့် ပဌမနယသည်၎င်း,ပဋိလောမ ပက္ခနှင့် ဒုတိယနယသည်၎င်း သဘောတူ၏။ သို့သော် အနုလောမ ပဋိလောမ ဟူသည် အဘယ်နည်း-ဟု မေးဖွယ်ရှိ၏။ အဖြေကား-အနူဋီကာ၌ “ယဒိပိမေ ဒွေပိ ပက္ခာ အနုလောမပဋိလောမ နယေသု လဗ္ဘန္တိ-ဟု ဆိုသောကြောင့်၎င်း, အဋ္ဌကထာဝယ် ဌပနာ ပါပနာ ရောပနာတို့ကို ပြရာ၌ “အနုလောမ ပက္ခေ နိဂ္ဂဟဿ” “ပဋိလောမ- ပက္ခေ နိဂ္ဂဟဿ”ဟု သုံးစွဲသောကြောင့်၎င်း, ဟဉ္စိပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌ ပရမတ္ထေန” ဌပနာ ထားပြီးနောက် “တေန ဝတ ရေဝတ္တဗ္ဗေ ။ ပေ ။ မိစ္ဆာတိ" ဟူသော ပဌမ နိဂ္ဂစကားကို ““အနုလောမ ပက္ခ, ပဌမနယ”ဟု၎င်း“နော စ ပန ဝတ္တဗ္ဗေ ။ ပေ ။ မိစ္ဆာဟူသော ဒုတိယ နိဂ္ဂဟစကားကို“ပဋိလောမပက္ခ, ဒုတိယနယ” ဟု၎င်း မှတ်ပါ။ အနုလောမ ပဋိလောမ။ ။အနုဇာနန အဝဇာနန ၂-မျိုးစီ ပါနေသော ထို ပက္ခကို အဘယ်ကြောင့် “အနုလောမ ပဋိလောမ”ဟု ခွဲရပါသနည်း-ဟု မေးဖွယ်ရှိ၏။ အဖြေကား-“ယထာဓိကတာယ၊ အကြင်အကြင်အရာဌာနအလိုက် ပြုအပ်သော။ လဒ္ဓိယာ၊ အယူအား။ အနုလောမနတော စေတ္ထ ပဌမော နယော အနုလောမ ပက္ခော"စသည်ဖြင့် အနုဋီကာဆိုသည့်အတိုင်း ပုဂ္ဂလကထာ ဖြစ်သည်အား လျော်စွာ “ပုဂ္ဂိုလ်ရှိ၏”ဟူသော အယူသည် ယထာဓိကတ လဒ္ဓိ ဖြစ်၏။ ထို အယူအားလျော်စွာ ဖြစ်သောကြောင့် ပဌမနယကို အနုလောမဟု နာမည်မှည့်၍ “ပုဂ္ဂိုလ်ရှိ၏” ဟူသော အယူ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော ဒုတိယနယကို “ပဋိလောမပက္ခ”ဟု နာမည်မှည့်ရသည်-ဟု မှတ်ပါ။
**ဧဝ မေတံ ၊ ပေ ၊ အနုလောမပဉ္စကံ နာမာ**တိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်ပြီ။ ပန၊ ထိုသို့ပင် အနုလောမပဉ္စကဟု ဆိုအပ်ပါသော်လည်း။ အနုလောမ ပဋိလောမတော၊ အနုလောမ ပဋိလောမအားဖြင့်။ ဒွီဟိ၊ ကုန်သော။ ဌပနာဟိ၊ ဌပနာတို့နှင့်။ သဟ၊ တကွ။ သတ္တကေန၊ အနုလောမ သတ္တကသည်။ ဘဝိတဗ္ဗံ၊ ဖြစ်သင့်၏။ ဝါ၊ သို့မဟုတ်။ တံ ဝဇ္ဇနေ၊ ထို ဌပနာ ၂-ပါးကိုကြဉ်ခြင်း၌။ ကာရဏံ၊ အကြောင်းကို။ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ဆိုထိုက်၏။
ပန၊ ဆက်။ ဌပနာ နာမ ၊ ပေ ၊ ပါကဋဘာဝကရန္တိ၊ ဟူ၍။ ယံ၊ အကြင် မိမိအလိုကို။ ဝက္ခတိ၊ ဆိုလတ္တံ့ ။ [ပစ္စနီကနယနောက်နား၌ ဆိုလတ္တံ့။]
တေနာဓိပ္ပါယေန၊ ထို မိမိအလိုဖြင့်။ ဣဓာပိ၊ ဤ အနုလောမနယ ၌လည်း။ ဌပနာဒွယံ၊ ဌပနာ ၂-ပါး အပေါင်းကို။ ဝဇ္ဇေတိ၊ ကြဉ်၏။
ပန၊ ဆက်။ တတ္ထ၊ ထိုပစ္စနီကနယ၌။ [ရှေးနိဿယ၌ တတ္ထကို “ပဋိကမ္မစတုက္က၌”ဟု စွဲ၏။ ပစ္စနီကနယဝယ် “ ပဋိကမ္မစတုက္က”၌ ဟူလို။] ပဋိကမ္မပဉ္စကဘာဝံ၊ ပဋိကမ္မပဉ္စက၏အဖြစ်ကို။ အဝတွာ၊ မဆိုမူ၍။ ပဋိကမ္မစတုက္က ဘာဝံ၊ ပဋိကမ္မစတုက္က၏အဖြစ်ကို။ ဝက္ခတိ ယထာ၊ ဆိုလတ္တံ့ ကဲ့သို့။ ဣဓာပိ၊ ဤအနုလောမပဉ္စက၌လည်း။၁။ ဧဝမေတံ ။ ပေ ။ ပဉ္စကံ နာမာ တိ ဝုတ္တံ။ ။ ဤဝါကျသည် အဋ္ဌကထာ၌ တိုက်ရိုက်လာသောကြောင့် “ဝုတ္တံ”ဟု ဆိုသည်၊ ထို ၅-မျိုးကို အဋ္ဌကထာ၏ နိဿယ၌ တွက်ပြထားသည်၊ ထို ၅-မျိုး ၌ အနုလောမဌပနာ, ပဋိလောမဌပနာ, ဤ ၂-မျိုးမပါသောကြောင့် “ဒွီဟိ ဌပနာဟိ သဟ သတ္တကေန ဘဝိတဗ္ဗံ-ဟု ဆိုသည်။ ၂။ တံ ဝဇ္ဇနေ ဝါကာရဏံ ဝတ္တဗ္ဗံ။ ။"ကာရဏံ ဝတ္တဗ္ဗံ”ဟု ဆိုပြီးလျှင်အကြောင်းကို အဋ္ဌကထာစကားဖြင့် (ဋီကာဆရာ ကိုယ်တိုင်) ပြလိုသောကြောင့် “ယံ ပန ဝက္ခတိ”စသည်ကို မိန့်သည်။ [တဿ ပရိဟာရံ ကာတုံ ယံ ပနာတိ အာဒိ ဝုတ္တံ -မဓု။] “ဌပနာ နာမ ။ ပေ ။ ပါကဋဘာဝကရဏံ”ဟူသောစကားသည် နောက်ပစ္စနီကနယ၌ လာလတ္တံ့၊ ထို စကား၏ အဓိပ္ပါယ်ကား ဌပနာမည်သည် (အပြစ်ပြ ဖို့ရန်) တစ်ဖက်ပုဂ္ဂိုလ်၏ အယူကို အတည်ထားရုံမျှသာဖြစ်၏၊ နိဂ္ဂဟကို၎င်း ပဋိကမ္မ ကို၎င်း ထင်ရှားအောင် ပြုနိုင်သော အစိတ်မဟုတ်၊ ထို့ကြောင့် ဤအနုလောမ ပဉ္စကကို ပြရာ၌ အဋ္ဌကထာ ဆရာသည် ဌပနာ ၂-ပါးလုံးကို မထည့်ပဲ ပဉ္စကကိုသာ ပြသည်။ ၃။ ယထာ ပန။ ပေ။ ဝိသုံ ဝုတ္တော။ ။ဌပနာဒွယကို ကြဉ်၍ “အနူလောမ ပဉ္စက-ဟု နာမည်တပ်လျှင် နိဂ္ဂဟကိုလည်း သီးခြားမဆိုပဲ ပဋိကမ္မစတုက္ကကဲ့သို့ နိဂ္ဂဟ စဟုက္ကဟု ဆိုထိုက်သည် မဟုတ်ပါလော၊ အဘယ့်ကြောင့် နိဂ္ဂဟကို သီးခြားဆို၍ အနုလောမ ပဉ္စကဟု နာမည် တပ်ရပါသနည်း။ ဤသို့ မေးဖွယ် ရှိသောကြောင့် “ယထာ ပန ။ ပေ ။ ဝိသုံ ဝုတ္တော”ဟုမိန့်သည်၊ ပဋိကမ္မစတုက္ကနှင့်မတူပဲ ဤအနုလောမ ပဉ္စက၌ နိဂ္ဂဟစကားက ပဓာန ဖြစ်သောကြောင့် နိဂ္ဂဟကို ပါပနာရောပနာတို့မှ သီးခြားခွဲ၍ အင်္ဂါတပါး အဖြစ်ဖြင့် ဆိုရသည်၊ ထို့ကြောင့် အနုလောမ နိဂ္ဂဟ စတုက္ကဟု မဖြစ်ပဲ အနူလာမ ,ပဉ္စက ဖြစ်ရပါသည်-ဟူလို။ နိဂ္ဂဟစတုက္ကဘာဝေါ၊ နိဂ္ဂဟ စတုတ္တ၏ အဖြစ်သည်။ ဝါ၊ ကို။ ဝတ္တဗ္ဗော၊ ဆိုထိုက်သည်။ သိယာ၊ ၏။
ပန၊ ထိုသို့ပင် ဆိုထိုက်ရာသော်လည်း။ သုဒ္ဓိက နိဂ္ဂဟဿ၊ ပဋိကမ္မမဖက် သက်သက်သော နိဂ္ဂဟ ရှိသော အနုလောမနယ၏။ [အနုလောမနယ၌ ပဋိကမ္မ မပါသောကြောင့် “သုဒ္ဓိက နိဂ္ဂဟ”ဟု ဆိုသည်။ နိဂ္ဂဟပဓာနတ္တာ၊ နိဂ္ဂဟပဓာနရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဝါ၊ ပြဓာန်းသော နိဂ္ဂဟ ရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဥဒ္ဒေသဘာဝေန၊ အကျဉ်းညွှန်ပြခြင်း၏အဖြစ်ဖြင့်။ [“အာဇာနာဟိ နိဂ္ဂဟံ” ဟူသော အကျဉ်းစကားဖြင့်] ဝုတ္တော၊ ဆိုအပ်သော။ နိဂ္ဂဟောဝ၊ နိဂ္ဂဟကိုသာ။ ဝိသုံ၊ ပါပနာ ရောပန တို့မှ သီးခြား။ ဝုတ္တော၊ ဆိုအပ်ပြီ။ ဣတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊
ပန၊ ဝါဒန္တရကား။ ယေ၊ အကြင်ပဒကာရ ဆရာတို့သည်။ အယထာဘူတနိဂ္ဂဟတ္တာ၊ ယထာဘူတနိဂ္ဂဟ မဟုတ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ တတ္ထ၊ ထို ပဋိကမ္မ စတုက္က၌။ [ပစ္စနီကနယဝယ် လာသော ပဋိကမ္မစတုက္က၌] ပဋိကမ္မံ၊ ပဋိကမ္မကို။ ဝိသုံ၊ ပါပနာရောပနာတို့မှသီးခြား။ န ဝုတ္တံ၊ မဆိုအပ်။ ဣတိ၊ သို့။ ဝဒန္တိ ၊ တေသံ၊ ထို ပဒကာရ ဆရာတို့၏။ (ဝါဒေ၊ အယူ၌။) ဒုတိယေ၊ ဒုတိယဖြစ်သော။ ဝါဒမုခေ၊ ဝါဒမုခ၌။ [“ပုဂ္ဂလော နုပလဗ္ဘတိ” စသည်ဖြင့် လာသောဝါဒဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်း၌။] နိဂ္ဂဟစတုက္ကဘာဝေါ၊ နိဂ္ဂဟစတုက္က အဖြစ်သည်၎င်း။ ပဋိကမ္မပဉ္စကဘာဝေါစ၊ ပဋိကမ္မပဉ္စက၏ အဖြစ်သည်၎င်း။ အာပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။ ဝါ၊ ဖြစ်သင့်ရာရောက်၏။
၂။ **အတ္တနာ အဓိပ္ပေတံ သစ္စိကဋ္ဌမေဝါ**တိ၊ ဟူသော စကားရပ်၌။ သမ္မုတိသစ္စံ၊ ကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ (ယော သစ္စိကဋ္ဌောတိ အာဒိမာဟ-၌စပ်။) ဣတိ၊ ဤကား။ အဓိပ္ပါယော၊ အဋ္ဌကထာဆရာ၏အလိုတည်း။ ဟိ၊ မှန်၏။၁။ယေ ပန ။ပေ။ ဝဒန္တိ။ ။“ယေ ဝဒန္တိ”အရ ပဒကာရဆရာတို့ကိုယူပါ၊ထိုဆရာတို့က ပဋိကမ္မစတုက္က၌ နှိပ်မှုက ယထာဘူတမဟုတ်သောကြောင့် နှိပ်မှု၏ ရှေ့သွားဖြစ်သော ပဋိကမ္မကိုလည်း သီးခြားမဆိုပဲ ပါပနာရောပနာတို့အတွင်း သွင်း၍ ဆိုပါသည်-ဟု ဆိုကြသည်။ ၂။ တေသံ ။ ပေ ။ အာပဇ္ဇတိ။ ။ထိုအဆိုအတိုင်း စဉ်းစားသောအခါနှိပ်မှုက ယထာဘူတဖြစ်လျှင် နှိပ်မှရှေ့က ပဋိကမ္မလည်း ယထာဘူတဖြစ်သောကြောင့် ပဋိကမ္မကို သီးခြားပြုနိုင်၏-ဟု အဓိပ္ပါယ်ရ၏။ ထိုသို့ဖြစ်လျှင် “ပုဂ္ဂလော နူပလဗ္ဘတိ” စသော ပစ္စနီကာနုလောမ ဒုတိယဝါဒမုခ၌ ပစ္စနီကပဉ္စကအရာဝယ် ပရဝါဒီ၏နှိပ်မှုက ယထာဘူတမဟုတ်သောကြောင့် နိဂ္ဂဟကို သီးခြားအင်္ဂါအဖြစ်ဖြင့် မဆိုပဲ ပစ္စနီက ပဉ္စကကို စတုက္ကဟု၎င်း, ပဋိကမ္မစတုက္ကနေရာဝယ် သကဝါဒီ၏ ပဋိကမ္မပြုပုံက ယထာ တူတ ဖြစ်သောကြောင့် ပါပနာရောပနာ ၄-ပါးနှင့်တကွ ပဋိကမ္မကို သီးခြားယူ၍ ပဋိကမ္မပဉ္စကဟု၎င်း အမည်ဖြစ်သင့်ရာရောက်သည်-ဟု အပြစ်ပြသည်။ ထိုသို့ကားမရောက်နိုင်ပါ-ဟူလို။
သုဒ္ဓသမ္မုတိသစ္စံဝါ ။ ပေ ။ ပရဝါဒိသာတိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရော) ဝက္ခတိ၊ ဆိုလတ္တံ့။ [ပစ္စနီကာနုလောမအဖွင့်၌ ဆိုလတ္တံ့ ။]
တတ္ထ၊ ဆို သုဒ္ဓသမ္မုတိသစ္စံ ဝါ အစရှိသော အဋ္ဌကထာ စကားရပ်၌။ (ဒေါသော၊ အပြစ်ကို။ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ စပ်ပုဒ်မရှိ၍ ထည့်သည်။) ပရဝါဒိနာ၊ ပရဝါဒီပုဂ္ဂိုလ်သည်။ အတ္တနာ၊ မိမိသည်။ အဓိပ္ပေတသစ္စိကဋ္ဌော၊ အလိုရှိအပ်သော သစ္စိကဋ္ဌသည်။ သမ္မုတိသစ္စံ၊ သမ္မုတိသစ္စာသည်။ ယဒိ (ဟောတိ)၊ အံ့။ (ဧဝံ သတိ)၊ သမ္မုတိသစ္စာကာရေန၊ သမ္မုတိသစ္စာ ဟူသော အခြင်းအရာ အားဖြင့်။ ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတီတိ၊ ဟူ၍။ ဝဒန္တေန၊ ဆိုသော သကဝါဒီ ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ဝါ၊ နှင့်။ သမာနလဒ္ဓိကော၊ တူသော အယူရှိသော ပရဝါဒီ ပုဂ္ဂိုလ်ကို။ နပ္ပဋိသေဓိတဗ္ဗော၊ မတားမြစ်ထိုက်။ အယံ ကထာ ဧဝ၊ ဤပုဂ္ဂလကထာတရပ်လုံးပင်။၁။ တတ္ထ ယဒိ ။ ပေ ။ နပ္ပဋိသေဝိတဗ္ဗော။ ။"သုဒ္ဓ သမ္မု တိသစ္စံဝါ"စသော အဋ္ဌကထာစကား၌ အပြစ်ပြလို၍ “တတ္ထ ယဒိ ။ ပေ ။ နပ္ပဋိသေဓိတဗ္ဗော”ဟု မိန့်သည်။ [ဣဒါနိ အဋ္ဌကထာဝစနေ ဒေါသံ အာဟရာပေတုံ တတ္ထ ယဒိတိ အာဒိ ဝုတ္တံ။-မဓု။ ]ပရဝါဒီအလိုရှိအပ်သော သစ္စာသည် အကယ်၍ သမ္မုတိ သစ္စာဖြစ်အံ့။ (ဤသို့ဖြစ်လျှင်) သကဝါဒီကလည်း “န ဟေဝံ ဝတ္ထုဗ္ဗေ-သမ္မုတိ သစ္စာ အခြင်းအရာ အားဖြင့် ပုဂ္ဂိုလ်ကို မရအပ်”ဟု မဆိုထိုက်၊ “ရအပ်၏”ဟုသာ ဆိုထိုက်၏-ဟု ဖြေဆိုရာရောက်သောကြောင့် သကဝါဒီနှင့် ပရဝါဒီသည် အယူတူနေ၏၊ ထိုသို့ အယူတူသောကြောင့် သကဝါဒီသည် ပရဝါဒီကို မတားမြစ်ထိုက်။ ဆက်ဦးအံ့- “ဤဝါကျတွင် “ယဒိ ပရဝါဒိနာ။ ပေ။သမ္မုတိသစ္စံ” ဟူသော ပရိကပ္ပဝါကျသည်။ အဓိပ္ပါယ်ရှင်း၏။ “သမ္မုတိသစ္စာကာရေန ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတီတိ ဝဒန္တေန”၌ ဝဒန္တ ပုဂ္ဂိုလ်သည် အဘယ်သူပါနည်း၊ “ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ” ဟူသော စကားသည် ဘယ်တုန်းက ဆိုအပ်သော စကားပါနည်း။ သမာန လဒ္ဓိက ပုဂ္ဂိုလ် ဟူသည် အဘယ်ပုဂ္ဂိုလ်ပါနည်း၊“နပ္ပဋိသေမိတဗ္ဗော”ဖြင့် အဘယ်သို့ တားမြစ်ခြင်းကို ကန့်ကွက်ပါသနည်း-ဟု မေးဖွယ်ရှိ၏။ အဖြေကား- “ဂန္တေန”၌ ဝဒန္တိ ပုဂ္ဂိုလ် ဟူသည် သကဝါဒီ ပုဂ္ဂိုလ်တည်း၊ထို သကဝါဒီသည်တတောသော ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေန”ဟု ပရဝါဒီ ၏ ဒုတိယ အမေး၌ “န ဟေဝံ ဝတ္တဗွေ-ဤသို့ မရအပ်ဟု မဆိုထိုက်ပါ-ဟု ဖြေ၏။ ထိုအဖြေသည် “ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ-ပုဂ္ဂိုလ်ကို သမ္မုတိသစ္စာအားဖြင့် ရအပ်၏-ဟု သကဝါဒီက ဆိုရာရောက်၏။ ဤသို့ “ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ''ဟု သကဝါဒီသည် တိုက်ရိုက်မဆိုသော်လည်း ဆိုရာ ရောက်သောကြောင့် “ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဗတီတိ ဝဒန္တေန -ဟု ဆိုသည်။ သမာန လဒ္ဓိက ပုဂ္ဂိုလ်ဟူသည် ပရဝါဒီပုဂ္ဂိုလ်တည်း၊ မှန်၏-သမ္မုတိ သစ္စာအားဖြင့် ပုဂ္ဂိုလ်ကို ရအပ်၏” ဟူသော အယူကို သကဝါဒီလည်း ယူ၏၊ထို့ကြောင့် သကဝါဒီနှင့် ပရဝါဒီသည် အယူတူနေရကား ပရဝါဒီကို သမာနလဒ္ဓိက ဟု ခေါ်သည်၊ နပ္ပဋိယေမိဘဗ္ဗောအရ ပုဂ္ဂလော နုပလဗ္ဘတိ (ပုဂ္ဂိုလ်ကို မရအပ် သလော)ဟု ပဌမ မေးရာဝယ် အာမန္တာဟု ဖြေခြင်းကို ပဋိသေဓိတဗ္ဗဟု ဆိုသည်၊မှန်၏ "မရအပ်သလော ”ဟူသောအမေး၌ အာမန္တာ"ဟု ဖြေခြင်းသည် “ပုဂ္ဂိုလ် ကို မရအပ်”ဟု တားမြစ်ခြင်းနှင့် သဘောတူပင်တည်း။ [ရှေးနိဿယ၌ “န ပ္ပဋိသေဓိ တဗ္ဗော န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ” ဟု မတားမြစ်အပ်သင့်-ဟု အနက်ပေး၏။-မှားသည်။] နာရဘိတဗ္ဗာ၊ အားမထုတ်ထိုက်။ (အားထုတ်ဖွယ် မလိုတော့)။
အထ၊ သို့မဟုတ်။ သကဝါဒိနာ၊ သကဝါဒီပုဂ္ဂိုလ်သည်၎င်း။ အတ္တနာစ၊ မိမိဟူသော ပရဝါဒီပုဂ္ဂိုလ်သည်၎င်း။ အဓိပ္ပေတသစ္စိကဋ္ဌံယေဝ၊ အလိုရှိအပ်သော သမ္မုတိသစ္စာဟူသော သစ္စိကဋ္ဌကိုပင်။ သန္ဓာယ၊ ရည်ရွယ်၍။ ပရဝါဒီ၊ ပရဝါဒီပုဂ္ဂိုလ်သည်။ **ယော သစ္စိကဋ္ဌော**တိအာဒိံ၊ အစရှိသော စကားကို။ အာဟ၊ ဆိုပြီ။ ဣတိ အယံ အတ္ထော၊ ဤအနက်သည်။ ယဒိ (ဟောတိ)၊ အံ့။
(ဧဝံ သတိ)၊ သကဝါဒိနာ၊ သကဝါဒီပုဂ္ဂိုလ်သည်။ သမ္မုတိသစ္စံယေဝ၊ သမ္မုတိသစ္စာကိုသာ။ သစ္စိကဋ္ဌောတိ၊ ဟူ၍။ အဓိပ္ပေတံ၊ အလိုရှိအပ်၏။ ဣတိ၊ ဤ အပြစ်သည်။ အာပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။အနုဋီကာ။ ။ပုဂ္ဂလော နူပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာတိ ပုစ္ဆာယ ကတာယ (ပရဝါဒီက ပုစ္ဆာပြုအပ်သော်) သကဝါဒီ(အာဟ-၌စပ်)၊ တတ္ထ(ထို ပုစ္ဆာ၌) အယံ ပုဂ္ဂလဝါဒီ,ဣမဿ လဒ္ဓိ ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗာတိ(ဟု နှလုံးသွင်း၍) ပရမတ္ထသစ္စံ သစ္စာယာဟ အာမန္တာတိ၊ န ဥပလဗ္ဘတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ “န ဥပလဗ္ဘတိ-လော”ဟု မေးရာ၌ “အာမန္တာ”ဟု ဝန်ခံခြင်းသည်ပင် “ မရအပ်”ဟု ပယ်ရာရောက်သည်။ [ဝဒန္တေနာတိ သကဝါဒိနာ၊ သဟတ္ထေ စေတံ(သမာနလဒ္ဓိကောဝယ် သမာန၌ သဟာဒိယောဂစပ်။)ကတ္တတ္ထေဝါ (ပဋိသေဓိတဗ္ဗော၌ ကတ္တားစပ်။) သမာနလဒ္ဓိကော ပရဝါဒီ။ န ပဋိသေဓိတဗ္ဗောတိ နူပလဗ္ဘတီတိ အာမန္တာတိ ဧတေန-မဓု။] ၁။ ကထာ ဝေါယံ နာရဘိတဗ္ဗာ။ ။ [ကထာ ဧဝါတိ ပုဂ္ဂလကထာ ဧဝမဓု] အချင်းချင်း အယူတူနေရကား ဤပုဂ္ဂလကထာတရပ်လုံးကိုပင် ဘုရားရှင်သည်၎င်း, အရှင်မောဂ္ဂလိပုတ္ထတိဿထေရ်သည်၎င်း အားမထုတ်ထိုက်တော့။ ဤစကား ၂-ရပ်ဖြင့် “သမ္မုတိသစ္စံ ဝါ သန္ဓာယ ။ပေ။ အနုယောဂေါ ပရဝါဒိဿ” ဟူသော အဋ္ဌကထာစကားကို အပြစ်ပြသည်။] ၂။ အထ သကဝါဒိနာ ။ပေ။ အာပဇ္ဇတိ။ ။အခြား နည်းအားဖြင့် အပြစ်ပြလို၍ “အထ”စသည် မိန့်- သကဝါဒီနှင့် မိမိ(ပရဝါဒီ)သည် အလိုရှိအပ်သော သမ္မုတိသစ္စာဟူသော သစ္စိကဋကို ရည်ရွယ်၍ ““ယော သစ္စိကဋ္ဌောပရမတ္ထော။တတော သော ပုဂ္ဂလော”စသော ဒုတိယပြဿနာကို ဆိုပါသည်-ဟု အကယ်၍ အဓိပ္ပါယ်ကို ဆိုလိုအံ့၊ ထိုသို့ဖြစ်လျှင် သကဝါဒီလည်း သမ္မုတိသစ္စာကိုသာ “သစ္စိကဋ္ဌ”ဟု ဆိုလိုရာ ရောက်၏၊ [အမှန်အားဖြင့်ကား သကဝါဒီက သမ္မုတိသစ္စာကိုသာ “ သစ္စိကဋ္ဌ”ဟု မဆိုလိုပါ၊ ပရမတ္ထသစ္စာကိုလည်း “သစ္စိကဋ္ဌ"ဟု ဆိုလိုသည်-ဟူလို။]
(သကဝါဒိနာ၊ သည်၎င်း။ အတ္တနာ စ၊ မိမိဟူသော ပရဝါဒီသည်၎င်း။) ဥဘယံ၊ ၂-ပါး စုံသော သမ္မုတိသစ္စာ, ပရမတ္ထသစ္စာကို။ အဓိပ္ပေတံ၊ သစ္စိကဋ္ဌ ဟု အလိုရှိအပ်သည်။ ယဒိ(ဟောတိ)၊ အံ့။ (ဧဝံသတိ)၊ ပုန၊ တဖန်။ သမ္မုတိသစ္စပရမတ္ထသစ္စာနိ ဝါ ။ပေ။ ဧဝမာဟာတိ၊ ဟူ၍။ န ဝတ္တဗ္ဗံ၊ မဆိုထိုက်သည်။ သိယာ၊ ဖြစ်ရာ၏။ ဣတိ၊ ဤကား အပြစ်တင်ပုံ တရပ်တည်း။ [ရှေး နိဿဿာ၌ ဣတိ မပါ။]

စ၊ ဆက်။ ဒွေပိ၊ ၂-ပါးလည်း ဖြစ်ကုန်သော။ သစ္စာနိ၊ သမ္မုတိသစ္စာ, ပရမတ္ထသစ္စာတို့သည်။ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထာ၊ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထတို့သည်။ ယဒိ (ဟောန္တိ)၊ ကုန်အံ့။ (ဧဝံ သတိ)သစ္စိကဋ္ဌေကဒေသေန၊ သမ္မုတိသစ္စာဟူသော သစ္စိကဋ္ဌတစိတ်အားဖြင့်။ ဥပလဒ္ဓိံ၊ ပညာဖြင့် ကပ်၍ ရှုမှတ်သည်ရှိသော် ပုဂ္ဂိုလ်ကို ရနိုင်ခြင်းကို။ ဣစ္ဆန္တေန၊ အလိုရှိသော သကဝါဒီပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာတိအာဒိ၊ အစရှိသော။ အနုယောဂေါ၊ မေးစိစစ်ခြင်းကို။ န ကာတဗ္ဗော၊ မပြုထိုက်။

သစ္စိကဋ္ဌေကဒေသေန၊ ရုပ္ပန အခြင်းအရာ စသော သစ္စိကဋ္ဌတစိတ်ဖြင့်။ အနုယောဂေါ စ၊ မေးစိစစ်ခြင်းသည်လည်း။ န ယုတ္တော၊ မသင့်။၁။ ယဒိ ဥဘယံ ။ ပေ ။ သိယာ။ ။မိမိနှင့် သကဝါဒီ ၂-ယောက်လုံးပင် သမ္မုတိ ပရမတ္ထသစ္စာ ၂-ပါးလုံးကို “သစ္စိကဋ္ဌ”ဟု အလိုရှိလျှင် ““သမ္မုတိသစ္စ ပရမတ္ထသစ္စာနိ ဝါ ဧကတော ကတွာပိ”ဟု ဝါ-သဒ္ဒါဖြင့် တနည်း မဆိုသင့်တော့ပင်ကိုယ်ကပင် သစ္စာ ၂-ပါးလုံးကို အလိုရှိပြီး ဖြစ်သည်-ဟူလို။ ဤအပြစ်ပြခြင်းများ သည် ပရဝါဒီ၏ ဒုတိယပြဿနာကို သကဝါဒီက “န ဘေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟု ဖြေဆိုပုံနှင့် စပ်၍ ဖြစ်၏။ ၂။ ယဒိ စ ဒွေပိ ။ ပေ ။ န ကာတဗ္ဗော။ ။သကဝါဒီ၏ ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော အနုလောမနယနှင့်စပ်၍ အပြစ်ပြလိုသောကြောင့် “ယဒိ စ”စသည်ကို မိန့်။ [ဣစ္ဆန္တေ နာတိ သကဝါဒိနာ။-မဓု၊] ပရမတ္ထသစ္စာ သစ္စုတိသစ္စာ ၂-ပါးလုံးပင် သစ္စိကဋ္ဌ ပရမတ္ထချည်း ဖြစ်အံ့။ (ဤသို့ဖြစ်လျှင်) သမ္မုတိသစ္စာ ဟူသော သစ္စိကဋ္ဌတစိတ်ဖြင့် ပုဂ္ဂိုလ်ကို ရနိုင်ခြင်းကို အလိုရှိသော သကဝါဒီသည် “ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌ " ပရမတ္ထေန” စသော မေးစိစစ်မှုကို (အနုလောမနယတုန်းကပင်) မပြုထိုက်၊ ဘာ့ကြောင့်နည်း-မိမိ၏ အယူတစိတ်နှင့် ပရဝါဒီ၏ အယူသည် တူနေသောကြောင့် တည်း။ ၃။ န စ ။ ပေ ။ ယုတ္တော။ ။[နနု ရုပ္ပနာဒိအာကာရေန အနုယောဂေါ ကာတဗ္ဗောတိ အာဟ န စာတိအာဒိ။-မဓု] ရှေ့ဝါကျ၌ “တစ္စိကဋ္ဌေကဒေသေန”ကို “သမ္မုတိသစ္စေန”ဟု ဖွင့်၍ ဤဝါကျ၌ “ရုပ္ပနာဒိအာကာရေန”ဟု ဖွင့်သည်။ ဤသို့ “အာကာရေန”ဟု ဖွင့်ပုံကို ထောက်၍ အနုလောမနယတုန်းက ဒုတိယပုစ္ဆာကို စိစစ် နေသည်-ဟု မှတ်ပါ။ ဤ၌ “သစ္စိကဋ္ဌတစိတ်” ဟူသည် ပရမတ္ထသစ္စာထဲတွင် တစိတ်ဖြစ်သော ရုပ္ပန စသော အခြင်းအရာတည်း။ ထို့ကြောင့် နောက်၌ “န ဟိ ဝေဒယိတာကာရေန”စသည်ဖြင့် ပရမတ္ထသစ္စာတစိတ်ကို ဖွင့်သည်။

သစ္စိကဋ္ဌကဒေသေန အနုယောဂေါ န ယုတ္တော၊ နည်း။) ဟိံ(ယသ္မာ)၊ ကြောင့်။ ဝေဒယိတာကာရေန၊ ဝေဒယိတ အခြင်းအရာအားဖြင့်။ ဥပလဗ္ဘမာနာ၊ ပညာဖြင့် ကပ်၍ ရှုမှတ်သည်ရှိသော် ရအပ်သော။ ဝေဒနာ၊ ကို။ ရုပ္ပနာကာရေန၊ ရုပ္ပန အခြင်းအရာအားဖြင့်။ န ဥပလဗ္ဘတိ၊ ပညာဖြင့် ကပ်၍ ရှုမှတ်သည်ရှိသော် မရအပ် မရနိုင်သလော။ ဣတိ၊ သို့။ န အနုယုဉ္ဇိတဗ္ဗာ၊ မစိစစ်ထိုက်။ (မစိစစ်ထိုက်သကဲ့သို့-ဟူလို။) စ၊ ဆက်။ ပရဝါဒီ၊ ပရဝါဒီ ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ရုပ္ပနာဒိသဘာဝံ၊ ရုပ္ပန အစရှိသောသဘောကို။ ပုဂ္ဂလံ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ဟူ၍။ န ဣစ္ဆတိ၊ အလိုရှိသည် မဟုတ်။ အထခေါ၊ အဟုတ်ကား။ သစ္စိကဋ္ဌ ပရမတ္ထမေဝ၊ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထကိုသာ။ (ပုဂ္ဂလံ၊ ဟူ၍။) ဣစ္ဆတိ၊ အလိုရှိ၏။ ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ (သစ္စိကဋ္ဌေကဒေသေန အနုယောဂေါ န ယုတ္တော။)
ပရမတ္ထသစ္စတော၊ ရုပ် ဝေဒနာစသော ပရမတ္ထသစ္စာမှ။ အညသ္မိံ၊ အခြားသော။ သစ္စိကဋ္ဌေ၊ သမ္မုတိသစ္စာဟူသော သစ္စိကဋ္ဌသည်။ ဝိဇ္ဇမာနေ၊ ထင်ရှားရှိသော်။ (ထင်ရှားရှိခြင်းကြောင့်) အဿ၊ ထိုသမ္မုတိသစ္စာ ဟူသော ပုဂ္ဂလ၏။ ပရမတ္ထသစ္စတာ၊ ပရမတ္ထသစ္စာ၏ အဖြစ်ကို။ န အနုယုဉ္ဇိတဗ္ဗာ၊ မစိစစ်ထိုက်။၁။နဟိ ။ပေ။ ပရမတ္ထမေဝါတိ။ ။[ရှေ့၌ “န ဟိ”ဟု စ၍ အဆုံး၌ ဣတိသဒ္ဒါပါသောကြောင့်“ကသ္မာတိ အာဟ နဟီတိအာဒိ"ဟု မဓုဋီကာ ကျမ်းတက်သည်။ ထို့ကြောင့် “န ဟိ ပေ။ ပရမတ္ထမေဝါ”တိ တိုင်အောင် ကာရဏဝါကျ။ “န စ ။ပေ။ ယုတ္တော”ကို ဖလဝါကျဟု ခွဲပါ။] ဆိုလိုရင်းကား- ဝေဒနာသည် ပရမတ္ထ သစ္စိကဋ္ဌတစိတ်ဖြစ်သကဲ့သို့ ရုပ်လည်း ပရမတ္ထသစ္စိကဋ္ဌတစိတ်တည်း။ “ပရမတ္ထသစ္စိကဋ္ဌ တစိတ်ဖြစ်သော ဝေဒနာကို ရုပ္ပနာကာရ ဟူသော ပရမတ္ထသစ္စကဋ္ဌ တစိတ်အားဖြင့်ရအပ်သလော”ဟု မမေးထိုက်သကဲ့သို့ ထို့အတူ “ပုဂ္ဂိုလ်ကို ပရမတ္ထသစ္စိကဋ္ဌ တစိတ်အားဖြင့် ရအပ်ပါသလော”ဟု မမေးသင့်။ ၂။ န စ ပရဝါဒီ ။ ပေ ။ ပရမတ္ထမေဝ။ ။ပရမတ္ထသစ္စာတစိတ်ဖြင့် မမေး ထိုက်ပုံကို ထပ်၍ ခိုင်မြဲစေလိုသောကြောင့် "န စ ။ပေ။ ပရမတ္ထမေဝ”ဟု မိန့်သည်။ပရဝါဒီသည် ရုပ္ပန စသော အခြင်းအရာကို ပုဂ္ဂိုလ်ဟု မဆိုလို၊ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထကိုသာ ပုဂ္ဂိုလ်ဟု ဆိုလို၏။ ထို့ကြောင့် "န စ သစ္စိကဋ္ဌေကဒေသေန အနုယောဂေါ ယုတ္တေရုပ္ပန အခြင်းအရာ ဟူသော သစ္စိကဋ္ဌတစိတ်ဖြင့် မေးစိစစ်ခြင်းသည် ( နဂိုကပင် ပရဝါဒီ အလိုမရှိသော ပုဂ္ဂလကို မေးရာရောက်သောကြောင့်)မသင့်ပါ-ဟူလို။ ၃။ ပရမတ္ထသစ္စတာ ။ ပေ ။ အနုယုဉ္ဇိတဗ္ဗာ။ ။"ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေန”စသော အနုယောဂကို မပြုထိုက်ပုံကို ပြပြီး၍ “ယော သစ္စိကဋ္ဌော ပရမတ္ထော, တတော သော ပုဂ္ဂလော”စသည်ဖြင့် မစိစစ်ထိုက်ပုံကို ပြလိုသောကြောင့် “ပရမတ္ထသစ္စတော”စသည်ကို မိန့်။ ရုပ် ဝေဒနာ စသော ပရမတ္ထသစ္စာမှတပါး သမ္မုတိသစ္စာဟူသော သစ္စိကဋ္ဌရှိသေးလျှင်(ရှိသေးသောကြောင့်) ထိုသမ္မုတိသစ္စိကဋ္ဌဖြစ်သော ပုဂ္ဂိုလ်၏ ပရမတ္ထသစ္စာအဖြစ်ကို “တတော သော ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထန”ဟု မစိစစ်ထိုက်။ [နာဿ ။ပေ။ အနုယုဉ္ဇိတဗ္ဗာတိ သကဝါဒိနာ “တတော သော ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတီတိ ဧတေန န အနုယုဉ္ဇိတဗ္ဗာ- မဓု ]
အသစ္စိကဋ္ဌေ၊ သစ္စိကဋ္ဌမဟုတ်သော အနက်၌။ (ပုဂ္ဂိုလ်ဟူသောအနက်၌) သစ္စိကဋ္ဌဝေါဟာရံ၊ သစ္စိကဋ္ဌ အခေါ်အဝေါ်ကို။ အာရောပေတွာ၊ တင်၍။ တံ၊ ထို ဝေါဟာရသစ္စိကဋ္ဌကို။ သန္ဓာယ၊ ရည်ရွယ်၍။ ပုစ္ဆတိ၊ ပရဝါဒီ မေး၏။ ဣတိ၊ ဤသို့။ ဝဒန္တာနံ၊ ပြောဆိုကုန်သော ဆရာတို့၏။ (ဝါဒေ၊ အယူ၌။) ဝေါဟရိတသစ္စိကဋ္ဌဿ၊ ခေါ်ဝေါ်အပ်သော သစ္စိကဋ္ဌ၏။ (ဥပစာ သစ္စိကဋ္ဌ၏။) အတ္တနာ၊ မိမိဟူသော ပရဝါဒီသည်။ အဓိပ္ပေတသစ္စိကဋ္ဌတာ၊ အလိုရှိအပ်သော သစ္စိကဋ္ဌ၏ အဖြစ်သည်။ န ယုတ္ထာ၊ မသင့်။
စ၊ ဆက်။ ဝေါဟရိတပရမတ္ထသစ္စိကဋ္ဌာနံ၊ ဝေါဟရိတသစ္စိကဋ္ဌ ပရမတ္ထသစ္စိကဋ္ဌ ဟူကုန်သော။ ဒွိန္နံ၊ ၂-ပါးကုန်သော သစ္စိကဋ္ဌတို့၏။ သစ္စိကဋ္ဌဘာဝေ၊ သစ္စိကဋ္ဌ၏ အဖြစ်သည်။ (သတိ) ဝုတ္တနယောဝ၊ ဆိုအပ်ပြီးသော နည်းရှိသည်သာလျှင် ဖြစ်သော။ ဒေါသော၊ အပြစ်သည်။ ဟောတိ၊ အနုဋီကာ။ ။အနူဋီကာ၌ကား “အဿ သစ္စိကဋ္ဌဿ ပရမတ္ထသစ္စတာ ပရဝါ ဒိနာ န အနုယုဉ္ဇိတဗ္ဗာ “ ပုဂ္ဂလော နူပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာ”တိ၊ (ဘာ့ကြောင့် နည်း) သကဝါဒိနောပိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထတော (ထို ပုဂ္ဂလ၏) ဣစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာတိအဓိပ္ပါယော”ဟု ပစ္စနီကနယ၌ လာသော ဒုတိယပုစ္ဆာ၏ မမေးထိုက်ပုံကို ဆိုသည်။ [သူ့နည်းနှင့်သူ သင့်ပါ၏။ ] ၁။ အသစ္စိကဋ္ဌ ။ပေ။ န ယုတ္တာ။ ။[ဥပစရိတသစ္စိကဋ္ဌဂ္ဂဟဏေပိ ဒေါသံ ဒဿေတုံ အသစ္စိကဋ္ဌေတိအာဒိ ဝုတ္တံ။ အသစ္စိကဋ္ဌေ ပုဂ္ဂလေ။ တံတိ ဝေါဟရိတံ သစ္စိကဋ္ဌံ။-မဓု။ “ဝေါဟရိတသစ္စိကဋ္ဌ”ဟူသည် သမ္မုတိသစ္စာ မဟုတ်သေး၊ သစ္စိကဋ္ဌ အမည်ကို တင်စားထားသော ဥပစာရသစ္စိကဋ္ဌတည်း။ ] သစ္စိကဋ္ဌဝေါဟာရကို တင်စား၍ ထိုဥပစာသစ္စိကဋ္ဌဖြစ်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကို မေးသည်-ဟု တချို့ဆရာတို့က ဆိုကြသေး၏၊ ထို့ဆရာတို့အယူ၌ ဥပစာသစ္စိကဋ္ဌ၏ မိမိဟူသော ပရဝါဒီ အလိုရှိအပ်သော သစ္စိကဋ္ဌအဖြစ်သည် မသင့်။ ဘာ့ကြောင့်နည်း- ပရဝါဒီ ပုဂ္ဂလကို သမ္မုတိသစ္ဆိကဋ္ဌ ဟုသာ ယူ၍ ဥပစာတင်စားအပ်သော သစ္စိကဋ္ဌဟု မဆိုလိုသောကြောင့်တည်း။ ၂။ ဝေါဟရိတ ။ပေ။ ဒေါသော။ ။“ဥပစာသစ္စိကဋ္ဌ ပရမတ္ထသစ္စိကဋ္ဌ ၂-မျိုးတို့၏ သစ္စိကဋ္ဌအမည်ဖြစ်ရာ၌ အဘယ်အပြစ်ရှိပါသနည်း”ဟု မေးဖွယ်ရှိသောကြောင့် “ဝုတ္တနယောဝ ဒေါသော”ဟု မိန့်သည်။ “ဝုတ္တနယ”ဟူသည် “ယဒိ စ ဒွေပိ သစ္စာနိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထာ၊ သစ္စိကဋ္ဌေကဒေသေန ဥပလဒ္ဓိံ ဣစ္ဆန္တေန ။ပေ။ အနုယောဂေါ န ကာတဗ္ဗော၊ န စ သစ္စိကဋ္ဌေကဒေသန”စသည်ဖြင့်“န ယုတ္တာ”တိုင်အောင် ပြအပ် ခဲ့သော အပြစ်တည်း။ [ဝုတ္တနယောဝ ဒေါသောတိ ပိ သစ္စာနီတိအာဒိနာ အနန္တရမေဝ (အခြားမဲ့ “န ယုတ္တာ”တိုင်အောင်ပင်) ဝုတ္တံ သန္ဓာယာဟ-အနု။]
သမ္မုတိသစ္စာကာရေန၊ သမ္မုတိသစ္စာ ဟူသော အခြင်းအရာအားဖြင့်။ ဥပလဗ္ဘမာနဉ္စ၊ ပညာဖြင့် ကပ်၍ ရှုမှတ်သည်ရှိသော် ရအပ်သော သစ္စိကဋ္ဌ အနက်သည်လည်း။ ဘူတသဘာဝတ္ထေန၊ ဟုတ်မှန်သော သဘာဝအနက်အားဖြင့်။ ဥပလဗ္ဘေယျဝါ၊ ရအပ်သော်လည်းရအပ်ရာ၏။ ဘူတသဘာဝတ္ထေန၊ ဘူတသဘာဝအနက်အားဖြင့်။ န ဥပလဗ္ဘေယျ ဝါ၊ မရအပ်မူလည်းမရအပ်ရာ။
ဘူတသဘာဝတ္ထေန၊ ဟုတ်မှန်သော သဘာဝအနက်အားဖြင့်။ ယဒိဥပလဗ္ဘတိ၊ အကယ်၍ ရအပ်သည်ဖြစ်အံ့။ (ဧဝံသတိ၊ သော်။) [နာနုယုဉ္ဇိတဗ္ဗာ-၌စပ်။] ပုဂ္ဂလောပိ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ကိုလည်း။ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေန၊ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထအားဖြင့်။ ဥပလဗ္ဘတိ၊ ရအပ် ရနိုင်၏။ ဣတိ၊ သို့။ အနုဇာနန္တော၊ ခွင့်ပြုသော ပရဝါဒီပုဂ္ဂိုလ်ကို။ နာနုယုဉ္ဇိတဗ္ဗော၊ မစိစစ်ထိုက်။
ဘူတသဘာဝတ္ထေန၊ ဟုတ်မှန်သော သဘာဝအနက်အားဖြင့်။ (ပုဂ္ဂလော၊ ကို။) အထ န (ဥပလဗ္ဘတိ)၊ အကယ်၍ မရအပ်သည်ဖြစ်အံ့။ (ဧဝံ သတိ)။ သမ္မုတိသစ္စဿ၊ သမ္မုတိသစ္စာဖြစ်သော ပုဂ္ဂလ၏။ တံဝိနိမုတ္တော၊ ထို ဘူတသဘာဝတ္ထုမှ လွတ်သော။ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထာကာရော၊ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထအခြင်းအရာကို။၁။ သမ္မုတိသစ္စာကာရေန။ ပေ။ နဝါ။ ။သမ္မုတိသစ္စာ အခြင်းအရာအားဖြင့် ရအပ်သော သစ္စိကဋ္ဌအနက်ကို သစ္စိကဋ္ဌဟု ယူလျှင်လည်း ရနိုင်သော အပြစ်ကို ပြလို၍ “သမ္မုတိ ။ ပေ ။ န ဝါ”ဟု မိန့်သည်။ သမ္မုတိသစ္စာ အခြင်းအရာ အားဖြင့် ရအပ်သော ပုဂ္ဂိုလ်ဟူသော သစ္စိကဋ္ဌသည် ဟုတ်မှန်သော သဘောအားဖြင့်သော်လည်း ရအပ်ရာ၏။ ဟုတ်မှန်သော သဘော မဟုတ်သောအားဖြင့်သော်လည်း ရအပ်ရာ၏။ ဤကား အပြစ်ပြဖို့ရန် အခြေခံတည်း။ ထိုတွင်- ၂။ ယဒိဘူတ ။ ပေ ။ နာနုယုဉ္ဇိတဗ္ဗော။ ။သမ္မုတိသစ္စာ အခြင်းအရာအားဖြင့် ရအပ်သော အနက်သည် အစစ်အမှန် ဘူတသဘာဝတ္ထဖြစ်လျှင် “အာမန္တာ ပုဂ္ဂိုလ်ကိုလည်း သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထအားဖြင့် ရအပ်၏”ဟု ဝန်ခံထားသော ပရဝါဒီကို စစ်ဆေးဖွယ် မလို။ [ အနူဇာနန္တော ပရဝါဒီ၊ နာနူယုဉ္ဇိတဗ္ဗော ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘ တီတိအာဒိနာ။ (ပဌမပုစ္ဆာ)။ ယော သစ္စိကဋ္ဌော ပရမတ္ထောတိ ဧတေန ဝါ(ဒုတိယ ပုစ္ဆာ)-မခု။] ၃။ အထန။ ။["အထ န ဣတိ အထ န ဘူတသဘာဝတ္ထေန ဥပလဗ္ဘတီတိ ယောဇနာ”ဟု အနုဋီကာဆိုသောကြောင့် ရှေးက “အထ န”ဟု ရှိ၍ “ဘူတသဘာ ဝတ္ထေန”ပါဌ် ရှိဟန် မတူ၊ ရှေးဝါကျကို လိုက်စေ၍ အနက်ယောဇနာရသည်။] ပုဂ္ဂလကို ဘူတသဘာဝအနက်အားဖြင့် မရအပ်လျှင် သမ္မုတိသစ္စာဖြစ်သော ပုဂ္ဂလအတွက် ထို ဘူတသဘာဝတ္ထမှ လွတ်သော သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထအခြင်းအရာကို ဆိုထိုက်သေး၏။ (ဘာကြောင့်နည်း)၊ ပုဂ္ဂလအတွက် ထိုဘူတသဘာဝမှ လွတ်သော သစ္စိကဋ္ဌ ပရမတ္ထအခြင်းအရာ၏ ထင်ရှားမရှိခြင်းကြောင့်တည်း။ (သင်္ဂဟကာရေန) ဝတ္တဗ္ဗော၊ ဆိုထိုက်၏။ (ကသ္မာ၊ နည်း။) အသိဒ္ဓတ္တာ၊ သမ္မုတိသစ္စာဟူသော ပုဂ္ဂိုလ်၏ ဘူတသဘာဝအားဖြင့် ထင်ရှားမရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်တည်း။
စ၊ သာဓကကား။ ယထာ ရူပါဒယော ဓမ္မော ။ပေ။ န ဧဝံ ပုဂ္ဂလောတိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရော) ဝက္ခတိ၊ ဆိုလတ္တံ့။ [အဋ္ဌကထာ ပဋိဝေဓာနုယောဂ ပုဒ်ရေနံပါတ်(၂၃၇)၌ ဆိုလတ္တံ့။]
တသ္မာ၊ ထို ဆိုအပ်ပြီးသော အကြောင်းကြောင့်။ ဧတ္ထ၊ ဤ“အတ္တနာအဓိပ္ပေတံ သစ္စိ ကဋ္ဌမေဝ”ဟူသော စကား၌။ အဓိပ္ပါယော၊ အဋ္ဌကထာဆရာ၏ အလိုကို။ မဂ္ဂိတဗ္ဗော၊ ရှာမှီးထိုက်၏။ [အနုဋီကာ၌ ထိုထို အဖွင့်ဝယ် အဓိပ္ပါယကို ရှာမှီးထားသည်။]
**ဒွိန္နံ သစ္စာနန္တိ**ဧတ္ထ၊ ဟူသောဤပါဌ်၌။ သစ္စဒ္ဓယာကာရေန၊ ပရမတ္ထ သစ္စာ, သမ္မုတိသစ္စာ ၂-ပါးအပေါင်း၏ အခြင်းအရာအားဖြင့်။ အနုပလဗ္ဘနီယတော၊ မရအပ်,မရနိုင်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဧတံ၊ ဤမရခြင်းသည်။ ဝါ၊ ကို။ (“နုပလဗ္ဘတိ” ဟူသော ပုစ္ဆာအတိုင်း မရခြင်းကို) အနုညေယျံ၊ ခွင့်ပြုထိုက်သည်။ သိယာ၊ ဖြစ်ရာ၏။ ဝါ၊ သို့မဟုတ်။ ကိဉ္စိ၊ တစုံတခုသော စကားကို။ န ဝတ္တဗ္ဗံ၊ မဆိုထိုက်။
ဟိ၊ ထင်ရှားအောင် ပြဦးအံ့။ ဧကဒေသန၊ တစိတ်ဖြစ်သော။ ပရမတ္ထာကာရေန၊ ပရမတ္ထသစ္စာ အခြင်းအရာအားဖြင့်။ အနုပလဗ္ဘနီယတာ၊ မရအပ်, မရနိုင်သည်၏ အဖြစ်သည်။ အနုဇာနနဿ၊ ခွင့်ပြုခြင်း၏။ ကာရဏံ၊ အကြောင်းသည်။ န (ဟောတိ) ယထာ၊ မဟုတ်သကဲ့သို့။၁။ဝတ္တဗ္ဗော(နဝတ္တဗ္ဗာ)။ ။စာအုပ်တို့၌ “န ဝတ္တဗ္ဗော”ဟု န အက္ခရာ ပါနေ၏။ သို့သော် ဘူတသဘာဝအနက်အားဖြင့် ပုဂ္ဂလကို မရအပ်ငြားအံ့။ ဤသို့မရအပ်လျှင် သမ္မုတိသစ္စာအတွက် ထို ဘူတသဘာဝတ္ထမှ အလွတ်တမျိုးဖြစ်သော သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထ အခြင်းအရာကို ဆိုထိုက်၏။ဘာ့ကြောင့်နည်း – အဝိဇ္ဇမာနတ္တာ၊ သမ္မုတိသစ္စာဖြစ်သော ပုဂ္ဂလက ထင်ရှားမရှိသောကြောင့်တည်း။ ဤသို့ န-အက္ခရာ မပါမှ အဓိပ္ပါယ်မှန် ရသည်။ [ဝတ္တဗ္ဗောတိ ယဒေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ။ တံ “ယော လောက ဝေါဟာရသိဒ္ဓါ”တိအာဒိနာ ဝုတ္တမေဝ ("ယော လောကဝေါဟာရသိဒ္ဓေါ သစ္စိ ကဋ္ဌော”စသည်ဖြင့် ရှေ့၌ ပုဒ်ရေနံပါတ် ၂-အဖွင့်၌ အနူဋီကာဆရာ ဆိုခဲ့ပြီ။)-အနု။]မဓု၌လည်း 'ပရဝါဒိနာ အဋ္ဌကထာစရိယေန ဝါ ဝတ္တဗ္ဗော၊ သော စ န ဝုတ္တောတိ အယံ ဟေတ္ထ အဓိပ္ပါယော၊ န-ကာရော ကတ္ထစိ ပါဌေ အတ္ထိ၊ သော စ အနူဋီကာ ပါဌေန ဝိရုဒ္ဓတ္တာ အယုတ္တော ဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော”ဟု ဆိုသည်။ ၂။ အနုညေယျမေတံ ။ ပေ ။ ဝတ္တဗ္ဗံ။ ။"တတော သော ပုဂ္ဂလော နူပလဗ္ဘတိ(မရအပ်သလော)”ဟု မေးသောကြောင့် “မရအပ်”ဟုပင် ခွင့်ပြုထိုက်၏၊ “အာပန္တာ”ဟု ဖြေဆိုထိုက်သည်-ဟူလို။ ထိုသို့ မဖြေလျှင်လည်း “ဌပနီယပြဿနာ” ဟု သဘောထား၍ ဘာကိုမျှ မပြောဆိုထိုက်။ [အနုညေယျမေတံ သိယာတိ ဧတံ အနုပလဗ္ဘနံ ပဌမပုစ္ဆာယံ ဝိယ ဒုတိယပုစ္ဆာယမ္ပိ အနုဇာနိတဗ္ဗံ သိယာ၊ န ဝါကိဉ္စိ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ အထ ဝါ ကိဉ္စိ န ဝတ္တဗ္ဗံ ဌပနီယတ္တာ ပဉှဿ။- အနူ။] ဧဝံ၊ တူ။ ဧကဒေသေန၊ တစိတ်ဖြစ်သော။ သမ္မုတိယာကာရေန၊ သမ္မုတိ သစ္စာအခြင်းအရာအားဖြင့်။ ဥပလဗ္ဘနီယထာ၊ ရအပ် ရနိုင်သည်၏ အဖြစ်သည်။ ပဋိက္ခေပဿ စ၊ ပယ်မြစ်ခြင်း၏လည်း။ (ကာရဏံ၊ သည်။ န ဟောတိ၊ မဟုတ်။) ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ ဧတ္ထာပိ၊ ဤ “ဒိန္နံ သစ္စာနံ ဧကတော ကတွာ” ဟူသော စကားရပ်၌လည်း။ အဓိပ္ပါယော၊ အဋ္ဌကထာဆရာ၏ အလိုကို။ မဂ္ဂိတဗ္ဗော၊ ရှာမှီးထိုက်၏။
**နုပလဗ္ဘတီတိ ဝစနသာမညမတ္တန္တိ**၊ ဟူသောပါဌ်၌။ နုပလဗ္ဘတီတိ၊ ဟူသော။ ဣဒမေဝ ဝစနံ၊ ဤစကားကိုပင်။ အနုညာတံ၊ အာမန္တာဟုလည်း ခွင့်ပြုအပ်၏။ ပဋိက္ခိတ္တဉ္စ၊ "န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ” ဟုလည်း ပယ်မြစ်အပ်၏။ ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ ဧတံ ဆလဝါဒံ၊ ဤ မူလအနက်ကို ဖုံးလွှမ်း၍ သဒ္ဒါကိုဖျက်ဆီးကြောင်း သာမညစကားကို။၁။ ယထာ ဟိ ။ပေ။ ပဋိက္ခေပဿ စ။ ။ဌပနီယ(မဖြေပဲ ထားထိုက်သော) ပြဿနာဖြစ်ပုံကို ထင်ရှားပြလိုသောကြောင့် “ယထာ ဟိ”စသည်ကို မိန့်သည်။ “တတော သော ပုဂ္ဂလော နူပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေန”ဟူသော ဒုတိယပြဿနာ၌ ပုဂ္ဂိုလ်ကို ( သစ္ဆိကဋ္ဌပရမတ္ထ ၂-မျိုးတွင်) ပရမတ္ထသစ္ဆိကဋ္ဌအဖြစ်ဖြင့် မရထိုက်၊ ဤသို့ တစိတ် တဒေသဖြစ်သော ပရမတ္ထ အခြင်းအရာအားဖြင့် မရခြင်းသည် “အာမန္တာ”ဟု ခွင့်ပြုနိူင်ခြင်း၏ အကြောင်းမဟုတ်သကဲ့သို့ သမ္မုတိသစ္စကဋ္ဌတစ်မျိုးသာ ရခြင်းသည်လည်း " န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟု ပယ်ခြင်း၏ အကြောင်းမဟုတ်။ ထို့ကြောင့် ခွင့်လည်း မပြု ပယ်လည်း မပယ်ပဲ ဌပနီယပြဿနာအဖြစ်သာ ထားထိုက်သည် ဟူလို။ ၂။ မဂ္ဂိတဗ္ဗော ဧတ္ထာပိ။ ။အပိ-ဖြင့် ရှေး၌ ဆိုအပ်ပြီးသော “အတ္တနာ အဓိပ္ပေတံ သစ္စိကဋ္ဌမေဝ”ဟူသော စကားကို ပေါင်းသည်။ “ထို၌သာ အဋ္ဌကထာ ဆရာ၏ အလိုကို ရှာတိုက်သည် မဟုတ်သေး၊ ဤ “ဒွိန္နံ သစ္စာနံ ဧကတော ကတွာ”ဟူသော စကား၌လည်း အဋ္ဌကထာဆရာ၏ အလိုကို ရှာထိုက်သည်-ဟူလို။ ထိုသို့ ရှာထိုက်သောကြောင့် အနုဋီကာ၌ “ဧတ္ထ စ ကာမံ သစ္စဒွယာကာရေန ပုဂ္ဂလော နုပလဗ္ဘတိ။ သမ္မုတိယာကာရေန ပန ဥပလဗ္ဘတိတိ ဥပလဗ္ဘနဘာဝဿ ဝသေန ပဋိက္ခေပေါ ကတော (မရအပ်သလော ဟု မေးရာဝယ် သမ္မုတိသစ္စာအဖြစ်ဖြင့် ရအပ် နေသောကြောင့် “န ဟေဝံ ဝတ္ထဗ္ဗေ-မရအပ်”ဟု မဆိုထိုက်-ဟု ပယ်မြစ်ပြီး) ဤသို့ အဋ္ဌကထာ၏ အလိုကို ရှာပြသည်။ ၃။ နုပ ။ ပေ ။ ဝစနသာမညမတ္တံ့။ “နုပလဗ္ဘဟိ”ဟူသော ပုစ္ဆာစကား တစ်ပုဒ်သည် ပဌမပုစ္ဆာဝယ် “အာမန္တာ”ဟု ဝန်ခံခြင်းနှင့်လည်း ဆိုင်၏၊ ဒုတိယ ပုစ္ဆာဝယ် “န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟု ပယ်ခြင်းနှင့်လည်း ဆိုင်၏၊ ထို့ကြောင့် “ဝစန” သာမည”ဟု ဆိုသည်၊ မတ္တ သဒ္ဒါကား အနက်အဓိပ္ပါယ် ကွဲပြားခြင်းကို ကန့်သော စကားတည်း။ **၄။ ဧတံ ဆလဝါဒံ။ ။ဤသို့ အနုညာတ ပဋိက္ခိတ ၂-မျိုးနှင့် ဆက်ဆံသော သာမညစကားသည် မိမိ မလိုအပ်သော အနက်ကိုဖုံး၍ မိမိ လိုအပ်သော အနက်၌ကပ်ငြိနိုင်သောကြောင့် "ဆလဝါဒ-ဆလစကား"ဖြစ်၏၊ ဤအဓိပ္ပါယ်ကိုရည်ရွယ်၍ "ဆလဝါဒံ နိဿယ"ဟု အဋ္ဌကထာဆိုသည်။ ဤကား အဋ္ဌကထာဆရာ၏အလိုကိုပြသောစကားတည်း။[ဆလံ ဝဒတိ ဧတေနာတိ ဆလဝါဒေါ။ ဧတေန၊ ဤသာမညစကားဖြင့်။ ဆလံ၊ မလိုအပ်သောစကားကိုဖုံး၍ ငြိကပ်အပ်သော လိုအပ်သောအနက်ကို။ ဝဒတိ၊ ပြောဆိုနိုင်၏။ ဣတိ၊ ထိုကြောင့်၊ တံ၊ ထိုသာမညစကားသည်။ ဆလဝါဒေါ၊ မည်၏။ မိမိလိုရာအနက်ကိုဆွဲယူနိုင်သောသာမညစကားကိုဆလဝါဒ ခေါ်သည်- ဟူလို။] နိဿာယ၊ မှီ၍။ (ပဋိကမ္မံ ကရောန္တော-၌ စပ်။) ဣတိ အယံ၊ ဤသည်ကား။ အဓိပ္ပါယော၊ အဋ္ဌကထာဆရာ၏ အလိုတည်း။
ပန၊ ထိုသို့ အဋ္ဌကထာဆရာ၏ အလိုဖြစ်ပါသော်လည်း။ **ဥပလဗ္ဘတီ**တိ၊ ဟူသော။ ဧတဿေဝ၊ ဤသာမညစကားကိုပင်။ အနုဇာနနပဋိက္ခေပေဟိ၊ ခွင့်ပြုခြင်း ပယ်ခြင်းတို့ကြောင့်။ အဟံ၊ ကို။ (ပရဝါဒီဟု အသမုတ်ခံရသော အကျွန်ုပ်ကို။) နိဂ္ဂဟေတဗ္ဗော ယထာ၊ နှိပ်ထိုက်သကဲ့သို့။ ဧဝံ၊ ဤအတူ။ **နုပလဗ္ဘတီ**တိ၊ ဟူသော။ ဧတေဿေဝ၊ ဤ သာမညစကားကိုပင်။ အနုဇာနန ပဋိက္ခေပေဟိ၊ ခွင့်ပြုခြင်း, ပယ်မြစ်ခြင်းတို့ကြောင့်။ တွံ၊ အသင့်ကို။ (သကဝါဒီဟု သမုတ်အပ်သော အသင့်ကို) နိဂ္ဂဟေတဗ္ဗော၊ နှိပ်ထိုက်၏။ ဣတိဧဝံ၊ ဤသို့။ သမ္ဘဝန္တဿ၊ နိဂ္ဂဟဌာန အဖြစ်ဖြင့် ဖြစ်သင့်သော ဥပလဗ္ဘတိဟူသောစကား၏။ ဝါ၊ နှင့်။ သာမညေန၊ တူသည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ အသမ္ဘဝန္တဿ၊ နိဂ္ဂဟဌာနအဖြစ်ဖြင့် မဖြစ်သင့်သော နုပလဗ္ဘတိဟူသော စကားကို။ ကပ္ပနံ၊ နိဂ္ဂဟဌာန အဖြစ်ဖြင့် ပြုစီရင်ခြင်းသည်။ ဧတ္ထ၊ ဤ ပဋိကမ္မစတုက္က၌။ ဆလဝါဒေါ၊ ဆလဝါဒသည်။၁။ ယထာ ။ပေ။ ကပ္ပနံ။ ။အဋ္ဌကထာဆရာ၏ အလိုကိုပယ်၍ မိမိ အလိုကိုပြလိုသောကြောင့် “ယထာ ဥပလဗ္ဘတီတိ " ။ပေ။ ပနေတ္ထ ဆလဝါဒေါ ဘဝိတုံအရဟတိ”ဟု အလိုကို မနှစ်သက်ဟု ပြသော အရုစျတ္ထဇောတကတည်း။ ဋီကာဆရာကား “နူပလဗ္ဘတိ”ဟူသော သာမညစကားမျှကို ဆလဝါဒ၏ အကြောင်းဖြစ်သောကြောင့် ကာရဏူပစာရအားဖြင့် “ဆလဝါဒ”ဟု ယူလိုသည်။ ထို့ကြောင့် “တေန နူပလဗ္ဘ တီတိ ဝစနသာမညမတ္တံ ဆလဝါဒဿ ကာရဏတ္ထာ ဆလဝါဒေါတိ ဝုတ္တံတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ”ဟု မိန့်သည်။ ၂။ဧဝံ သမ္ဘ ဝန္တဿ ။ပေ။ ကပ္ပနံ။ ။“နူပလဗ္ဘတိ”ဟူသော သာမညစကားသည် “ဆလဝါဒ"မဟုတ်သေးပဲ ဆလဝါဒ၏ အကြောင်းသာဖြစ်လျှင် အဘယ်သည် ဆလဝါဒဖြစ်ပါသနည်း-ဟု မေးဖွယ်ရှိသောကြောင့် “ယထာ ဥပလဗ္ဘတီတိ ။ပေ။ အသမ္ဘဝန္တဿ ကပ္ပနံ"ဟု မိန့်သည်။ ဆိုလိုရင်းကား နိဂ္ဂဟဌာနအဖြစ်ဖြင့် မဖြစ်သင့်သော နူပလဗ္ဘတိ ဟူသော သာမညစကားကို နိဂ္ဂဟဌာနအဖြစ်ဖြင့် ပြုစီမံခြင်းသည် ဆလဝါဒ ဖြစ်သည်-ဟူလို။ [ဤသို့ဖြစ်လျှင် “နူပလဗ္ဘတိ”ဟူသော သာမညစကားသည် ဆလဝါဒ ဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်းသာ ဖြစ်၏- ဟု ဋီကာဆရာ ဆိုလိုသည်။ ဝါဒေါ၊ ဆလဝါဒသည်။ ဝါ၊ မလိုရာအနက်ကို ဖုံး၍ ငြိကပ်အပ်သော လိုရာအနက်ကို ပြောဆိုကြောင်းသည်။ ဘဝိတုံ၊ ဖြစ်ခြင်းငှါ။ အရဟတိ၊ ထိုက်၏။
တေန၊ ထို့ကြောင့်။ (ထိုသို့ အသမ္ဘဝန္တိကို သမ္ဘဝန္တ အဖြစ်ဖြင့် ပြုစီရင်ခြင်း၏ ဆလဝါဒ ဖြစ်ထိုက်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။) နုပလဗ္ဘတီတိ၊ ဟူသော။ဇဝံသမ္ဘ ဘိ ဝန္တဿ။ ။အနူလောမ နယတုန်းက “ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ"ကို ပရဝါဒီက ပဌမပြဿနာ၌ ““အာမန္တာ”ဟု ဝန်ခံ၍ ဒုတိယပြဿနာ၌ “န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ"ဟု ပယ်ခြင်းသည် ရှေ့နောက် မညီသည့်အပြင် မှားလည်း မှားသောကြောင့် နိဂ္ဂဟဌာနဖြစ်သင့်၏။ ထိုသို့ ဖြစ်သင့်သည်ကို "သမ္ဘဝန္တဿ”ဟု ဆိုသည်။ [နိဂ္ဂဟဌာန ဘာဝေန သမ္ဘဝန္တဿ-အနူ။] ယထာ ။ပေ။တွန္တိ။ ။အနုလောမနယတုန်းက ““ဥပလဗ္ဘတိ"ဟု တမျိုးတည်း ဖြစ်ပါလျက် “ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေန”ဟူသော ပြဿနာဝယ် ပဌမ ပြဿနာ၌“အာမန္တာ”ဟု ခွင့်ပြုခြင်း,ဒုတိယပြဿနာ၌ “န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟု ပယ်ခြင်းတို့ကြောင့် အကျွန်ုပ် ပရဝါဒီသည် အနှိပ်ခံခဲ့ရသကဲ့သို့ ဤအတူ ဤ ပစ္စနီက နယ၌ "နူပလဗ္ဘတိ”ဟူသော ပြဿနာဝယ် ပဌမပြဿနာ၌ အာမန္တာဟု ဝန်ခံခြင်း ဒုတိယပြဿနာ၌ “န တေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟု ပယ်ခြင်းတို့ကြောင့် အသင် သကဝါဒီကိုလည်း နှိပ်ထိုက်ပါသည်။ သာမညေန အသမ္ဘန္တဝဿံ။ ။ပစ္စနီကနယ၌လည်း “နူပလဗ္ဘတိ’”ဟူသောပုစ္ဆာကိုပင် သကဝါဒီ၏ “ဝန်ခံခြင်း ပယ်ခြင်း”ဟု ၂-မျိုး ဖြေသောကြောင့်အနုလောမနယတုန်းက နိဂ္ဂဟဌာနအဖြစ်ဖြင့် ဖြစ်သင့်သော သမ္ဘဝန္တ အဖြေ ၂-ခုနှင့် တူ၏၊ ထိုသို့ တူနေသည်ကို “(သာမညေန) သမာနဘာဝေန”ဟု ဆိုသည်။ ဤသို့ ဖြေပုံတူသော်လည်း အဖြေ ၂-ရပ်လုံး၌ သကဝါဒီက ရည်ရွယ်ချက်တစ်မျိုးစီထား၍မှန်သောဖြေခြင်းဖြစ်သောကြောင့် နိဂ္ဂဟဌာနအဖြစ်ဖြင့်ကား မဖြစ်သင့်သည်ကို “အသမ္ဘဝန္တ”ဟု ဆိုသည်။ ကပ္ပနံ။ ။ထို အသမ္ဘဝန္တဖြစ်သော ဝန်ခံခြင်း ပယ်မြစ်ခြင်းကို သမ္ဘဝန္တအခြင်းအရာအားဖြင့် ပြုစီမံခြင်းကို “ကပ္ပန”ဟု ဆိုလို၏ ထိုပြုစီမံခြင်းသည် ဆလဝါဒ ဖြစ်ထိုက်၏၊ [အသမ္ဘဝန္တဿ ကပ္ပနန္တိ ပစ္စနီကနယေန (နူပလဗ္ဘတိ ဟူသော ပစ္စနီကနည်းအားဖြင့်) တဿ နိဂ္ဂဟဌာနဘာဝေန အသမ္ဘဝန္တဿ (နိဂ္ဂဟဌာနအဖြစ်ဖြင့် မဖြစ်သင့်သော ထို အနုဇာနန ပဋိက္ခေပကို) တထာ ကပ္ပနံ သံဝိဓာနံ (ထို နိဂ္ဂဟဌာန အဖြစ်ဖြင့် ပြုစီမံခြင်းသည်) ဆလဝါဒေါ ဘဝိတုံ အရဟတိ။အနူ။] ဤ၌ “ကပ္ပနံ” ကို သံဝိဓာနံ ဟု ဖွင့်သောကြောင့် ကြံစည်ခြင်းအနက်ကို မယူရဟု မှတ်ပါ။ ဆလံဝါဒ။ ။ဆလ၏ ဝစနတ္ထကို ရှေ့၌ ပြခဲ့ပြီ။မဓု၌ကား-“ဆဍ္ဍေတိ ဧတေနာတိ ဆလံ။ (မလိုအပ်သော အနက်ကို စွန့်ကြောင်း ဖြစ်သောကြောင့် ဆလ မည်၏”) ဟု ဝစနတ္ထပြု၍ “အနူဇာနနံ ပဋိက္ခေပံ ဆဍ္ဍေတိ နာမပဋိက္ခေပေါ စ အနုဇာနနန္တိ အနူဇာနန ပဋိက္ခေပါကာရဘူတံ ဆလံ ဝဒတိ ဧတေနာတိ ဆလဝါဒေါ။ ဤသို့ ဆိုသည်။
ဝစနသာမညမတ္တံ၊ သာမညဖြစ်သောစကားမျှကို။ (ဝုတ္တံ-၌စပ်။) ဆလဝါဒဿ၊ ၏။ ကာရဏတ္ထာ၊ အကြောင်း၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဆလဝါဒေါတိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်ပြီ။ ဣတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ ဝါ၊ တနည်း။ ဝစနသာမညမတ္တဉ္စ၊ သာမည စကားမျှကို၎င်း။ ဆလဝါဒဉ္စ၊ ဆလဝါဒကို၎င်း။ နိဿာယ၊ မှီ၍။ (ပဋိကမ္မံ ကရောန္တော အာဟတို့ ၌စပ်။) ဣတိအတ္ထော၊ နက်။
ဌပနာ၊ ဌပနာသည်။ ဝါ၊ သူ၏စကားကို အတည်ထားခြင်းသည်။ နိဂ္ဂဟပဋိကမ္မာနံ၊ နိဂ္ဂဟ, ပဋိကမ္မတို့ကို။ ပါကဋဘာဝကရဏံ၊ ထင်ရှားသည်၏ အဖြစ်ကိုပြုကြောင်းစကားသည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်။ ဣတိ ဣဒံ၊ ဤစကားကို။ ဝိစာရေတဗ္ဗံ၊ စိစစ်ထိုက်၏။ (ကသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဣတိ ဣဒံ၊ ကို။ ဝိစာရေတဗ္ဗံ၊ စိစစ်ထိုက်သနည်း။)
ဟိ ယသ္မာ၊ ကြောင့်။ ပက္ခဋ္ဌပနေန၊ သူတပါး၏ အဖို့ဖြစ်သော အယူကို အတည်ထားခြင်းနှင့်။ ဝိနာ၊ ကင်း၍။ ("မိစ္ဆာတိ အာရောပေတုံ န သက္ကာ"၌ စပ်။) ပုရိမံ၊ ရှေ့စကားကို။ အနုဇာနိတွာ၊ “အာမန္တာ” ဟု ခွင့်ပြုပြီး၍။ ပစ္ဆိမဿ၊ နောက်စကားကို။ အဝဇာနနံ၊ “န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟု ပယ်ခြင်းသည်၎င်း။ ပစ္ဆိမံ ဝါ၊ နောက် စကားကိုမူလည်း။ အဝဇာနန္တဿ၊ “န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟု ပယ်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်၏။ ပုရိမာနုဇာနနံ၊ ရှေ့စကားကို “အာမန္တာ”ဟု ခွင့်ပြုခြင်းသည်၎င်း။ မိစ္ဆာ၊ မှားယွင်း၏။ ဣတိ၊ ဤသို့သော အပြစ်ကို။ အာရောပေတုံ၊ တင်ခြင်းငှါ။ န သက္ကာ၊ မတတ်ကောင်း။ ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ ဣဒံ၊ ဤစကားကို။ ဝိစာရေတဗ္ဗံ၊ ၏။၁။ ဝစနသာမည။ ပေ။ ဝါ အတ္ထော။ ။ပဌမနည်း၌ အဋ္ဌကထာဝယ် " ဝစန သာမညမတ္တံ ဆလဝါဒံ”ဟူသော ၂ -ပုဒ်ကို အရတူအဖြစ်ဖြင့် ယူခဲ့၏။ ထိုသို့ ယူသောကြောင့် ဝစနသာမညမတ္တကို ဆလဝါဒ ဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်း ဖြစ်သောကြောင့် ကာရဏူပစာဟု ကြံခဲ့ရသည်။ ဤနည်း၌ကား “ဝစနသာမညမတ္တံ”အရ "နုပလဗ္ဘတိ" စကား၏ အနုဇာနန ပဋိက္ခေပ ၂-ဖက်ရသော သာမညစကားဖြစ်ခြင်းကိုသာ ယူ၍ “ဆလဝါဒ”အရ အဇာနန ပဋိက္ခေပ ၂-မျိုးရသဖြင့် နိဂ္ဂဟဌာနဖြစ်အောင်ပြုလုပ် ခြင်းကို ယူပါ။ ထို ၂-မျိုးလုံးကို မှီ၍ ပဋိကမ္မကို ပြုလိုသောကြောင့် “အာဇာနာ ဟိ ပဋိကမ္မံ”ဟု ဆိုသည်-ဟူလို။ ဤနည်း၌ သာမညဝစန ဖြစ်ခြင်းသည် အကြောင်း ဆလဝါဒဖြစ်ခြင်းသည် အကျိုးဟု ခွဲပါ။ [ဝစနသာမညမတ္တံ(ကို၎င်း) အတ္ထဘူတံ (အကျိုးဖြစ်၍ ဖြစ်သော) တဒတ္ထံ (ထို သာမညဝစန၏ အကျိုးဖြစ်သော) ဆလဝါဒံ (ကို၎င်း) နိဿာယ။-အနူ။ ] ၂။ ဌပနာ ။ပေ။ ဣဒံ။ ။အဋ္ဌကထာ၌ ဌပနာနာမ ပရဝါဒိ ပက္ခဿ ဌပနတော။ ပေ။ န နိဂ္ဂဟဿဝါ ပဋိကမ္မဿ ဝါ ပါကဋဘာဝကရဏံ”ဟု ရှိ၏၊ ထိုအဋ္ဌကထာ စကားကိုချုံး၍ “ဌပနာ နိဂ္ဂဟပဋိကမ္မာနံပါကဋဘာဝကရဏံ”ဟု ပြထားသည်။ ၃။ န ဟိ ။ပေ။ အာရောပေတုန္တိ။ "ဟဉ္စိ ပုဂ္ဂိလော ဥပလဗ္ဘတိ" စသော ဌပနာ စကားမပါပဲ ရှေ့အမေးကို ခွင့်ပြု၍ နောက်အမေးကို ပယ်ရှားခြင်းကို မိစ္ဆာဟု၎င်း (တနည်း) နောက်အမေးကို ပယ်ရှား၍ ရှေ့အမေးကို ခွင့်ပြုခြင်းကို မိစ္ဆာ ၎င်းဟု အပြစ်မတင်နိုင်ဌပနာစကားပါမှသာ အပြစ်တင်နိုင်၏။ထို့ကြောင့် “ဌပနာ စကားသည် နိဂ္ဂဟပဋိကမ္မတို့ကို ထင်ရှားအောင် မပြုနိုင်” ဟူသောစကားကို စိစစ်ထိုက်သည် ဟု ဆိုလိုသည်။
၃။ **တဝါ**တိ၊ တဝဟူသည်လည်းဖြစ်သော။ **ပဋိဇာနန္တန္တိ** စ၊ “ပဋိဇာနန္တ” ဟူသည်လည်း ဖြစ်သော။ (ဣမာနိ၊ ဤသဒ္ဒါတို့သည်။) ပစ္စတ္တေ၊ ပဌမာ ဝိဘတ်၏ အနက်၌။ သာမိ ဥပယောဂဝစနာနိ၊ ဆဋ္ဌီဝိဘတ်, ဒုတိယာဝိဘတ် ရှိသော သဒ္ဒါတို့သည်။ (ဟောန္တိ )၊ ဣတိ အဓိပ္ပါယေန၊ ဤသို့သော အလိုအားဖြင့်။ **တွံယေဝ**၊ တွံ ယေဝဟူ၍၎င်း။ **ပဋိဇာနန္တော**တိ၊ ပဋိဇာနန္တော ဟူ၍၎င်း။ (သင်္ဂဟကာရော) အာဟ၊ ဆိုပြီ။ ["တွံ ယေဝ ပဋိဇာနန္တော"ဟု တဆက်တည်းမရှိသောကြောင့် ခွဲ၍ အနက်ပေးလိုက်သည်။]
၄။ **စတူဟိ ပါပနာရောပနာဟိ နိဂ္ဂဟဿ ဥပနီတတ္တာ**တိ၊ ဟူသောပုဒ်၏။ (အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော-၌ စပ်။) “ဒုန္နိဂ္ဂဟိတာ စ ဟောမ၊ ဟဉ္စိ”တိ အာဒိနာ= အစရှိသော စကားရပ်ဖြင့်။ (ဥပနီတတ္တာ-၌စပ်။) တယာ၊ အသင်သကဝါဒီသည်။ မမ၊ အကျွန်ုပ်၏အပေါ်၌။ ကတော၊ ပြုအပ်သော။ နိဂ္ဂဟော၊ နှိပ်ခြင်းသည်။ [မိစ္ဆာ-၌ စပ်ရမည်ဖြစ်၍ နိဂ္ဂဟောနောက်၌ ပိုဒ်မရှိရ။] မယာ၊ အကျွန်ုပ်သည်။ တဝ၊ အသင် သကဝါဒီ၏ အပေါ်၌။ ကတော၊ ပြုအပ်သော။ နိဂ္ဂဟော၊ နှိပ်ခြင်းသည်။ (မိစ္ဆာ) ဝိယ၊ မှားသကဲ့သို့။ မိစ္ဆာ၊ မှား၏။ ဣတိ ဧဝံ၊ သို့။ တေန၊ ထိုသကဝါဒီသည်။ အနုလောမပဉ္စကေ၊ ၌။ ဝါ တုန်းက။ စတူဟိ၊ ကုန်သော။ ပါပနာရောပနာဟိ၊ တို့ဖြင့်။ ကတဿ၊ ပြုအပ်သော။ နိဂ္ဂဟဿ၊ နှိပ်ခြင်း၏။ (ဒုက္ကဋဘာဝ- ၌စပ်။) တေန နိယာမေန၊ ထိုသကပါဒီ နှိပ်အပ်သောနည်းဖြင့်။မှတ်ချက်။ ။ဤ၌ “ပက္ခဋ္ဌပနေန ဝိနာ”ဟူသော စကားသုံးကို ထောက်၍ အဋ္ဌကထာဝယ် “ပရဝါဒီပက္ခဿဋ္ဌပနတော” ၌ “ပရဝါဒီပက္ခဿ”ကို ပါဌ်ပျက် ဟု မှတ်ချက် ချခဲ့ရသည်။ ၁။ ကတဿ နိဂ္ဂဟဿ။ ။အဋ္ဌကထာဝယ် "ပါပနာ ရောပနာဟိ”ပုဒ်ကို “ဥပနီတတ္တာ””၌ စပ်မည်စိုးသောကြောင့် “ ကတဿ”ဟု ထည့်၍ဖွင့်သည်။ထိုအဖွင့်ဖြင့် “စတူဟိ ပါပနာရောပနာဟိ"၌ ပါပနာ ရောပနာ ၄-ပါးဟူသည် ဥပနယနအတွက် ၄-ပါးမဟုတ်။ အနုလောမပဉ္စကကုန်းက ပြုအပ်ခဲ့သော ပါပနာ ရောပနာ ၄-ပါး တည်း”ဟု သိစေသည်။ ၂။ တေန နိယာမေန။ ။ယေန နိယာမေနသကဝါဒိနာ စတူဟိ ပါပနာ ရောပနာဟိဿ(ထို ပရဝါဒီ၏ အပေါ်၌)နိဂ္ဂဟော ကတော(အနုလောမပဉ္စကတုန်းက ပြုအပ်ပြီ။) တေန နိယာမေန။- အနု။ တေန- အတွက် “ယေန နိယာမေန”စသည်ဖြင့် အနိယမဝါကျထည့်၍ နိယာမ-အရ မှတ်သားကြောင်းနည်းကို ယူပါ-ဟု သိစေလိုသောကြောင့် “နယေန”ဟု ဖွင့်သည်။ အနုလောမပဉ္စကတုန်းက သကဝါဒီသည်ပါပနာ ရောပနာ ၄-မျိုးတို့ဖြင့် နိဂ္ဂဟကို ပြုအပ်ခဲ့သောနည်းအတိုင်း မိမိသည်ပြုအပ်သော နိဂ္ဂဟနှင့်တကွ ကပ်ဆောင်အပ်သည့်အတွက် ဥပနယနစတုက္က အမည်ရသည်-ဟူလို။ ဒုက္ကဋဘာဝဿ၊ မကောင်းသဖြင့် ပြုအပ်သည်၏ အဖြစ်၏။ ဝါ၊ ကို။ အတ္တနာ၊ မိမိသည်။ ကတနိဂ္ဂဟေန၊ ပြုအပ်သောနှိပ်ခြင်းနှင့်။ သဟ၊ တကွ။ ဥပနီတတ္တာ၊ ကပ်ဆောင်အပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ("ဥပနယစတုက္ကံ နာမ ဟောတိ”၌ စပ်။) ဝါ၊ တနည်း။ (ဒုန္နိဂ္ဂဟိတာ စ ။ ပေ ။ မိစ္ဆာတိ၊ ဟူ၍။ ဧဝံ၊ သို့။ တေန၊ ထိုသကဝါဒီသည်။ အနုလောမ ပဉ္စကေ၊ ၌။ ဝါ၊ တုန်းက။ စတူဟိ၊ ကုန်သော။ ပါပနာရောပနာဟိ၊ တို့ဖြင့်။ ကတဿ၊ ပြုအပ်သော။ နိဂ္ဂဟသာ၊ ၏။ ဝါ၊ ကို, ဤ ပုဒ်တို့ကို ရှေ့မှ လိုက်စေသည်)။ အနိဂ္ဂဟဘာဝဿ၊ နိဂ္ဂဟ မဟုတ်သည်၏ အဖြစ်၏။ ဝါ၊ သို့။ ဥပဂမိတတ္တာ၊ ကပ်ရောက်စေအပ် သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ (ဥပနယနစတုက္ကံနာမ ဟောတိ-၌ စပ်။) ဣတိ အတ္ထော၊ ကို။ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊
၅။ (ယထာ၊ အကြင် အခြင်းအရာ အားဖြင့်။ “တယာ မမ ကတော နိဂ္ဂဟော” တိ အာဒိနာ၊ အစရှိသော စကားဖြင့်။ အနိဂ္ဂဟဘာဝူပနယော၊ နှိပ်ခြင်းမဟုတ်သည်၏ အဖြစ်သို့ ကပ်ဆောင်ကြောင်း စကားကို။ ဝုတ္တော၊ ဆိုအပ်ပြီ။) ဧဝမေဝ၊ ဤ အခြင်းအရာအားဖြင့်ပင်။ **တေန ဟိ ယံ နိဂ္ဂဏှာသိ ဟဉ္စိ ။ ပေ ။ ဣဒံ တေ မိစ္ဆာ**တိ၊ ဟူသော ပါဠိတော်ဖြင့်။ (ဝုတ္တဿ၊ ဆိုအပ်သော။)၁။ အနိဂ္ဂဟဘာဝဿ ဝါ ဥပဂမိတတ္တာ။ ။သကဝါဒီ၏ မိမိအပေါ်၌နှိပ်ခြင်းသည် မှားယွင်းသော နှိပ်ခြင်းဖြစ်ရကား နှိပ်ရာ မရောက်သောကြောင့် “အနိဂ္ဂဟဘာဝဿဝါ ဥပဓိတတ္တာ”ဟု တနည်းဖွင့်သည်။ ပဌမနည်း၌ မိမိနှိပ်မှုကို ဥပမာပြု၍ မိမိနှိပ်မှုနှင့်တကွ သကဝါဒီ၏ နှိပ်မှုကို ကပ်ဆောင်ခြင်းကို “ဥပနယန”ဟု ခေါ်၏။ ဤ ဒုတိယနည်း၌ကား သကဝါဒီ၏ နှိပ်မှုကို အနိဂ္ဂဟိတ အဖြစ်သို့ ရောက်စေခြင်းကို "ဥပနယ”ဟု ခေါ်သည်။ [ဥပဂမိတတ္တာကို ပါပိတတ္တာ ဟု အနုဖွင့်သောကြောင့် “ဂမိတ"၌ ကာရိတ် အကြေကြံပါ။] ၂။ ဧဝမေဝ။ ။“ဧဝမေဝ”ကို ဝေဒိတဗ္ဗာ-၌ စပ်။ "ဧဝမေဝ-ဤအတူ” ဟူသည်။ ဥပနယနစတုက္က၌ “အနိဂ္ဂဟဘာဝူပဂမနနှင့်အတူတည်း။ အနိဂ္ဂဟဘာဝူ ပဂမနသို့ ရောက်စေရာ၌ “တယာ မမ ကတော နိဂ္ဂဟော" စသည်ဖြင့် အနိဂ္ဂဟ အဖြစ်သို့ ရောက်စေသကဲ့သို့ ဤအတူပင် “တေန ဟိ ယံ နိဂ္ဂဏှာသိ၊ ဟဉ္စိ ။ပေ။ ဣဒံ တေ မိစ္ဆာ"ဟူသော ဤပါဠိတော်ဖြင့် ဟောအပ်သော အနိဂ္ဂဟအဖြစ်ကို အပြီးသို့ ရောက်စေကြောင်း စကားကိုပင် “နိဂ္ဂမနစတုက္က”ဟု သိနိုင်ပါသည်။ ဤ၌လည်း နိဂ္ဂမန ၄-မျိုးပြသည့်အတွက် နိဗ္ဗပနစတုက္ကဟု ခေါ်သည် မဟုတ်။ အနုလောမ ပဉ္စကတုန်းက ပါပနာ ရောပနာ ၄-ပါးကို ညွှန်ပြ၍ အုပ်သောကြောင့် နိဂ္ဂမနစတုက္က ခေါ်ရသည် ဟု မှတ်ပါ။ ဧတဿ အနိဂ္ဂဟဘာဝနိဂမနသောဝ၊ ဤ အနိဂ္ဂဟ အဖြစ်ကို နိဂုံးအုပ်ကြောင်း စကား၏ပင်။ နိဂမန စတုက္ကတာ၊ နိဂမနစတုက္က၏အဖြစ်ကို။ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ၏။
အနုလောမပစ္စနီကဝဏ္ဏနာ၊ အနုလောမပစ္စနီက အဖွင့်သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီးပြီ။
၇-၁ဝ။ **“အတ္တနော လဒ္ဓိံ နိသာယ ပဋိညာ ပရဝါဒိဿာ”**တိ၊ ဟူ၍။ ဝတွာ၊ ဆိုပြီး၍။ ပုန၊ တဖန်။ **ပရမတ္ထဝသေန ။ ပေ။ ပရဝါဒိဿာ**တိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တံ၊ ပြီ။ တတြ၊ ထို စကားရပ်၌။ အယံပဋိက္ခေပေါ၊ ဤပယ်ခြင်းကို။ အတ္တနော၊ ၏။
လဒ္ဓိယာ၊ အယူအားဖြင့်။ (ပရဝါဒိနာ၊ သည်။) ယဒိ ကတော၊ အကယ်၍ ပြုအပ်သည် ဖြစ်အံ့။ (ဧဝံသတိ၊ သော်။) ပရမတ္ထတော၊ ပရမတ္ထသစ္စာမှ။ အညေန၊ အခြားသော။ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေန၊ သမ္မုတိသစ္စာ ဖြစ်သော သစ္စိကဋ္ဌ ပရမတ္ထအားဖြင့်။ ပုဂ္ဂလော၊ ကို။ ဥပလဗ္ဘတိ၊ ပညာဖြင့်ကပ်၍ ရှုမှတ်သည်ရှိသော် ရအပ်ရနိုင်၏။ ဣတိအယံ၊ ဤသည်ကား။အနုဋီကာ။ ။ဧဝမေဝါတိ ယထာတယာ မမ ကတော နိဂ္ဂဟောတိအာဒိနာ အနိဂ္ဂဟဘာဝူပနယော ဝုတ္တော။ (အဋ္ဌကထာ၌လာသော ဥပနယနစတုတ္ထစကားကို ချုံး၍ ဥပမာနဝါကျအဖြစ်ဖြင့် ပြသည်။) ဧဝမေဝ ဧတဿာတိ တေနဟီတိ အာဒိနာ ဣမာယ ပါဠိယာ ဝုတ္တဿ (ဧတဿ၏ စွဲနက်ကို ပြသည်။) ဤအတိုင်း နိဿယ၌ ထည့်ပါဌ်သွင်း၍ အနက်ပေးပါသည်။ ၁။ အနိဂ္ဂဟဘာဝနိဂမနဿေဝ။ ။နိဋ္ဌာနံ ဂမေတိ ဧတေနာတိ နိဂမနံ။ အနိဂ္ဂဟဘာဝဿ+နိဂမနံ အနိဂ္ဂဟဘာဝနိဂမနံ။ ပဋိကမ္မစတုက္က,နိဂ္ဂဟစတုက္က,ဥပနယနစတုက္ကတို့ဖြင့် သကဝါဒီ၏ နှိပ်ခြင်းကို နှိပ်ရာမရောက် (အထမမြောက်)ဟု ပရဝါဒီက ချေပခဲ့ရာ ထိုနိဂ္ဂဟအဖြစ်ကို အပြီးသို့ ရောက်စေကြောင်း စကားရပ် ဖြစ်သောကြောင့် “အနိဂ္ဂဟဘာဝနိဂမန” (အနိဂ္ဂဟဘာဝနိဂုံး)ဟု ခေါ်ရသည် ဟူလို။ ဥပနယနစတုက္ကနှင့် စတုက္ကဖြစ်ပုံချင်း တူသောကြောင့် “နိဂမနဿေဝ” ဟု ဧဝ ထည့်သည်။ ၂။ တတြာယံ ပဋိက္ခေပေါ။ ။ဋီကာဆရာသည် အဋ္ဌကထာ၏ စကားကို “အတ္တနော လဒ္ဓိံ နိဿာယ ။ ပေ။ ပရဝါဒိဿာတိ ဝုတ္တံ”ဟု ဌပနာထားပြီးလျှင် ထိုစကား၌ အပြစ်ပြလိုသောကြောင့် “တတြာ ယံ”စသည်ကို မိန့်သည်။[အယံ ကို ပဋိက္ခေပေါနှင့် တွဲပါ။ ရှေး နိဿယ၌လည်း အယံ ပဋိက္ခပေါ”ဟုပင် တွဲ၏။ မဓု ၌ကား “အယံ ဒေါသော”ဟု အယံ၏ အစွဲကို ထည့်ထား၏ စဉ်းစားပါ။] အယံ၊ ဤသည်ကား။ အဿ၊ ထိုပရဝါဒီ၏။ လဒ္ဓိ၊ အယူတည်း။ ဣတိ၊ ဤ အနက်အဓိပ္ပါယ်သည်။ အာပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။
စ၊ ဆက်။ တထာ၊ ထိုဤအနက် အဓိပ္ပါယ်၏ ဖြစ်ခြင်းသည်။ သတိ၊ ဖြစ်လသော်။ သမ္မုတိ သစ္စဝသေန၊ သမ္မုတိ သစ္စာ၏ အစွမ်းဖြင့်။ ဥပလဒ္ဓိံ၊ ပညာဖြင့်ကပ်၍ ရှုမှတ်သည်ရှိသော် ရအပ် ရနိုင်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကို။ ဣစ္ဆန္တေန၊ အလိုရှိသော သကဝါဒီသည်။ အယံ၊ ဤ ပရဝါဒီကို။ န နိဂ္ဂဟေတဗ္ဗော၊ မနှိပ်ထိုက်။
အတ္တနော၊ မိမိဟူသော ပရဝါဒီ၏။ လဒ္ဓိံ၊ အယူကို။ နိဂ္ဂူဟိတွာ၊ လျှို့ဝှက်၍။ ပရဿ၊ မိမိမှတပါးသော သကဝါဒီ၏။ လဒ္ဓိဝသေန၊ အယူ၏ အစွမ်းအားဖြင့်။ အထ ပဋိက္ခိပတိ၊ အကယ်၍ ပယ်မြစ်သည်ဖြစ်အံ့။ (ဧဝံသတိ၊ သော်။) ပုရိမပဋိညာယ၊ ရှေ့ပဌမပုစ္ဆာ၌ဖြစ်သော အာမန္တာ ဟူသော ဝန်ခံခြင်းနှင့်။ အဝိရောဓိတတ္ထာ၊ မဆန့်ကျင်စေအပ်သည်အဖြစ်ကြောင့်။ န နိဂ္ဂ ဟေတဗ္ဗော၊ မနှိပ်ထိုက်။
ဟိ၊ မှန်။ (တနည်း) ကသ္မာ၊ ကြောင့်။ ပုရိမပဋိညာယ အဝိရောဓိတဘာဝေါ၊ ကို။ ဝိညာယတိ၊ နည်း။ [ဤသို့ မဓု၌ပုစ္ဆာဝါကျထည့်သည်။] ဟိ (ယသ္မာ)၊ ကြောင့်။

အတ္တနော စ၊ မိမိဟူသော ပရဝါဒီ၏၎င်း။ ပရဿစ၊ မိမိမှတပါးသော သကဝါဒီ၏၎င်း။ လဒ္ဓိံ၊ အယူကို။ ဝဒန္တဿ၊ ပြောဆိုသော ပရဝါဒီ၏အပေါ်၌။ ဒေါသော၊ ရှေ့နောက် ဆန့်ကျင်ခြင်းဟူသောအပြစ်သည်။၁။ အယံ ပဋိက္ခေပေါ။ ပေ။ အာပဇ္ဇတိ။ ။"န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟုပရဝါဒီ၏ ဤပယ်ခြင်းသည် သူ၏ အယူအတိုင်း ပြုအပ်သော ပယ်ခြင်းဖြစ်လျှင်(ရုပ် ဝေဒနာ စသော ပရမတ္ထ အခြင်းအရာအားဖြင့်သာ ပုဂ္ဂိုလ်ကို မရအပ်။) ပရမတ္ထမှ တပါးသော သမ္မုတိသစ္စာ အခြင်းအရာအားဖြင့်ကား ပုဂ္ဂိုလ်ကို ရအပ်၏-ဟူသော ဤအယူသည် ပရဝါဒီ၏ အယူဖြစ်၏-ဟူသော အနက်အဓိပ္ပါယ် ဖြစ်၏။ **၂။ တထာ စ သတိ ။ပေ။ နိဂ္ဂဟေတဗ္ဗော**၊ ထိုသို့ဖြစ်လျှင် သမ္မုတိသစ္စာ အားဖြင့် ပုဂ္ဂိုလ်ကို ရခြင်းကို သကဝါဒီလည်း အလိုရှိပြီးဖြစ်ရကား (အယူချင်း မကွဲ သောကြောင့်) ဤ ပရဝါဒီကို သကဝါဒီက မနှိပ်ထိုက်။ “အာဇာနာဟိ နိဂ္ဂဟံ” စသည်ဖြင့် ဆို၍ မနှိပ်ထိုက်-ဟူလို။ ၃။ အထ။ ပေ။ န နိဂ္ဂဟိတဗ္ဗော။ ။ပရဝါဒီသည် “သမ္မုတိသစ္စာအားဖြင့် ပုဂ္ဂိုလ်ကို ရနိူင်၏”ဟူသော သူ့အယူကို လျှို့ဝှက်၍ သကဝါဒီ၏ အယူအားဖြင့် “ပရမတ္ထသစ္စာဖြစ်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကို မရအပ်”ဟု ပယ်သည်ဖြစ်အံ့။ ဤသို့ဖြစ်လျှင် ပဌမ ပုစ္ဆာတုန်းက သမ္မုတိသစ္စာအားဖြင့် ပုဂ္ဂိုလ်ကို ရအပ် ရနိုင်၏”ဟူသော ပဋိညာဉ်နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် မဖြစ်။ ထိုသို့ မဆန့်ကျင်သောကြောင့် ပရဝါဒီကို သကဝါဒီက မနှိပ်ထိုက်။ န အာပဇ္ဇတိ၊ မဖြစ်။ ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ [ပုရိမပဋိညာယ အဝိရောဓိတ ဘာဝေါ ဝိညာယတိ။]

ပန၊ ထိုသို့ပင် ပဋိညာဉ်ကို ဆန့်ကျင်ဘက် မဖြစ်စေပါသော်လည်း။ အတ္တနော၊ မိမိဟူသော ပရဝါဒီ၏။ လဒ္ဓိယာ၊ အယူအားဖြင့်။ ပဋိဇာနိတွာ၊ အာမန္တာဟု ဝန်ခံပြီး၍။ ပရလဒ္ဓိယာ၊ တပါးသော သကဝါဒီ၏ အယူ အားဖြင့်။ ပဋိက္ခိပန္တေန၊ “န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟု ပယ်သော ပရဝါဒီကို။ ဝါ၊ သည်။ (ဂဟိတာ၊ ၌ စပ်။) အတ္တနော၊ ၏။ လဒ္ဓိံ၊ ကို။ ဆဍ္ဍေတွာ၊ စွန့်၍။ ပရလဒ္ဓိ၊ တပါးသော သကဝါဒ၏အယူသည်။ ဝါ၊ ကို။ ဂဟိတာ၊ ယူအပ်သည်။ ဝါ၊ ယူအပ်ရာရောက်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ နိဂ္ဂဟေတဗ္ဗော၊ နှိပ်ထိုက်၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဧတ္ထ၊ ဤ “ပရမတ္ထဝသေန၊ ပေ ၊ ပရဝါဒိဿ”ဟူသော စကားရပ်၌။ အယံ အဓိပ္ပါယော၊ ဤသို့သောအလိုသည်။ သိယာ၊ ဖြစ်ရာ၏။

ပစ္စနီကာနုလောမဝဏ္ဏနာ၊ ရှေ့ပက္ခ၌ ပစ္စနီက ရှေ့သွားရှိ၍ ပဋိကမ္မ စသော စတုက္က ၄-ရပ်ဖြင့် အနုလောမ နောက်လိုက်ရှိသောကြောင့်ပစ္စနီကာနုလော မည်သော ပါဠိတော်၏ အဖွင့်သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီးပြီ။
သုဒ္ဓသစ္စိကဋ္ဌဝဏ္ဏနာ၊ နိဋ္ဌိတာ။၁။ န ဟိ ။ပေ။ ဒေါသော အာဝဇ္ဇတိ။ ။ပရဝါဒီသည် ပဌမပုစ္ဆာတုန်းက မိမိအယူအတိုင်း “အာမန္တာ”ဟု ဝန်ခံ၍ ဒုတိယပုစ္ဆာ၌ သကဝါဒီ၏ အယူအတိုင်း “န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ (ပရမတ္ထသစ္စာဖြစ်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကို မရအပ်-ဟု မဆိုထိုက်)”ဟု ပဌမပုစ္ဆာ၌ မိမိအယူကို၎င်း ,ဒုတိယပုစ္ဆာ၌ သကဝါဒီ၏ အယူကို၎င်း ဖြေဆိုမှပရဝါဒီမှာ အပြစ် မရှိ။ ထို့ကြောင့် မနှိပ်လိုက်-ဟူလို။ ၂။ အတ္တနော ပန ။ ပေ။ အဓိပ္ပါယော သိယာ။ ။ထိုသို့ မနှိပ်ထိုက် ပါပဲလျက် ပါဠိတော်၌ အဘယ့်ကြောင့် “အာဇာနာတိ နိဂ္ဂဟံ-ဟု နှိပ်ပုံကို ပြရပါသနည်း”ဟု မေးဖွယ်ရှိသောကြောင့် “အတ္တနော ပန” စသည်ကို မိန့်။ မိမိအယူ အားဖြင့် ပဌမပုစ္ဆာ၌ ဝန်ခံ၍ သူတပါးအယူအားဖြင့် ပယ်သော ပရဝါဒီသည် မိမိ အယူကို စွန့်၍ သူတပါးအယူကို ယူရာရောက်၏။ ထို့ကြောင့် "နှိပ်ထိုက်သည်-ဟု အဋ္ဌကထာဆရာ၏ အလို ဖြစ်စရာရှိ၏”ဟု ဋီကာဆရာက ဖေးဖေးမမ ဖွင့်သွားလေသည်။ မှတ်ချက်။ ။ဤသို့ ရှေ့ပဋိညာဉ်ကို နောက်စကားဖြင့် တားမြစ်ရာရောက်ခြင်းသည် အနုဋီကာ၌ ပြအပ်သော ဒွါဝီသတိနိဂ္ဂဟဌာနတွင် ပဋိညန္တရ (ဝန်ခံခြင်းမှ တမျိုးတခြားဖြစ်သော) နိဂ္ဂဟဌာန ဟု အနုဋီကာဆိုသည်။
၁၁။ **သဗ္ဗတ္ထာ**တိ၊ ဟူသောပုဒ်၏။ သဗ္ဗသ္မိံ သရီရေတိ၊ ဟူ၍။ အယံ အတ္ထော၊ ဤအနက်ကို။ (ဂဟေတဗ္ဗော၊ ယူထိုက်၏။) ဣတိ၊ ဤ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို။ ဒဿန္တော၊ ပြလိုသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ **သရီရံ သန္ဓာယာ**တိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရော) အာဟ၊ ဆိုပြီ။
**တတ္ထာ**တိ၊ ကား ။ တသ္မိံ သံခိတ္တပါဌေ၊ ထိုချုံးအပ်သောပါဌ်၌။
(“အာပဇ္ဇတိ”၌ စပ်။) **ယသ္မာ သရီရံ။ပေ။သကဝါဒိဿာ**တိ ဧတေန၊ ဟူသော ဤ စကားဖြင့်။ ကေနစိ၊ တစုံတခုသော။ သဘာ ဝေန၊ သဘောအားဖြင့်။ ပုဂ္ဂလော၊ ကို။ န ဥပလဗ္ဘတိ၊ မရအပ်။ ဣတိ အယံ အတ္ထော၊ ဤ အနက်သည်။ ဝါ၊ ကို။ ဝုတ္တော၊ ဆိုအပ်သည်။ ဝါ၊ ဆိုရာ ရောက်သည်။ ဟောတိ၊ ဟိ၊ မှန်။ [ (တနည်း)ကသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဧတေန၊ ဤ စကားဖြင့်။ ကေနစိ၊ သော။ သဘာဝေန၊ အားဖြင့်။ ပုဂ္ဂလော၊ ကို။ န ဥပလဗ္ဘတိ၊ မရအပ်။ ဣတိ အယံအတ္ထော ဝုတ္တော၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဝိညာယတိ၊ နည်း။ ဟိ (ယသ္မာ)၊ ကြောင့်။]
ကေနစိ သဘာဝေန၊ တစုံတခုသော သဘောအားဖြင့်။ ဥပလဗ္ဘမာနဿ၊ ရအပ်သော ပုဂ္ဂိုလ်၏။ သရီရတဒညဝိမုတ္တော၊ ကိုယ်ဟူသော ဩကာသ, ထို ကိုယ်မှတပါး ဗဟိဒ္ဓ ဟူသော ဩကာသမှ လွတ်သော။ ဥပလဒ္ဓိဩကာသော၊ ပညာဖြင့် ကပ်၍ ရှုမှတ်သည်ရှိသော် ပုဂ္ဂိုလ်ကို ရခြင်း၏ တည်ရာသည်။ န အတ္ထိ၊ မရှိတော့။ ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ ဧတေန၊ ဤစကားဖြင့်။ [ဒေသနှင့် စပ်၍ တစုံတခုသော ကိုယ်တွင်းကိုယ်ပ၌ ပယ်ခြင်းကိုဆိုကြောင်းဖြစ်သောစကားဖြင့်၊ ကေနစိ သဘာဝေန ။ ပေ ။ ဝုတ္တော ဟောတိ။ ဣတိ ဝိညာယတိ။]၁။ ဧတေန ။ ပေ ။ ဝုတ္တော ဟောတိ။ ။"ယသ္မာ သရီရံ သန္ဓာယ ။ ပေ ။ သကဝါဒိဿာတိ” သည် အဋ္ဌကထာစကားတည်း၊ ထိုစကားအရ "သဗ္ဗတ္ထ န ဥပလဗ္ဘတိ-အလုံးစုံသော ကိုယ်၌ ပုဂ္ဂလကို မရအပ်သလော”ဟု မေးရာဝယ် “အာမန္တာ”ဟု ဖြေလျှင် “အလုံးစုံသော ကိုယ်၌ ပုဂ္ဂလကို မရအပ်၊ ကိုယ်မှ အပြင်ပ ဖြစ်သော ဗဟိဒ္ဓ၌ ရအပ်၏”ဟု ခွင့်ပြုရာရောက်၏၊ ထို့ကြောင့် “န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ” ဟု သကဝါဒီက ပယ်သည်၊ ထိုသို့ ပယ်ခြင်းကို ကောက်ချက်ချလျှင် “ကိုယ်တွင်း ကိုယ်ပ ၂-ဌာန၌ မည်သည့်သဘောအားဖြင့်မျှ ပုဂ္ဂိုလ်ကို မရအပ်’ဟု ဆိုလိုရာ ရောက်သည်။ ၂။ န ဟိ ။ ပေ။ အတ္တီတိ။ ။ဒဠီကာရဏ ၂-နည်း အနက်ပေးထားသည်၊“ ဘာကြောင့် မည်သည့် သဘောအားဖြင့်မျှ ပုဂ္ဂလကို မရအပ်” ဟု ဆိုလိုရာ ရောက်ကြောင်း သိနိုင်သနည်းဟူမူ... ပုဂ္ဂလကို ရဖို့ရာ အရပ်သည် ကိုယ်သော်လည်း ဖြစ်စရာရှိ၏၊ ကိုယ်မှ ပြင်ပ ဗဟိဒ္ဓသော်လည်း ဖြစ်စရာရှိ၏၊ ထို ၂-မျိုးမှ တပါးပုဂ္ဂလကို ရဖို့ရာ အရပ်မရှိတော့။ န ထို့ကြောင့် “ ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟု ပယ်ခြင်းသည် မည်သည့်သဘောအားဖြင့်မျှ ပုဂ္ဂိုလ်ကို မရအပ်-ဟု ဆိုလိုရာရောက်ကြောင်း သိနိုင် ပါသည်-ဟူလို။
၁၂။ **ပုရိမပစ္ဆိမဇာတိကာလဉ္စာ**တိ၊ ဟူသောပါဌ်၌။ မဇ္ဈိမဇာတိကာလေ၊ အလယ်၌ ဖြစ်သော ဖြစ်ရာ ဘဝ ဟူသော ကာလ၌။ ဥပလဗ္ဘမာနဿ၊ ပညာဖြင့် ကပ်၍ ရှုမှတ်သည်ရှိသော် ရအပ်သော။ တဿေဝ၊ ထို ပုဂ္ဂိုလ်၏ပင်။ ပုရိမပစ္ဆိမဇာတိကာလေသု၊ ရှေးအတိတ်၌ ဖြစ်သော ဖြစ်ရာဘဝ ဟူသော ကာလ နောက်အနာဂတ်ဟူသော ဖြစ်ရာဘဝဟူသော ကာလတို့၌။ ဥပလဒ္ဓိံ၊ ပညာဖြင့် ကပ်၍ ရှုမှတ်သည် ရှိသော် ပုဂ္ဂိုလ်ကို ရခြင်းကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ (“အနုယောဂေါ သကဝါဒိဿ”၌ စပ်။) ဣတိ၊ ဤသည်ကား။ အဓိပ္ပါယော၊ အဋ္ဌကထာဆရာ၏ အလိုတည်း။
**သေသံ ပဌမနယေ ဝုတ္ထသဒိသမေဝါ**တိ၊ ကား။ တီသု၊ ကုန်သော။ ဣမေသု၊ “သဗ္ဗတ္ထ သဗ္ဗဒါ သဗ္ဗေသု” ဟူသော ဤ နည်းတို့တွင်။ ပဌမေ၊ ပဌမဖြစ်သော။ သဗ္ဗတ္ထာတိ၊ ဟူသော။ ဧတသ္မိံနယေ၊ ဤ နည်း၌။ ဝုတ္တသဒိသမေဝ၊ ဆိုအပ်ပြီးသော အစီအရင်နှင့် တူသည်သာ။ တံ၊ ထိုဆိုအပ်ပြီးသော အစီအရင်နှင့် တူသော အစီအရင်ရှိသောနည်းဟူသည်။ ကိံ၊ အဘယ် နည်း။
ပါဌဿ၊ ပါဠိတော် ပါဌ်၏။ သံခိတ္တတာ၊ ချုံးအပ်သည်၏ အဖြစ်တည်း။ ဣတိ အတ္ထော၊ နက်။ ဟိ၊ မှန်။
ဣဓာပိ၊ ဤ ကာလသစ္စိကဋ္ဌ၌လည်း။ သဗ္ဗဒါ န ဥပလဗ္ဗတီတိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တေ၊ ဆိုအပ်သော်။ ဧကဒါ၊ တရံတခါ၌။ ဥပလဗ္ဘတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ ဤအနက်သည်။ အာပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ပစ္စနီကေ၊ ၌။ ပဋိက္ခေပေါ၊ ပယ်ခြင်းသည်။ သကဝါဒိဿ၊ သကဝါဒိ၏ပယ်ခြင်းတည်း။ ဣတိ၊ ဤ အနက် အဓိပ္ပါယ်ကို။ ယောဇေတဗ္ဗံ၊ ယှဉ်စေထိုက်၏။ ဣတိ၊ ဤသို့မှတ်အပ်၏။ [“သဗ္ဗဒါ န ဥပလဗ္ဘတိ၊ အခါခပ်သိမ်း မရအပ်ဘူးလော”ဟု ပရဝါဒီက မေးရာဝယ်“အာမန္တာ”ဟု ဖြေလိုက်လျှင် အခါခပ်သိမ်းတော့ မရအပ်, တရံတခါတော့ ရအပ်၏-ဟု ခွင့်ပြုရာ ရောက်နေ၏။ ထို့ကြောင့်“ဤ ပြဿနာနှင့်စပ်၍ ဘာမျှမပြောထိုက်”ဟု ပယ် သောအားဖြင့် “န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေဟု သကဝါဒီ ဖြေသည်’ဟူလို။]သရီရတဒည ပိမုတ္တော။ ။“သရီရဝိမုတ္တော, တဒညဝိမုတ္တော”ဟု ၂-မျိုးခွဲပါ။ ထိုတွင် “သရီရဝိမုတ္တော”ဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်မှ လွတ်သော ဥပလဒ္ဓိ ဩကာသကိုပြ၍ “တဒညဝိမုတ္တော”ဖြင့် ထို သရီရမှ တပါးသော ဗဟိဒ္ဓမှ လွတ်သော ဥပလဒ္ဓိ ဩကာသကို ပြသည်၊ ထို ၂-မျိုးလုံးမှ လွတ်သော ဥပလဒ္ဓိ ဩကာသ မရှိပါ ဟူလို။
၁၃။ စ၊ ဆက်။ တတိယ နယေ၊ ၌။ ယသ္မာ၊ ကြောင့်။ **“သဗ္ဗေသု နဥပလဗ္ဘတီ" တိ**၊ ဟူ၍။ **ဝုတ္တေ**၊ ဆိုအပ်သော်။ ဝါ၊ ဆိုအပ်ရာ၌။ **ဧကသ္မိံ**၊ တစ်ခု၌။ (ခန္ဓာတစ်ခု၌ သို့မဟုတ် အာယတန တစ်ခု စသည်၌။) **ဥပလဗ္ဘတီတိ**၊ ရအပ်၏။ ဣတိ၊ ဤ အနက်သည်။ **အာပဇ္ဇတိ**၊ ဖြစ်၏။ **တသ္မာ**၊ ကြောင့်။ **ပစ္စနီကေ**၊ ၌။ **ပဋိက္ခေပေါ**၊ ပယ်ခြင်းသည်။ **သကဝါဒိဿာ**၊ သကဝါဒီ၏ ပယ်ခြင်းတည်း။ ဣတိ၊ ဤ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို။ ယောဇေတဗ္ဗံ၊ ၏။
တေန၊ ကြောင့်။ **တာဒိသမေဝါ**တိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရော) အာဟ၊ ပြီ။
၁၄။ **တတ္ထ အနုလောမပဉ္စကဿာ**တိ အာဒိမှိ၊ တတ္ထ အနုလောမပဉ္စကဿ အစရှိသော စကားရပ်၌။ အနုလောမ ပဉ္စကန္တိ၊ ဟူသော ပါဌ်ဖြင့်။ နိဂ္ဂဟပဉ္စကံ၊ ကို။ (ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်ပြီ။) ပစ္စနီကန္တိ စ၊ ဟူသောပါဌ်ဖြင့်လည်း။ ပဋိကမ္မံ၊ ကို။ ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်ပြီ။ ဣတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ တတ္ထ၊ ထို “တတ္ထ အနုလောမပဉ္စကဿ အစရှိသော အဋ္ဌကထာ စကားရပ်၌။

“သဗ္ဗတ္ထ ပုဂ္ဂလော နုပလဗ္ဘတီတိ အာဒိကဿ၊ အစရှိသော။အမှာ။ ။"ဤအဖွင့်သည် ဩကာသာဒိသစ္စိကဋ္ဌဝယ် ပရဝါဒီ၏ စကားရှေ့သွားရှိ၍ သကဝါဒီ၏ ပဋိကမ္မ စသော စကား နောက်လိုက်ရှိသော ပစ္စနီကာ နူလောမအဖွင့် ဖြစ်၏”ဟု ရှေးဦးစွာ သတိပြုပါ။ ထို့ကြောင့် ပရဝါဒီ၏ “ပုဂ္ဂလော နူပလဗ္ဘတိ" စသော စကားသည် “အာဇာနာတိ နိဂ္ဂဟံ”ကို ထောက်၍ နိဂ္ဂဟပဉ္စက ဖြစ်၏။ ထိုနိဂ္ဂဟဉ္စကကိုပင် အဋ္ဌကထာ၌“တတ္ထ အနူလောမပဉ္စကဿ”ဟု အနုလောမ ပဉ္စကအမည်ဖြင့် ဆိုထား၏။ ဘာကြောင့်နည်း-နောက်၌ ပဋိကမ္မစတုက္က စသော ပစ္စနီကတွေ လာလတ္တံ့ ဖြစ်သောကြောင့် ထို ပစ္စနီကကို ထောက်လျှင် “အနုလောမဟု ခေါ်နိုင်သောကြောင့်တည်း။ ၁။ အနုလောမ ။ ပေ ။ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ။"အနုလောမပဉ္စကံ ” ဟူသော ပါဌ်ဖြင့် ဤ ပစ္စနီကာနုလောမပါဠိတော်ဝယ် “အာဇာနာဟိ နိဂ္ဂဟံ”ဟု လာသော “နိဂ္ဂဟ ပဉ္စက”ကို ဆိုသည်ဟု၎င်း “ ပစ္စနီကဿ စ" ဟု လာသော အဋ္ဌကထာပါဌ်ဝယ် “ပစ္စနီကံ”ပါဌ်ဖြင့် ပါဠိတော်၌ ချုံးရာတွင် ပါဝင်သွားသော ပဋိကမ္မကို ဆိုသည်ဟု ၎င်း မှတ်ပါ။ ကဿ၊ အစရှိသော။ အနုလောမပဉ္စကဿ၊ ၏။ အတ္ထော၊ ကို။ သဗ္ဗတ္ထပုဂ္ဂလော နုပလဗ္ဘတီတိအာဒိပါဠိံ၊ အစရှိသော ပါဠိတော်ကို။ သင်္ခိပိတွာ၊ ချုံး၍။ အာဂတေ၊ လာသော။ သရူပေန၊ သရုပ်သကောင် အားဖြင့်။ အဝုတ္တေ၊ မဆိုအပ်သော။ (ပစ္စနီကေ၊ ၌။) ယသ္မာ သရီရံ သန္ဓာယာတိ အာဒိနာ၊ အစရှိသော။ ဝုတ္တနယေန၊ ဆိုအပ်ပြီးသော သဒ္ဒါနည်းဖြင့်။ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ၏။ (တနည်း) ယသ္မာ သရီရံ သန္ဓာယာတိအာဒိနာ၊ အစရှိသော ပါဌ်ဖြင့်။ ဝုတ္တနယေန၊ ဆိုအပ်ပြီးသော အနက်နည်းဖြင့်။ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ သိထိုက်၏ ။

“သဗ္ဗတ္ထ ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတီ”တိ အာဒိကဿ၊ အစရှိသော။ ပဋိကမ္မကရဏဝသေန၊ ပဋိကမ္မကို ပြုခြင်း၏ အစွမ်းအားဖြင့်။ ဝုတ္တဿ၊ ဟောတော်မူ အပ်သော။ ပစ္စနီကဿစ၊ ပစ္စနီက၏လည်း။ အတ္ထော၊ ကို။ ပဋိကမ္မာဒိပါဠိံ၊ ပဋိကမ္မ အစရှိသော ပါဠိကို။ [အာဒိဖြင့် နိဂ္ဂဟစတုက္က, ဥပနယန စတုက္က,နိဂ္ဂမန စတုက္က တို့ကိုယူ။] သံခိပိတွာ၊ ချုံး၍။ အာဒိမတ္တဒဿနေန၊ အစမျှဖြစ်သော အနုလောမပဉ္စကကို ပြခြင်းဖြင့်။ အာဂတေ၊ လာသော။ “ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတီ”တိအာဒိမှိ၊ အစရှိသော။ အနုလောမေ၊ ၌။၁။ အနုလောမပဉ္စကဿ အတ္ထော။ ။ဤပုဒ်ကို “သဗ္ဗတ္ထ ပုဂ္ဂလော နုပလဗ္ဘတီတိ အာဒိကဿ”ဟု သရုပ်ဖော်သည်။ [ပစ္စနိကာနုလောမ အခန်းဝယ် ဒုတိယပုစ္ဆာနှင့် အဖြေပင်တည်း။] ထိုပါဠိ၏ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို... ၂။ သဗ္ဗတ္ထ ။ပေ။ ဝုတ္တနယေန။ ။အနုလောမ ပစ္စနီကဝယ် ပစ္စနီက၌ “သဗ္ဗတ္ထပုဂ္ဂလော နူပလဗ္ဘတိ" ဟူသော ပါဠိသည် ချုံးအပ်သော ပါဠိဖြစ်၍ စာအုပ်တို့၌ တိုက်ရိုက် မတွေ့ရ၊ ထို ပစ္စနီကကို ဖွင့်ရာ၌ “ယသ္မာ သရီရံ သာယ သဗ္ဗတ္ထ န ဥပလဗ္ဘတီ”တိ ဝုတ္တေ သရီရတော ဗဟိ ဥပလဗ္ဘတီတိ-ဟု ဆိုခဲ့၏။ ထိုဆိုအပ်ပြီးသော နည်းဖြင့် ဤ ပစ္စနီက၌ အနက်အဓိပ္ပါယ်-ဟု ဆိုသည်။ ၃။ သာဒိနာ ဝုတ္တနယေန။ ။"ယသ္မာ သန္ဓာယာတိ အာဒိနာ- ဤပုဒ်ကို ဝုတ္တနယေန၏ ဝိသေသနဖြစ်အောင် “အစရှိသော”ဟု ပေးလျှင် “ဝုတ္တနယ” အရ ဆိုအပ်ပြီးသော သဒ္ဒါနည်းကို ယူရ၏။ “အာဒိနာ-အစရှိသောပါဌ်ဖြင့်"ဟု ကရိုဏ်းအနက် ပေးလျှင် “ဝုတ္တနယ”အရ ဆိုအပ်ပြီးသော အနက်အဓိပ္ပါယ်နည်းကို ယူရ၏။ နေရာတိုင်း၌ ဤသို့ သဒ္ဒနယ အတ္ထနယ ယူပုံကို အနက်ပေးပုံလိုက်၍ သိပါ။ ၄။ ပစ္စနီကဿ စ။ ။ဤ“ပစ္စနီကဿ”ကို “သဗ္ဗတ္ထ ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတီ”တိ အာဒိကဿ ပဋိကမ္မကရဏဝသေန ဝုတ္ထဿ- ဟု သရုပ်ဖော်၍ ထို ပစ္စနီက၏ အနက်ကို… **၅။ ပဋိကမ္မာဒိပါဠိံ ။ပေ။ အနုလောမေ**၊ အဋ္ဌကထာဝယ်“ပါဠိံ သံခိပိတွာ အာဂတေ အနုလောမေ”ကို “ပဋိကမ္မာဒိပါဠိံ သံခိပိတွာ အာဒိမတ္တဒဿနေန အာဂတေ ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတီတိ အာဒိမှိ အနုလောမေ”ဟု ဖွင့်သည်။ ထိုအဖွင့်အရဩကာသာဒိသစ္စကဋ္ဌ အနုလောမ ပစ္စနီက ပါဠိဝယ် ပဋိကမ္မစတုက္က စသော ပါဠိကိုဆိုသည်ဟု မှတ်ပါ။ "သဗ္ဗတ္ထာတိ သရီရံ သန္ဓာယ အနုယောဂေါ သကဝါဒိဿာ”တိ အာဒိနာ၊ အစရှိသော ပါဌ်ဖြင့်။ ဝုတ္တနယေန၊ ဆိုအပ်ပြီးသော သဒ္ဒါကို ညွှန်ပြသောနည်းဖြင့်။ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ၏။ (နောက်တနည်းလည်း ပေးပါ။) ဣတိ ဧဝံ၊ သို့။ အတ္တော၊ ကို။ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ၏။

အထဝါ၊ ကား။ **တတ္ထာ**တိ၊ ဟူသောပုဒ်၏။ (အတ္တော-၌ စပ်။) ယံ၊ အကြင် “ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ” အစရှိသော စကားကို။ အာရဒ္ဓံ၊ အားထုတ်အပ်ပြီ။ တသ္မိံ၊ ထို “ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ” အစရှိသော စကား၌။ ဣတိ ဧဝံ၊ သို့။ အတ္ထံ၊ ကို။ အဂ္ဂဟေတွာ၊ မယူမူ၍။ [အဋ္ဌကထာ ဖွင့်သကဲ့သို့ အနက်မယူမူ၍။] **တတ္ထ** တေသု တီသု မုခေသု၊ ထို ဩကာသ စသော ၃-ပါး သော ဝါဒမုခတို့၌။ ဣတိ၊ သို့။ အတ္ထော၊ ကို။ ဂဟေတဗ္ဗော၊ ၏။
စ၊ ဆက်။ ဧတ္ထ၊ ဤ ဒုတိယ အတ္ထ ဝိကပ်၌။ အနုလောမပဉ္စကမူလကာ၊ အနုလောမ ပဉ္စက မူလရှိသော။ သဗ္ဗာနုလောမပစ္စနီက ပဉ္စကပါဠိ၊ အလုံးစုံသော အနုလောမ ပစ္စနီက ပဉ္စကပါဠိကို။ အနုလောမ ပဉ္စကဿ၊ ၏။ ပါဠီတိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာ ရေန) ဝုတ္တာ၊ တထာ၊ ထို့အတူ။ ပစ္စနီကာနုလောမ ပဉ္စကပါဠိစ၊ ကိုလည်း။ ပစ္စနီကဿ၊ ၏။ ပါဠီတိ၊ ဟူ၍။
(သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တာ၊ တံ၊ ထိုအနုလောမ ပစ္စနီကပါဠိ, ပစ္စနီကာ နုလောမ ပါဠိကို။ သံခိပိတွာ၊ ချုံး၍။ ပဋိကမ္မဝသေန၊ ဖြင့်။**၁။ အထ ဝါ **။ ။အဋ္ဌကထာဝယ် “အာဒိ အာရဒ္ဓံ၊ တတ္ထ”ဟု ရှိသောကြောင့်““တတ္ထ”အတွက် အာရဒ္ဓံ””ဟူသော ကြိယာ၏ ကံပုဒ်ဖြစ်သော “ပုဂ္ဂလော နုပလဗ္ဘတိ” အစရှိသော စကားကိုစွဲရိုးရှိသော်လည်း ထို ကံပုဒ်ကို မစွဲပဲ ဌာနအားလျော်သော ဝါဒမုခ ၃-ပါးကို စွဲစေသည်။ ဤနည်း၌ “အနုလောမပဉ္စက "အရ အနုလောမပဉ္စက တခန်းသာမက အနုလောမပဉ္စကမူလရှိသော ပဋိကမ္မ ,နိဂ္ဂဟ, ဥပနယန, နိဂ္ဂမန တို့ကိုပါ ယူရသည်။ ပစ္စနီက အရလည်း ပစ္စနီကပဉ္စကမူလရှိသော ပဋိကမ္မစသည် ပါရှိသော ပစ္စနီကာနုလောမ ပါဠိတစ်ရပ်လုံးကို ယူရသည်။ ဤနည်းသည် အဋ္ဌကထာ နည်းကိုပင် တနည်းဖွင့်ခြင်းတည်း။ မှတ်ချက်။ ။ပဌမနည်း၌“အလောမပဉ္စက”ဟု ဆိုပါလျက် အရကောက်သောအခါ ပရဝါဒီ၏ ပစ္စနီကပဉ္စကကို အရကောက်ရခြင်း, ပစ္စနီကအရလည်း အနုလောမ တုန်းက ပဋိကမ္မစတုက္က တစ်ခုကိုသာ ယူရခြင်းသည် ရိုးရာ မရောက်သောကြောင့် ဤ ဒုတိယနည်းကို ဋီကာဆရာ ပြရသည်ဟု မှတ်ပါ။ ဤနည်း၏ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို ဩကာသ စသည် မပါသော သုဒ္ဓသစ္စိကဋ္ဌကို ပြန်၍ ညွှန်သောကြောင့် သုဒ္ဓသစ္စိကဋ္ဌ၌ သဗ္ဗတ္ထ စသည် မပါခြင်းနှင့် ဤ ဩကာသာဒိသစ္စိကဋ္ဌ၌ သဗ္ဗတ္ထ စသည် ပါခြင်းသာ ထူးသည်ဟု မှတ်ပါ။[တတ္ထ သဗ္ဗတ္ထာတိ အာဒိနာ သရီရာဒိနော ပရာမသနံ နတ္ထိ၊ဣဓ အတ္ထီတိ အယမေဝ ဝိသေသော၊ အညံ့ သမာနန္တိ။ အနူ။] အာဂတေ၊ သော။ သရူပေန၊ သရုပ်သကောင် အားဖြင့်။ အဝုတ္တေ၊ သော။ [သံခိပိတွာကိုပင် ထင်ရှားအောင် “သရူပေန အဝုတ္တေ" ဟု ထပ်ဆိုသည်။] ပုဂ္ဂလော နုပလဗ္ဘတီတိ အာဒိကေ၊ အစရှိသော။ ပစ္စနီကေ၊ ၌၎င်း။ ဥပလဗ္ဘတီတိအာဒိကေ၊ သော။ အနုလောမေ စ၊ ၌၎င်း။ အတ္ထော၊ ကို။ ဟေဋ္ဌာ၊ သော။ သုဒ္ဓိက သစ္စိကဋ္ဌေ၊ ၌။ ဝုတ္တနယေနေဝ၊ ဖြင့်သာ။ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ၏။ ဣတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊
ဩကာသာဒိသစ္စိကဋ္ဌဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။ [စာအုပ်တို့၌ “ဩကာသာဒိ” မပါပဲ“သစ္စိကဋ္ဌဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ”ဟု ရှိ၏။ “ဩကာသာဒိ”ဟု ပါသင့်သည်။]
၁၇-၂၇။ **ရူပါဒီဟိ သဒ္ဓိံ သစ္စိကဋ္ဌ သံသန္ဒနန္တိ** (ဧတ္ထ)၊ ဟူသော ဤပါဌ်၌။ သစ္စိကဋ္ဌဿ၊ သစ္စိကဋ္ဌ ဖြစ်သော။ ပုဂ္ဂလဿ၊ ကို။ ရူပါဒီဟိ၊ ရုပ်အစရှိသည်တို့နှင့်။ သဒ္ဓိံ၊ တကွ။ သံသန္ဒနံ၊ နှီးနှောခြင်းသည်။ (ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။ ဝါ၊ ဖြစ်တော့လတ္တံ့။) ဝါ၊ တနည်း။ သစ္စိကဋ္ဌေ၊ သစ္စိကဋ္ဌကြောင့်။ ဝါ၊ သစ္စိကဋ္ဌအရာ၌။ ရူပါဒီဟိ၊ တို့နှင့်။ သဒ္ဓိံ၊ တကွ။ ပုဂ္ဂလဿ၊ ကို။ သံသန္ဒနံ၊ နှီးနှောခြင်းသည်။ (ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။ ဝါ၊ ဖြစ်တော့လတ္တံ့။) ဣတိ၊ ဤကား။ အဓိပ္ပါယော၊ အဋ္ဌကထာ ဆရာ၏ အလိုတည်း။ [သဒ္ဓိံပုဒ်ကို သစ္စိကဋ္ဌ ပုဒ်ကျော်၍ သံသန္ဒနံ ပုဒ်၌ စပ်ပါ၊ ဟူလို။]
**ပုဂ္ဂလော ရူပဉ္စာ**တိ၊ ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ ဟူသောဝါကျ, ရူပဉ္စ ဥပလဗ္ဘတိ ဟူသော ဝါကျ၌။ စ-ကာရဿ၊ စ-အက္ခရာ၏။ သမုစ္စယတ္ထတ္တာ၊ သမုစ္စည်း အနက်ရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ **ယထာ ရူပန္တိ**၊ ဟူ၍။ ဧဝံ၊ သို့။ နိဒဿနဝသေန၊ ညွှန်ပြကြောင်း ဥပမာန၏ အစွမ်းဖြင့်။ ဝုတ္တေ၊ ဆိုအပ်သော။ အတ္ထော၊ အနက်ကို။ ဝိစာရေတဗ္ဗော၊ စိစစ်ထိုက်၏။၁။ ဝုတ္တနယေနေဝ။ ။ထိုပါဠိတော်ကို ဖွင့်ရာ၌ “သဗ္ဗတ္ထာတိ သရီရံ သန္ဓာယ အနုယောဂေါ သကဝါဒိဿ, ရူပသ္မိံ ။ပေ။ ပဋိက္ခေပေါ ပရဝါဒိဿ”ဟု ဖွင့်ခဲ့၏။ ထို အဖွင့်၌ ဆိုအပ်ပြီးသော နည်းဖြင့်ပင် အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို သိပါ-ဟု ဆိုလိုသည်။ ၂။ ပုဂ္ဂလော ရူပဉ္စာတိ။ ။ပါဠိတော်၌ “ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေန ရူပဉ္စ ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာတိ-ဟု ၂-ဝါကျရှိ၏။ ထိုတွင် ရှေ့ဝါကျမှ “ပုဂ္ဂလော”ကို၎င်း, နောက်ဝါကျမှ “ရူပဉ္စ”ကို၎င်း “ပုဂ္ဂလော ရူပဉ္စာတိ”ဟု ပေါင်း၍ ဆိုထားသည်။ ၃။ ဝိစာရတဗ္ဗော။ ။ ဋီကာဆရာ၏ အလိုအားဖြင့် –"သမုစ္စည်းအနက်ရသော နေရာ၌ အနက် ၂-မျိုးလုံး တုလျဗလ-အားတူ အင်တူ ဖြစ်၏။ ဥပမာနဥပမေယျ ဟု ခွဲရာ၌ကား ဝဒန္တပုဂ္ဂိုလ်အလိုအတိုင်း ဥပမာန ဖြစ်စေ ဥပမေယျဖြစ်စ တစ်ခုသောအနက်သည် အပဓာန ဖြစ်ရ၏။ ထို့ကြောင့် ရူပံကို ဥပမာန အပဓာန အဖြစ်ဖြင့် ထား၍ ဖွင့်ခြင်းကို စိစစ်ထိုက်သည် ဟု ဆိုသည်။ သို့သော် အဋ္ဌကထာဆရာ သည် ပဓာန အပဓာနအဖြစ်ကို လိုရင်းမထားပဲ ပုဂ္ဂလကထာသာ ဖြစ်သောကြောင့် ပုဂ္ဂလကို ဥပမေယျ၊ ရူပ ကို ဥပမာန အဖြစ်ဖြင့် ဆိုသည်။
ပုဂ္ဂလော၊ ကို။ ရူပါဒီဟိ၊ ရုပ်အစရှိသည်တို့မှ။ အညော၊ တမျိုးတခြား ဟူ၍၎င်း။ အညာစ၊ တမျိုးတခြားမဟုတ်ဟူ၍၎င်း။ န ဝတ္တဗ္ဗော၊ မဆိုထိုက်။ ဣတိ လဒ္ဓိ၊ ဤသို့သော အယူသည်။ **သမယော**၊ သမယတည်း။
ဇီဝံ၊ ဇီဝသည်။ အညံ၊ သရီရမှ တမျိုးတခြားလော။ သရီရံ၊ သရီရသည်။ အညံ၊ ဇီဝမှ တမျိုးတခြားလော။ ဣတိ ဧတံ၊ ဤပြဿနာကို။ ဘဂဝတာ၊ သည်။ အဗျာကတံ၊ ဖြေတော်မမူအပ်။ ဣတိ အာဒိကံ၊ ဤသို့ အစရှိသော ပါဠိရပ်သည်။ **သုတ္တံ**၊ သုတ္တတည်း။
အနုညာယမာနေ၊ အာမန္တာဟု ခွင့်ပြုအပ်သော်။ တဒုဘယ ဝိရောဓော၊ ထို ၂-ပါးစုံသော သမယ သုတ္တတို့နှင့် ဆန့်ကျင်ခြင်းသည်။ အာပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။ ဣတိ ဣမံ အတ္ထံ၊ ဤအနက်အဓိပ္ပါယ်ကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ **သမယသုတ္တံ ဝိရောဓံ ဒိသွာ**တိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရော) အာဟ၊ ပြီ။
**ဓမ္မတော**တိ၊ ကား။ ပါဠိတော၊ ပါဠိတော်အားဖြင့်။ [“သတ္တပညာသ အနုလောမ ပဉ္စကာနိ ဒဿိတာနိ-”၌ စပ်။]
ပဋိကမ္မစတုက္ကာဒီနိ သံခိတ္တာနိ။ ပေ။ ဒဿိတာနီတိ၊ ဟူ၍။
ဝဒန္တေဟိ၊ ဆိုကုန်သော အဋ္ဌကထာ ဆရာတို့သည်။ **ပုဂ္ဂလော နုပလဗ္ဘတိ ။ ပေ ။ အာဇာနာဟိ ပဋိကမ္မန္တိ** ဧတ္ထ၊ ဟူသောဤပါဌ်၌။ **အာဇာနာဟိ နိဂ္ဂဟန္တိ**၊ ဟူသော။ ပါဌော၊ သည်။ ဝါ၊ ကို။ ဒိဋ္ဌော၊ တွေ့မြင်အပ်သည်။ ဘဝိဿတိ၊ လတ္တံ့။ [အဋ္ဌကထာအလို အနုလောမ ပစ္စနီက၌၎င်း, ပစ္စနီကာနုလောမ၌၎င်း,“အာဇာနာဟိ နိဂ္ဂဟံ”ဟု ရှိရမည်။ ဋီကာဆရာ အလို ပစ္စနီကာနုလောမ၌ “အာဇာနာဟိ ပဋိကမ္မံ”ဟု ရှိရမည်။ ထို ပဋိကမ္မလည်း စတုက္ကမဟုတ်၊ ပဋိကမ္မပဉ္စကဟု ဩပမ္မသံသန္ဓန အခန်း၌ ပြလိမ့်မည်။ ယခု စာအုပ်တို့၌လည်း အနုလောမပစ္စနီကနယဝယ် “အာဇာနာဟိ နိဂ္ဂဟံ”ဟု ရှိ၍ ပစ္စနီကာနုလောမ နယဝယ်“အာဇာနာဟိ ပဋိကမ္မံ”ဟု ဋီကာအဆိုအတိုင်းပင် ရှိသည်။]
**အညတ္တံ ပဋိဇာနာပနတ္ထန္တိ**၊ ဟူသောပုဒ်၏။ (အတ္ထော-၌ စပ်။) မယာ၊ သည်။ အညတ္တံ၊ တမျိုးတခြား၏ အဖြစ်ကို။ ဝတ္ထဗ္ဗံ ယထာ၊ ဆိုထိုက်သကဲ့သို့။ တထာ စ၊ ထို့အတူပင်။ တယာပိ၊ အသင် သကဝါဒီသည်လည်း။ တံ၊ ထို ပုဂ္ဂလနှင့် ရူပ၏ တမျိုးတခြား၏ အဖြစ်ကို။ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ဆိုထိုက်၏။ ဣတိ၊ ဤသို့။ အညတ္တ ပဋိညာယ၊ တမျိုးတခြား၏အဖြစ်ကို ဝန်ခံဖို့ရာ။ စောဒနတ္ထံ၊ စောဒနာခြင်းအကျိုးငှါ။ (အနုယောဂေါ-၌ စပ်။) ဣတိ အတ္ထော၊ နက်။
**သမ္မုတိပရမတ္ထာနံ ဧကတ္တ နာနတ္တပဉှဿ ဌပနီယတ္တာ**တိ၊ ဟူသောပုဒ်၏။ အဗျာကတတ္တာ၊ မဖြေဆိုထိုက်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ (တနည်း) အဗျာကတတ္တာ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်ဖြေတော်မမူအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ (ပဋိက္ခေပေါ သကဝါဒိဿ-၌ စပ်)။ ဣတိ အတ္ထော၊ နက်။
ဌပနီယတ္တာ၊ မဖြေပဲထားထိုက်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ယဒိပဋိက္ခိပိ တံဗ္ဗံ၊ အကယ်၍ “န ဟေဝံ ဝတ္ထဗ္ဗေ”ဟု ပယ်ထိုက်သည်ဖြစ်အံ့။ [ဤစကားအရ ဌပနီယနှင့် ပဋိက္ခေပသည် သဘောတူ၏။] (ဧဝံသတိ၊ သော်။) ပရေနပိ၊ တပါးသော ပရဝါဒီပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်း။ ဌပနီယတ္တာ၊ မဖြေပဲ တန့်ထားထိုက် သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ လဒ္ဓိမေဝ၊ မိမိအယူကိုပင်။ နိဿာယ၊ မှီ၍။ ပဋိက္ခေပေါ၊ ပယ်မြစ်ခြင်းကို။ ကတော၊ ပြုအပ်ပြီ။ ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ သောပိ၊ ထို ပရဝါဒီ သည်လည်း။ ဝါ၊ ကိုလည်း။ န နိဂ္ဂဟေတဗ္ဗော၊ မနှိပ်ထိုက်သည်။ သိယာ၊ ဖြစ်ရာ၏။၁။ ယထာ မယာ။ ပေ။ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ။ သတဝါဒီက ပရဝါဒီကို နိဂ္ဂဟပြုရာ၌ “တေန ဝတ ရေ ဝတ္တဗ္ဗေ-အညံ ရူပံ အညော ပုဂ္ဂလောတိ”ဟု ဆို၏။ ထိုစကားကို ရည်ရွယ်၍ “ယထာ မယာ အသတ္တံ ဝတ္တဗ္ဗံ”ဟု ဆိုသည်။ အကျွန်ုပ်သည် “ရူပနှင့် ပုဂ္ဂလတို့ တခြားစီအဖြစ်ကို ဆိုထိုက်သကဲ့သို့ အသင် သကဝါဒီလည်း ထို တခြားစီအဖြစ်ကို ဆိုထိုက်ပါသည်-ဟူလို။ ၂။ဌပနီယတ္တာတိ အဗျာကတတ္တာ။ ။"ဌပနီယတ္တာ”ဟူသော အဋ္ဌကထာပါဌ်ကို “အဗျာကတတ္တာ”ဟု ဖွင့်၏။ “မဖြေပဲထားထိုက်သည်ကို “ဌပနီယ”ဟု ဆိုသည်- ဟူလို။ ဌပနီယ၌ အနီယပစ္စည်းကို အဗျာကတ၌ တ-ပစ္စည်းဖြင့် ဖွင့်ခြင်းသည် သင့်ပါမည်လော”ဟု စောဒနာဘွယ် ရှိသောကြောင့်´ တ-ပစ္စည်းသည် ဤနေရာ၌ အရဟ အနက်ရှိသော အနီယပစ္စည်း အနက်ကိုပင် ဟောသည် - ဟု သိစေလို၍ “အဗျာကရဏီယတ္တာ”ဟု၎င်း, ဘုရားရှင်သည် ဖြေတော်မူအပ်ပြီး မဟုတ်သည်ကို ရည်ရွယ်၍ “ဘဂဝတာဝါနဗျာကတတ္တာ"ဟု အနဋီကာ၌ ၂-နည်း ဖွင့်သည်။ တ-ပစ္စည်းနှင့် ကိစ္စ ပစ္စည်းတို့သည် အနက်အရ၌ အလွန် ကွာခြားပုံကို ဤ အဖွင့်ဖြင့်သိပါ။] ၃။ယဒိ ဌပနီယတ္တာ ။ ပေ။ သိယာ။ ။ပရဝါဒီက သကဝါဒီကို “အညံ ရူပံအညော ပုဂ္ဂလော"ဟု မေးရာ၌ မဖြေပဲ ထားလိုက်သောကြောင့် “န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟု ပယ်ထိုက်လျှင် (မဖြေပဲ ထားခြင်းနှင့် ပယ်ခြင်းသည် သဘောတူဖြစ်လျှင်) သကဝါဒီက ပရဝါဒီကို မေးရာ အနုလောမပဉ္စက၌ ပရဝါဒီသည် သူ့အယူကိုမှီ၍ “န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟု ပယ်ခဲ့၏။ ထိုသို့ ပယ်သောကြောင့် “အာဇာနာဟိ နိဂ္ဂဟံ" စသည်ဖြင့် ပရဝါဒီကိုနှိပ်၏၊ သူ့ အယူအတိုင်း ပယ်ခြင်းဖြစ်သောကြောင့် မနှိပ်ထိုက်ရာ ရောက်နေသည်-ဟူလို။
ပန၊ ထိုသို့ပင် မနှိပ်ထိုက်ပါသော်လည်း။ ပရော၊ တပါးသော ပရဝါဒီကို။ (နိဂ္ဂဟေတဗ္ဗော-၌ စပ်။) ဝါ၊ တပါးသော ပရဝါဒီသည်။ (ပုစ္ဆတိ၊ ၌စပ်။) ကဉ္စိ၊ စိုးစဉ်းအနည်းငယ်သော။ သဘာဝံ၊ သဘောကို။ ပုဂ္ဂလောတိ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ဟူ၍။ ဂဟေတွာ၊ ယူပြီး၍။ တဿ၊ ထို ဧကတ္တ နာနတ္တ ပြဿနာ၏။ ဌပနီယတ္တံ၊ မဖြေပဲ ထားထိုက်သည်၏ အဖြစ်ကို။ ဣစ္ဆတိ၊ အလိုရှိ၏။ စ၊ ဆက်။ သဘာဝေ၊ ပုဂ္ဂလ၏ ပရမတ္ထ သဘာဝ တစ်မျိုးသည်။ သတိ၊ ဖြစ်လသော်။ ဌပနီယတာ၊ မဖြေပဲ ထားထိုက်သည်၏ အဖြစ်သည်။ နယုတ္တာ၊ မသင့်။ [အာမန္တာဟု ဝန်ခံသင့်သည်- ဟူလို။] ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ နိဂ္ဂဟေတဗ္ဗော၊ နှိပ်ထိုက်၏။
[ဤသို့ဆိုလျှင် “သကဝါဒီလည်း နှိပ်ထိုက်သည်မဟုတ်လော”ဟု မေးဖွယ်ရှိသောကြောင့် “သမ္မုတိ ပန” စသည်ကို မိန့်။] ပန၊ အဖို့တပါးကား။ သမ္မုတိ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ဟူသော သမ္မုတိသည်။ ကောစိ၊ တစုံတခုသော။ သဘာဝေါ၊ ပရမတ္ထ သဘာဝသည်။ နတ္ထိ၊
တေနေဝ၊ ထို့ကြောင့်ပင်။ [တစုံတခုသော သဘာဝ ဖြစ်သော သမ္မုတိ၏ မရှိခြင်းကြောင့်ပင်။] အဿ ဧကတ္တနာနတ္တ ပဉှဿ၊ ထို ဧကတ္တ နာနတ္တ ပြဿနာ၏။ ဌပနီယတံ၊ မဖြေပဲထားထိုက်သည်၏ အဖြစ်ကို။ ဝဒန္တော၊ ဆိုသော သကဝါဒီကို။ န နိဂ္ဂဟေတဗ္ဗော၊ မနှိပ်ထိုက်။ ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ သကဝါဒိနာ၊ သည်။ ပဋိက္ခေပေါ၊ “န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ” ဟု ပယ်ခြင်းကို။ ကတော၊ ပြုအပ်ပြီ။ ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ ဧတ္ထ၊ ဤသုဒ္ဓိက သံသန္ဒန၌။ အယံ အဓိပ္ပါယော၊ ဤအဓိပ္ပါယ်သည်။ ယုတ္တော၊ သင့်၏။
သုဒ္ဓိကသံသဒ္ဒနဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။၁။ ပရောပန ။ ပေ ။ နိဂ္ဂဟေတဗ္ဗော။ ။ပရဝါဒီသည် ပုဂ္ဂလဟူသည်ကိုတစုံတခုသော သဘာဝဓမ္မဟု အယူရှိ၏။ ထို့ကြောင့် “အညံ ရူပံ အညော ပုဂ္ဂလော" ဟု မေးရာ၌ ဌပနီယအဖြစ်ကို အလိုရှိ၏။ ထိုသို့ အလိုရှိသောကြောင့် ပုဂ္ဂလသည် ရူပ စသည်ကဲ့သို့ သဘာဝတမျိုးဖြစ်လျှင် မဖြေပဲ ထားထိုက်သော ပြဿနာ မဟုတ်။ ထို့ကြောင့် မဖြေပဲ ထားရာ ရောက်အောင် “န ဟေဝံ ဝတ္ထဗ္ဗေ”ဟု ပယ်ခြင်းသည် မသင့်ရကား နှိပ်ထိုက်သည်- ဟူလို။ ၂။ သမ္မုတိ ပန ။ပေ။ ကတော။ ။ သမ္မုတိပညတ်ဖြစ်သော ပုဂ္ဂိုလ်ဟူသည် တစုံတခုသော သဘာဝ မဟုတ်။ထို့ကြောင့် သဘာဝ မဟုတ်သော ထို သမ္မုတိပုဂ္ဂလ၏ ရူပ စသည်နှင့် ဧကတ္တ နာနာတ္တအဖြစ်ကို မေးခြင်းသည် မဖြေပဲထားထိုက်သော ဌပနီယ ဖြစ်၏။ ဤသို့ ဌပနီယအဖြစ်ကို ဆိုသင့်၍ ဆိုသော သကဝါဒီကို ပရဝါဒီသည် မနှိပ်ထိုက်။ ထို့ကြောင့် “န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟု သကဝါဒီ ပယ်သည်။ [ရှေးနိဿယ၌ “ဝဒန္တော နိဂ္ဂဟေတဗ္ဗော”ဟု တွေ့ရ၏။ ထိုပါဌ်ကို “ဧဝံ သတိ သကဝါဒီပိ နိဂ္ဂဟေ တဗ္ဗော သိယာတိ အာဟ-သမ္မုတိ ပနာတိအာဒိ”ဟူသော မဓုကျမ်းတက်ပုံနှင့်၎င်း, အနက်သဘောအားဖြင့်၎င်းစဉ်းစားပါ။]
၂၈−၃၆။ **ဥပလဒ္ဓိသာမညေန အညတ္တပုစ္ဆာ စာ**တိ ဣဒဉ္စ၊ ဟူသောဤစကားကိုလည်း။ [စ၊ ဖြင့် ရှေ့၌ ဆိုအပ်ပြီးသော “ဝိစာရေတဗ္ဗံ” ကို ပေါင်းသည်။] ဒွိန္နံ၊ ရုပ်ဝေဒနာ ၂-ပါးတို့၏။ သမာနတာ၊ ဥပလဒ္ဓိချင်း တူကုန်သည်၏အဖြစ်သည်။ အညတ္တဿ၊ တမျိုးတခြားအဖြစ်၏။ ကာရဏံ၊ အကြောင်းသည်း။ နော ယုတ္တံ၊ မသင့်။ အထခေါ၊ စင်စစ်ကား။ ဝိသုံ၊ သီးခြား။ အတ္တနော၊ ၏။ သဘာဝေန၊ သဘောဖြစ်သော။ သစ္စိကဋ္ဌ ပရမတ္ထေန၊ သစ္စိကဋ္ဌ ပရမတ္ထ အားဖြင့်။ ဥပလဗ္ဘနီယတာ၊ ပညာဖြင့် ကပ်၍ ရှုမှတ်သည်ရှိသော် ရအပ်ရနိုင်သည်၏ အဖြစ်သည်။ (အညတ္တဿ၊ ၏။ ကာရဏံ၊ သည်။ ယုတ္တံ၊ သင့်၏။) ဣတိ၊ ကြောင့်။ ဝိစာရေတဗ္ဗံ၊ စိစစ်ထိုက်၏။
[ဥပလဒ္ဓိသာမညေန” ဟူသော စကားကို စိစစ်ထိုက်သည်- ဟူလို။] ဧကဝီ သာဓိကာနီတိ၊ ဟူ၍။ ပုရိမပါဌော၊ ရှေးပါဌ်သည်။ (အတ္ထိ)၊ ပန၊ ထိုသို့ပင်“ဧကဝီသာဓိကာနိ”ဟု ရှေးပါဌ် ရှိပါသော်လည်း။ **ဝီသာဓိကာနီ**တိ၊ ဟူ၍။ ပဌိတဗ္ဗံ၊ ရွတ်ဆိုထိုက်၏။ [ယခု စာအုပ်များ၌လည်း “ဝီသာဓိကာနိ”ဟု ပင် ရှိသည်။]
၃၇-၄၅။ “အတ္ထိ ပုဂ္ဂလော”တိ၊ အတ္ထိ ပုဂ္ဂလော အစရှိသော။ သုတ္တံ၊ ပါဠိတော်သုတ်ပုဒ်ကို။ အနုဇာနာပေန္တေန၊ “အာမန္တာ”ဟု ခွင့်ပြုစေသော ပရဝါဒီ ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ဥပလဒ္ဓိ၊ ပညာဖြင့်ကပ်၍ ရှုမှတ်သည်ရှိသော် ပုဂ္ဂိုလ်ကိုရနိုင်ခြင်းသည်။ ဝါ၊ ကို။ အနုဇာနိတာ၊ ခွင့်ပြုစေအပ်ပြီးသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ မညမာနော၊ မှတ်ထင်သည်။ ဝါ၊ သိသည်။ (ဟုတွာ၊ ၍။) **ဥပလဒ္ဓိသာမညံ အာရောပေတွာ**တိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရော)အာဟ၊ ပြီ။၁။ ဥပလဒ္ဓိ ။ ပေ ။ ဣဒဉ္စ ။ အဋ္ဌကထာ၌ ဆိုအပ်သော ဤစကားကိုလည်း စိစစ်ထိုက်၏။ ဘာကြောင့်နည်း “ရုပ်နှင့် ဝေဒနာတို့၏ တစ်မျိုးစီ၏ အဖြစ်ကို မေးရာ၌ သစ္စိကဋ္ဌချင်း တူသောကြောင့် မေးခြင်း မဟုတ်။ အသီး အသီး မိမိသဘောအားဖြင့် သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္တအဖြစ်ဖြင့် ရအပ်သောကြောင့် (သဘောကွဲသောကြောင့်) အည အဖြစ်ကို မေးခြင်း ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ဥပလဒ္ဓိ သာမညေန(သစ္စိကဌအားဖြင့် ရချင်းတူသောကြောင့်) အည အဖြစ်ကို မေးခြင်ဟူသော စကားကို စိစစ်ထိုက်သည်-ဟု ဆိုသည်။ ၂။ အနုဇာနာပေန္တေန ။ပေ။ အနုဇာနိတာ။ ။“အတ္ထိ ပုဂ္ဂလော အတ္တ ဟိတာယ ပဋိပန္နော”ဟူသော သုတ်ကို ဟောတော်မူအပ်သည် မဟုတ်လော”ဟု မေးသော ပရဝါဒီပုဂ္ဂိုလ်သည် “အာမန္တာ”ဟု ခွင့်ပြုစေရာရောက်၏။ ထိုသုတ်ကို ခွင့်ပြုစေလျင် ပုဂ္ဂလကို ရခြင်းကိုလည်း ခွင့်ပြုစေပြီး ဖြစ်တော့၏။ ဤသို့သော အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို သိသည်ဖြစ်၍ “ဥပလဒ္ဓိသာမည် အရောပေတွာ-ရူပ စသည်တို့၏ ပုဂ္ဂလနှင့် ရခြင်းတူသည်၏ အဖြစ်ကို တင်စား၍”ဟု အဋ္ဌကထာကောက်ချက်ချသည်။
**ဝီသာဓိကာနိ နဝ ပဋိကမ္မ ပဉ္စကသတာနိ ဒဿိတာနီ**တိ ဧတေန၊ ဟူသော ဤပါဌ်ဖြင့်။ သုဒ္ဓိက သံသန္ဒနေပိ၊ သုဒ္ဓိက သံသန္ဒန အခန်း၌လည်း။ အာဇာနာဟိ ပဋိကမ္မမိစ္စေဝ၊ အာဇာနာဟိ ပဋိကမ္မံ ဟူ၍သာ။ ပါဌော၊ ပါဠိတော်ပါဌ်သည်။
(ဟောတိ)။ ဣတိ၊ သို့။ ဝိညာယတိ၊ သိအပ်၏။ ယဥ္စ၊ အကြင် ပဋိကမ္မကိုလည်း။ ဝါဒမုခေသု၊ ဝါဒမုခတို့၌။ သုဒ္ဓိက သစ္စိကဋ္ဌေ၊ သုဒ္ဓိက သစ္စိကဋ္ဌ အခန်း၌။ ပဋိကမ္မ စတုက္ကန္တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်ပြီ။ တမ္ပိ၊ ထို ပဋိကမ္မကိုလည်း။ ပဋိကမ္မ ပဉ္စကန္တိ၊ ဟူ၍။ (ဝိညာယတိ၊ ၏။)
ဩပမ္မသံသန္ဒနဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။
၄၆-၅၂။ ဧကဓမ္မတောပိ၊ ၅၇-ပါးသော တရားတို့တွင် တပါးသော တရားမှလည်း။ အညတ္တံ၊ ပုဂ္ဂလ၏ တမျိုးတခြား၏ အဖြစ်ကို။ အနိစ္စန္တော၊ အလိုမရှိသော ပရဝါဒီကို။ ရူပါဒိ ဧကေကမ္မေဝသေန၊ ရုပ် အစရှိသော တပါးတပါးသော တရား၏အစွမ်းဖြင့်။ နာနုယုဉ္ဇိတဗ္ဗော၊ မမေးမစိစစ်ထိုက်။
ဟိ၊ မှန်။ သမုဒါယတော၊ ရုပ်ဝေဒနာ အစရှိသော တရားအပေါင်းမှ။ အညတ္တံ၊ ပုဂ္ဂလ၏ တမျိုးတခြား၏ အဖြစ်ကို။ အနိစ္စန္တော၊ အလိုမရှိသည်။ (ဟုတွာ) ဧကဒေသတော၊ ရုပ်စသော တစိတ်မှ။ အနညတ္တံ၊ တမျိုးတခြား မဟုတ်သည်၏ အဖြစ်ကို။ ပဋိက္ခိပန္နော၊ ပယ်မြစ်သော။ အယံ၊ ဤ ပရဝါဒီသည်။ နိဂ္ဂဟာရဟော၊ နှိပ်ခြင်းကို ထိုက်သည်။ န သိယာ၊ မဖြစ်ရာ။ ဣတိ ဧတံ ဝစနောကာသံ၊ ဤ ပြောဆိုခွင့်ကို။ နိဝတ္တေတုံ၊ နစ်စေခြင်းငှါ။ **အယဉ္စ အနုယောဂေါ**တိ အာဒိံ၊ ကို။ (သင်္ဂဟကာရော) အာဟ၊ ပြီ။
**သကလန္တိ**၊ ဟူသော ပါဌ်ဖြင့်။ (အတ္ထော-၌ စပ်။) သတ္တပညာသဝိဓော၊ ၅၇-ပါးအပြားရှိသော။ ဓမ္မပ္ပဘေဒေါ၊ တရားအထူး အပြားသည်။ ပုဂ္ဂလော၊ ပုဂ္ဂိုလ်လော။ ဣတိဝါ၊ သို့၎င်း။ [အလုံးစုံကို ပေါင်း၍မေးပုံတည်း။] ပရမတ္ထ သစ္စံ၊ ပရမတ္ထသစ္စာ ဟူသမျှသည်။ ပုဂ္ဂလော၊ ပုဂ္ဂိုလ်လော။ ဣတိဝါ၊ ဤသို့၎င်း။ [တနည်းပေါင်း၍ မေးပုံတည်း။] ဧဝံ၊ သို့။ သကလံ၊ အလုံးစုံသော ပရမတ္ထ သစ္စာကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ (အာရဒ္ဓေါ-၌ စပ်။)
ဣတိအတ္ထော၊ နက်။ ဧဝံ၊ ဤသို့လျှင်။ သကလံ၊ သော။ ပရမတ္ထံ၊ ပရမတ္ထ သစ္စာကို။ စိန္တေတွာ၊ ကြံစည်၍။ တန္တိ ဝသေန၊ ပါဠိတော်အစဉ်၏အစွမ်းဖြင့်။ အနုယောဂလက္ခဏာ၊ မေးစိစစ်ကြောင်း လက္ခဏာ၏။ ဝါ၊ ကို။ ဌပိတတ္တာ၊ ထားအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။ သကလပရမတ္ထတော၊ အလုံးစုံသော ပရမတ္ထ သစ္စာမှ။ အညဿ၊ အခြားသော။ သစ္စိကဋ္ဌဿ၊ သစ္စိကဋ္ဌ ပုဂ္ဂလ၏။ အဘာဝါစ၊ မရှိခြင်းကြောင့်၎င်း။ တတော၊ ထိုအလုံးစုံသော ပရမတ္ထ တရားမှ။ အညေန၊ အခြားသော။ သစ္စိကဋ္ဌေန၊ သစ္စိကဋ္ဌ ဖြစ်သော။ ပုဂ္ဂလေန၊ ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ န ဘဝိတဗ္ဗံ၊ မဖြစ်ထိုက်။ ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ ရူပံ ပုဂ္ဂလောတိ၊ ဟူသော။ ဣမံ ပဉှံ၊ ဤ ပြဿနာကို။ ပဋိက္ခိပန္တဿ၊ ပယ်မြစ်သော ပရဝါဒီ၏အပေါ်၌။ နိဂ္ဂဟာရောပနံ၊ နှိပ်ကြောင်း အပြစ်ကို တင်ခြင်းသည်။ ယုတ္တံ၊ သင့်၏။ ဣတိ အတ္ထော၊ နက်။
**သဘာဝဝိနိဗ္ဘောဂတော**တိ၊ ဟူသော ဤပါဌ်၌။ ရူပတော၊ ရုပ္ပနသဘောမှ။ အညသဘာဝတ္တာ၊ အခြားသော ဝေဒိယန စသော သဘောရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ("ဝေဒနာဒယော သဗ္ဗဓမ္မာ အညတြ ရူပါဥပလဗ္ဘတိ-၌ စပ်။) ဣတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊
**သဗ္ဗဓမ္မာ**တိ၊ ဟူသောဤပါဌ် ဖြင့်။ ရူပဝဇ္ဇေ၊ ရုပ်သည် ကြဉ်အပ်ကုန်သော။ သဗ္ဗဓမ္မေ၊ အလုံးစုံသော ၅၆-ပါးသော တရားတို့ကို။ (သင်္ဂဟ ကာရော) ဝဒတိ၊
ရူပသ္မိံ ပုဂ္ဂလောတိဧတ္ထ၊ ဟူသော ဤပါဌ်၌။ နိဿယဝိနာသေ၊ မှီရာဖြစ်သော ရုပ်၏ ပျက်စီးခြင်းသည်။ (သတိ၊ သော်။) ဝိနာသာပတ္တိဘယေန၊ ပုဂ္ဂလ၏ ပျက်စီးခြင်းသို့ရောက်ခြင်းမှ ကြောက်ခြင်းကြောင့်။ ပဋိက္ခိပတိ၊ ပယ်၏။ ဣတိ အဓိပ္ပါယေန၊ ဤသို့သောအလိုဖြင့်။ **ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိဘယေန စေဝါ**တိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရော) အာဟ၊
ပန၊ ဆက်။ တီသု၊ သုံးပါးကုန်သော“ရူပသ္မိံ ပုဂ္ဂလော, အညတြ ရူပါပုဂ္ဂလသ္မိံ ရူပံ”ဟူသော ၃-ပါးသော အနုယောဂတို့၌။ **သမယဝိရောဓေန**၊ မိမိအယူ၏ ဆန့်ကျင်ခြင်းကြောင့်။ ပဋိက္ခေပေါ၊ န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ ဟုပယ်မြစ်ခြင်းကို။ အဓိပ္ပေတော၊ အလိုရှိအပ်ပြီ။
ဟိ၊ မှန်။ သော၊ ထို ပရဝါဒီပုဂ္ဂိုလ်သည်။ သက္ကာယဒိဋ္ဌိံ၊ ကို။ န ဣစ္ဆတိ၊ အလိုမရှိ။ အပိစ၊ တနည်းကား။ သဿတဒိဋ္ဌိဘယေန၊ သဿတဒိဋ္ဌိမှ ကြောက်ခြင်းကြောင့်။ ပဋိက္ခိပတိ၊ “န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟု ပယ်မြစ်၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဝတ္တုံ၊ ငှါ။ ယုတ္တံ၊ သင့်၏။၁။ တီသု ပန သမယ ဝိရောဓေန။ ။“ရူပံ ပုဂ္ဂလော, ရူပသ္မိံ” ပုဂ္ဂလော အညတြ ရူပါပုဂ္ဂလော, ပုဂ္ဂလသ္မိံ ရူပံ”ဟု မေးစိစစ်နည်း ၄-နည်းတွင် “ရူပံ ပုဂ္ဂလော” မှ ကြွင်းသော ၃- နည်းကို တီသု ဟုဆိုသည်။ ထို၃-နည်း၌ (ပုဂ္ဂိုလ်နှင့် ရုပ်သည် မကွဲမပြား-ဟု အယူရှိသောကြောင့် ထို အယသမယနှင့် ဆန့်ကျင်မည်စိုး၍"န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟု ပယ်သည်။ ၂။ န ဟိ ။ ပေ ။ ဣစ္ဆတိ။ ။ပရဝါဒီ ဆိုသော်လည်း သာသနာတွင်းက ပရဝါဒီ ဖြစ်သောကြောင့် “သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ကို အလိုမရှိ”ဟု ဆိုသည်။ သို့သော် ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုတာ ရှိ၏-ဟု ယူခြင်းသည်ပင် သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဖြစ်နေသောကြောင့် “အပိစ” စသည်ဖြင့် တနည်း ပြပြန်သည်။
ဟိ၊ မှန်။ သက္ကာယဒိဋ္ဌီသု၊ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ၂၀-တို့တွင်။ ပဉ္စေဝ၊ ငါးပါးတို့သည်သာ။ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိယော၊ တည်း။ သေသာ၊ ကြွင်းသော ၁၅-ပါး သော ဒိဋ္ဌိ တို့သည်။ သဿတဒိဋ္ဌိယော၊ သဿတဒိဋ္ဌိ တို့တည်း။ ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်၏။ စ၊ ဆက်။
**အညတြ ရူပါ**တိ ဧတ္ထ၊ ဟူသော ဤပါဌ်၌။ ပုဂ္ဂလော၊ သည်။ ရူပဝါ၊ ရုပ်ရှိ၏။ ဣတိ အယံ အတ္ထော၊ ကို။ သင်္ဂဟိတော၊ သိမ်းယူအပ်ပြီ။ ဣတိ၊ သို့။ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ၏။
စတုက္ကနယသံသန္ဒနဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။ သံသန္ဒနကထာဝဏ္ဏနာ စ၊ သည်လည်း။
နိဋ္ဌိတာ၊
၅၄။ **ပစ္စနီကာနုလောမေ**တိ ဣဒံ၊ ဟူသော ဤစကားသည်။ (န သမေတိ- ၌စပ်။) ဆလဝသေန ပန ဝတ္တဗ္ဗံ အာဇာနာဟိံ ပဋိကမ္မန္တိ အာဒိတိ၊ ဟူသော။ ယံ၊ အကြင်စကားကို။ ဝက္ခတိ၊ ဆိုလတ္တံ့ ။ တေန ပန၊ ထိုစကားနှင့်ကား။ န သမေတိ၊ မညီညွတ်။ ဟိ၊ မှန်။
ပစ္စနီကာနုလောမေ၊ ဖြစ်သော။ ပစ္စနီကေ၊ ၌။ အာဇာနာဟိ နိဂ္ဂဟန္တိ၊ ဟူ၍။ ဝတ္ထဗ္ဗံ၊ ဆိုထိုက်၏။ ပန၊ ဗျတိရိက်ကား။ ပဋိကမ္ပန္တိ၊ ဟူ၍။ န (ဝတ္တဗ္ဗံ)၊ မဆိုထိုက်။ ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်၏။
လက္ခဏယုတ္တိဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။
၅၅−၅၉။ **ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတီတိ ပဒဒွယဿ အတ္ထတော ဧကတ္တေ**တိ ဧတ္ထ၊ ဟူသော ဤပါဌ်၌။ တဒေဝ ဧကတ္တံ၊ ထိုတူသည်၏ အဖြစ်ကိုပင်။ ပန၊ တပါးသော ပရဝါဒီသည်။ သမ္မဋိစ္ဆိတံ၊ လက်ခံအပ်သလော။၁။ ပဉ္စေဝ ဥစ္ဆောဒဒိဋ္ဌိယော။ ။"ရုပံ ပုဂ္ဂလော” ကဲ့သို့ ဝေဒနာ ပုဂ္ဂလော, သညာ ပုဂ္ဂလော, သင်္ခါရာ ပုဂ္ဂလော, ဝိညာဏံ ပုဂ္ဂလော " ဤ ၅-မျိုးသာ ရုပ် စသည် ပျက်လျှင် ပုဂ္ဂလလည်း ပျက်ရသောကြောင့် ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ ဖြစ်၏။ “ရူပသ္မိံ အတ္တတော သမနုပဿတိ"စသော၁၅-ပါးသည် သဿတဒိဋ္ဌိတည်း။ ၂။ အညတြ ရူပါ။ ။"ရုပ်ကို ကြဉ်၍ ပုဂ္ဂိုလ်ကို ရအပ်၏”ဟု ယူရာ၌ ရုပ်နှင့် ပုဂ္ဂိုလ်သည် တစ်ခုတည်း မဟုတ်သကဲ့သို့ “ရူပဝါ ပုဂ္ဂလော- ရုပ်ရှိသောပုဂ္ဂိုလ်” ဟူရာ၌လည်း ရုပ်နှင့် ပုဂ္ဂိုလ်သည် တစ်ခုတည်းမဟုတ်။ ထို့ကြောင့် “အညတြ ရူပါ” အရ၌ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ၂ဝ-တွင် ပါဝင်သော “ရူပဝါ ပုဂ္ဂလော”ကို သိမ်းယူအပ်ပြီးဖြစ်သည် ဟူလို။ ဤ ရူပဝါ ပုဂ္ဂလောဖြင့် “ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ”ကို ဆိုလိုသည်။ အသမ္ပဋိစ္ဆိတံ၊ လက်မခံအပ်သလော။ ဣတိ ဧတံ၊ ဤ လက်ခံခြင်း, လက်မခံခြင်းကို။ ဝိစာရေတဗ္ဗံ၊ စိစစ်ထိုက်၏။ [အဋ္ဌကထာဆရာ၏အယူကို မနှစ်သက်သောကြောင့် “ဝိစာရေတဗ္ဗမေတံ”ဟု ဆိုသည်။]
ဟိ၊ မှန်။ [(တနည်း) ကသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဣတိ ဧတံ၊ ဤလက်ခံခြင်း, လက်မခံခြင်းကို။ ဝိစာရေတဗ္ဗံ၊ စိစစ်ထိုက်သနည်း။ ဟိ (ယသ္မာ)၊ ကြောင့်။] ပုဂ္ဂလဿ၊ ၏။ အဝိဘဇိတဗ္ဗတံ၊ ဝေဖန်ထိုက်သော အထူးအပြား မရှိသည်၏ အဖြစ်ကို၎င်း။ ဥပလဗ္ဘတီတိ ဧတဿ၊ ဟူသော ပုဒ်၏။ ဝိဘဇိတဗ္ဗတံ၊ ဝေဖန်ထိုက်သော အထူးအပြား ရှိသည်၏အဖြစ်ကို၎င်း။ ဝဒန္တော၊ ပြောသောပရဝါဒီ ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ဝိဘဇိတဗ္ဗာဝိဘဇိတဗ္ဗတ္ထာနံ၊ ဝေဖန်ထိုက်သော အနက်ရှိကုန်, မဝေဖန်ထိုက်သော အနက်ရှိကုန်သော။ ဥပလဗ္ဘတိပုဂ္ဂလ သဒ္ဒါနံ၊ ဥပလဗ္ဘတိ သဒ္ဒါ, ပုဂ္ဂလသဒ္ဒါ တို့၏။ ကထံ၊ အဘယ်အကြောင်းကြောင့်။ အတ္ထတော၊ အနက်အားဖြင့်။ ဧကတ္တံ၊ တူကုန်သည်၏ အဖြစ်ကို။ သမ္ပဋိစ္ဆေယျ၊ လက်ခံရာအံ့နည်း။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ [ဧတံ၊ ဤ လက်ခံခြင်း, လက်မခံခြင်းကို။ ဝိစာရေတဗ္ဗံ၊ စိစစ်ထိုက်၏။]
စ၊ ဆက်။ ဝိဘဇိတဗ္ဗာ ဝိဘဇိတဗ္ဗတ္ထာနံ၊ ဝေဖန်ထိုက်သော အနက်ရှိကုန် မဝေဖန်ထိုက်သော အနက်ရှိကုန်သော။ ဥပလဗ္ဘတိ ရူပသဒ္ဒါနံ၊ တို့၏။ တံ ဝိဘာဂံ၊ ထိုဝေဖန်အပ်သော အထူးကို။ ဝဒတော၊ ဆိုသော သကဝါဒီ၏။ ကိဉ္စိ၊ အချို့သော။ ရူပံ၊ ရုပ်ကို။ ဥပလဗ္ဘတိ၊ ပညာဖြင့်ကပ်၍ ရှုမှတ်ရှိသည်ရှိသော် ရအပ်ရနိုင်သလော။ ကိဉ္စိ၊ အချို့သော။ ရူပံ၊ ကို။ န ဥပလဗ္ဘတိ၊ လော။ ဣတိ အယံ ပသင်္ဂေါ၊ ဤကပ်ငြိဖွယ်သည်။ နာပဇ္ဇတိယထာ၊ မဖြစ်သကဲ့သို့။၁။ ပုဂ္ဂလဿ ဟိ။ ။"ဝိစာရေတဗ္ဗမေတံ” ဟူသော စကားကို မြဲစေလို၍ (တနည်း)အကြောင်း ပြလို၍ “ပုဂ္ဂလဿ ဟိ ။ ပေ ။ သမ္ပဋိစ္ဆေယျာသိ”ဟု မိန့်သည်။ “ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ" ဟုဖြေသောကြောင့် “ပုဂ္ဂလ ကိုခွဲခြား ဝေဖန်ဖွယ် မလိုဟု ဆိုရာ ရောက်၏။ “ဥပလဗ္ဘတိ ပုဂ္ဂလော”ဟူသော ပြဿနာ၌ကား“အချို့ ဥပလဗ္ဘတိ အနက်သည် ပုဂ္ဂလ ဖြစ်၍ အချို့ ဥပလဗ္ဘတိ အနက်ကား ပုဂ္ဂလ မဟုတ်”ဟု ဖြေသောကြောင့် ဥပလဗ္ဘတိ-အတွက် ဝေဖန်ထိုက်သော အနက်ရှိ၏ ဟု ဆိုရာ ရောက်၏။ ထို့ကြောင့် “ပုဂ္ဂလဿ အဝိဘဇိတဗ္ဗတံ ဥပလဗ္ဘတီတိ ဧတဿ ဝိဘဇိတဗ္ဗတံ ဝဒန္တော” ဟု ဆိုသည်။ ၂။ ကထံ ဧကတ္တံ သမ္ပဋိစ္ဆေယျ။ ။“ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ" ၌ “ဥပလဗ္ဘတိ” သဒ္ဒါသည် ဝေဖန်ထိုက်သော အနက်ရှိ၏။ ပုဂ္ဂလသဒ္ဒါကား ဝေဖန်ထိုက်သော အနက်မရှိ-ဟု ပြောဆိုသော ပရဝါဒီ၏ အလိုအားဖြင့် ထိုသဒ္ဒါ ၂-ပုဒ်တို့၏ အနက် အရ တူသည်၏ အဖြစ်ကို အဘယ်မှာ လက်ခံစရာ ရှိတောအံ့နည်း။ “လက်ခံစရာ မရှိတော့ပါ” ဟူလို။ ထို့ကြောင့် ဧကတ္တကို ပရဝါဒီက လက်ခံ လက်မခံကို ပဌမ စိစစ်ထိုက်သည်”ဟု ဆိုသည်။ ဧဝံ၊ တူ။ ယထာဝုတ္ထဝိဘာဂံ၊ အကြင်အကြင် ဆိုအပ်ပြီးသော ဝေဖန်အပ်သော အထူးကို။ ဝဒတော၊ ဆိုသော။ ဧတဿာပိ၊ ဤ ပရဝါဒီ၏ အပေါ် ၌လည်း။ ယထာအာပါဒိတေန၊ အကြင်အကြင် ရောက်စေအပ်ပြီးသော။ ပသင်္ဂေန၊ ကပ်ငြိဖွယ်သည်။ နဘဝိတဗ္ဗံ၊ မဖြစ်ထိုက်။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ ဧတ္ထ၊ ဤ ဒုတိယ အနုယောဂ၌။ အဓိပ္ပါယော၊ သကဝါဒီ၏အလိုကို။ မဂ္ဂိတဗ္ဗော၊ ရှာမှီးထိုက်၏။၁။ ယထာ စ ။ ပေ။ နာပဇ္ဇတိ။ ။ထိုသို့ ဧကတ္တအဖြစ်ကို လက်မခံလျှင် ပသင်္ဂဖြစ်စရာမရှိ”ဟု ပြလို၍ “ယထာ စ။ ပေ ။န ဘဝိတဗ္ဗံ”ဟု မိန့်သည်။ထိုစကားရပ်၌ “ယထာ စ ။ ပေ ။ ပသင်္ဂါ နာပဇ္ဇတိ”သည် ပသင်္ဂ မရှိနိုင်ပုံကို ထင်ရှားအောင် ပြသော ဥပမာန ဝါကျတည်း။ “ရူပံ ဥပလဗ္ဘတိ” ၌ “ရူပံ”သည် ခွဲစိတ် ဝေဖန်စရာမရှိသော ဝိဘဇိတဗ္ဗသဒ္ဓါတည်း။ ထို ခွဲခြားအပ်သော အထူးကို ဆိုသော ပုဂ္ဂိုလ်၏ အပေါ်၌ “ရူပံ ကိဉ္စိ ဥပလဗ္ဘတိ-ရုပ်ကို တချို့ကိုရအပ်၏။ ကိဉ္စိ န ဥပလဗ္ဘတိ-အချို့ ကို မရအပ်” ဤသို့ ရအပ် မရအပ် ၂-မျိုး၌ ကပ်ငြိဖွယ် (စကားကပ်ဖွယ်) မရှိသကဲ့သို့။ ၂။ ဧဝံ ဧတဿာပိ ။ ပေ ။ န ဘဝိတဗ္ဗံ။ ။ဤအတူ “ ဥပလဗ္ဘတိ ” သဒ္ဒါ“ပုဂ္ဂလ” သဒ္ဒါတို့၏ အနက်အရ မတူသော အထူးကို ဆိုသော ပရဝါဒိ ၏ အပေါ် ၌လည်း ယထာ အာပါဒိတ ပသင်္ဂ မဖြစ်ထိုက်ပါ။ [“ယထာ အာပါဒိတ ပသင်္ဂ” ဟူသည် အဋ္ဌကထာ၌ “ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ ပဒဒွယဿ အတ္ထတော ဧကတ္တေ ။ ပေ ။ န ဥပလဗ္ဘတီတိ အာပဇ္ဇတိ” ဟု အာပဇ္ဇတိ ကြိယာဖြင့် ပြအပ်သော အနက်တည်း။ထို့ကြောင့် “ပသင်္ဂ”အရ ကပ်ငြိလာသော အနက်ကိုယူပါ။ [အာပဇ္ဇတိ ကြိယာကို ထောက်၍ “ယထာ အာပါဒိတေန”ဟု သုံးစွဲသည်။] ဆိုလိုရင်းကား- ဥပလဗ္ဘတိနှင့် ပုဂ္ဂလသဒ္ဒါ ၂-ပုဒ်သည် အနက်အားဖြင့်တူလျှင် (အနက်တူနေသောကြောင့်) “ဥပလဗ္ဘတိ”ဟု ခွင့်ပြုအပ်သော တရားသည် ပုဂ္ဂလမှ တမျိုးတခြားမဟုတ်တော့။ ထိုသို့ မဟုတ်သော်လည်း (အသင်၏ အလိုအားဖြင့်) ဥပလဗ္ဘတိ ဖြစ်သော အချို့တရားသည် ပုဂ္ဂလ, အချို့တရားသည် ပုဂ္ဂလ မဟုတ်သည်ဖြစ်အံ့ (ဤသို့ဖြစ်လျှင်) သင်၏ ပုဂ္ဂလ သည်လည်း အချို့ ရအပ်၍ အချို့ မရအပ် ဟူသော အနက်သည် ဖြစ်တော့၏။ ဤသို့ အနက်တမျိုး ကပ်ငြိလာပုံကို အဋ္ဌကထာ၌ ပြထား၏။ ဋီကာဆရာကား “ဥပလဗ္ဘတိနှင့် ပုဂ္ဂလကို အနက် အရ တူပုံကို ပရဝါဒီက ဝန်မခံသောကြောင့် အဋ္ဌကထာ၏“အာပဇ္ဇတိ”ဟု တင်အပ်သော အနက်သည် မရောက်ပါ-ဟု အဋ္ဌကထာဆရာ၏ စကားကို ပယ်ရှားသည်။ ၃။ ဣတိ ။ ပေ ။ အဓိပ္ပါယော။ ။ ထိုသို့ ဥပလဗ္ဘတိနှင့် ပုဂ္ဂလ သဒ္ဒါတို့၏ အနက်အရတူခြင်းကို ဝန်မခံသော ပရဝါဒီအပေါ်၌ အပြစ်ရောက်စရာမရှိပါပဲလျက် ““အာဇာနာတိ နိဂ္ဂဟံ”ဟု အပြစ်တင်သော သကဝါဒီ၏ အလိုကို ရှားမှီးထိုက်သည် ဟု ဋီကာဆရာ ဆိုသည်။ [ဧတ္ထာတိ ဒုတိယအနုယောဂေ၊ အဓိပ္ပါယောတိ သကဝါဒိနော အဓိပ္ပါယော။ မဓု။]
၆၀။ သုညတော လောကံ အဝေက္ခဿူတိ ဧတေန၊ ဟူသော ဤပါဌ် ဖြင့်။ အတ္ထတော၊ လိုရင်း အနက်အားဖြင့်။ ပုဂ္ဂလော၊ သည်။ နတ္ထိ၊ မရှိ။ ဣတိ၊ သို့။ ဝုတ္တံ၊ ဟောတော်မူအပ်သည်။ ဝါ၊ ဟောတော်မူရာ ရောက်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ **နတ္တီတိပိ ဝုတ္တန္တိ**၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရော) အာဟ၊ ပြီ။
ဝစနသောဓနဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။
၆၁-၆၆။ ရူပကာယာဝိရဟံ၊ ရူပကာယမှု မကင်းသည်၏ အဖြစ်ကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ **ရူပကာယသဗ္ဘာဝတော**တိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရော) အာဟ၊ ပြီ။
“ရူပိနော ဝါ အရူပိနော ဝါတိ”၊ ဟူသော။ သုတ္တေ၊ ပါဠိတော်၌။ [ဣတိ ဝုတ္တကပါဠိ, ပဉ္စမဝဂ်, အဂ္ဂပသာဒသုတ်၌] အာဂတပညတ္တိံ၊ လာသောနာမည်ပညတ်ကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ **တထာရူပါယ စ ပညတ္တိယာ အတ္ထိတာယာ**တိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရော) အာဟ၊ ပြီ။
**ဝီတရာဂသဗ္ဘာဝတော**တိ၊ ဟူသောဤ ပါဌ်၌။ (အဓိပ္ပါယော-၌ စပ်။) ကာမီဘာဝဿ၊ ကာမီ၏ အဖြစ်၏။ ဝါ၊ ကာမီ နာမည်၏။ အနေကန္ထိကတ္တာ၊ ဧကန်မဟုတ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။ (ကာမီဘာဝဿ၊ ၏။) ကာမဓာတုယာ၊ ၌။ အာယတ္တတာဘာဝတော စ၊ စပ်သည်၏ အဖြစ်၏ မရှိခြင်းကြောင့်၎င်း။ ကာမီတိ၊ ဟူ၍။ န ဝတ္တဗ္ဗော၊ မဆိုထိုက်။ ဣတိ၊ ဤသို့။ ပဋိက္ခိပတိ၊ ပယ်၏။ ဣတိ၊ ဤကား။ အဓိပ္ပါယော၊ အဋ္ဌကထာဆရာ၏ အလိုတည်း။၁။ ကာမီဘာဝဿ အနေကန္တိ ကတ္တာ။ "ကာမဓာတုသာ ကာမီ ပုဂ္ဂလော"ဟု မေးရာ၌ ကာမဓာတ်ဝယ်ကာမီမဟုတ်သော ရဟန္တာ ပုဂ္ဂိုလ်လည်း ရှိနေသောကြောင့် ကာမီ၏အဖြစ်သည် (ကာမီ၏ အမည်သည်) ကာမဘုံဝယ်ဖြစ်သောပုဂ္ဂိုလ်တိုင်း ဧကန်ရနိုင်သော အမည်မဟုတ်။ ထို့ကြောင့် “န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟု ပယ်သည်။ [ကာမိနော၊ ကာမီ သဒ္ဒါ၏။ ဘာဝေါ၊ ဖြစ်ကြောင်း နာမည်တည်း။ ကာမီဘာဝေါ-မည်။] ၂။ ကာပဓာတုယာ ။ ပေ ။ ဘာဝတော ။ ။ရှေ့က“ကာမီဘာဝဿ” ကို လိုက်စေ၍“အာယတ္တတ္တ"ဝယ် တ္တ-ပစ္စည်း၌ စပ်ပါ။ ကာမီ အမည်က ကာမဘုံနှင့် စပ်၍ ရအပ်သောအမည် မဟုတ်။ ကိလေသာ ကာမ ရှိခြင်းနှင့် စပ်၍ ရအပ်သော အမည်တည်း။ ထို့ကြောင့် “ကာမဓာတုယာ ကာမီ ပုဂ္ဂလော”ဟု မေးရာ၌ “န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟု ပယ်သည်။
၆၇။ **ကာယာနုပဿနာယာ**တိ ဧတံ၊ ဟူသော ဤ သဒ္ဒါသည်။ ကာရဏဝစနံ၊ အကြောင်းကိုဟောသော သဒ္ဒါတည်း။ ကာရဏဘူတာယ၊ အကြောင်း ဖြစ်၍ ဖြစ်သော။ ကာယာနုပဿနာယ၊ ကာယာနုပဿနာ ဒေသနာကြောင့်။ ဝါ၊ ကာယာနုပဿနာဘာဝနာကြောင့်။ ဧဝံ လဒ္ဓိကတ္တာ၊ ဤသို့ “ကာယ တခြား, ပုဂ္ဂလ တခြား”ဟု အယူရှိသည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ (ပဋိဇာနာတိ-၌စပ်။) ဣတိ အတ္ထော၊ နက်။
**အာဟစ္စ ဘာသိတန္တိ**၊ ကား။ “အညံ့ ဇီဝံအညံ သရီရန္တိ အဗျာကတမေတံမယာ"တိ၊ ဟူ၍။ (ဘဂဝတာ၊ သည်။) အာဟစ္စ၊ ဌာန်ကရိုဏ်းတို့ကို ညှဉ်းဆဲ၍။ ဘာသိတံ၊ ဟောတော်မူအပ်သော။ (သုတ္တံ-၌ စပ်။)
ပညတ္တာနုယောဂဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊
၆၉- ၇၂။ **“ဒဿေန္တော “တေနဟိ ပုဂ္ဂလော သန္ဓာဝတီ” တိ အာဒိ မာဟာ”**တိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တံ၊ ပြီ။ ပန၊ ထိုသို့ပင်ဆိုအပ်ပါ သော်လည်း။ "ဒဿေန္တော န ဝတ္တဗ္ဗံ ပုဂ္ဂလော သန္ဓာဝတီတိအာဒိမာဟာ”တိ၊ ဟူ၍။ ဘဝိတဗ္ဗံ၊ ဖြစ်ထိုက်၏။ ဝါ၊ တနည်း။ ဒဿေတွာ တိ၊ ဟူ၍။ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ဆိုထိုက်၏။
၉၁။ **ယေန ရူပါသင်္ခါတေန သရီရေန သဒ္ဓိံ ဂစ္ဆတီ** တိဧတ္ထ၊ ဟူသော ဤပါဌ်၌။ ရူပေန သဒ္ဓိံ ဂစ္ဆတီတိ၊ ဟူ၍။ ဝဒန္တေန၊ ဆိုလိုသော သကဝါဒီသည်။ ရူပံ ပုဂ္ဂလောတိ၊ ဟူ၍။ အနနုညာတတ္တာ၊ ပရဝါဒီသည် ခွင့်မပြုအပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။၁။ ဒဿေန္တော။ ပေ။ ဘဝိတဗ္ဗံ။ ။တေန ဟိ ပုဂ္ဂလော သန္ဓာဝတိအသ္မာ လောကာ ပရံ လောကံ” စသော စကားသည် အယူဖြစ်ကြောင်း ပါဠိတော်များကို ပြပြီးမှ ပါဠိတော်ဝယ် (၇၄) အဆုံး၌ လာသော စကားဖြစ်၏။ အယူဖြစ်ကြောင်း ပါဠိတော်ကို ပြလို၍ ဆိုအပ်သော စကားသည် (၇၄) အစ၌ “န ဝတ္တဗ္ဗံ ပုဂ္ဂလော သန္ဓာဝတိ” စသော စကားတည်း။ ထို့ကြောင့် အဋ္ဌကထာ၌ “ဒသောန္တော နဝတ္တဗ္ဗံ ပုဂ္ဂလော သန္ဓာဝတီတိ အာဒိမာဟ”ဟု ပါဌ်ရှိသင့်ကြောင်းကို ဋီကာပြင်သည်။ **၂။ ဒဿေတွာတိ ဝါ**။ ။"တေန ဟိ ပုဂ္ဂလော” စသော စကားကို အတည်ပြုလိုလျှင် "ဒဿေန္တော”ဟု မရှိစေပဲ “ဒဿေတွာ”ဟု ရှိပါစေ၊ အယူဖြစ်ကြောင်း ပါဠိတို့ကို ပြ၍ပြီးမှ “တေနဟိ ပုဂ္ဂလော”စသော စကားကို ပရဝါဒီ ဆိုသည်-ဟူလို။ ၃။ ယေန ။ ပေ ။ ဂစ္ဆတီတိ ဝဒန္တေန။ ။“ယေန ရူပသင်္ခါတေန သရီရေန သဒ္ဓိံ ဂစ္ဆတိ” ဟူသော အဋ္ဌကထာပါဌ်၌ ဆိုလိုရင်းမှာ-“ရူပေန သဒ္ဓိံဂစ္ဆတိ ဤရုပ် ကိုယ်နှင့်တကွ (တဘဝမှ တဘဝသို့ဇီဝသည်) သွား၏"ဟု သကဝါဒီက ဆိုလိုရင်း ဖြစ်သည်။ ယေနာကာရေန၊ အကြင် အခြင်းအရာအားဖြင့်။ တံ၊ ထို ရုပ်ဟူသော သရီရသည်။ ဇီဝံ၊ ဇီဝတည်း။ တံ၊ ထိုဇီဝသည်။ သရီရံ၊ သရီရတည်း။ ဣတိ ဣဒံ၊ ဤ အနက် သတောသည်။ အာပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။ သော၊ ထို ဇီဝနှင့် သရီရတို့ တစ်ခုတည်းဖြစ်ကြောင်း အခြင်းအရာကို။ ဝတ္တဗ္ဗော၊ ဆိုထိုက်၏။
**အသညူပပတ္တိံ သန္ဓာယာ**တိ၊ ကား။ နိရယူပဂဿ၊ ငရဲသို့ ကပ်ရောက်သော။ ပုဂ္ဂလဿ၊ ပုဂ္ဂိုလ်၏၎င်း။ အသညူပဂဿ၊ အသညသတ်ဘုံသို့ ကပ်ရောက်သော။ (ပုဂ္ဂလဿ၊ ၏၎င်း။) အရူပူပဂဿ၊ အရူပဘုံသို့ ကပ်ရောက်သော။ (ပုဂ္ဂလဿစ၊ ၎င်း။) အန္တရာဘဝံ၊ အကြား၌ ဖြစ်သောဘဝကို။ နဣစ္ဆတိ၊ အလိုမရှိ။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ စုတိတော၊ စုတိမှ။ အနန္တရံ၊ အခြားမဲ့ဖြစ်သော။ ဥပပတ္တိံ၊ ပဋိသန္ဓေ နေခြင်းကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ (ပဋိက္ခိပတိ၊ ၌စပ်။) ဣတိ အတ္ထော၊ ကို။ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ၏။၁။ ရူပံ ပုဂ္ဂလာတိ ။ ပေ ။ အာပဇ္ဇတိ။ ။စတုက္က နယ သံသန္ဒန ၌ “ရူပံ ပုဂ္ဂလော" တိဟု သကဝါဒီက မေးသောအခါ “န ဟေံ ဝတ္တဗွေ”ဟု ပရဝါဒီ ပယ်၏။ ထို့ကြောင့် “ရူပံ ပုဂ္ဂလောတိ အနနုညာတတ္တာ”ဟု ဆိုသည်။ ထိုသို့ ခွင့်မပြုသောကြောင့် “တံ ဇီဝံ တံ သရီရံ”၌ ဇီဝ ဟူသော ပုဂ္ဂလနှင့် ရုပ် ဟူသော သရီရ၏ တစ်ခုတည်း အဖြစ်ကို စိစစ်ဖို့ရန် အကြောင်းမရှိ။ ထို့ကြောင့် (ဇီဝနှင့် သရီရတို့၏ တမျိုးတခြားစီ မဟုတ်ခြင်း ဟူသော) ထို အခြင်းအရာကို သက္ကဝါဒီ ဆိုထိုက်၏-ဟု ဋီကာဆရာ ဆိုသည်။ အနုဋီကာ။ ။"ရူပီ အတ္တာ (အတ္တ ပုဂ္ဂလသည် ရုပ် ရှိ၏)”ဟု ပရဝါဒီ ယူ၏။ ထိုသို့ ယူလျှင် အတ္တ ဟူသော ဇီဝသည် ရုပ်ဟူသော သရီရနှင့်တကွ တစ်ဘဝမှ တစ်ဘဝ သို့ ပြောင်းသွား၏။ ဤသို့ အနက်ယူလျှင် ရူပနှင့် ဇီဝတို့ တမျိုးတခြား မဟုတ်သည်၏ အဖြစ်ဟူသော အခြင်းအရာ (အကြောင်းအရာ)ကို ဆိုအပ်ပြီးဖြစ်၏။ ထိုသို့ ဆိုအပ်ပြီး ဖြစ်သောကြောင့် “ရူပံ ပုဂ္ဂလာတိ အနနုညတတ္တာ” ဟု မဆိုနိုင်တော့။ သို့သော်… နောက်နား၌ “ဣဓ သရီရနိက္ခေပါ”ဟု ဆိုလတ္တံ့။ ထို စကား အလိုအားဖြင့် သရီရ နှင့် ဇီဝသည် တစ်ခုတည်းမဟုတ်တော့။ ထို့ကြောင့် “သော ဝတ္တဗ္ဗော-ဇီဝနှင့် သရီရ တို့၏ တမျိုးတခြားမဟုတ်သည်၏ အဖြစ်ဟူသော အခြင်းအရာကို သကဝါဒီ ဆိုထိုက် ၏”ဟု ဋီကာဆရာ ဆိုပေသည်။ ဤသို့အဆုံး၌ ဋီကာဆရာကိုပင် ထောက်ခံသွားသည်။ “သောဝတ္တဗ္ဗောတိ-မှ စ၍တသ္မာ သော ဝတ္တဗ္ဗောတိ ဝုတ္တံ"တိုင်အောင် အူံဋီတာကို ကြည့်ပါ။ ၂။ အသညူပပတ္တိံ သန္ဓာယ။ ။"အသညသတ်ဘုံသို့ ရောက်မည့် ပုဂ္ဂိုလ်မှာ ကြားဘဝတစ်ခု မရှိတော့"ဟု ယူဆသော ကေဝိတို့အတွက် ဤ ဘဝမှ စုတေလျှင် အသညသတ်ဘုံ၌ သညာ-ဝေဒနာ-စိတ်မရှိသောကြောင့် “သဝေဒနော သစ္စာဝတိ” ဟု မေးရာ၌ "န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟု ပရဝါဒီ ပယ်သည်။
ပန၊ ဝါဒန္တရကား။ ယေ၊ အကြင် ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်။ စုတိကာ၊ လေ၊ စုတေခါနီးအခါ၌၎င်း။ ဥပပတ္တိကာလေ စ၊ ပဋိသန္ဓေ နေဆဲအခါ၌၎င်း။ အသညူပပတ္တိကာလေ စ၊ အသညသတ်ဘုံ၌ ပဋိသန္ဓေ နေရာအခါ၌၎င်း။ အသည သတ္တေသု၊ အသညသတ်ဗြဟ္မာတို့၌။ သညာ၊ သညာသည်။ အတ္ထိ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဂဟေတွာ၊ ယူပြီး၍။ အသညူပဂဿ၊ အသညသတ်ဘုံသို့ ကပ်ရောက်သော ပုဂ္ဂိုလ်၏။ အန္တရာဘဝံ၊ အကြား၌ ဖြစ်သော ဘဝကို။ ဣစ္ဆေယျုံ၊ အလိုရှိ ကုန်ရာ၏။ တေသံ၊ ထို ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ (အယူအားဖြင့်)။ အန္တရာဘဝဘာဝတော၊ အန္တရာဘဝရှိသည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ အသညူပပတ္တိ၊ အသညသတ်ဘုံ၌ ဖြစ်ခြင်းသည်။ အဝေဒနာ၊ ဝေဒနာမရှိ။ ဣတိ၊ သို့။ ဝတ္တုံ၊ ဆိုခြင်းငှါ။ န သက္ကာ၊ မတတ်ကောင်း။ ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်၏။
၉၂။ **အဝေဒနာတိအာဒီသု တဒညန္တိ**၊ ကား။ သညဘဝတော၊ သညာရှိသောဘဝမှ။ အညံ၊ အခြားသော။ အသညာနေဝသညာနာသညာယတ နုပပတ္တိံ၊ အသညီဘဝသို့ကပ်၍ ဖြစ်ခြင်း, နေဝသညာနာသညာယတနဘဝသို့ ကပ်၍ ဖြစ်ခြင်းကို။ (သန္ဓာယ ပဋိက္ခိပတိ-၌စပ်။) ဟိ၊ မှန်။
နေဝသညာ နာသညာယတနေပိ၊ နေဝသညာနာသညာယတန ဘဝ၌ သော်မှလည်း။၁။အသညူပပတ္တိကာလေ(စ)။ ။ “စုတိကာလေ ဥပပတ္တိကာလေ စ” တို့၌အသညသတ် ဘုံဝယ် စုတိကာလ ဥပပတ္ထိကာလကို ယူပြီး ဖြစ်၍ အသညူပပတ္တိကာလေ စ”ကို ပိုသည်-ဟု ထင်၏။ ရှေးနိဿယ၌လည်း ရှိသောကြောင့် ပါဌ်ရှိအတိုင်း အနက်ပေးလိုက်ရသည်။ ၂။ ယေ ပန။ ပေ ။ ဣစ္ဆေယျုံ။ ။“အသည သတ်ဘုံသို့ ကပ်ရောက်ရာ၌ အန္တရာဘဝ ရှိသေး၏”ဟု အချို့က ယူကြ၏။ ထို ပုဂ္ဂိုလ်တို့ အလိုအားဖြင့် အသညသတ်ဘုံသို့ ပဋိသန္ဓေ အဖြစ်ဖြင့် ရောက်စ ကာလ၌ အန္တရာဘဝတုန်းက ရုပ်ဝေဒနာ သညာ ရှိသည့် အတိုင်း ဝေဒနာ ရှိသေး၏။ နောက်မှ ပျက်သည်”ဟု ယူဆသော ကြောင့် “အသညူပပတ္တိ အဝေဒနာ”ဟု ဆိုခွင့်မရှိ။ [တတ္ထ ယေ ။ ပေ ။ အသညီနံ သညာ အတ္တီတိ အန္တရာဘဝတောဝ အသညူပပတ္တိံ” ဣစ္ဆန္တိ။ အနူ။] ၃။ တဒည။ ။“သညဝတော အညံ”ဟု ဖွင့်၍ “အသညာ နေဝသညာ နာသညာယတနပ ပတ္တိ”ဟု သရုပ်ဖော်သည်။ “သညာ ရှိသော ကာမ ရူပဘဝတို့မှ တပါးသောဘဝ၌ ဖြစ်ခြင်း” ဟူသည် အသညဘာဝ နေဝသညာ နာသညာ ယတနဘဝ၌ ဖြစ်ခြင်းတည်း။ ထို ဘဝ၌ ဖြစ်ခြင်းကို ရည်ရွယ်၍ “ပုဂ္ဂလော အဝေဒနော သန္ဓာဝတိ”ဟူသော အမေးကို “အာမန္တာ”ဟု ဝန်ခံသည်။ ၄။ နေဝသညာနာသညာယတနေပိ ဟိ။ ။ပရဝါဒိတို့က နေဝသညာ နာသညာယတန ဘဝကို သညာရှိ၏-ဟု အလိုရှိကြသည် မဟုတ်ပါလော၊ အဘယ်ကြောင့် တဒည-ထို သညီ ဘဝတို့မှ တမျိုးတခြားဘဝ၌ သွင်းရပါသနည်း-ဟု မေး ဖွယ် ရှိသောကြောင့် "နေဝသညာနာသညာယတနေပိ ဟိ” စသည်ကို မိန့်သည်။ပရဝါဒီ တို့သည် နေဝသညာနာသညာယတန ဘဝကို သညာရှိသော ဘဝ အဖြစ်ဖြင့် အလိုရှိကြသည်ဟု မဆိုထိုက်ပါ။ထို့ကြောင့် အသညာဘဝ၌ သွင်းရပါသည်-ဟူလို။ [နေဝသညာနာသညာဘဝေ, အစိတ္တုပ္ပါဒေဝါ (စိတ်၏ ဖြစ်ခြင်းမရှိရာ အသညသတ် ဘဝ၌၎င်း)သညာ အတ္တီတိ ဣစ္ဆန္တိတိ န ဝတ္တပ္ပန္တိ သမ္ဗန္နော။ အနူ။မဓု၌ကား "သညာ အတ္ထိတိ နဝတ္တဗ္ဗန္တိ ဣစ္ဆန္တီတိ ယောဇနာဟု ဖွင့်၏။ အဓိပ္ပါယ်အတူပင်။ သညာ၊ သညာသည်။ ဝါ၊ ထင်ရှားသော သညာသည်။ အတ္ထိ၊ ရှိ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဣစ္ဆန္တိ၊ ကုန်၏။ ဣတိ၊ သို့။ နဝတ္တဗ္ဗံ၊ မဆိုထိုက်။
၉၃။ **ယသ္မာ ရူပါဒိဓမ္မေ ဝိနာ ပုဂ္ဂလော နတ္တီ**တိ၊ ဟူသော စကားကို။ (ဝဒတိ-၌ စပ်။) ဣန္ဓနုပါဒါနော၊ လောင်စာဖြစ်သော ထင်းအစရှိသောစွဲမှီရာရှိသော။ အဂ္ဂိ၊ မီးသည်။ ဣန္ဓနေန၊ လောင်စာနှင့်။ ဝိနာ၊ ကင်း၍။ နတ္ထိ ဝိယ၊ မရှိသကဲ့သို့။ (တထာ၊ တူ။) ရူပါဒိ ဥပါဒါနော၊ ရုပ် အစရှိသော စွဲမှီရာရှိ သော။ ပုဂ္ဂလော၊ သည်။ ရူပါဒိနာ၊ ရုပ် အစရှိသည်နှင့်။ ဝိနာ၊ ၍။ နတ္ထိ၊ မရှိ။ ဣတိ လဒ္ဓိဝသေန၊ ဤသို့သော အယူ၏ အစွမ်းဖြင့်။ ဝဒတိ၊ ဆို၏။
ဂတိအနုယောဂဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊
၉၇။ **နီလံ ရူပံ ဥပါဒါယ နီလောတိအာဒီသူ**တိ၊ အစရှိသော အဋ္ဌကထာ စကားရပ်၏။ နီလံ ရူပံ ဥပါဒါယ နီလကဿ ပုဂ္ဂလဿ ပညတ္တီတိ ဧတ္ထ၊ ဟူသော ပါဠိတော်စကားရပ်၌။ ပုဋ္ဌော၊ မေးအပ်သော။ ယော၊ အကြင် ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ နီလံ၊ ညိုသော ရုပ်ကို။ ဥပါဒါယ၊ ကပ်ယူ၍။ ဝါ၊ စွဲ၍။ နီလော၊ ညိုသော ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ (ပညတ္တိ၊ အပြားအားဖြင့် သိစေခြင်း သည်။ ဟောတိ၊ ) တဒါဒီသု၊ ထို နီလမည်သော ရုပ်ကို စွဲ၍ နီလပုဂ္ဂိုလ် အစရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့၌။ (ပဋိက္ခိပတိ-၌စပ်။) ဣတိ အတ္ထော၊ နက်။၁။ နိလံ ရူပံ ။ ပေ ။ အာဒီသူတိ။ ။အဋ္ဌကထာဝယ်“နီလံ ။ ပေ။ အာဒီသု”ဟု “နီလံ ရူပံ ဥပါဒါယ နီလော”ဟူသော ပါဌ်ကို ပါဠိတော်၌ ရှိသော သံဝဏ္ဏေတဗ္ဗ ပါဌ်ကဲ့သို့ ထုတ်ပြထား၏။ ပါဠိတော်၌ကား” “နီလံ ရူပံ ဥပါဒါယ နီလကဿ ပုဂ္ဂလဿ ပညတ္တိ”ဟု ရှိသည်မဟုတ်ပါလော။“အဘယ်သို့ အနက်မှတ်ရပါမည်နည်း” ဟု မေးဖွယ် ရှိသောကြောင့် “နီလံ ရူပံ ။ ပေ ။ တဒါဒီသူတိ အတ္ထော”ဟု မိန့်သည်။ [အာဒိသူတိကို အတ္ထော-၌ စပ်။ ဧတ္ထ ကို ပုဋ္ဌော-၌ စပ်။] ဆိုလိုရင်းကား- "နီလံ ရူပံ ဥပါဒါယ ။ ပေ ။ ပညတ္တိ”ဟူသော ပါဠိတော်စကားရပ်၌ သကဝါဒီ မေးအပ်သော အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်သည် နီလ ရုပ်ကို စွဲ၍ နီလ အမည်ရ၏။ “တဒါဒီသု-နီလ ရုပ် ကို စွဲ၍ နီလ အမည် ရသော ထို ပုဂ္ဂိုလ် အစရှိသည်တို့၌”ဟု အနက်မှတ်ပါ။ တဒါဒီသု၌ အာဒိဖြင့် ပါဠိတော်၌ လာသော “ပီတံ ရူပံ ဥပါဒါယ ပေ ။ အပ္ပဋိထံ ရူပံ ဥပါဒါယ အပ္ပဋိလဿ ပုဂ္ဂလဿ ပညတ္တိ”တိုင်အောင် ယူပါ။
၉၈။ **ဆေကဋ္ဌံ သန္ဓာယာ**တိ၊ အစရှိသော ပါဠိ၏။ (အတ္ထော၊ ၌စပ်။) ဆေကဋ္ဌံ၊ ဆေကအနက်ကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်သော။ (ကုသလပညတ္တိံ၊ ကုသိုလ်ဟူသော နာမည်ကို။ (သန္ဓာယ၊ ၍။) န ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်သည် မဟုတ်သော။)
ကုလလံ၊ ကောင်းသော။ ဝေဒနံ၊ ကို။ ဥပါဒါယ၊ စွဲမှီ၍။ (ကုသလဿ၊ လိမ္မာသော။ ပုဂ္ဂလဿ၊ ကို။ ပညတ္တိ၊ အပြားအားဖြင့် သိစေခြင်းသည်။ ဟောတိ၊ ၏။) ဣတိ၊ သို့။ မညမာနော၊ ထင်သည်။ (ဟုတွာ) ပဋိဇာနာတိ၊ အာမန္တာဟု ဝန်ခံ၏။ ဣတိ အတ္ထော၊ ကို။ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ၏။ [ဤဝါကျ၌ ကော်မာ ပိုဒ်တွေ ပျက်၍နေသည်။ န ကုသလ ပညတ္တိံသည် “ဆေကတ္ထံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ”၏ အညတ္ထာပေါဟန နည်းအရ ထည့်အပ်သော ဝါကျတည်း။ ထို ဝုတ္တံ ကို ကုသလံ ဝေဒနံ-၌ စပ်ပါ။ ဥပါဒါယ စပ်ပုဒ်လည်း တိုက်ရိုက် မရှိ။ ပါဠိတော်၌ “ကုသလဿ ပုဂ္ဂလဿ ပညတ္တိ” ကို ယူ၍ စပ်ပါ၊ထိုသို့ စပ်ပုဒ်ရအောင် ပါဠိတော်မှ ယူ၍အနက်ပေးထားပါသည်။]
၁၁၂။ **ဣဒါနိ ။ ပေ ။ ဒဿေတုံ “ယထာ ရုက္ခန္တိ အာဒိ မာဟာ**တိ၊ ဟူသော ပါဌ်၌။ ပုဗ္ဗပက္ခံ၊ ရှေ့အဖို့ကို။ ဒဿေတွာ၊ ပါဠိတော်၌ ပြပြီး၍။ ဥတ္တရံ၊ နောက်အဖို့ကို။ အာဟ၊ သကဝါဒီ ဆိုပြီ။ ဣတိ၊ ဤ အနက်သည်။ ဝါ၊ ကို။ ဝုတ္တံ၊ သည်။ ဟောတိ၊
၁၁၅။ ““ယဿ ရူပံ သော ရူပဝါ"တိ၊ ဟူသော။ ဥတ္တရပက္ခေ၊ နောက်ပက္ခ၌။ ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်သော။ ဝစနံ၊ စကားကို။ ဥဒ္ဓရိတွာ၊ ထုတ်ဆောင်၍။၁။ ဆကတ္ထံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ။အဋ္ဌကထာ၌ “ဆေကဋ္ဌံ သန္ဓာယ ပဋိဇာနာတိ”ဟုရှိသော်လည်း ဆိုလိုရင်းအနက်မှာ ပါဠိတော်၌ “ကုသလံ ဝေဒနံ ဥပါဒါယ ကုသလဿ ပုဂ္ဂလဿ ပညတ္တီတိ၊အာမန္တာ”ဟု ရှိသောကြောင့် “ဆေကတ္ထံ သန္ဓာယဝုတ္တံ(ပရဝါဒီ ဆိုအပ်သော), ကုသလပညတ္တိံ(ကုသိုလ်ဟူသောနာမည်ပညတ်ကို) သန္ဓာယ၊ ၍။ န(ဝုတ္တံ)၊ ပရဝါဒီ ဆိုအပ်သည် မဟုတ်သော။ ကုသလံ၊ကောင်းသော။ ဝေဒနံ၊ ကို။ ဥပါဒါယ၊ ၍။ (ကုသလဿ၊ လိမ္မာသော။ ပုဂ္ဂလဿကို။ ပညတ္တိ၊ သည်။ ဟောတိ၊ လော။”ဟု အနက်ပေး၍ “ဣတိ၊ သို့။ မညမာနော၊ သည်။ (ဟုတွာ) ပဋိဇာနာတိ”ဟု အနက်မှတ်ပါ။[ဆေကတ္တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ကုသလံ ဝေဒနံ ဥပါဒါယ န ကုသလပညတ္တိဝန္တံ ကုသလံ ဝေဒနံ ဥပါဒါယာတိ ယောဇနာ။မဓု။ “မညမာနော” ဟု ဆိုသောကြောင့် ပရဝါဒီ၏ မှတ်ထင်ခြင်းသာဖြစ်၏။ သကဝါဒီကား ထိုဆေက အနက်ကို မရည်ရွယ်ပါ-ဟူလို။] ၂။ ယထာ ရုက္ခံတိ အာဒိမာဟ။ ။ပါဠိတော်၌ “ယထာ ရုက္ခံ” စသော ဝါကျသည်, ဤပြဿနာ၏ ၃-ဌာန၌ ပါ၏။ ထိုတွင် အနိစ္စ စသော စိစစ်ချက် “အညံ ရူပံ အညော ပုဂ္ဂလော”ဟူသော စိစစ်ချက်သည် ပုဗ္ဗပက္ခ(ပဌမ အဖို့) ၌ မပါ။ ဒုတိယ တတိယ ဟူသော နောက်အဖို့၌သာပါ၏။ထို့ကြောင့်“ပုဗ္ဗပက္ခံ ဒသေတွာ”ဟု ဋီကာ၌ပုဗ္ဗာနုသန္ဓေကို ထည့်၍ နောက် ပက္ခ ၂-မျိုးကို ပြခြင်းငှါ “ယထာ ရုက္ခံ" စသော စကားကို ဆို၏-ဟု ဖွင့်သည်။ (သံဝဏ္ဏေတဗ္ဗအဖြစ်ဖြင့် ထုတ်ဆောင်၍) **ယသ္မာ**တိအာဒိံ၊ အစရှိသောစကားကို။ (သင်္ဂဟကာရော) အာဟ၊ ဆိုပြီ။
၁၁၆။ **စိတ္တာနုပဿနာဝသေနာ**တိ၊ ဟူသော ပါဌ်၌။ (အဓိပ္ပါယော-၌စပ်။) စိတ္တာနုပဿနာဝသေန၊ စိတ္တာနုပဿနာ၏ အစွမ်းဖြင့်။ ၏ ပရိဒီပိတဿ၊ ထင်ရှားပြအပ်သော။ သရာဂါဒိစိတ္တယောဂဿ၊ သရာဂ အစရှိသော စိတ်နှင့်ယှဉ်ခြင်း၏။ ဝသေန၊ အပြားအားဖြင့်။ (သရာဂါဒိစိတ္တံ သန္ဓာယ–၌ စပ်။) ဣတိ၊ ဤကား။ အဓိပ္ပါယော၊ အဋ္ဌကထာဆရာ၏ အလိုတည်း။
၁၁၈။ **ယေနာတိ စက္ခုန္တိ**၊ ဟူသောဤ ပါဌ်၌။ ယေနာတိ၊ ယေနဟူသော ပါဌ်ဖြင့်။ ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်သော။ ကရဏံ၊ ကရိုဏ်းသည်။ စက္ခု၊ စက္ခုပသာဒတည်း။ ဣတိ အတ္ထော၊ နက်။
**စက္ခုမေဝ ရူပံ ပဿတီ**တိ၊ ဟူသော စကားကို။ ဝိညာဏ နိဿာယဘာဝူပဂမနမေဝ၊ ဝိညာဉ်၏ မှီရာ၏ အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ခြင်းသည်သာလျှင်။ စက္ခုဿ၊ စက္ခုပသာဒ၏။ ဒဿနံ နာမ၊ မြင်ခြင်း မည်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ ဤအနက် အဓိပ္ပါယ်ကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ (သင်္ဂဟကာရော) ဝဒတိ၊ ၏။
ဥပါဒါပညတ္တာနုယောဂဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။
၁၂၃။ **ကရဏမတ္တန္တိ**၊ ကား။ ကမ္မာနံ၊ ကုသိုလ် အကုသိုလ်ကံတို့ကို။ နိပ္ဖါဒကပ္ပယောဇကဘာဝေန၊ ကိုယ်တိုင်ဖြစ်စေတတ်, သူတပါးကို တိုက်တွန်းတတ်သည်၏ အဖြစ်ဖြင့်။ ပဝတ္တာ၊ ဖြစ်ကုန်သော။ ခန္ဓာ၊ ခန္ဓာတို့တည်း။ [“ပဝတ္တာခန္ဓာ”ဟု ပဌမန္တရှိသောကြောင့် “တို့တည်း”ဟု ချလိုက်ရသည်။ “ပဝတ္တေ ခန္ဓေ”ဟု ရှိလျှင် သံဝဏ္ဏေတဗ္ဗနှင့် ဒုတိယန္တချင်းညီမျှ၍ သန္ဓာယ၌ စပ်ရမည်။ နိပ္မါဒကပ္ပယောဇကဘာဝေနာတိ ကာရကကာရာပကဘာဝေန။ အနု။]
၁၂၄။ ပုရိမကမ္မေန၊ ရှေးကံနှင့်။ ဝိနာ၊ ကင်း၍။ (နတ္ထိ-၌ စပ်။) ပုဂ္ဂလာ၊ ၏။ ဇာတိ၊ ဖြစ်ခြင်းသည်၎င်း။ ဇာတဿ၊ ဖြစ်ပြီးသော ပုဂ္ဂိုလ်၏။ ဝိဇ္ဇဋ္ဌာနာဒီသု၊ အသက်မွေးခြင်း၏ တည်ရာဖြစ်သော အတတ်အစရှိသည်တို့၌။ သမ္မာ၊ အမှန်အားဖြင့်၎င်း။ မိစ္ဆာဝါ၊ အမှားအားဖြင့်၎င်း။ ပဝတ္တိ၊ ဖြစ်ခြင်းသည်။ နတ္ထိ၊ မရှိ။ ဣတိ၊ ဤ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ **ပုရိမကမ္မမေဝ တဿာ**တိအာဒိံ၊ အစရှိသော စကားကို။ (သင်္ဂဟကာရော) အာဟ၊ ပြီ။
၁၂၅။**ကမ္မဝဋ္ဋဿာ**တိဧတ္ထ၊ ဟူသော ဤပါဌ်၌။ ကမ္မကာရကဿ၊ ကံကိုပြုသော ပဌမပုဂ္ဂိုလ်ကို။ ယော၊ အကြင်ဒုတိယပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ကာရကော၊ ပြုတတ်၏။ တေနပိ၊ ထိုကံကို ပြုသော ဒုတိယပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်း။ အညံ၊ အခြားသော။ ကမ္မံ၊ ကံကို။ ကာတဗ္ဗံ၊ ပြုထိုက်သေး၏။ တဿ၊ ထိုကံပြုသော ဒုတိယပုဂ္ဂိုလ်ကို။ ကာရကေနာပိ၊ ပြုတတ်သော တတိယပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်း။ အညံ၊ အခြားသော။ (ကမ္မံ၊ ကို။ ကာတဗ္ဗံ၊ ၏။) ဣတိ ဧဝံ၊ သို့။ ကမ္မဝဋ္ဋဿ၊ ၏။ အနုပစ္ဆေဒံ၊ မပြတ်စဲခြင်းကို။ ဝဒန္တိ၊ ဆိုကြကုန်၏။
ပုဂ္ဂလဿာ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ကို။ ကာရကော၊ ပြုတတ်သူသည်။ ကမ္မဿ၊ ကံကို။ ကာရကော၊ ပြုတတ်သူသည်။ အာပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။ ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ ဧတံ၊ ဤ ဝဒန္တိဆရာတို့၏ စကားကို။ ဝါ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ကို ပြုသောပုဂ္ဂိုလ်က ကံကိုပြုသော ပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ်သို့ ရောက်ခြင်းဟူသော ဤ ဝါဒကို။ ဝိစာရေတဗ္ဗံ၊ စိစစ်ထိုက်၏။
မာတာပိတူဟိ၊ မိဘတို့သည်။ ဇနိတတာဒိနာ၊ ဖြစ်စေအပ်သည်၏အဖြစ် အစရှိသော အကြောင်းဖြင့်။ တဿ၊ ထိုပဌမပုဂ္ဂိုလ်ကို။ ကာရကံ၊ ပြုတတ်သောပုဂ္ဂိုလ်ကို။ ဣစ္ဆန္တဿ၊ အလိုရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်၏။ ကမ္မကာရကာနံ၊ ကံပြုသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို။ ကာရကပရမ္ပရာ၊ ပြုတတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ အဆက်ဆက်သည်။ အာပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။ ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ ဣဒဉ္စ၊ ဤ စကားကိုလည်း။ ဝိစာရေတဗ္ဗံ၊ စိစစ်ထိုက်၏။၁။ ကမ္မဝဋ္ဋဿ။ ။ဤ ပုဒ်သည် အထဝါ တက်သော နောက်နည်း၌ပါ၏။ ကံကို ပြုသော ပုဂ္ဂိုလ်ကို အကြင် ပုဂ္ဂိုလ်သည် ရှေးဘဝက ပြုလုပ်လိုက်၏။ တေနာပိ (ထို ကာရကကို ပြုသောကာရက ပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်း) အညံ ကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ၊ (ထို ကာရကကိုပြုသော ကာရကကို ပြုသော ပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်း) အညံ ကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ။ဤသို့အားဖြင့် ကမ္မဝဋ်မပြတ်ပုံကို ဆိုကြသည်။ ၂။ ပုဂ္ဂလဿ ကာရကော ။ ပေ ။ မေတံ။ ။ဝဒန္တိ ဆရာတို့၏ ဝါဒကိုကြည့်ပါ။ “ယော ကာရကော တေနာပိ အညံ့ ကမ္မံ့ ကာတဗ္ဗံ“ကံပြုသော ပုဂ္ဂိုလ်ကို ပြုသော ပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်း အခြားကံကို ပြု၏ ” စသည်ဖြင့် ဆိုသောကြောင့် ပုဂ္ဂိုလ်ကိုပြုသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ကံပြုသူဖြစ်နေ၏။ ထို့ကြောင့် ဤ ဝဒန္တိဆရာတို့၏ စကား ကို စဉ်းစားထိုက်၏။ ဘာ့ကြောင့်နည်း-ကမ္မဝဋ်ပြတ်စဲခြင်းမရှိပုံကို ဖွင့်ရာဝယ် ပုဂ္ဂိုလ် အဆက်မပြတ်ပုံကို ဖွင့်ဆိုထားသောကြောင့်တည်း။ ၃။ မာတာပိတူတိ ။ ပေ ။ ဝိစာဓရေတဗ္ဗံ။ ပရဝါဒီသည်“တဿ ကတ္တာ ကာရေတာ ဥပလဗ္ဘတိ"ဟု မေးရာ၌ မိဘတို့က ဖြစ်စေအပ်သည် အဖြစ် စသည်ကိုရည်ရွယ်၍ “အာမန္တာ”ဟု ဝန်ခံ၏။ ကာရက ပုဂ္ဂိုလ်ဟူသည် မိဘ ကလျာဏမိတ္တ အာစရိယ စသူတို့တည်း-ဟု အယူရှိသော ပရဝါဒီ အတွက် ကမ္မကာရက ပုဂ္ဂိုလ် အဆက်ဆက်ကို ဖွင့်ပြကြောင်း ဤ စကားကိုလည်း စိစစ်ထိုက်၏။ စီစစ်ထိုက်-ဟူသည် မသင့်ဟု ဆိုခြင်းပင်တည်း။ အနုဋီကာ။ ။ဣဒဉ္စာတိ န ကေဝလံ ပုဂ္ဂလကာရကဿ ကမ္မကာရကတာပတ္တိယေဝ ဒေါသော-ပုဂ္ဂိုလ်ကို ပြုသော ပုဂ္ဂိုလ်၏ ကံပြုသူအဖြစ်သို့ ရောက်ခြင်း ဟူသောပဌမ အချက်သည်သာ အပြစ် မဟုတ်သေး။ အထခေါ ဣဒံ ကမ္မကာရကတာယ ကာရကပရမ္ပရာပဇ္ဇနမ္ပိ ဝိစာရေတဗ္ဗံ - စင်စစ်ကား ကံပြုသူတို့၏ အစဉ်အားဖြင့် ဤကာရက အဆက်ဆက်သို့ ရောက်ခြင်းကိုလည်း စိစစ်ထိုက်သည်သာ။ န ယုဇ္ဇတီတိ အတ္ထော၊ ပုဂ္ဂလာနံ ဟိ ပဋိပါဋိယာ ကာရကဘာဝေါ။ (ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ အစဉ်အားဖြင့် ပြုတတ်သူတို့၏ အဖြစ်သည်) ကာရကပရမ္ပရာ- ပြုတတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ အဆက်ဆက် မည်၏။
၁၇ဝ။ **သုတ္တဝိရောဓဘယေနာ**တိ၊ ကား။ “သောကရောတိ သော ပဋိသံဝေဒယတီတိ ခေါ ဗြဟ္မဏ၊ အယမေကော အန္တော”တိ အာဒီဟိ၊ အစရှိသော သုတ်တို့နှင့်။ ဝိရောဓဘယာ၊ ဆန့်ကျင်ခြင်းမှ ကြောက်ခြင်းကြောင့်။ (ပဋိက္ခေပေါ-၌ စပ်။)
၁၇၁။ “ဣဓ နန္ဒတိ ပေစ္စ နန္ဒတီ”တိ၊ ဟူ၍။ ဝစနတော၊ ဟောတော်မူခြင်းကြောင့်။ ကမ္မကရဏကာလေ၊ ကံပြုရာ အခါ၌၎င်း။ ဝိပါကပဋိ သံဝေဒန ကာလေ စ၊ အကျိုးကို ခံစားရာအခါ၌၎င်း။ သောယေဝ၊ ထို ပုဂ္ဂိုလ်ပင်တည်း။ ဣတိ၊ ဤသို့ နှလုံးသွင်း၍။ ပဋိဇာနာတိ၊ အာမန္တာဟု ဝန်ခံ၏။ ဣတိ၊ ဤသည်ကား။ အဓိပ္ပါယော၊ အဋ္ဌကထာ၏အလိုတည်း။
**သယံ ကတံ သုခဒုက္ခန္တိ**စ၊ ဟူ၍လည်း။ ပုဋ္ဌော၊ မေးအပ်သည်။ (သမာနော၊ သော်။) ဘော ဂေါတမ၊ အရှင်ဂေါတမ။ ကိံနုခေါ၊ အသို့ပါနည်း။ သုခဒုက္ခ၊ ကို။ သယံကတံ၊ ကိုယ်တိုင်ပြုအပ်ပါသလော။ ဣတိ၊ ဤသို့မေးပြီ။
ကဿပ၊ ကဿပ။ မာ ဟေဝံ၊ ဤသို့မဟုတ်။ ဣတိ၊ ဤသို့ ဖြေတော်မူပြီ။ ဣတိ အာဒိ သုတ္တ ဝိရောဓာ၊ ဤသို့အစရှိသောသုတ်နှင့် ဆန့်ကျင်ခြင်းကြောင့်။ ပဋိက္ခိပတိ၊ ၏။
၁၇၆ ။ **လဒ္ဓိမတ္တမေဝေတန္တိ**၊ ဟူသော ဤပါဌ်၌။ (အဓိပ္ပါယော-၌ စပ်။) သောယေဝေကော၊ တစ်ယောက်တည်းသော ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည်။ နေဝ သောဟောတိ၊ သူလည်း မဟုတ်။ (ပြုသူ ခံစားသူလည်း မဟုတ်) န အညော (ဟောတိ)၊ တပါးတခြားလည်းမဟုတ်။ (ပြုသူမှတခြားခံစားသူမှ တခြားလည်း မဟုတ်။) ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ ဣဒံ၊ ဤအနက်သည်။ (အဖြစ်သည်။)နတ္ထေဝ၊ မရှိသည်သာ။ (ထို့ကြောင့် “လဒ္ဓိမတ္တမေဝ”ဟု ဆိုသည်။) တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဧဝံဝါဒိနော၊ ဤသို့ ပြောဆိုလေ့ရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်၏။ အသယံကာရန္တိ အာဒိ၊ အသယံကာရံ အစရှိသော အပြစ်သည်။ အာပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။ ဣတိ၊ ဤကား။ အဓိပ္ပါယော၊ အဋ္ဌကထာဆရာ၏ အလိုတည်း။
**အပိစာ**တိ အာဒိနာ၊ အပိစ အစရှိသော ပါဌ်ဖြင့်။ ဣဒံ (အတ္ထဇာတံ)၊ ဤအနက် သဘောကို။ (သင်္ဂဟကာရော) ဒဿေတိ၊ ပြ၏။ (ကိံ၊ နည်း။) ပရဿ၊ တပါးသော ပရဝါဒီ၏။ ဣစ္ဆာဝသေနေဝ၊ အလို၏ အစွမ်းဖြင့်သာ။ ဝါ၊ အလိုနှင့် စပ်သဖြင့်သာ။ “သော ကရောတီ” တိ အာဒိ၊ အစရှိသော။ အနုယောဂေါ၊ မေးစိစစ်ခြင်းကို။ နဝုတ္တော၊ ဆိုအပ်သည် မဟုတ်။ အထခေါ၊ အဟုတ်ကား။ သော ကရောတီတိ အာဒီသု၊ “သူသည် ကံကို ပြု၏,သူသည်ပင် အကျိုးကို ခံစား၏” အစရှိသော အယူတို့တွင်။ ဧကံ၊ တပါးသော အယူကို။ အနိစ္ဆန္တဿ၊ အလိုမရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်၏အတွက်။ ဣတရံ၊ အခြားသော အယူသည်။ (အာပန္နံ၊ ရောက်နေ၏။) တဉ္စ၊ ထို အခြားသော အယူကိုလည်း။ အနိစ္ဆန္တဿ၊ အလိုမရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်၏အတွက်။ အညံ၊ အခြားသော အယူသည်။ အာပန္နံ၊ ရောက်နေ၏။ ဣတိ ဧဝံ၊ ဤသို့။ ကာရကဝေဒကိစ္ဆာယ၊ ကံကို ပြုသော ပုဂ္ဂိုလ်, အကျိုးကို ခံစားသော ပုဂ္ဂိုလ်၏အလို၌။ ဌတွာ၊ စတည်၍။ သော ကရောတီတိ အာဒီသု၊ အစရှိသောအယူတို့တွင်။ တံ တံ၊ ထိုထိုအယူကို။ အနိစ္ဆာယ၊ အလိုမရှိခြင်းကြောင့်။ ဝါ၊ လက်မခံခြင်းကြောင့်။ အာပန္နဝသေနာပိ၊ ဖြစ်သော အပြစ်၏ အစွမ်းဖြင့်လည်း။ (အနုယောဂေါ၊ မေးစိစစ်ခြင်းကို။ ဝုတ္တော၊ ဆိုအပ်ပြီ။) ဣတိ(ဣဒံ အတ္ထဇာတံ၊ ကို။ (သင်္ဂဟကာရော) ဒဿေတိ၊ ၏။)
အထဝါ၊ ထို့ပြင်တနည်းကား။ ကေဝလံ၊ အသီးအသီး အပြစ်ရောက်ခြင်းနှင့် မဖက်သက်သက်။ “သော ကရောတီ”တိ အာဒီနံ၊ အစရှိကုန်သော ။၁။ န ပရဿ ။ ပေ။ ဝုတ္တော။ ။၁၇ဝ-နံပါတ်မှ စ၍ “သော ကရောတိ, သော ပဋိသံဝေဒေတိ” စသော ပြဿနာတို့ကို သကဝါဒီ ဆိုထား၏။ ထိုပြဿနာ တို့ကို ပရဝါဒီ၏ အလိုနှင့်စပ်၍ ဆိုအပ်သည်မဟုတ်။ အထခေါ၊ အဟုတ်ကား။“သော ကရောတိ သော ပဋိသံဝေဒေတိ” စသော အယူတို့တွင် “သော ကရောတိ သော ပဋိသံဝေဒေတိ” ဟူသော အယူကို သဿတဒိဋ္ဌိ ဖြစ်မည်မျှ ကြောက်သောကြောင့် ပုဂ္ဂိုလ်၌ ဣတရံ၊ အခြားသော ဥစ္ဆေဒ အယူသည် ရောက်၏။ဘာကြောင့်နည်း-ကံပြုသူသည် ခံစားသူမဟုတ်လျှင် ကံပြုရာ ဘဝကပင် ပြတ်ခဲ့သော ကြောင့်တည်း။ ထို အယူကို အလိုမရှိ၍ ပယ်ပြန်လျှင် “သော စ အညောစ ကရောန္တိ, သော စ အညောစ ပဋိသံဝေဒေန္တိ”ဟု (၁၇၄) ၌ လာသော မိဿက ဖြစ်၍ နိစ္စ တမျိုး (သော အရ မြဲ၍) အနိစ္စတမျိုး (အညော အရ မမြဲသော) နိစ္စ အနိစ္စ အယူဖြစ်ပြန်၏။ ဝိက္ခေပ အယူသို့လည်း ရောက်နေပြန်၏။ ဘာကြောင့်နည်း- သူဟုလည်းအတည်မယူ,အခြားသူ ဟုလည်း အတည်မယူပဲ မေးသည်ကို ပယ်သောကြောင့်တည်း။ ၂။ ကာရကဝေဒကိစ္ဆာယ ဌတွာ။ ။သူ သည်ပင် ကံပြုသူ, သူ သည်ပင် ခံစားသူဟူသော ဤအယူ၌ တည်၍, တံတံ အနိစ္စာယ၊ထိုထို ဝါဒကို အလိုမရှိ၍ လက်မခံခြင်းကြောင့်။ အာပန္နဝသေနာပိ၊ အခြားအပြစ်သို့ ရောက်ခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်လည်း။ အယံ အနုယောဂေါ ဝုတ္တော တိ ယောဇနာ။-အနူ။ ၃။ အထဝါ။ ။ရှေ့နည်းဝယ် ပုဂ္ဂိုလ်တယောက်တည်း၌ပင် အယူ တစ်မျိုးကိုပယ်လျှင် အခြား အယူတမျိုး ရောက်ပုံကို ပြ၏။ ဤ နည်း၌ကား ပြဿနာ ၄-မျိုး အတွက် ပုဂ္ဂိုလ်လည်း ၄-ယောက်ပင် ဖြစ်၏။ တယောက် တယောက်အား အပြစ်တမျိုးစီသာ ရောက်၏။ သို့သော် ပါဠိတော် အစဉ်အားဖြင့်သာ အားလုံးသော ပြဿနာတို့ကို တဆက်တည်း ပြတော်မူရသည်။ သဗ္ဗေသံ၊ အလုံးစုံသော အပြစ်တို့၏။ အာပန္နတ္တာ၊ ရောက်ကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ န (ကတော၊ ပြုအပ်သည် မဟုတ်။) အထခေါ၊ အဟုတ်ကား။ ဧကေကဿေဝ၊ တပါးပါးသော အပြစ်၏သာ။ (စ-အနက်မရှိ) အာပန္နတ္တာ၊ ရောက်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ အယံ အနုယောဂေါ၊ ဤ မေးစိစစ်ခြင်းကို။ ကတော၊ ပြုအပ်ပြီ။ ဣတိ (ဧတံ အတ္ထဇာတံ)၊ ကို။ (သင်္ဂဟကာရော) ဒဿေတိ၊ ၏။
**ပုရိမနယေနေဝါ**တိ ဧတေန၊ ဟူသော ဤပါဌ်ဖြင့်။ ဣဓ နန္ဒတိတိ အာဒိ၊ အစရှိသော။ သဗ္ဗံ၊ သော။ ပဋိဇာနနာဒိကာရဏံ၊ ဝန်ခံခြင်းရှိသောအကြောင်းကို။ [အာဒိ-ဖြင့် ပဋိက္ခေပ ကို ယူပါ။] ဧကတော၊ တပေါင်းတည်း။ ယောဇေတဗ္ဗံ၊ ယှဉ်စေထိုက်၏။ ဝါ၊ သုံးစွဲထိုက်၏။ ဣတိ၊ ဤအနက် အဓိပ္ပါယ်ကို။ ဒဿေတိ၊ ပြ၏။
ပုရိသကာရာနုယောဂဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။
ကလျာဏဝဂ္ဂေါ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတော၊ ပြီ။
၁၉၃။ **အဘိညာနုယောဂါဒိဝသေန အရဟတ္တသာဓနာ**တိ ဧတ္ထ၊ ဟူသော ဤပါဌ်၌။ “နနု အတ္ထိ ကောစိ ဣဒ္ဓိံ ဝိကုဗ္ဗတီတိ။ နနု ။ပေ။ ဝိကုဗ္ဗတိ”၊ အစရှိသော။ ဝါ၊ နနု၊ပေ၊ဝိကုဗ္ဗတိ အတူရှိသော။ အဘိညာနုယောဂေါ စ၊ အဘိညာဉ်ကို မေးစိစစ်ခြင်းကို၎င်း။ “ဟဉ္စိ အတ္ထိ ကောစိ ဣဒ္ဓိံ ဝိကုဗ္ဗတီတိ၊ ဟူသော။ ဌပနာ စ၊ ဌပနာကို၎င်း။ “တေန ဝတ ရေ”တိအာဒိ၊ အစရှိသော။ ပါပနာ စ၊ ပါပနာကို၎င်း။ အာဒိသဒ္ဒသင်္ဂဟိတော၊ အာဒိသဒ္ဒါဖြင့် သိမ်းယူအပ်သော။ အတ္ထောဝ၊ အနက်ဟူ၍သာ။ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ၏။ ပန၊ ဆက်။အနုဋီကာ။ ။သဗ္ဗေသံ အာပန္နတ္တာ တိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေန (“အပိစ”တက်သော နည်းအားဖြင့်) သဗ္ဗေသံ ဝိကပ္ပါနံ အနုက္ကမေန အာပန္နတ္တာ နာယမနူယောဂေါ ကတောတိ ယောဇနာ။ ဝကေကဿေဝါတိ တေသု ဝိသုံ ဝိသုံ ဧကေကဝဿေအာပန္နတ္တာ။ တန္တိဝသေန ပန တေ ဝိကပ္ပါ ဧကစ္ဈံ ဒဿေတွာ (အယံ အနုယောဂေါ ကတော-၌ စပ်။)အနူ။ ၁။ ပုရိမနုယေနေဝါ တိဝတေန။ ။အဆုံး၌ ပြဿနာ ၄-ခုကို စုပေါင်း၍ မေးသောကြောင့် ပယ်ရခြင်း၏ အကြောင်းကို၎င်း, ဝန်ခံရခြင်း၏ အကြောင်းကို၎င်း, သယံကတ စသော အပြစ်ရောက်ပုံကို၎င်း, ရှေ့ (၁၇၁) စသည်၌ ပြခဲ့ပြီ" ထို ပြအပ် ခဲ့သော နည်းအတိုင်းပင်ထို အကြောင်း အားလုံးကို ဤ ပြဿနာတစ်ခု၌ ပေါင်း၍ ယှဉ်ပါစေ၊ ဘာ့ကြောင့်နည်း- ပြဿနာ ၄-ခုကိုပေါင်း၍ မေးအပ်သောကြောင့်တည်း။
ဧတ္ထ၊ ဤအရဟတ္တသာဓနာဟူသောပါဌ်၌။ အာသဝက္ခယဉာဏံ၊ အာသဝက္ခယဉာဏ်ကို။ အဘိညာ၊ အဘိညာဉ်ဟူ၍။ ဝုတ္တာ၊ ဆိုအပ်ပြီ။ ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ တဒဘိညာဝတော၊ ထိုအာသဝက္ခယဉာဏ် ဟူသော အဘိညာဉ်ရှိသော။ အရဟတော၊ ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်ကို။ သာဓနံ၊ ပြီးစေခြင်းကို။ **အရဟတ္ထသာဓနာ**တိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရော)အာဟ၊ ဆိုပြီ။ ["ရဟန္တာကို ပြီးစေရုံမျှဖြင့် အရဟတ္တကို ပြီးစေနိုင်မည်လော”ဟု မေးဖွယ်ရှိသောကြောင့် “အရဟတော ဟိ”စသည်ကို မိန့်။] ဟိ၊ မှန်။
အရဟတော၊ ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်ကို။ သာဓနာ၊ ပြီးစေခြင်းသည်။ တဗ္ဘာဝဿစ၊ ထို ရဟန္တာ၏ဖြစ်ကြောင်း ဖြစ်ရာအရဟတ္တဖိုလ်ကိုလည်း။ သာဓနာ၊ ပြီးစေနိုင်သည်။ ဟောတိ ယေဝ၊ ဖြစ်သည်သာ။ ဣတိ၊ ဤသို့မှတ်အပ်၏။
အဘိညာနုယောဂဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။
၂ဝ၉။ **တထာရူပဿာ**တိ၊ ဟူသောပုဒ်၌။ (အဓိပ္ပါယော-၌ စပ်။) တတိယကောဋိဘူတဿ၊ တတိယအဖို့ဖြစ်၍ဖြစ်သော။ သစ္စိကဋ္ဌဿ၊ မှန်သော အနက်၏။ အဘာဝါ၊ မရှိခြင်းကြောင့်။ (“ပဋိက္ခေပေါ ပရဝါဒိဿ"၌စပ်။) ဣတိ၊ ဤသည်ကား။ အဓိပ္ပါယော၊ အဋ္ဌကထာဆရာ၏အလိုတည်း။ ပန၊ ထိုသို့ အဋ္ဌကထာအလိုဖြစ်ပါသော်လည်း။
ဧဝံ၊ ဤသို့။ ပဋိက္ခိပန္တော၊ ပယ်သော ပရဝါဒီသည်။ အသစ္စိကဋ္ဌံ၊ သစ္စိကဋ္ဌမဟုတ်သော။ တတိယကောဋိဘူတံ၊ တတိယအဖို့ဖြစ်၍ဖြစ်သော။ ပုဂ္ဂလံ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ကို။ ဝဒေယျ၊ ဆိုရာ၏။ ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ တာဒိသံ၊ ထိုကဲ့သို့ ရှုအပ်သော။ ပုဂ္ဂလံ၊ တတိယကောဋိဖြစ်သော သစ္စိကဋ္ဌပုဂ္ဂိုလ်ကို။ ဣစ္ဆန္တော၊ အလိုရှိသော ပရဝါဒီသည်။၁။ တထာ ရူပဿ။ ။အဋ္ဌကထာ၌လာသော “တထာရူပဿ”သည် ပါဠိတော်၌ ၂ဝ၉-ဒုတိယပုစ္ဆာဝယ် “သင်္ခတဉ္စ အသင်္ခတဉ္စ ဌပေတွာ အတ္ထညာ တတိယာ ကောဋိ”၏ အဖွင့်ဖြစ်သောကြောင့်“တတိယကောဋိဘူတဿ သစ္စိကဋ္ဌဿ အဘာဝါ” ဟု ဖွင့်သည်။ ထိုသို့ မရှိခြင်းကြောင့် ပရဝါဒီက ငယ်သည်-ဟူလို။ ၂။ ဧဝံ ပန။ ပေ။ ဝဒေယျာတိ။ ပြအပ်ခဲ့သော အဓိပ္ပါယဟူသည် အဋ္ဌကထာဆရာ၏ အလိုတည်း။ ထို အလိုကို မနှစ်သက်သောကြောင့် “ဧဝံ ပန”စသည်ကို ဋီကာမိန့်သည်။ ပရဝါဒီသည် “သင်္ခတဉ္စ ။ ပေ။ ကောဋိ”ဟူသော ဒုတိယပုစ္ဆာကို “န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟု ပယ်၏။ ဤသို့ ပယ်သော ပရဝါဒီသည် "သစ္စိကဋ္ဌဿ အဘာဝါ”ဟု အဋ္ဌကထာဆိုသောကြောင့် အသဝွိကဋ္ဌ ဖြစ်သော တတိယကောဋိ ပုဂ္ဂိုလ်က ဆိုလိုရာ ရောက်နေ၏။ ဝါ၊ ကို။ သုတ္တေန၊ ပါဠိတော်သုတ်ဖြင့်။ နိဂ္ဂဟေတဗ္ဗော၊ နှိပ်ထိုက်သည်။ သိယာ၊ ဖြစ်ရာ၏။
ကသ္မာ၊ အဘယ့်ကြောင့်နည်း။
**တထာရူပဿ**၊ ထိုသို့ တတိယကောဋိသဘောရှိသော။ **သစ္စိကဋ္ဌဿ**၊ ၏။ **အဘာဝတော**၊ မရှိခြင်းကြောင့်တည်း။ ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်၏။ တထာရူပဿ၊ ထိုသို့ တတိယကောဋိသဘောရှိသော။ ကဿစိ၊ တစုံတခုသော။ သဘာဝဿ၊ သစ္စိကဋ္ဌသဘော၏။ အဘာဝတော၊ မရှိခြင်းကြောင့်။ ဝါ၊ မရှိသည့်အတွက်။ ပဋိက္ခေပါရဟတ္တာ၊ ပယ်ခြင်းကို ထိုက်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ အတ္တနော၊ မိမိဟူသော ပရဝါဒီ၏။ လဒ္ဓိံ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ဟူသည် သင်္ခ, အသင်္ခတမှတပါးဟူသော အယူကို။ နိဂူဟိတွာ၊ လျှို့ဝှက်၍။ ပဋိက္ခေပေါ၊ ပယ်မြစ်ခြင်းသည်။ ပရဝါဒိဿ၊ ပရဝါဒီ၏ ပယ်မြစ်ခြင်းတည်း။ ဣတိ အယံ အတ္ထော၊ ဤ အနက်ကို။ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ မှတ်ထိုက်၏။
ဉာတကာနုယောဂါဒိဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။
၂၁၈။ **ပရိဂ္ဂဟိတဝေဒနော**တိ ဝစနေန၊ ဟူသောစကားဖြင့်။ အပရိဂ္ဂဟိတဝေဒနဿ၊ မသိမ်းဆည်းအပ်သော ဝေဒနာရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်၏။ ဝါ၊ ဝေဒနာကို မသိမ်းဆည်းနိုင်သောပုဂ္ဂိုလ်၏။ (အဟံ၊ သည်။) သုခိတော၊ ဖြစ်သောသုခရှိသည်။ အသ္မိ၊ ဖြစ်၏။ (အဟံ၊ သည်။ ) ဒုက္ခိတော၊ ဖြစ်သောဒုက္ခရှိသည်။ အသ္မိ၊ ဖြစ်၏။ ဣတိ၊ ဤသို့။ ဇာနနံ၊ သိခြင်းသည်။ ပဇာနနံနာမ၊ အပြားအားဖြင့် သိခြင်းမည်သည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်။ ဣတိ၊ ဤအနက်ကို၎င်း။၁။ ဣတိ ။ ပေ ။ နိဂ္ဂဟေတဗ္ဗော သိယာ။ ။"ဣတိ၊ ဤသို့ ဆိုရာသောကြောင့်” ဟု ဝဒေယျ-ကို ပြန်ညွှန်းပါ။ "တာဒိသံ ပုဂ္ဂလံ ဣစ္ဆန္တော" ကား “အဓိပ္ပါယော”ဟု အဋ္ဌကထာ ပြအပ်သော ပုဂ္ဂိုလ်တည်း။ ထို တတိယကောဋိ ဘူတ သစ္စိကဋ္ဌ ပုဂ္ဂိုလ်ကို အလိုရှိသော ပရဝါဒီ ကို ပါဠိတော် သုတ်ကို ပြ၍ နှိပ်ထိုက်၏။ ဘာ့ကြောင့်နည်း-တထာရူပ သစ္စကဋ္ဌ ပုဂ္ဂိုလ်၏ မရှိခြင်းကြောင့်တည်း။ ["ဣစ္ဆန္တော ဟိ"၌ ဟိကို တချို့ ပေစာ၌ မပါ။ ပါသော ပေစာအတွက် "အဝဓာရဏတ္ထ ကြံပါ” ဟု မဓု ဆိုသည်။] ၂။ တထာရူပဿ ။ ပေ ။ ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ ။ဤကား ဋီကာ ဆရာပြလိုသော အဓိပ္ပါယ်တည်း။ ထိုသို့ တတိယကောဋိဖြစ်သော သစ္စိကဋ္ဌ သဘာဝဖြစ်သော ပုဂ္ဂိုလ်၏ မရှိခြင်းကြောင့် “န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟု ပယ်ထိုက်၏။ ထိုသို့ပယ်လျှင် ပရဝါဒီသည် "ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုတာ သင်္ခတလည်း မဟုတ်, အသင်္ခတလည်း မဟုတ်” ဟူသော မိမိအယူနှင့် ဆန့်ကျင်မည်စိုးသောကြောင့် မိမိအယူကိုဖုံးကွယ်၍“န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟု ပယ်သည်ဟု မှတ်ပါ။ ယောဂါဝစရဿ၊ ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏။ သုခုမာနမ္ပိ၊ သိမ်မွေ့သည်လည်း ဖြစ်ကုန်သော။ ဝေဒနာနံ၊ ဝေဒနာတို့ကို။ ပရိစ္ဆေဒနသမတ္ထတဉ္စ၊ ပိုင်းခြားခြင်း၌ စွမ်းနိုင်သည်၏ အဖြစ်ကို၎င်း။ (သင်္ဂဟကာရော) ဒဿေတိ၊ ပြ၏။
၂၂၈။ **လက္ခဏဝစနန္တိ**၊ ဟူသော ဤပါဌ်၌။ (အဓိပ္ပါယော-၌ စပ်။) ရူပဗ္ဘန္တရဂမနံ၊ ရုပ်၏အတွင်း၌ ဖြစ်ခြင်းသည်။ သဟရူပဘာဝေါ၊ ရုပ်နှင့်တကွ ဖြစ်ခြင်းတည်း။ ဗဟိဒ္ဓါ၊ ရုပ်၏အပြင်ဘက်၌။ နိက္ခမနံ၊ ထွက်ခြင်းသည်။ ဝိနာရူပဘာဝေါ၊ ရုပ်နှင့်ကင်း၍ ဖြစ်ခြင်းတည်း။ ဣတိ၊ ဤကား။ အဓိပ္ပါယော၊ အဋ္ဌကထာဆရာ၏ အလိုတည်း။
၂၃၇။ **ဣမာ ခေါ**တိ၊ ကား။ သြဠာရိကော၊ ကြမ်းသော။ အတ္တပဋိလာဘော၊ မိမိကံအားလျော်စွာ ရအပ်သော အတ္တဘော၎င်း။ မနောမယော၊ ဈာန်စိတ်ကြောင့်ဖြစ်သော။ အတ္တပဋိလာဘော၊ ၎င်း။ အရူပေါ၊ ရုပ်မရှိသော။ အတ္တပဋိလာဘော၊ ၎င်း။ ဣတိ၊ ဤသို့။ လောကဿ၊ သတ္တ လောက၏။ ဣမာ သမညာ၊ ဤအမည်တို့သည်။ (သန္တိ)ယာဟိ၊ ယင်းအမည်တို့ဖြင့်။ တထာဂတော၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။ အပရာမသံ၊ မှန်သည်မှတပါး မှားသောအားဖြင့် မသုံးသပ်သည်။ (ဟုတွာ)ဝေါဟရတိ၊ ခေါ်ဝေါ် ပြောဟောတော်မူ၏။ ယော၊ အကြင်အတ္တသည်။ သစ္စော(ဝါ)၊ မှန်သည်သော်လည်း။ သိယာ၊ ရှိရာ၏။ မောဃော ဝါ၊ အမှန်မမှီး အချည်းနှီးသော်လည်း။ သိယာ၊ ရှိရာ၏။ တသ္မိံ အတ္တနိ၊ ထို အတ္တသည်။ အနုပလဗ္ဘမာနေပိ၊ မရအပ်ပါပဲလျက်လည်း။ တဒနုပလဗ္ဗတော ယေဝ၊ ထိုအတ္တကို မရခြင်းကြောင့်ပင်။ ပရာမာသံ၊ မှန်သည်မှတပါး မှားသောအားဖြင့် သုံးသပ်တတ်သော။ အတ္တဒိဋ္ဌိံ၊ အတ္တဒိဋ္ဌိကို။ အနုပ္ပါဒေန္တော၊ မဖြစ်စေပဲ။ လောကေ၊ လောက၌။ အတ္တပဋိလာဘော၊ မိမိကံအားလျော်စ္စာ ရအပ်သော အတ္တဘောသည်။ ဟောတိ၊ ဣတိ၊ သို့။ ပဝတ္တဝေါဟာရဝသေနေဝ၊ ဖြစ်သော အခေါ်အဝေါ်၏ အစွမ်းဖြင့်သာလျှင်။ ဝေါဟရတိ၊ ခေါ်ဝေါ်ပြောဟောတော်မူ၏။ ဣတိ အယံ၊ ဤဆိုအပ်ပြီးကား။ ဧတ္ထ၊ ဤ ဣမာ ခေါစိတ္တ လောကသမညာ အစရှိသော ပါဌ်၌။ အတ္ထော၊ အနက်တည်း။ ၁။ သြဠာရိကာ အတ္တပဋိလာဘော။ ။သြဠာရိကောကို “ထူလော၊( အထက် အထက် အတ္တဘောထောက်၍ ) ကြမ်းသော”ဟု အနုအဖွင့်၏။ အတ္တ၏ ဝစနတ္ထ ကို သီလက္ခန် ဗြဟ္မဇာလသုတ် စူဠသီလဘာသာဋီကာ၌ ပြခဲ့ပြီ။"သော ဧဝ၊ ထို အတ္တ သည်ပင်။ ယထာသကံ ကမ္မုနာ ပဋိလဘိတဗ္ဗတော ပဋိလာဘော၊ အကြင် အကြင် မိမိဥစ္စာ ဖြစ်သောကံကြောင့် ရထိုက်သည့်အတွက် ပဋိလာဘလည်း မည်၏။
စ၊ ဆက်။ ဧတ္ထ၊ ဤ “ယထာ ရူပါဒယော ဓမ္မာ” အစရှိသော အဋ္ဌကထာစကားရပ်၌။ ပစ္စတ္တသာမညလက္ခဏဝသေန၊ ကက္ခဋ္ဌ, ဖုသနအစရှိသော အသီးအသီးသော လက္ခဏာ, အနိစ္စ အစရှိသော သာမည လက္ခဏာ၏ အစွမ်းဖြင့်။ ပုဂ္ဂလဿ၊ ပုဂ္ဂိုလ်၏။ အတ္ထိတံ၊ ရှိသည်၏အဖြစ်ကို။ ပဋိက္ခိပိတွာ၊ ပယ်ပြီး၍။ လောကဝေါဟာရေန၊ လောကဝေါဟာရ အားဖြင့်။ အတ္ထိတံ၊ ရှိသည်၏ အဖြစ်ကို။ ဝဒန္တေန၊ အကျယ်ဆိုသော အဋ္ဌကထာဆရာသည်။ ပုဂ္ဂလောတိ၊ ပုဂ္ဂလောဟူသော။ ကောစိ၊ တစုံတခုသော။ သဘာဝေါ၊ သဘောသည်။ နတ္ထိ၊ မရှိ။ ဣတိ၊ ဤအနက်သည်။ ဝါ၊ ဤ အနက်ကို။ ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်သည်။ ဝါ၊ ဆိုလိုသည်။ ဟောတိ၊
ဟိ၊ မှန်။ တသ္မိံ၊ ထို ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ သတိ၊ ရှိလသော်။ အတ္တနော၊ မိမိ၏။ သဘာဝေနေဝ၊ သဘောအားဖြင့်ပင်။ အတ္ထိတာ၊ ထင်ရှား ရှိသည်၏ အဖြစ်သည်။ ဝါ၊ ကို။ ဝတ္တဗ္ဗာ၊ ဆိုထိုက်သည်။ သိယာ၊ ဖြစ်ရာ၏။ လောကဝေါဟာရေန၊ လောကဝေါဟာရအားဖြင့်။ (အတ္ထိတာ၊ သည်။ ဝါ၊ ကို။ ဝတ္တဗ္ဗာ၊ သည်။) န သိယာ၊ မဖြစ်ရာ။ ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်၏။
ပန၊ အမှာစကားချပ် ညှပ်လိုက်ဦးအံ့။ ဣမိနာ၊ ဤ ပရမတ္ထအားဖြင့် ပုဂ္ဂိုလ်မရှိသည်၏ အဖြစ်ကို ဆိုကြောင်းဖြစ်သော “ပစ္စတ္တ သာမညလက္ခဏ ဝသေနဟူသော စကားဖြင့်။ (တနည်း) ဣမိနာ၊ ဤ“ယထာ ရူပါဒယော ဓမ္မာ” အစရှိသော အဋ္ဌကထာ၌ ဆိုအပ်သော စကားနှင့်။ ယထာ၊ အကြင်အပြားအားဖြင့် ယှဉ်စေအပ်သော်။၁။ ဧတ္ထစ ။ ပေ ။ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ ။"ယထာ ရူပါဒယော ဓမ္မာ” အစရှိသော အဋ္ဌကထာ စကားရပ်ကို။ စကား ကျဉ်းအောင်ချုံး၍ ဆိုလိုရင်း အနက်ကိုပြသော ဝါကျတည်း။ချုံး၍ ဆိုပုံကို အဋ္ဌကထာနှင့် တိုက်ဆိုင်၍ ကြည့်ပါ။ ၂။ ဣမိနာ ပန။ ။“ဣမိနာ ပန မှ စ၍ ယောဇေတဗ္ဗာ”တိုင်အောင်သော စကားသည် ဖွင့်အပ်ပြီးသော ရှေးရှေး သံဝဏ္ဏနာအတွက် သတိပေး စကားတည်း။ဣမိနာတိ “ပစ္စတ္တသာမညလက္ခဏဝသေနာ"တိ အာဒိနာ ပရမတ္ထတော ပုဂ္ဂလာ ဘာဝ ဝစနေန (ပရမတ္ထ အားဖြင့် ပုဂ္ဂိုလ်မရှိသည်၏ အဖြစ်ကို ဆိုကြောင်းဖြစ်သော “ပစ္စတ္တသာမညလက္ခဏဝသေန ပုဂ္ဂလဿ အတ္ထိတံ ပဋိပက္ခိပိတွာ”ဟူသော ဤစကားနှင့်)။ ဤသို့ ဋီကာဆရာကိုယ်တိုင် ဆိုအပ်ပြီးသော စကားကိုပင် ဣမိနာဖြင့် ပြန်၍ ညွှန်းသည်။ “ဣမိနာ တိ ဝါ ယထာ ရူပါဒယော ဓမ္မာတိ အာဒိနာ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တဝစနေန(အဋ္ဌကထာ၌ ယထာ ရူပါဒယော ဓမ္မာ ပစ္စတ္တသာမညလက္ခဏဝသေန အတ္ထိ၊ န ဧဝံ ပုဂ္ဂလော-ဟု အဋ္ဌကထာ၌ ဆိုအပ်ပြီးသော စကားနှင့်။) ဤသို့ အဋ္ဌကထာ၌ ဆိုအပ်ပြီးသော စကားကို ဣမိနာဖြင့် တစ်နည်း ညွှန်းသည်။ ၃။ ယထာ သေမေတိ။ ပေ ။ ဧဝံ။ ။ယထာတိ ယေန ပကာရေန။ ယထာစာတိ(နောက် ယထာ စ-၌)စ-သဒ္ဒေါသမုစ္စယတ္ထော။တေန လောကသမ္မုတိံ အနတီတာနိ သမုစ္စေတိ။- မဓု။အနုဋီကာ၌ကား “စ သဒ္ဒေါ သမုစ္စယတ္ထော။ တေန သမညာန- တိမာဝနံ သမ္ပိဏေတိ”ဟု ဆို၏။ သမုစ္စည်းနှင့် သမ္မဏ္ဍန ကို သဘောတူဟု ဆိုလိုသည်။ သမေတိ၊ ညီညွတ်၏။ ယထာစ၊ အကြင်အပြားအားဖြင့် ယှဉ်စေအပ်သော်လည်း။ ပရာမာသော၊ မှားသောအားဖြင့် သုံးသပ်တတ်သော ဒိဋ္ဌိသည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်။ ဧဝံ၊ ဤ အပြားအားဖြင့်။ [ဆိုအပ်ပြီးသော စကားနှင့် ညီညွတ်လောက်အောင်သော အပြားအားဖြင့်။] ဣတော၊ ဤ အတ္ထသံဝဏ္ဏနာမှ။ ပုရိမာ၊ ရှေးဖြစ်သော။ အတ္ထဝဏ္ဏ နာစ၊ အနက် အဖွင့်ကိုလည်း။ ယောဇေတဗ္ဗာ၊ ယှဉ်စေထိုက်၏။ ဝါ၊ ယှဉ်စေပါလော။
**လောကသမ္မုတိကာရဏန္တိ**၊ ဟူသောပါဌ်၌။ ယသ္မာ၊ ကြောင့်။ လောကသမ္မုတိဝသေန၊ လောက၌ ကောင်းစွာ အသိမှတ် ပြုခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။ ပဝတ္ထံ၊ ဖြစ်၏။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ သစ္စံ၊ မှန်၏။ ဣတိ ဝုတ္တံဟောတိ၊
**တထလက္ခဏန္တိ**၊ ကား။ (ပရမတ္ထဝစနံ၊ ပရမတ္ထကို ဟောကြောင်း တရားသည်။) တထကာရဏံ၊ မဖောက်မပြန် မှန်ကန်သော ပရမတ္ထတရားဟူသောအကြောင်းရှိသည်။ ဟောတိ၊
ယသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဓမ္မာနံ၊ ပရမတ္ထတရားတို့၏။ တထတာယ၊ မှန်ကန်ကုန်သည်၏အဖြစ်အားဖြင့်။ ပဝတ္တံ၊ ဖြစ်၏။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ သစ္စံ၊ ၏။ ဣတိ၊ ဤ အနက်ကို။ ဒဿေတိ၊ ၏။
ပဋိဝေဓာနုယောဂါဒိဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီးပြီ။
ပုဂ္ဂလကထာဝဏ္ဏနာ၊ နိဋ္ဌိတာ၊